II GSK 1572/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-28
NSAtransportoweWysokansa
prawo miejscoweuchwałatransport zbiorowyosoby niepełnosprawnedyskryminacjazasada równościkontrola legalnościprawomocnośćbezprzedmiotowość postępowania

NSA uchylił wyrok WSA i umorzył postępowanie, uznając, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta w innym postępowaniu.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną B.D. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta dotyczącą przewozu osób i bagażu ręcznego środkami lokalnego transportu zbiorowego. Skarżąca zarzucała dyskryminację ze względu na niepełnosprawność. NSA uchylił wyrok WSA i umorzył postępowanie, stwierdzając, że legalność uchwały została już prawomocnie przesądzona w wcześniejszym postępowaniu nadzorczym i skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 26 marca 2019 r. nr V/123/19, dotyczącą przepisów porządkowych w transporcie zbiorowym. Skarżąca podnosiła, że uchwała ta dyskryminuje osoby niepełnosprawne, ograniczając jej możliwość korzystania z komunikacji miejskiej. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchwała narusza interes prawny skarżącej, ale nie narusza prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, argumentując, że legalność spornej uchwały została już prawomocnie przesądzona w wcześniejszym postępowaniu, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r. oddalił skargę kasacyjną Wojewody Zachodniopomorskiego. NSA podkreślił, że nie jest możliwe ponowne badanie legalności aktu, który został już prawomocnie oceniony przez sąd administracyjny, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na uchwałę lub zarządzenie organu gminy nie może prowadzić do powtórnej kontroli legalności tych aktów, jeżeli legalność ta została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego podjętym na podstawie innego postępowania kontrolnego.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego w sprawie legalności uchwały wyklucza ponowne badanie tego samego przedmiotu w innym postępowaniu, co czyni takie postępowanie bezprzedmiotowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 101 § § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Skarga na uchwałę lub zarządzenie organu gminy nie może prowadzić do powtórnej kontroli legalności, jeśli legalność ta została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 189

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo przewozowe art. 14 § ust. 1

Ustawa Prawo przewozowe

Prawo przewozowe art. 14 § ust. 2

Ustawa Prawo przewozowe

Prawo przewozowe art. 15 § ust. 5

Ustawa Prawo przewozowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie było bezprzedmiotowe, ponieważ legalność uchwały została już prawomocnie przesądzona w innym postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia zasady równości i dyskryminacji osób niepełnosprawnych (nie rozstrzygnięte merytorycznie).

Godne uwagi sformułowania

nie może prowadzić do powtórnej kontroli legalności tych aktów, jeżeli legalność ta została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego brak było podstaw do powtórnej oceny legalności uchwały w zakresie, w którym taka ocena została już dokonana nie można się o tym samym wypowiadać wielokrotnie postępowanie przed sądem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący

Cezary Pryca

sędzia

Zbigniew Czarnik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zakaz ponownej kontroli legalności aktu prawnego, który został już prawomocnie osądzony przez sąd administracyjny."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedmiot kontroli jest identyczny w obu postępowaniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawomocność orzeczeń sądowych wpływa na możliwość prowadzenia dalszych postępowań, nawet jeśli podnoszone są kwestie dyskryminacji.

