II GSK 1562/14

II GSK 1562/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący/
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Ludmiła Jajkiewicz
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Podatki inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 562/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-03-25
II GZ 535/13 - Postanowienie NSA z 2013-09-26
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
art. 57, art. 60 pkt 7, art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Dz.U. 2015 poz 613
art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 562/13 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 562/13 (dalej wyrok z 25 marca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo Sąd I instancji) w pkt [...] uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych (dalej zwanego Ministrem) z [...] października [...] r., nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2012 r.) zapadłą w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłat za przechowywanie broni w depozycie Komendy Stołecznej Policji (dalej KSP), zasądzając w 2 pkt wyroku od Ministra na rzecz J. A. (zwanego dalej skarżącym) kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z 31 sierpnia 2004 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Stołecznego Policji z prośbą o przyjęcie do depozytu broni palnej gazowej z powodu utraty ważności pozwolenia. W tym dniu broń została przyjęta do depozytu, a skarżący podpisał oświadczenie, że został poinformowany o konieczności ponoszenia opłat. W dniu 22 grudnia 2010 r. skarżący złożył oświadczenie o przekazaniu nieodpłatnie do złomowania KSP pistoletu gazowego.
Wnioskiem z 11 lipca 2011 r. strona zwróciła się do Ministra o umorzenie należności z tytułu opłat za przechowywanie broni w depozycie w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie uiścić tej opłaty bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny z powodu trudnej sytuacji finansowej.
Decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2012 r.) Minister, działając na podstawie art. 57 pkt 1, art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej u.f.p.) w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 52, poz. 525 ze zm., dalej u.b.i.a.) oraz art. 104, art. 107 i art. 268a ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), odmówił umorzenia należności pieniężnej we wnioskowanej wysokości. Organ wskazał m.in., że skarżący ma możliwości spłaty zobowiązania bez zagrożenia egzystencji jego i rodziny oraz możliwe jest prowadzenie egzekucji ze stałego źródła jego dochodu. Organ podniósł, że strona oparła swój wniosek na przekonaniu o trudnej sytuacji finansowej, jednakże nie wykazała nadzwyczajnych lub losowych okoliczności, które potwierdzałyby jej trudną sytuację finansową i obniżenie zdolności płatniczych. Nadto w toku postępowania w I instancji strona nie przedstawiła dokumentów we wskazanym przez organ zakresie, stąd organ miał ograniczone możliwości ustalenia faktycznych kosztów jej utrzymania. Podawane przez stronę wydatki w łącznej kwocie [...] zł z tytułu opłat za telefon i telewizję kablową nie stanowią kosztów utrzymania koniecznego.
Pismem z [...] czerwca 2012 r., uzupełnionym pismami z [...] czerwca i [...] sierpnia 2012 r., skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji pomylenie dochodu z przychodem oraz wyjaśniając, że wraz z żoną żyje poniżej minimum socjalnego.
Minister decyzją z [...] października 2012 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5, art. 67 u.f.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochód dwuosobowej rodziny w 2011 r. wynosił miesięcznie [...] zł, natomiast miesięczne wydatki rodziny miały wynosić [...] zł, jednakże po dokonaniu analizy przedstawionych przez stronę dokumentów, organ stwierdził, że skarżący nie wykazał takich wydatków.
Zdaniem organu pomimo wezwań skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej, gdyż nie ujawnił, czy miał i nadal posiada tytuł prawny do lokalu w Warszawie przy ul. K. [...], a także nie wyjaśnił. na jakich zasadach korzysta z lokalu w Warszawie przy ul. Cz. [...] m. [...], na który to adres została wystawiona faktura C. Sp. z o.o. w W.
Zdaniem organu skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia swojej sytuacji w sposób fragmentaryczny i zarazem korzystny dla siebie, pomijając fakt, że na sytuację materialną składają się nie tylko okoliczności, o których jedynie oświadczył, ale również te, których ujawnienia organ żądał, a do nich skarżący się nie ustosunkował.
Pismem z [...] listopada 2012 r. skarżący zaskarżył decyzję Ministra z 1 października 2012 r., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego.
