II GSK 1582/12

Naczelny Sąd Administracyjny2014-03-05
NSAinneWysokansa
gry losowezakłady wzajemneautomaty do giercofnięcie rejestracjiprawo celneprawo hazardowepostępowanie administracyjnedowodyjednostka badająca

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów celnych dotyczące cofnięcia rejestracji automatu do gier, uznając, że podstawą do takich działań nie mogą być dowody inne niż te pochodzące od uprawnionej jednostki badającej.

Sprawa dotyczyła cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych z powodu rzekomego umożliwiania gry za stawkę wyższą niż dopuszczalna. WSA oddalił skargę spółki, uznając ustalenia organów celnych za prawidłowe. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że podstawą do cofnięcia rejestracji automatu mogą być jedynie badania przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów, a nie opinie biegłych czy eksperymenty procesowe.

Spółka I. Spółka z o.o. w Ż. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Organy celne uznały, że automat działał niezgodnie z przepisami, umożliwiając grę za stawkę wyższą niż dopuszczalna, co potwierdził eksperyment i opinia biegłego. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów celnych. Sąd uznał, że kluczowym naruszeniem było oparcie cofnięcia rejestracji na dowodach innych niż te pochodzące od jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów, zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. NSA podkreślił, że jedynie badania kontrolne takiej jednostki mogą stanowić podstawę do stwierdzenia niezgodności automatu z warunkami rejestracji i cofnięcia tej rejestracji. W związku z tym, że WSA zaakceptował wadliwe ustalenia faktyczne, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organom celnym, wskazując na konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podstawą do cofnięcia rejestracji automatu mogą być jedynie badania kontrolne przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepisy § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. jednoznacznie wskazują, że podstawą rejestracji automatu może być tylko badanie przeprowadzone przez uprawnioną jednostkę. Opinie biegłych czy eksperymenty procesowe nie spełniają tych wymogów i nie mogą stanowić podstawy do cofnięcia rejestracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych § § 7

Określa, że podstawą rejestracji automatu jest badanie w trybie określonym w § 8.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych § § 8 ust. 1

Wskazuje, że badanie automatu musi prowadzić jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych § § 14 ust. 4 i 5

Określa podstawę do cofnięcia rejestracji automatu w przypadku stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego z warunkami rejestracji.

Pomocnicze

u.g.z.w. art. 2 § ust. 2b

Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych

Dotyczy definicji gry na automatach o niskich wygranych, w tym przesłanki wartości maksymalnej stawki.

u.g.h. art. 129 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Reguluje prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i maksymalną stawkę za udział w grze.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1-2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej i badanie z urzędu przyczyn nieważności.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

o.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dopuszczalność dowodów w postępowaniu.

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zakres kontroli decyzji przez organ odwoławczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawą do cofnięcia rejestracji automatu mogą być jedynie badania przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów, a nie opinie biegłych czy eksperymenty procesowe. WSA błędnie zaakceptował ustalenia faktyczne organów celnych oparte na dowodach nie spełniających wymogów prawnych.

Godne uwagi sformułowania

podstawą do wykazania, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków wynikających z przepisów prawa, a co się z tym wiąże cofnięcia rejestracji, nie mógł być dowód, który nie pochodził od takiej jednostki, a był opinią biegłego lub wynikiem eksperymentu. NSA aprobuje tezę wyrażoną w swoim orzecznictwie, że oddalenie skargi w sytuacji, gdy w określonym stanie faktycznym skarga powinna być uwzględniona, jest naruszeniem przepisów innych niż przepisów o postępowaniu na jakie wskazuje treść art. 188 p.p.s.a.

Skład orzekający

Zofia Borowicz

przewodniczący

Zbigniew Czarnik

sprawozdawca

Cezary Pryca

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że dowody z opinii biegłych lub eksperymentów procesowych nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do cofnięcia rejestracji automatu do gier, jeśli przepisy wymagają badań od uprawnionej jednostki badającej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i stanu faktycznego związanego z rejestracją automatów do gier o niskich wygranych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie wymogów proceduralnych i dowodowych w postępowaniu administracyjnym, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących gier hazardowych.