Sąd umorzył sprawę o dyskryminację, bo problem był już dawno rozwiązany przez inny wyrok.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1572/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Zbigniew Czarnik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
II SA/Sz 927/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-05-19
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 91 ust. 1, art. 101 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 161 § 1 pkt 3, art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA Nr 3/2024, poz. 32
Tezy
Skarga na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w zakresie administracji publicznej, o jakiej stanowi art. 101 § 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej: u.s.g.) nie może prowadzić do powtórnej kontroli legalności tych aktów, jeżeli legalność ta została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego podjętym na podstawie innego postępowania kontrolnego regulowanego ustawą.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 927/21 w sprawie ze skargi B.D. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 26 marca 2019 r. nr V/123/19 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przepisów porządkowych dotyczących przewozu osób i bagażu ręcznego środkami lokalnego transportu zbiorowego postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok; 2. umorzyć postępowanie sądowe.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 19 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 927/21 oddalił skargę B.D. (dalej: skarżąca) na uchwałę Rady Miasta Szczecin z 26 marca 2019 r. nr V/123/19 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przepisów porządkowych dotyczących przewozu osób i bagażu ręcznego środkami lokalnego transportu zbiorowego organizowanego przez Gminę Miasto Szczecin – Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
B.D. w skardze zarzuciła, że wskazaną uchwałą z 26 marca 2019 r. nr V/123/19 (dalej też: zaskarżona uchwała) została "personalnie" wykluczona z możliwości korzystania z komunikacji miejskiej w Szczecinie, bowiem aktualna treść zaskarżonej uchwały bezpośrednio odnosi się do typu wózka elektrycznego, którym porusza się skarżąca i który błędnie jest traktowany przez organy i sąd jako skuter, mimo że nie posiada tablicy rejestracyjnej i porusza się z niższą prędkością. Skarżąca podniosła, że nie ma możliwości poruszać się innym wózkiem, a zaskarżona uchwała doprowadziła do jej całkowitej dyskryminacji, bowiem mając zakaz poruszania się komunikacją miejską nigdzie nie może dojechać.
Prezydent Miasta Szczecin w odpowiedzi na skargę wskazał, że wyrokiem z 11 marca 2021 r. sygn. akt II GSK 1422/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wojewody Zachodniopomorskiego od wyroku WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 597/19 wydanego w sprawie ze skargi Gminy Miasto Szczecin na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego z 30 kwietnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 1 pkt 2, 3 i 4 uchwały nr V/123/19. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że nie każdy pojazd osobisty przystosowany do poruszania się osób niepełnosprawnych może być transportowany w środkach transportu zbiorowego z uwagi na bezpieczeństwo zbiorowe pasażerów oraz samej osoby niepełnosprawnej. Prezydent Miasta Szczecin powołał się również na normy techniczne dotyczące przewożenia wózków inwalidzkich w komunikacji miejskiej i podkreślił, że osoby niepełnosprawne na wózkach inwalidzkich spełniających normy techniczne i nieprzekraczających gabarytów określonych w uchwale, zgodnych z Polską Normą PN-ISO 7193 z grudnia 2001 r., normą ISO 7176/5 oraz Regulaminem 107EKG/ONZ, mogą być transportowane bez ograniczeń.
Pismem z 9 września 2021 r. skarżąca w uzupełnieniu skargi wskazała, że zaskarża uchwałę z 26 marca 2019 r. w całości. Podkreśliła, że nikt nie badał i nie mierzył jak obraca się w autobusie wózkiem wokół własnej osi. Stwierdziła też, że kiedy ustawia się przepisowo tyłem do kierunku jazdy, wówczas możliwe jest przypięcie jej pasami, czego kierowcy jednak nie czynią.
Pismem z 24 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze z 9 lipca 2021 r., a także wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Wskazał, że w sprawie bez wątpienia doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej, skoro zaskarżona uchwała ogranicza możliwość korzystania przez nią ze środków komunikacji miejskiej, co prowadzi do niedozwolonej konstytucyjnie dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność.
Zaskarżonym wyrokiem sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę i stwierdził, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącej, jednak nie narusza przepisów prawa.
W ocenie WSA Rada Miasta Szczecin uchwalając sporne przepisy porządkowe nie przekroczyła delegacji ustawowej i nie naruszyła art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 1983, w brzmieniu aktualnym do chwili obecnej – Dz.U. z 2020 r., poz. 8; dalej: Prawo przewozowe), który przewiduje, że przepisy porządkowe obowiązują wszystkich podróżnych, a ich podstawowym celem jest zagwarantowanie bezpieczeństwa i porządku w transporcie. Natomiast określenie przez Radę Miasta Szczecin rodzaju pojazdu (wózek inwalidzki, w tym z napędem elektrycznym, skuter lub inny pojazd, które w sposób jednoznaczny nie są określane jako wózki inwalidzkie), na którym porusza się osoba niepełnosprawna, jak i jego parametrów (wymiary, wymogi konstrukcyjne umożliwiające obrócenie się wózka wewnątrz pojazdu w miejscu wokół własnej osi) służy właśnie temu celowi, tj. zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku wszystkim podróżnym, a więc mieści się w zakresie pojęcia "przepisów porządkowych".
WSA stwierdził, że art. 14 ust. 2 Prawa przewozowego, zgodnie z którym przewoźnik powinien podejmować działania ułatwiające podróżnym, w szczególności osobom o ograniczonej zdolności ruchowej oraz osobom niepełnosprawnym, korzystanie ze środków transportowych winien być odczytywany łącznie z ust. 1 art. 14 tej ustawy, stanowiącym że przewoźnik jest obowiązany do zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz wygody i należytej obsługi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że warunki bezpiecznego transportu pasażerów lokalnymi środkami transportu zbiorowego muszą być spełnione dla wszystkich pasażerów, a zatem zarówno osób sprawnych, jak i osób o ograniczonej zdolności ruchowej czy też osób niepełnosprawnych. Powyższe stwierdzenie jest zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku z 11 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 1422/19, w którym NSA oddalając skargę kasacyjną Wojewody Zachodniopomorskiego stwierdził, że wózki inwalidzkie niespełniające wymagań bezpieczeństwa mogą stanowić zagrożenie dla tego bezpieczeństwa. Z tego względu nie każdy pojazd, którym porusza się osoba niepełnosprawna może być przedmiotem przewozu komunikacją miejską.
W ocenie WSA z tych przyczyn niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, bowiem nie jest naruszeniem zasady równości określenie przez prawodawcę zasad przewozu osoby poruszającej się na wózku w celu zapewnienia bezpieczeństwa zarówno tej osobie, jak i pozostałym współpasażerom. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że treść zaskarżonej uchwały świadczy o tym, że organ stanowiący gminy stwarza takie mechanizmy legislacyjne, które nie służą wspieraniu osób niepełnosprawnych oraz nie przeciwdziałają ich wykluczeniu społecznemu.
Skargę kasacyjną wniosła B.D. zaskarżając powyższy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., tj. stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej uchwały nr V/123/19 Rady Miasta Szczecin z 26 marca 2019 r., ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie. Jednocześnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w drugiej instancji; jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 147 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm., dalej: u.s.g.) poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Szczecin, wobec niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i przyjęcie, że zaskarżona uchwała nie jest sprzeczna z prawem, w sytuacji gdy narusza konstytucyjną zasadę równości, jak również, że jej postanowienia nie są przejawem dyskryminacji osób niepełnosprawnych, a jedynie sformułowaniem minimalnych warunków, które muszą być przestrzegane by przewóz wszystkich pasażerów środkiem lokalnego transportu zbiorowego był bezpieczny, podczas gdy już z samej procedury uchwalania uchwały, w tym przebiegu sesji Rady Miasta Szczecin niewątpliwie wynika, iż uchwała podjęta została w celu wykluczenia skarżącej z przemieszczania się środkami komunikacji miejskiej;
2) art. 147 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 2 Prawa przewozowego, art. 15 ust. 5 i art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Szczecin, wobec niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i przyjęcie, że zaskarżona uchwała nie została wydana z przekroczeniem delegacji ustawowej, podczas gdy jej rzeczywistym celem nie jest zagwarantowanie bezpieczeństwa i porządku w transporcie, ale dyskryminacja skarżącej jako osoby niepełnosprawnej i wykluczenie jej z możliwości korzystania z komunikacji miejskiej, w sytuacji gdy przewoźnik powinien podejmować działania ułatwiające podróżnym, w szczególności osobom o ograniczonej zdolności ruchowej oraz osobom niepełnosprawnym, korzystanie ze środków transportowych;
3) art. 147 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 15 ust. 2 Prawa przewozowego, art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Szczecin, wobec niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i przyjęcie, że zaskarżona uchwała nie jest sprzeczna z prawem, a w szczególności uznaniu, że wózki inwalidzkie inne niż wskazane w § 1 pkt 2, 3 i 4 zaskarżonej uchwały mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla pasażerów lub dla samych niepełnosprawnych, podczas gdy zgodnie z Polską Normą PN-ISO 7193, nie określono wymogu, aby wózek inwalidzki obracał się wokół własnej osi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Szczecin wniosła o oddalenie jej w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm prawem przewidzianych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna B.D. oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zatem na naruszeniu prawa materialnego. W zarzutach kasacyjnych strona podnosi naruszenie art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP i art. 91 ust. 1 u.s.g. polegające na niestwierdzeniu nieważności uchwały Rady Miasta Szczecin z 26 marca 2019 r. nr V/123/19, pomimo że uchwała ta jest sprzeczna z prawem ze względu na niewłaściwe zastosowanie przez Radę prawa materialnego i przyjęcie, że nie narusza ona konstytucyjnej zasady równości i nie jest dyskryminująca dla osób niepełnosprawnych, w sytuacji gdy została wydana z przekroczeniem delegacji ustawowej oraz błędnie przyjęła, że wózki inwalidzkie i inne niż wskazane w § 1 pkt 2, 3 i 4 tej uchwały pojazdy mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla pasażerów lub samych niepełnosprawnych. Zatem istota zarzutów kasacyjnych sprowadza się do poglądu, że na gruncie obowiązującego prawa brak jest podstaw do wykluczenia niektórych pojazdów, którymi poruszają się niepełnosprawni, z dostępu do przewozu środkami transportu publicznego.
Wyrok objęty skargą kasacyjną podlega uchyleniu, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie NSA zwraca uwagę, że uchwała Rady Miasta Szczecin z dnia 26 marca 2019 r. nr V/123/19 była przedmiotem kontroli sądowej na skutek postępowania wszczętego przez Wojewodę Zachodniopomorskiego w związku z wydaniem przez ten organ w dniu 30 kwietnia 2019 r. rozstrzygnięcia nadzorczego. W ramach tego aktu Wojewoda Zachodniopomorski stwierdził nieważność § 1 pkt 2, 3 i 4 zaskarżonej uchwały z 26 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając skargę Gminy Miasto Szczecin na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody uchylił ten akt wyrokiem z 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 597/19. W uzasadnieniu sąd ten wyjaśnił, że rozstrzygnięcie nadzorcze naruszało prawo, bowiem postanowienia uchwały nr V/123/19 objęte § 1 pkt 2, 3 i 4 odpowiadają prawu, gdyż realizują nakazy płynące z art. 14 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego w sposób odpowiadający regułom wynikającym z art. 15 ust. 5 tej ustawy. Zatem Rada Gminy Miasta Szczecin poprawnie określiła przepisy porządkowe związane z przewozem osób i bagażu w środkach transportowych realizujących gminny przewóz regularny. Zdaniem sądu orzekającego w tej sprawie przepisy porządkowe odnoszące się do wskazanej materii nie naruszyły także przepisów konstytucyjnych, zwłaszcza art. 32 Konstytucji RP.
Powyższe stanowisko WSA w Szczecinie zostało zaaprobowane przez NSA, który wyrokiem z 11 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 1422/19 oddalił skargę kasacyjną Wojewody Zachodniopomorskiego od wyroku WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 597/19. Sąd drugiej instancji w tym rozstrzygnięciu podkreślił, że przepisy porządkowe ustanowione w § 1 pkt 2, 3 i 4 zaskarżonej uchwały nr V/123/19 w zakresie treści i formy ich ustanowienia są zgodne z prawem.
Konsekwencją tych orzeczeń sądowych jest stwierdzenie, że w chwili rozpoznawania wniesionych w tej sprawie: skargi i skargi kasacyjnej B.D. prawomocnie przesądzono o legalności przepisów porządkowych ustanowionych przez Gminę Miasta Szczecin w zaskarżonej uchwale nr V/123/19. Wniosek taki wynika z sekwencji czasowej zapadających w sprawie wyroków sądów administracyjnych. Podkreślić należy, że zaskarżony w tej sprawie wyrok WSA, dla którego podstawą była skarga wniesiona 9 lipca 2021 r., został wydany w dniu 19 maja 2022 r., a więc po wydaniu przez NSA wyroku z 11 marca 2021 r. rozstrzygającego o legalności uchwały w postępowaniu nadzorczym.
W ocenie NSA skutkiem prawomocności wyroku kasacyjnego z 11 marca 2021 r. jest to, że w chwili orzekania przez sąd pierwszej instancji w sprawie ze skargi B.D. zostało już prawomocnie przesądzone, że § 1 pkt 2, 3 i 4 uchwały nr V/123/19 nie narusza prawa. Oznacza to, że w chwili wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji brak było podstaw do powtórnej oceny legalności uchwały w zakresie, w którym taka ocena została już dokonana.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że uchwała rady gminy jako akt prawa miejscowego może być kontrolowana w dwóch trybach. Ma to miejsce w ramach postępowania nadzorczego oraz skargowego. Wskazane drogi kontroli co do zasady nie wykluczają się, jednak zakres kontroli musi uwzględniać przedmiot rozstrzygania w jednym z tych postępowań, w którym zapadło już prawomocne orzeczenie. W istocie chodzi o to, że niemożliwa jest równoległa kontrola legalności aktu prawa miejscowego, w zakresie tego samego przedmiotu kontroli. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja miała miejsce, bowiem w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji ocenił treść przepisów porządkowych zaskarżonej uchwały nr V/123/19, zatem tych, które zostały już wcześniej skontrolowane w postępowaniu wszczętym przez Wojewodę Zachodniopomorskiego. W takiej sytuacji istnieje przeszkoda do powtórnej oceny tego samego przedmiotu. Wprawdzie na gruncie obowiązującego prawa brak jest wyraźnej normy, z treści której wynikałby taki zakaz, jednak zakaz ten daje się zbudować na gruncie systemowego stosowania treści art. 101 ust. 2 u.s.g., z którego wynika, że sąd administracyjny nie może rozpoznawać skargi co do legalności uchwały lub zarządzenia organu gminy, jeżeli w sprawie sąd już orzekał i oddalił skargę. Konsekwencją tej regulacji jest zakaz powtórnej kontroli aktu w sytuacji, gdy nie został on uznany za sprzeczny z prawem. Wniosek taki jest także logiczną konsekwencją rozumowania, że nie można się o tym samym wypowiadać wielokrotnie.
Reasumując stwierdzić należy, że skarga na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w zakresie administracji publicznej, o jakiej stanowi art. 101 § 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.) nie może prowadzić do powtórnej kontroli legalności tych aktów, jeżeli legalność ta została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego podjętym na podstawie innego postępowania kontrolnego regulowanego w ustawie.
Skutkiem przyjęcia tego stanowiska musiało być uznanie, że zaskarżony wyrok został wydany w sprawie, w której formalnie nie istniał przedmiot zaskarżenia. Z tego też powodu należało przyjąć, że postępowanie przed sądem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe, a to było wystarczającą podstawą do zastosowania art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezprzedmiotowość postępowania przed sądem pierwszej instancji dawała podstawę do zastosowania przez NSA art. 189 p.p.s.a., a to pozwalało orzekać poza granicami skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe NSA, na podstawie art. 189 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz umorzył postępowanie sądowe.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, NSA wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z tego powodu NSA nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI