II GSK 1583/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy umowy o opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów na kursach/szkoleniach stanowiły umowy o dzieło (art. 627 KC) czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 734 i 750 KC). Sąd I instancji uznał, że umowy te nie precyzowały konkretnego dzieła i nie gwarantowały rezultatu nauczania, a jedynie zobowiązywały do starannego przeprowadzenia zajęć. WSA stwierdził, że umowy o prowadzenie wykładów edukacyjnych z natury rzeczy nie mogą być umowami o dzieło, gdyż nie można z góry określić zindywidualizowanego dzieła, a samo przeprowadzenie wykładu czy wiedza uzyskana przez słuchaczy nie stanowią dzieła. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organu. Sąd podkreślił, że kluczowe jest rzeczywiste wykonanie umowy, a nie jej nazwa. Wskazał, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet autorskiego i indywidualnie dostosowanego, nie spełnia kryteriów dzieła w rozumieniu Kodeksu cywilnego, które wymaga określonego, samoistnego rezultatu. W przeciwnym razie są to umowy o świadczenie usług, skutkujące obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, wskazując, że ZUS jako wnioskodawca prawidłowo przedstawił dowody, a ocena charakteru prawnego umów należy do sfery prawa materialnego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa autorskiego uznano za wadliwie skonstruowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, nie są umowami o dzieło, a umowami o świadczenie usług, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i jej faktycznego wykonania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o opracowanie i wygłoszenie autorskiego wykładu stanowi umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 KC, czy umowę o świadczenie usług podlegającą przepisom o zleceniu (art. 734 i 750 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o prowadzenie wykładów, nawet autorskich i indywidualnie dostosowanych, nie stanowi umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umowa o dzieło wymaga określonego, samoistnego rezultatu, podczas gdy wykład, nawet autorski, jest czynnością polegającą na przekazaniu wiedzy i nie gwarantuje konkretnego rezultatu nauczania. Charakter umów o prowadzenie wykładów edukacyjnych z natury rzeczy nie spełnia kryteriów dzieła.
Czy naruszenie przepisów proceduralnych (np. brak przesłuchania świadków) mogło wpłynąć na prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych dotyczących charakteru umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów proceduralnych nie miało miejsca, a ocena charakteru prawnego umowy mieści się w sferze stosowania prawa materialnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ZUS jako wnioskodawca prawidłowo przedstawił dowody, a ocena charakteru prawnego umów nie wymagała dodatkowych dowodów z przesłuchania, gdyż jest to kwestia prawna oparta na treści i sposobie wykonywania umowy.
Czy przy wykładni umów cywilnoprawnych w kontekście ustalania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego należy stosować zasady wykładni oświadczeń woli z art. 65 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach publicznoprawnych dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zasady wykładni oświadczeń woli z prawa cywilnego (art. 65 KC) nie mają zastosowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 65 KC odnosi się do reguł wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym i nie ma znaczenia w sprawach o charakterze publicznoprawnym, takich jak ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako zobowiązania do dokonania określonej czynności prawnej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Przepis określający osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w tym wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definicja utworu.
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przepis dotyczący praw osobistych twórcy.
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przepis dotyczący praw majątkowych twórcy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów.
uśoz art. 109 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podmiot zgłaszający wniosek o rozpatrzenie sprawy.
uśoz art. 109 § ust. 3a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek wnioskodawcy (ZUS) dołączenia dokumentów i informacji.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, stanowią umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. • Prowadzenie wykładów nie jest dziełem w rozumieniu art. 627 KC, gdyż nie gwarantuje określonego rezultatu. • Z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług podlega się obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) uśoz.
Odrzucone argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów były umowami o dzieło, ponieważ miały charakter twórczy i indywidualny. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (np. brak przesłuchania świadków) skutkowało wadliwą oceną materiału dowodowego. • Niewłaściwe zastosowanie art. 65 KC poprzez nieuwzględnienie zgodnego zamiaru stron i celu umów.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. • Przedmiotem umowy o dzieło [...] jest [...] samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom [...] nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sędzia
Andrzej Skoczylas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowy o prowadzenie wykładów, nawet autorskich, nie są umowami o dzieło, a umowami o świadczenie usług, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umowy i jej faktycznego wykonania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Interpretacja NSA jest kluczowa dla wielu wykonawców i zleceniodawców.
“Wykład to nie dzieło? NSA rozstrzyga o ubezpieczeniu zdrowotnym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.