Koniec z dowodami z "eksperymentów"? NSA wyjaśnia, kto może badać automaty do gier.

Dane finansowe

WPS: 1227 PLN

Sektor

gry losowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1582/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-09-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Zbigniew Czarnik /sprawozdawca/
Zofia Borowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
III SA/Gl 571/11 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2012-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
art. 2 ust. 2b
Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art. 129 ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
§ 7, § 8 ust. 1, § 14 ust. 4 i 5
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 174 pkt 1, art. 183 § 1-2, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. Spółki z o.o. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 571/11 w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. – B. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz I. Spółki z o.o. w Ż. kwotę 1227 (tysiąc dwieście dwadzieścia siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. (dalej: WSA w G. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r., sygn. III SA/Gl 571/11 oddalił skargę I. sp. z o.o. w Ż. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych.
Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B.-B. cofnął Spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych pn. [...], nr fabryczny [...] i poświadczeniu rejestracji nr [...]. Ustalono bowiem, że automat działał niezgodnie z warunkami rejestracji określonymi w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.) dalej: rozporządzenie MF z dnia 3 czerwca 2003 r., ponieważ umożliwiał przeprowadzenie jednej gry za stawkę w wysokości 20 punktów kredytowych, co stanowiło równowartość 2 zł, podczas gdy zgodnie z art. 129 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej: u.g.h. nie powinna ona przekraczać kwoty 0,50 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie organ zwrócił uwagę na zmianę stanu prawnego w kwestii urządzania gier na automatach o niskich wygranych związaną z uchwaleniem u.g.h. Wyjaśnił, że w toku kontroli prawidłowości działania urządzania i prowadzenia gier na kontrolowanym automacie, na podstawie przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że umożliwia on grę za stawkę wyższą niż ustawowo dopuszczalna. Okoliczność tę potwierdził biegły sądowy w opinii sporządzonej dla potrzeb odrębnie prowadzonego postępowania karnoskarbowego, dopuszczonej jako dowód na mocy art. 180 § 1 i art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: o.p. To zaś, w świetle § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. stwarzało podstawę do cofnięcia rejestracji automatu, ponieważ jego stan rzeczywisty był niezgodny z warunkami rejestracji. Prowadzenie przedmiotowej działalności powinno być zgodne z wymaganiami aktualnie obowiązujących przepisów, w tym u.g.h.
W skardze do WSA w G. Spółka zarzuciła naruszenie przez organy przepisów art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 180, art. 200, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 229 o.p. oraz § 8 ust. 1 i § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. W ocenie strony skarżącej organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, ograniczając materiał dowodowy do wyników eksperymentu i opinii biegłego sądowego nieposiadającego uprawnień jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów do badania automatów. Tymczasem stan automatu nie zmienił się od czasu jego rejestracji, w szczególności nie naruszono zainstalowanych na nim plomb. A zatem stanowisko organu w zakresie ustaleń faktycznych przekraczało granice swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r. WSA w G. oddalił skargę uznając, że decyzje odpowiadały prawu, a stan faktyczny sprawy ustalono prawidłowo. Sąd przypomniał, że ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), dalej: u.g.z.w. utraciła moc obowiązującą 1 stycznia 2010 r. z mocy art. 144 u.g.h. Stosownie do art. 8 u.g.h. postępowania w sprawach określonych w tej ustawie prowadzone są zasadniczo w trybie o.p. Zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 i 3 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zaś przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Na podstawie art. 144 u.g.h. utrzymano w mocy art. 16 pkt 2 u.g.z.w., a przez to także rozporządzenie MF z dnia 3 czerwca 2003 r. Jak wynika z § 14 ust. 5 tego rozporządzenia, w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier.
W rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły taką właśnie niezgodność. Przeprowadzony na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) eksperyment procesowy wykazał bezspornie, że automat umożliwił grę za stawkę wyższą niż dopuszczalna. To zaś obligowało organ do cofnięcia rejestracji automatu zgodnie z § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. Wprawdzie automat ten został dopuszczony do eksploatacji otrzymując poświadczenie rejestracji, jednak warunkiem jego używania było spełnienie wymogu, aby jego konstrukcja zapewniała prawidłowe ustalanie maksymalnej wartości stawki i maksymalnej wysokości jednorazowej wygranej za udział w grze. Skoro zatem organy ustaliły, że zaistniał stan niezgodności, na który wskazuje § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r., obowiązane były do cofnięcia rejestracji automatu. Stwierdzenie, że zainstalowane plomby nie zostały naruszone nie powoduje jednak, że nie zaistniał stan niezgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 29 marca 2012 r. wniosła Spółka, zaskarżając go w całości i żądając jego uchylenia oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1) art. 2 ust. 2b u.g.z.w. w zw. z art. 129 ust. 1 u.g.h. przez jego błędną interpretację i pominięcie w zakresie definiowania "gry na automatach o niskich wygranych" przesłanki wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, ustalając jedynie, że przesłankami tej definicji jest "maksymalna wartość stawki" i "maksymalna wysokość jednorazowej wygranej";
2) art. 2 ust. 2b u.g.z.w. w zw. z art. 129 ust. 1 u.g.h. przez ustalenie, że maksymalna stawka za udział w jednej grze pobranej z licznika KREDYT wynosi 2 pkt kredytowe, przy jednoczesnym wskazaniu, że automat nie spełnia wymogów ustawowych, gdyż stawka z licznika BANK jest wyższa, pomijając okoliczność, iż brak jest fizycznej i technicznej możliwości rozpoczęcia gry z licznika innego niż licznik KREDYT, przy tym nie jest możliwe rozpoczęcie gry z licznika BANK;
3) art. 2 ust. 2b u.g.z.w. przez błędną interpretację pojęcia "wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze" i pojęcia "jednej gry" poprzez zastosowanie interpretacji wynikającej z obowiązującej dopiero od dnia 21 marca 2009 r. nowelizacji rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. w sytuacji, w której stan faktyczny dotyczy okresu sprzed nowelizacji tego rozporządzenia;
4) § 8 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. poprzez zastosowanie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 marca 2009 r. tj. dniem wejścia w życie noweli z dnia 24 lutego 2009 r. do tego rozporządzenia, podczas gdy procedura rejestracji automatu do gier o niskich wygranych rozpoczęła się przed wejściem życie nowej regulacji;
5) § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie MF z dnia 3 czerwca 2003 r. poprzez jego zignorowanie i pominięcie okoliczności, że procedura rejestracyjna urządzenia wszczęta została przed dniem 21 marca 2009 r.;
6) art. 122 o.p. nakładającej na organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenie, czy istnieje możliwość rozpoczęcia gry z licznika innego niż KREDYT i czy możliwe jest rozpoczęcie gry z licznika BANK w sytuacji, w której funkcjonariusze organu celnego ani też biegły nie potwierdzili, że grę rozpoczęli z licznika BANK, gdyż brak takiej możliwości wynika z zasad funkcjonowania gry, czego strona chciała dowieść poprzez przeprowadzenie zgłoszonych wniosków dowodowych;
7) przepisów o.p., w szczególności art. 180 § 1, art. 188, art. 121, art. 122 i art. 123 § 1 o.p.;
8) art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229 o.p. przez uznanie, że brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, zaniechanie dopuszczenia szeregu wnioskowanych dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi obrazy przepisów postępowania, a organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe;
9) art. 191 o.p. przez uznanie za logiczne i spójne wywodów organu, które prowadzą do błędu w ustaleniach faktycznych, do rażącego przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i dokonania oceny całkowicie dowolnej, wyrażającej się w przyjęciu, że automat nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawę, przede wszystkim pominięcie faktu posiadania nienaruszonych plomb świadczących o braku ingerencji w urządzenie od czasu rejestracji oraz potwierdzenia rzetelności i prawidłowości dokonanych badań przez jednostkę badającą, która uznała urządzenie za automat do gier o niskich wygranych przy jednoczesnym odmówieniu wiarygodności tym ustaleniom bez podania przyczyn, dla których organ oparł ustalenia nie o tę opinię techniczną, lecz w oparciu o opinię biegłego;
