II GSK 1572/21

II GSK 1572/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ke 937/20 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-02-04
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3 , art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 80 k.p.a. , art. 77 § 1 , art. 78 § 1 , art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
art. 2351 art. 2352
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Dz.U. 2013 poz 1367
§ 6 ust. 3 pkt 3 , § 6 ust. 4 , § 6 ust. 2 pkt 5 § 8 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P(...) Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 937/20 w sprawie ze skargi P(...)Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 22 lipca 2020 r. nr NSP.906.1.5.2020 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P(...)Sp. z o.o. w S. na rzecz Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 937/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił skargę P (...)Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 22 lipca 2020 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P(...)Sp. z o.o. w S., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz sformułowanie wytycznych jakimi organ ma się kierować przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. w szczególności przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie rzetelnej oceny narażenia zawodowego uwzględniającej obligatoryjne elementy wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (ocena obciążenia, chronometraż), uzyskanie informacji odnośnie do niepełnosprawności Uczestnika, uzyskanie nowego orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej lub dodatkowego uzasadnienia orzeczenia już wydanego, w którym jednostka orzecznicza odniesie się do całokształtu okoliczności sprawy, a zatem również do kwestii niepełnosprawności, skali nieobecności Uczestnika, wpływu działań profilaktycznych wprowadzonych przez pracodawcę na ryzyko powstania choroby, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok. Wniesiono również o orzeczenie o obowiązku zwrotu na rzecz Skarżącej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., dowodu z dokumentu:
a. pisma Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Departamentu Higieny Środowiska z dnia 25 lutego 2021 r., znak HŚ.HP.59.26.2021.APR - stanowiącego odpowiedź na zapytanie odnośnie do wytycznych na potrzeby określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym pracownika w ramach sporządzenia oceny narażenia zawodowego dla wykazania: sposobu, w jaki powinna zostać przeprowadzona ocena, powinności przeprowadzenia chronometrażu, sposobu jego przeprowadzenia, podmiotów dokonujących oceny narażenia zawodowego i zbieżności stanowiska GIS ze stanowiskiem prezentowanym przez Skarżącą, braku prawidłowości przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego w okolicznościach sprawy, nieprawidłowej interpretacji przepisów rozporządzenia przez sąd I instancji;
Skarżąca wskazała, że przedmiotowe pismo zostało uzyskane już po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, nie mogło zostać zatem przedstawione na wcześniejszym etapie postępowania, Z uwagi na jego treść ma jednak znaczenie dla oceny okoliczności sprawy i potwierdza, że sposób interpretacji przepisów rozporządzenia dokonany przez Skarżącą jest zbieżny ze stanowiskiem Głównego Inspektoratu Sanitarnego i dodatkowo świadczy o zasadności zgłoszonych zarzutowi zasadności całej skargi.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 kpa w zw. z § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w zw. z § 6 ust. 4 rozporządzenia w zw. z § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia poprzez uznanie, że brak dokonania przez organ prawidłowej oceny narażenia zawodowego, w tym brak przeprowadzenia chronometrażu czynności i wydanie decyzji w oparciu o niekompletną kartę oceny narażenia zawodowego nie stanowi podstawy dla uchylenia decyzji, a brak w karcie oceny narażenia zawodowego chronometrażu czynności nie ma wpływu na wynik sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi. Tymczasem prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów i dokonanie oceny podstaw wydanej decyzji z uwzględnieniem, w jakiś sposób i w oparciu o jakie dowody, zgodnie z obowiązującymi przepisami, postępowanie powinno zostać przeprowadzone, doprowadziłoby sąd I instancji do wniosku, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało rzetelnie przeprowadzone, w szczególności w zakresie oceny narażenia zawodowego, a podstawą wydania decyzji, utrzymanej w mocy przez zaskarżoną decyzję organu II instancji była dowolna ocena okoliczności sprawy, nie znajdująca odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Powyższe powinno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w z § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie było prawidłowe pod względem formalnym i zawierało prawidłowe uzasadnienie, podczas gdy lekarz orzecznik w ogóle nie ustosunkował się do okoliczności wskazywanych przez Skarżącą (stronę postępowania) jako istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przede wszystkim do kwestii legitymowania się przez Uczestnika postępowania orzeczeniem o niepełnosprawności już w chwili zatrudnienia u Skarżącej, wpływu nieobecności w pracy na możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, wpływu prowadzonych przez Skarżącą działań profilaktycznych na możliwość powstania choroby w związku z zatrudnieniem, oraz poprzez dokonanie przez sąd I instancji samodzielnie całkowicie dowolnej interpretacji okoliczności sprawy dotyczących podstaw wydania opinii oraz znaczenia lub braku znaczenia niepełnosprawności Uczestnika dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustalenie wskazanych okoliczności wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny i do czynienia samodzielnie takich ustaleń sąd I instancji nie był uprawniony. Tymczasem prawidłowa ocena podstaw formalnych wydanego orzeczenia uniemożliwiłaby sądowi I instancji uznanie, ze wydane orzeczenie było prawidłowe, a jego uzasadnienie - przekonujące i szczegółowe. Gdyby sąd I instancji w prawidłowy sposób dokonał kontroli wydanej decyzji, dostrzegłby również, że bez wyjaśnienia przez jednostkę orzeczniczą, czy wydając orzeczenie lekarz uwzględnił kwestię niepełnosprawności Uczestnika postępowania i jakie znaczenie pełnosprawność Uczestnika ma dla treści orzeczenia w konkretnej sprawie, wpływu nieobecności Uczestnika w pracy oraz wpływu działań profilaktycznych wprowadzonych przez Skarżącą dla możliwości przyjęcia choroby zawodowej, orzeczenie takie nie może zostać uznane za prawidłowe i rzetelne. Sąd I instancji, nie będąc uprawnionym do samodzielnego przesądzenia tej kwestii powinien zatem uchylić wadliwą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w ramach którego powinno dojść do uzupełnienia uzasadnienia orzeczenia lub do wydania nowego orzeczenia lekarskiego;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 kpa w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez uznanie przez sąd za prawidłowe działania organu II instancji, jak również organu I instancji, które nie uwzględniły wniosków dowodowych zgłaszanych przez Skarżącą i uznały, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający dla wydania decyzji, podczas gdy Skarżąca wskazywała na konkretne okoliczności (np. orzeczenie o niepełnosprawności Uczestnika, skala jego nieobecności, fakt wprowadzenia przez pracodawcę ćwiczeń profilaktycznych mających zapobiegać powstawaniu zespołu cieśni nadgarstka) mające znaczenie dla oceny prawdopodobieństwa wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a wystąpieniem schorzenia. Tymczasem prawidłowa ocena takiego działania organów prowadzącego do zablokowania Skarżącej inicjatywy dowodowej, powinna doprowadzić Sąd I instancji do wniosku, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem podstawowych praw procesowych jednej ze stron postępowania, co powinno z kolei doprowadzić do uchylenia decyzji organów II i I instancji.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 235¹ Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe jest stwierdzenie co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie Uczestniczki miało związek ze sposobem wykonywania przez nią pracy;
2. art. 235² Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji pominięcie, że w sprawie początkowy okres wystąpienia udokumentowanych objawów choroby został błędnie utożsamiony ze zgłoszeniem dolegliwości przez Uczestnika w wywiadzie medycznym, podczas gdy oświadczenie pracownika odnośnie do chwili wystąpienia objawów nie jest kwalifikowane jako wystąpienie udokumentowanych objawów choroby w znaczeniu przyjętym w obowiązujących przepisach, co ma istotne znaczenia z punktu widzenia ustalenia stanu faktycznego sprawy, skoro to istnienie relacji pomiędzy udokumentowaniem pierwszych objawów, a pracą w narażeniu zawodowym ma istotne znaczenie w sprawie, nie zaś - jak błędnie przyjął Sąd meriti - relacji między ww. udokumentowaniem, a zatrudnieniem u danego pracodawcy.
Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że większość zarzutów skargi kasacyjnej pozostaje w związku funkcjonalnym, co wymaga ich łącznego rozpoznania.
Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach w przedmiocie stwierdzenia u D. T. choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (wymienionego w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 Kodeksu pracy) uznał, że decyzja ta, jak i poprzedzającą ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nie jest niezgodna z prawem.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 235² Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać stwierdzone schorzenie, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12). Na gruncie art. 235¹ Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem (wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18).
Zaznaczyć także trzeba, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (bądź wspólnie z innymi) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego; do rozpoznawania tego rodzaju spraw - w razie powstania sporu w tym zakresie - powołane są sądy powszechne - sądy pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 1999 r., II SA/Ka 2111/97, Pr. Pracy 2000/11/37; z dnia 8 czerwca 2001 r., I SA 1780/00, LEX nr 77662; z dnia 18 sierpnia 1998 r., I SA 823/98, LEX nr 45821).
Należy również podnieść, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA/1982/1/33). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18).
Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów kwestionujących prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz może wystąpić o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika - w zależności do zakresu wymaganych informacji (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Dodatkowo, w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej, jednostkami, które mają prawo i obowiązek orzekania w przedmiocie chorób zawodowych (tj. czy dane warunki pracy mogły spowodować chorobę zawodową), są wyłącznie jednostki szczegółowo określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej nie są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13; z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18; z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97; z dnia 23 lipca 2003r., sygn. akt I SA 108/03; z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt SA 1801/00; z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 225/98).
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi uregulowaniami oraz z zachowaniem wymogów ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ podjął szereg czynności wyjaśniających, umożliwiając stronom przedstawienie swoich stanowisk oraz dowodów w sprawie. Z dokumentacji zebranej przez organ wynika, że uzyskano orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach z dnia 17 stycznia 2020 r. dotyczące stwierdzenia i kwalifikacji choroby zawodowej u Uczestnika.
W orzeczeniu tym wskazano, że uwzględniając zgłaszany przez pacjentkę w wywiadzie chorobowym początek dolegliwości ze strony układu ruchu charakterystyczny dla zespołu cieśni nadgarstka - około 2015 r., tylko P(...)Sp. z o.o. w S. można wskazać jako potencjalnie związany przyczynowo z powstaniem choroby. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, udokumentowane objawy zespołu cieśni nadgarstka muszą wystąpić do roku od zakończenia pracy w narażeniu, aby je można było wiązać przyczynowo z tym narażeniem. WOMP w Kielcach uznał, że rodzaj pracy miał wpływ na rozwój choroby. Zainteresowana zajmowała się komisjonowaniem i wysyłką wiązek dla klientów. Praca ta polegała na pobieraniu wiązek z półek magazynowych, a następnie transporcie wózkiem ręcznym, przeliczaniu oraz ułożeniu wiązek w pudełkach (pudełka noszone ręcznie lub przy pomocy wózka). D. T. zajmowała się również montażem skomisjonowanych wiązek, który wymagał wykonywania chwytów pensetowych, szczypcowych, naprzemiennych ruchów odwracania i nawracania nadgarstków predysponujących do wzrostu ciśnienia w kanale w obrębie nadgarstka i mógł przyczynić się do powtarzalnego ucisku na nerw pośrodkowy. Zainteresowana z powodu braku poprawy po leczeniu ambulatoryjnym poddała się operacyjnemu uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego. Aktualnie zgłasza tylko dolegliwości: bóle kręgosłupa i drętwienie palców prawej ręki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że były podstawy do stwierdzenia, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) - tak jak tego wymaga art. 2351 Kodeksu pracy. Podkreślenia wymaga przy tym, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego decyduje zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.
Wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie, organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Związanie polega zatem na tym, że jeśli orzeczenie lekarskie nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów, to stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. K 23/07, OTK-A 2008, nr 5, poz. 82). W przypadku zatem, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem - organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest bowiem uprawniony do kontroli merytorycznej (medycznej) orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Kontrola i możliwość podważenia opinii lekarskich przez organ jest zatem możliwa, ale w ograniczonym zakresie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10). Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z tego punktu widzenia, że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez należytego uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza. Nie może to jednak dotyczyć merytorycznej treści prawidłowo sporządzonego orzeczenia lekarskiego. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo).
Mając powyższe okoliczności na względzie należało stwierdzić, że Sąd I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec spełnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej określonych w art. 235¹ Kodeksu pracy, organ był zobowiązany do stwierdzenia choroby zawodowej, a ocena Sądu I instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie podważyły dokonanych w sprawie ustaleń.
Sporządzone w tej sprawie orzeczenie lekarskie spełnia wymogi proceduralne, jest jasne, nie zawiera sprzeczności, uzasadnia w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie i przedstawia metodologię tego rozpoznania oraz prowadzonych badań, jest wyczerpujące, znajduje potwierdzenie w innych dowodach. Z tych przyczyn organ obowiązany był wydać decyzję o rozpoznaniu choroby zawodowej zgodnie z treścią tej opinii i rozpoznaniem lekarskim.
Za chybione uznać więc należy zarzuty naruszenia z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W k.p.a. obowiązuje tzw. swobodna ocena dowodów w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w rozumieniu art. 7 k.p.a. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że właściwy w sprawie organ administracji publicznej powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały dostępny materiał dowodowy.
Odnosząc się zatem do wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.
Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, zwłaszcza, że organy zebrały w całości materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy.
Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela przy tym pogląd, że choć strona - zgodnie z art. 78 k.p.a. - posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., II OSK 2191/12 oraz wyrok NSA z dnia 6 października 2015 r., II OSK 314/14 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a., wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego. Trafnie zatem Sąd I instancji nie dopatrzył się uchybienia ze strony organów w kwestii nieprzeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżąca tj. zwrócenia się lekarza orzecznika o dodatkowe uzasadnienie wydanego orzeczenia, zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia o przeprowadzenie konsultacji lub do podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu reumatologii i ortopedii na okoliczność pozazawodowych przyczyn schorzenia zespołu cieśni nadgarstka, przeprowadzenia dowodu z opinii specjalisty w zakresie technicznego normowania pracy oraz oceny ryzyka zawodowego - w celu uzupełnienia postępowania o wykonanie chronometrażu pracy, a także zwrócenia się do Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o Niepełnosprawności w S. o przedstawienie dokumentacji w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Rację ma Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, że w realiach tej sprawy słusznie organ wniosków tych nie uwzględnił. Jak już podkreślano wyżej według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Słuszna jest konstatacja WSA, iż z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1056/15). Oznacza to, że w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym brak było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii lekarzy niebędących lekarzami zatrudnionymi w jednostce orzeczniczej, która wydała orzeczenie, na okoliczność pozazawodowych przyczyn schorzenia zespołu cieśni nadgarstka.
Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że to samo dotyczy domagania się uzupełnienia postępowania o wykonanie chronometrażu pracy. W kwestii braku chronometrażu w karcie oceny narażenia zawodowego, słusznie Sąd I instancji zauważył, że skarżąca spółka w piśmie datowanym na 30 maja 2019 r. (k.198 akt administracyjnych) wskazała, że załączone do tego pisma "przykładowe, orientacyjne czasy wykonywania kilku wiązek, które montował Uczestnik, nie stanowią chronometraży czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego, gdyż nie zostały zmierzone przy wykonywaniu danych wiązek. Przedstawione przez spółkę obliczenia zostały "przyjęte" przez dział (...)na podstawie dotychczasowego doświadczenia oraz dotyczą wszystkich czynności wykonywanych przez pracownika w ramach danej wiązki". Spółka podkreśliła, że nie posiada rejestru określającego, jakie konkretne wiązki wykonywał Uczestnik w ramach pracy przy montażu wiązek elektrycznych.
Zauważyć należy, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte, gdy Uczestnik już właściwie nie wykonywał pracy na stanowisku montera wiązek (postępowanie administracyjne zostało wszczęte wprawdzie 26 kwietnia 2019 r., kiedy Uczestnika pracował jeszcze na stanowisku montera wiązek, jednak od 3.02 do 3.05.2019 r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym, od 6.05 do 21.06.2019 r. oraz od 24.06 do 2.07 2019 r. na urlopie wypoczynkowym, a od 8.07 2019 r. została zatrudniona jako magazynier i na tym stanowisku jej praca polegała na transporcie na wózku ręcznym rzeczy z magazynu do punktu śluzy magazynu), ponadto w trakcie trwania postępowania skarżąca spółka nie prowadziła już produkcji pojazdów Steyer i Monachium, do których wiązki wykonywała D. T.. Z kolei komórka (...)w (...)sp. z o.o. nie udostępniła swoich obliczeń, gdyż nie dysponowała chronometrażami czynności, które nie są już wykonywane.
Tym samym prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż organ nie miał podstaw do sporządzenia karty oceny narażenia zawodowego na podstawie innych dokumentów niż te, które zostały mu udostępnione przez pracodawców oraz którymi sam dysponował. Z tych samych powodów nie było także fizycznych możliwości zmierzenia czasu wykonywania przez Uczestnika poszczególnych czynności na stanowisku montera wiązek elektrycznych. Nie można zatem uznać za uprawniony zarzutu, że karta oceny narażenia jest nierzetelna bo brak w niej chronometraży, skoro podczas przeprowadzania oceny narażenia zawodowego bezpośrednio u pracodawcy 20 sierpnia 2019 r. uzyskanie chronometraży było niemożliwe, a pracodawca mimo wezwań, chronometraży nie przedstawił. Ponadto, jak już wyżej wspomniano, skarżąca spółka udostępniając posiadaną przez siebie dokumentację twierdziła, że zawarte w niej przykładowe, orientacyjne czasy wykonywania kilku wiązek nie są chronometrażem, o jakim mowa w § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia.
Konkludując NSA nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej akcentujących niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został przez skarżącą kasacyjnie skutecznie podważony, ponieważ ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania.
Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy, organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu I instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie poddały w wątpliwość dokonanych w sprawie ustaleń.
Oddaleniu podlegał również zawarty w petitum skargi kasacyjnej wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu, w postaci pisma Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Departamentu Higieny Środowiska z dnia 25 lutego 2021 r., ze względu na stwierdzenie, że dowód ten nie jest przydatny dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku w granicach podniesionych zarzutów kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art.184 p.p.s.a,. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.