Wyrokując w niniejszej sprawie, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn aniżeli zostały w niej podniesione.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował art. 60 pkt 7 u.f.p., stosownie do którego środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.
Wniosek o umorzenie należności złożony został przez skarżącego z uwagi na obowiązek uiszczenia opłat za przechowywanie broni w depozycie wynikający z art. 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.b.i.a. Z pisma Komendy Stołecznej Policji z 17 kwietnia 2012 r. wynika, że skarżący złożył broń do depozytu w dniu 31 sierpnia 2004 r., zatem opłaty były naliczane od 31 sierpnia 2005 r. do 22 grudnia 2010 r. (data złożenia oświadczenia o przekazaniu nieodpłatnie broni do złomowania) w wysokości 4548,40 zł. Obowiązek uiszczenia opłat na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 u.b.i.a. należy więc do kategorii należności wymienionych w treści art. 60 pkt 7 u.f.p. Organem właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności jest w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p.). Minister ten również jest organem właściwym do rozpoznania sprawy na skutek złożonego środka zaskarżenia (art. 61 ust. 4 u.f.p.).
Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.
Przepisy u.f.p. nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej o.p.).
Dział III o.p., dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, gdzie miejsce organu podatkowego zajmuje Minister.
W związku z powyższym Sąd zauważył, że organ rozpoznający sprawę nieprawidłowo stosował art. 57 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Przepis ten stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 57 u.f.p. W sprawie zgodnie z art. 67 u.f.p. odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu III o.p. Stosownie do art. 67a § 1 o.p., organ podatkowy przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym powinien rozważyć, czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia tych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.
Tymczasem w niniejszej sprawie Minister zastosował art. 57 ust. 1 u.f.p. Przepis ten szczególny nacisk kładzie na sytuację majątkową dłużnika (wnioskodawcy), gdyż posługuje się zwrotem "możliwości płatnicze dłużnika". Natomiast art. 67a o.p. posługuje się klauzulami generalnymi, których rozumienie jest zdecydowanie szersze niż tylko kwestie dotyczące możliwości płatniczych. Stosowany przez organ art. 57 pkt 1 u.f.p. wskazuje tylko na możliwość częściowego umorzenia należności cywilnoprawnych, a nie umorzenia tych należności w całości. W takim też zakresie został on zastosowany przez organ, który w decyzjach obydwu instancji wskazał, że odmawia umorzenia jakiejkolwiek części należności. Natomiast wskazywany przez Sąd art. 67a o.p. nie ogranicza możliwości umorzenia do części należności, gdyż podobnie jak niezastosowany przez organ art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. umożliwia umorzenie należności w całości.
W ocenie Sądu wobec nieprowadzenia postępowania wyjaśniającego i tym samym niezebrania materiału dowodowego, który w ocenie skarżącego uzasadniałby przesłanki jego ważnego interesu lub interesu publicznego, organ nie mógł dokonać prawidłowej analizy zebranego materiału dowodowego. Skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia, to tym samym nie sposób uznać, że odmowa umorzenia była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego.
Brak zebrania materiału dowodowego w kontekście szerszych przesłanek umożliwiających umorzenie należności wynikających z art. 67a o.p. stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia decyzji oraz art. 7 i art. 77 k.p.a., w zakresie ustaleń faktycznych sprawy. Zdaniem Sądu naruszenia takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Właściwe ustalenia stanu faktycznego oraz kompletne uzasadnienie prawne stanowi istotny element każdej decyzji administracyjnej.
Z uwagi na to, że organ orzekający w sprawie nie rozważył wniosku strony w oparciu o art. 67a § 1 o.p., konieczne stało się, uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zobowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu zawarte powyżej i wniosek strony rozpoznać na podstawie art. 67a § 1 o.p.
W skardze kasacyjnej z 7 maja 2014 r. Minister zaskarżył w całości wyrok z 25 marca 2014 r., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:
1) sporządzeniu nieodpowiadającego wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienia skarżonego wyroku poprzez brak rozważań pozwalających na uznanie, że WSA wyjaśnił w sposób dostateczny, że Minister, udzielając ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, zajmuje miejsce organu podatkowego, ponieważ z odpowiedniego stosowania w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym przepisów działu III o.p. takich szerokich uprawnień dla Ministra nie można wywieść. Stosownie bowiem do art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 8 u.f.p. Minister jest organem administracji publicznej, wyposażonym w uprawnienia dysponenta części budżetowej, właściwym do udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, stanowiących dochód budżetu państwa pobierany przez podległe mu państwowe jednostki budżetowe (art. 60 pkt 7 u.f.p.), a zatem nieobjętych reżimem o.p. i prowadząc postępowanie administracyjne w sprawach udzielania ulg w spłacie przedmiotowych należności kieruje się zasadami określonymi w k.p.a. Ponadto uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymaganiom ustawowym, gdyż zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania organu nie odnoszą się do rozpoznania wniosku dłużnika i ich wykonanie przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozstrzygniętej decyzją z 2 maja 2012 r. prowadziłoby w istocie do konieczności uchylenia w całości przez organ swojej decyzji wydanej w I instancji i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), co ograniczałoby organowi ostateczny wybór jednego z możliwych w art. 138 k.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. i art. 61 ust. 4 i 5 u.f.p. sposobów rozstrzygnięcia sprawy, tym samym naruszałoby kompetencje organu, które przyznał mu prawodawca, bowiem wskazane w tych przepisach rozstrzygnięcie może polegać także na utrzymaniu w mocy pozostającej w obrocie prawnym decyzji I instancji (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), a nie na jej uchyleniu i rozstrzygnięciu sprawy na podstawie art. 67a o.p. Wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ WSA nie wyjaśnił, w jakie inne – niż wykorzystane przez Ministra – jest on wyposażony instrumenty prawne umożliwiające prowadzenie postępowania wyjaśniającego – z urzędu – w takim zakresie, jak organ podatkowy, tym samym nie wskazał konkretnych podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, w zakresie szerszym niż to wynika z przepisów k.p.a., zaś wykonanie wydanych wytycznych w przedmiocie dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy, naruszałoby zasadę swobodnego uznania administracyjnego,
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 57 u.f.p. przez bezpodstawne uznanie, że uchylona zaskarżonym wyrokiem decyzja Ministra wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czego skutkiem było uchylenie prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji, podczas gdy naruszenie takie nie miało miejsca,
3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uchylenie decyzji z 1 października 2012 r. w sytuacji, w której decyzja organu wydana została zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego i organ przeprowadził postępowanie dowodowe w takim zakresie, w jakim pozwalały mu na to przepisy prawa procesowego, kierując się fundamentalnymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w szczególności w art. 6, 7 i 77 k.p.a. i zebrany materiał dowodowy związany z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną dłużnika, poddał wszechstronnej ocenie pod kątem przesłanek wynikających z art. 57 u.f.p., których rozumienie jest szersze niż tylko możliwości płatnicze dłużnika, dlatego także zbadał, czy spłata zobowiązania nie będzie zagrażała egzystencji dłużnika, a odmowa umorzenia jakiejkolwiek części niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłat za zdeponowaną broń (art. 60 pkt 7 u.f.p.) mieści się w ramach uznania administracyjnego. Negatywne dla dłużnika rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia jakiejkolwiek części tych należności organ szczegółowo uzasadnił w zaskarżonej decyzji zarówno co do faktów, jak i co do prawa, i wobec czego nie ma wątpliwości, że organ wnikliwie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności sprawy, a wyprowadzone z materiału dowodowego wnioski i ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, tym samym uzasadnienie decyzji odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienie WSA mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ WSA nie zaaprobował prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz wadliwie ocenił stan faktyczny i zebrany materiał dowodowy pod kątem przesłanek wynikających z art. 67a o.p., który w sprawie nie miał zastosowania, tym samym WSA niezasadnie przyjął, że poczynione przez organ ustalenia faktyczne i zebrany materiał dowodowy jest niepełny, a rozważane okoliczności sprawy powinny być ocenione w zakresie szerszym aniżeli przewiduje to art. 57 u.f.p. Gdyby WSA uwzględnił prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne i poczynione w jego toku ustalenia faktyczne związane z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną dłużnika, oraz ich prawidłową ocenę w świetle przesłanek wynikających z art. 57 u.f.p., to oddaliłby skargę dłużnika jako bezzasadną,
4) niezastosowaniu art. 151 p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo braku podstaw do uwzględnienia skargi. Gdyby WSA nie naruszył opisanych powyżej przepisów postępowania, to skutkowałoby to oddaleniem skargi z uwagi na brak naruszenia przepisów prawa materialnego oraz art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., gdyż organ dogłębnie zgromadził materiał dowodowy, prawidłowo i wystarczająco wszechstronnie ustalił stan faktyczny, który nie nasuwał żadnych wątpliwości, a także przeanalizował, czy okoliczności sprawy dają podstawę do rezygnacji z wierzytelności stanowiącej dochód budżetu państwa,
5) niezastosowaniu art. 152 p.p.s.a. przez brak w zaskarżonym wyroku orzeczenia czy i w jakim zakresie uchylona decyzja z 1 października 2012 r. może być wykonana w sytuacji, gdy treść zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że WSA nie uchylił decyzji ją poprzedzającej.
Niezależnie od podniesionych zarzutów proceduralnych, powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a., Minister zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 u.f.p. przez błędną jego wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że przepisy u.f.p. nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., że do ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować przepisy działu III o.p., a konkretnie art. 67a o.p., który zawiera przesłankę ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, art. 67 u.f.p. należy rozumieć jako regulację uniwersalną, porządkującą tryby załatwiania spraw związanych z niepodatkowymi należnościami budżetowymi (art. 60 u.f.p.) mocą którego, przepisy działu III o.p. stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w u.f.p. Świadczy o tym nie tylko charakter art. 67 u.f.p., ale przede wszystkim to, że przepisy u.f.p. są przepisami szczególnymi, które problematykę udzielania ulg w zakresie tych należności, w sposób kompleksowy i wyczerpująco uregulowały w rozdziale 5 – Zasady gospodarowania środkami publicznymi. Oznacza to, że przesłanek udzielania ulg, wskazanych w art. 55 u.f.p., należy upatrywać w art. 56 i art. 57 u.f.p. i przepisy te należy stosować bezpośrednio także do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, a takimi są opłaty za zdeponowaną broń, wobec czego nie ma potrzeby odwoływania się do art. 67a o.p. przez art. 67 u.f.p. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie, jest art. art. 57 u.f.p. Zatem skoro wniosek o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym złożyła osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą, to ulga udzielana jest na podstawie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 55 u.f.p. z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 57 u.f.p. W konsekwencji zastosowania przywołanych przepisów u.f.p. Minister, będący dysponentem części budżetowej państwa, jako właściwy w sprawach udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym (art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 8 u.f.p.), przeprowadził postępowanie administracyjne i wydał decyzję z 2 maja 2012 r., którą zakwestionował dłużnik we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W tej sytuacji Minister stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5 u.f.p. przeprowadził postępowanie administracyjne, w wyniku którego zebrał materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej dłużnika, który umożliwił jemu dokonanie prawidłowej jego oceny pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 57 u.f.p. Organ miał na uwadze, że przesłanki wymienione w tym przepisie są niedookreślone, stąd rozważył także, czy spłata zobowiązania nie będzie zagrażała egzystencji dłużnika. Tym samym odmowa umorzenia należności z tytułu opłat za zdeponowaną broń w depozycie policji oparta była na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego. Błędna wykładnia art. 67 u.f.p. skutkowała tym, że WSA nie zastosował w sprawie cytowanego powyżej przepisu u.f.p. i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ocenił pod kątem przesłanek wynikających z art. 67a o.p. niemającego w sprawie zastosowania, a zatem w zakresie szerszym, niż to wynika z art. 57 u.f.p., który miał w sprawie zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W złożonej przez Ministra skardze kasacyjnej zaskarżony został w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 562/13, zapadły w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie. Strona skarżąca kasacyjnie sformułowała zarzuty oparte na obu podstawach (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), które nie okazały się jednak usprawiedliwione.
Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich sformułowanych zarzutów kasacyjnych, było przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko na temat nieprawidłowego zastosowania przez Ministra art. 57 u.f.p. zamiast art. 67 u.f.p. w zw. z art. 67a § 1 o.p. Przyjęcie tego poglądu doprowadziło do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji z 1 października 2012 r. oraz zobowiązania Ministra do rozpoznania podania Janusza Adamczaka w oparciu o art. 67a §1 o.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiony przez Sąd I instancji sposób interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa zasługuje na aprobatę.
Strona skarżąca kasacyjnie sama zaliczyła opłaty za przechowywanie broni w depozycie, o których stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.b.i.a., do niepodatkowych należności budżetowych. Opłaty tego rodzaju są dochodami pobieranymi przez państwowe jednostki budżetowe na podstawie wskazanych powyżej przepisów u.b.i.a. Jak podkreślił Sąd I instancji, przepisy u.f.p. nie zawierają przesłanek warunkujących dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Przepisem takim nie jest art. 57 u.f.p., który znajduje zastosowanie do należności cywilnoprawnych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, z analizy art. 55-57 u.f.p. nie da się wywieść takiego wniosku, który powodowałby rozciągnięcie zakresu zastosowania art. 57 u.f.p. na wszystkie rodzaje należności, zarówno cywilnoprawne, jak i publicznoprawne. Rozumowanie takie pozostawałoby w sprzeczności z wykładnią językową art. 55-57 u.f.p., doprowadzając ponadto do istotnego ograniczenia zastosowania art. 67 u.f.p., który expressis verbis odnosi się do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., czyli do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, zawierając odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. i o.p. w sprawach nieuregulowanych w u.f.p. Z tego powodu Sąd I instancji, działając w sposób zgodny z prawem, nakazał Ministrowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy odpowiednie zastosowanie art. 67a § 1 o.p., który stanowi o możliwości umorzenia tych należności na wniosek podatnika.
Przechodząc do szczegółowej analizy poszczególnych zarzutów kasacyjnych, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA 2010/3/39). Uzasadnienie wyroku z 25 marca 2014 r. zawiera wszystkie elementy składowe, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym wiążące wskazania dla organu administracji, które obowiązany jest on uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Formułując wskazania, Sąd I instancji nie narzucił Ministrowi, jakie ma podjąć dokładnie rozstrzygnięcie w sprawie, wskazując kierunek zgodnego z prawem postępowania. Na tym polega rola sądowej kontroli tego rodzaju postępowania, która oczywiście prowadzi do zawężenia spektrum możliwych do podjęcia przez organ rozstrzygnięć, nie pozbawiając wszakże Ministra decydującego wpływu w kwestii umorzenia należności z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie.
Jako niezrozumiały i wewnętrznie sprzeczny należało ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., sformułowany w ramach drugiej podstawy kasacyjnej pogwałcenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ramach tej podstawy kasacyjnej nieskutecznym pozostaje zwalczanie materialnoprawnych podstaw zaskarżonego wyroku.
Konsekwencją przyjęcia przez Ministra nieprawidłowej podstawy prawnej przy wydawaniu decyzji z 1 października 2012 r. było dokonanie niepełnych ustaleń faktycznych w sprawie. Zwrócił na to uwagę Sąd I instancji, dokonując porównania przesłanek wydania decyzji w oparciu o art. 57 u.f.p. i art. 67a § 1 o.p. Z tego względu brak zebrania przez organ administracji materiału dowodowego w kontekście przesłanek umożliwiających umorzenie należności wynikających z art. 67a o.p. uprawniał Sąd I instancji do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Niezasadnymi okazały się także dwa ostatnie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że art. 151 p.p.s.a. jako przepis dotyczący jedynie procesowej podstawy rozstrzygnięcia sądu I instancji nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei brak zastosowania art. 152 p.p.s.a. mógłby ewentualnie stanowić podstawę wniosku o uzupełnienie wyroku sądu I instancji na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. Wobec braku zamieszczenia w tym zakresie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, a zatem braku substratu zaskarżenia, niemożliwym było formułowanie w tym względzie zarzutu kasacyjnego.
Z opisanych powyżej względów niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 67 u.f.p. Sąd I instancji, nie doszukując się osobnej regulacji dotyczącej umorzenia środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe w sposób zgodny z prawem poprzez art. 67 u.f.p. wskazał na konieczność zastosowania przez Ministra art. 67a § 1 o.p.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.