10) § 8 ust. 1 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. przez przyjęcie, że opinię dotyczącą ustalenia zasad działania automatu do gier o niskich wygranych może wydać osoba niebędącą jednostką badającą upoważnioną przez Ministra Finansów;
11) § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. przez zaniechanie ustalenia, z jaką chwilą bądź w związku z jakim zdarzeniem urządzenie przestało spełniać wymogi określone przepisami prawa, a które spełniało z chwilą jego rejestracji.
Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną przedstawiła argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, przy czym nie wszystkie podniesione w niej zarzuty znajdują usprawiedliwienie.
Wskazać należy, że stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć tylko na podstawach wskazanych w tym przepisie. Zatem przyczyną skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc na podstawie art. 183 § 2 p.p.s.a. pod uwagę z urzędu przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przyczyny nieważności postępowania, zatem istnieją podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie wskazuje w skardze obie podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aczkolwiek w podstawie prawnej skargi nie wskazuje tych przepisów, choć w jej uzasadnieniu odwołuje się do tej regulacji. W takich przypadkach Sąd jest zobowiązany w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na oddalenie skargi. Poprawna konstrukcja tego zarzutu skargi kasacyjnej ma nie tylko wskazywać na czym polega naruszenie prawa o postępowaniu, ale powinna wskazywać w jaki sposób Sąd I instancji naruszył te przepisy dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji, a wreszcie skarga powinna uzasadniać ten rodzaj naruszenia i wskazywać na czym polega jego istotność dla rozstrzygniętej wyrokiem sprawy.
Rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa procesowego, co do zasady musi wyprzedzać ocenę naruszeń prawa materialnego, gdyż tylko przy założeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w postępowaniu przed organami administracyjnymi poprawnie i został w ten sam sposób oceniony przez Sąd I instancji, otwiera się droga do wypowiedzi w zakresie zastosowanych przepisów materialnych.
Skarga kasacyjna Spółki wskazując na podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca wyrokowi WSA w G. naruszenie art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. w zw. z § 7 i § 8 ust. 1 oraz § 14 ust. 4 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r.
Zbudowanie przez skarżącą tego zarzutu w sposób wskazany nie odpowiada wprost wymogom art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wnosząca skargę kasacyjną nie stawia zarzutu naruszenia przepisów p.p.s.a., a przecież Sąd I instancji stosował te przepisy, skoro oddalił skargę Spółki. W tym zakresie Sąd I instancji stosował art. 151 p.p.s.a., zatem mógł naruszyć dyspozycję tej normy prawnej przez niewłaściwe zastosowanie treści wskazanego przepisu do decyzji, która powinna być uchylona, a skarga uwzględniona. Ten brak zarzutu skargi w ocenie NSA nie może być uznany za podstawę do jej nieuwzględnienia. Stanowisko Sądu II instancji w tej materii jest konsekwencją treści uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1). Skoro w uzasadnieniu zarzutu strona wnosząca skargę kasacyjną wskazuje, że poddany kontroli NSA wyrok jest niezgodny z prawem, bo Sąd I instancji oddalił skargę pomimo naruszeń przez organy przepisów postępowania art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229 o.p., to tym samym naruszył treść art. 151 p.p.s.a., a naruszenie to polegało na wadliwym zastosowaniu tego przepisu. Zdaniem NSA w takim zakresie wada skargi może być uzupełniona, co daje podstawę do merytorycznego odniesienia się do wskazanych w niej zarzutów. Strona skarżąca kasacyjnie wskazuje, że wyrok WSA w G. objęty skargą narusza prawo w ten sposób, że akceptuje poczynione przez organy celne ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy są one dokonane z naruszeniem treści art. 122, art. 180 § 1, 187 § 1 i art. 229 o.p., a przez to są niewystarczające do rozstrzygania sprawy.
Z tym argumentem skargi kasacyjnej należy się zgodzić. Poza sporem pozostaje, że do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania przez NSA zastosowanie mają przepisy o.p., zatem organy były zobowiązane do stosowania tych przepisów zmierzając do ustalenia okoliczności istotnych dla cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. W tym zakresie kontrolowany wyrok narusza prawo, bo przyjmuje, że organy celne mogły ustalać istotne dla sprawy okoliczności związane z działaniem automatu (prowadzeniem na nim gry) w sposób odmienny niż to wynikało z przepisów dopuszczających takie urządzenie do eksploatacji i użytkowania. W § 7 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. wskazano, że podstawą rejestracji automatu lub urządzenia do gier jest badanie takiego urządzenia w trybie określonym w § 8 tego aktu. W świetle tych przepisów badanie takie musiała prowadzić jednostka badająca upoważniona przez ministra do spraw finansów publicznych. Z tych przepisów wynikało, że podstawą rejestracji automatu mógł być tylko dowód potwierdzający spełnienie przez automat określonych wymagań, przeprowadzony przez jednostkę badającą wskazaną w § 8 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. Tym samym podstawą do wykazania, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków wynikających z przepisów prawa, a co się z tym wiąże cofnięcia rejestracji, nie mógł być dowód, który nie pochodził od takiej jednostki, a był opinią biegłego lub wynikiem eksperymentu. Te dowody mogły być podstawą do wszczęcia postępowania, ale w jego trakcie należało uzyskać dowód spełniający kryteria wynikające z § 8 ust. 1 rozporządzenia.
Takie stanowisko potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą i znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach NSA (m.in. w wyroku z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1031/11; z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II GSK 764/12; te i dalej powoływane wyroki dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem NSA stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatu lub urządzenia do gier z warunkami, które były podstawą rejestracji jest możliwe tylko na podstawie badań kontrolnych jednostki badającej, które można było przeprowadzić na podstawie § 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r.
Ponieważ w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej nie spełniono tego warunku, a WSA w G. przyjął, że podstawą do cofnięcia rejestracji może być każdy środek dowodowy, to w takim zakresie należy uznać, że wyrok objęty skargą kasacyjną narusza prawo, a zarzut skargi kasacyjnej jest skuteczny, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
W ocenie NSA trafny jest także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Wskazanie naruszenia tego typu musi odwoływać się do konkretnego przepisu materialnego i wskazywać na naruszenie polegające na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Przepis materialny to taki, który kształtuje sytuację prawną jednostki. W ocenie Sądu II instancji taki charakter mają przepisy art. 2 ust. 2b u.g.z.w. w zw. z art. 129 ust. 1 u.g.h.
Wprawdzie ten zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie prawa materialnego polegające na jego błędnej wykładni przez organy celne i przyjęciu jej jako poprawnej przez Sąd I instancji, to stwierdzić należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że ten zarzut dotyczy nieprawidłowego zastosowania wskazanych przepisów. Z takim zarzutem należy się zgodzić. W realiach rozpoznawanej sprawy błędne ustalenia faktyczne dotyczące spełnienia kryterium legalności automatu skutkowałyby wadliwym zastosowaniem wskazanych przepisów, a to oznacza, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia opisanego dyspozycją art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych powodów NSA zastosował art. 188 p.p.s.a. mając na uwadze fakt, że treść przepisu wskazuje na naruszenie tylko przepisów prawa materialnego, jednak w rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się do tego, że Sąd I instancji z przyjętego stanu faktycznego sprawy wyprowadził wadliwe wnioski, które uzasadniały oddalenie skargi. Sąd ten przyjął, że stan faktyczny sprawy może być ustalony z szerokim wykorzystaniem środków dowodowych, co w świetle regulacji prawnej było niedopuszczalne. Zatem te uchybienia nie mogły mieć wpływu na zakres orzekania przez Sąd II instancji. Stojąc na takim stanowisku NSA aprobuje tezę wyrażoną w swoim orzecznictwie, że oddalenie skargi w sytuacji, gdy w określonym stanie faktycznym skarga powinna być uwzględniona, jest naruszeniem przepisów innych niż przepisów o postępowaniu na jakie wskazuje treść art. 188 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04, publik. OSP 2004/11/135, także: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1767/11). Ponadto za takim rozstrzygnięciem przemawiają względy ekonomiki procesowej i treść art. 6 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy celne wezmą pod uwagę wskazania co do sposobu ustalenia zgodności działania automatu z przepisami prawa i na podstawie tych ustaleń zastosują właściwe przepisy prawa, mając na uwadze ich wykładnię przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI