II GSK 1561/21

II GSK 1561/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1503/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-03
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 776
art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 172, art. 255 ust. 4
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Protokolant: asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1503/20 w sprawie ze skargi N. w A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 grudnia 2019 r. nr Sp.159.2019 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1503/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi N. z siedzibą w A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 grudnia 2019 r. nr Sp.159.2019 w przedmiocie wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 2.217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
I
W dniu 19 czerwca 2019 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UP, organ) wpłynął wniosek N. z siedzibą w A. (dalej: wnioskodawca, skarżąca) o stwierdzenie wygaśnięcia w części dotyczącej usług z kl. 35, z dniem 13 maja 2019 r., prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "BIODERMIC DERMOCOSMETICS" o nr R.268876, udzielonego na rzecz T.D. (dalej: uprawniony). Znak ten został zarejestrowany w dniu 13 maja 2014 r.
Wnioskodawca powołał art. 255 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 776 ze zm.; dalej: p.w.p.), wyjaśniając, że sporny znak towarowy nie był używany w sposób rzeczywisty na terytorium Polski w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat następujących po dacie jego rejestracji do oznaczania usług z kl. 35 objętych zakresem ochrony. Uprawniony nie używał również w ww. okresie znaku różniącego się od znaku spornego w elementach, które nie zmieniają jego odróżniającego charakteru, nie umieszczał spornego znaku na towarach lub ich opakowaniach wyłącznie dla celów eksportu. Znak sporny nie był także używany przez osobę trzecią za zgodą uprawnionego ani przez osobę upoważnioną do używania znaku wspólnego albo znaku wspólnego gwarancyjnego.
W odpowiedzi z dnia 8 października 2019 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku z uwagi na fakt braku spełnienia przesłanek wskazanych w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.
Na rozprawie, która odbyła się w dniu 5 grudnia 2019 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z dniem 13 maja 2019 r.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2019 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. - oddalił wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy.
Urząd Patentowy wskazał, że zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. W tym kontekście organ podkreślił, że używanie znaku, aby spełniało wymogi określone w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., musi mieć miejsce na obszarze Polski, powinno mieć jednoznaczny charakter, konieczne jest również by było rzeczywiste i poważne oraz dotyczyło towarów lub usług objętych ochroną. Niespełnienie jednego z tych warunków we wskazanym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia.
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca, czyniąc zadość art. 2551 ust. 3 pkt 3 p.w.p., tj. wskazując wyraźnie określone żądanie, wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy "RIODERMIC DERMOCOSMETICS", w zakresie usług z kl. 35, z dniem 13 maja 2019 r. Powyższą datę wnioskodawca potwierdził także w swym piśmie z dnia 5 grudnia 2019 r. Zdaniem Urzędu Patentowego, żądanie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w dacie wskazanej we wniosku nie jest możliwe ze względu na brzmienie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Pierwszym możliwym terminem żądania stwierdzenia wygaśnięcia tego prawa, w świetle art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest bowiem dzień 14 maja 2019 r. Jak wynika z treści ww. przepisu p.w.p. pięcioletni obowiązek używania spornego znaku rozpoczął się po dniu wydania decyzji o udzieleniu na ten znak ochrony, tj. w dniu 14 maja 2014 r. W konsekwencji żądanie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w dacie wskazanej przez wnioskodawcę, jako żądanie przedwczesne, skutkowało oddaleniem wniosku.
Sąd I instancji uwzględniając skargę wnioskodawcy stwierdził, że Urząd Patentowy wadliwie zinterpretował art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., uznając, że nieprawidłowe wskazanie daty dziennej, z jaką miałby nastąpić skutek w postaci wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w sytuacji całkowicie jasnej intencji po stronie wnioskodawcy, który w samym wniosku, jak i w toku postępowania administracyjnego przed Urzędem Patentowym wykazywał niepodjęcie używania znaku przez uprawnionego a limine - od daty objęcia ochroną - uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy oraz stanowi samoistną przesłankę jego oddalenia. Konsekwencją było niezasadne na tym etapie oddalenie wniosku "wprost", bez wdania się przez organ w ocenę przesłanek podawanych przez każdą ze stron w zakresie przesłanek istotnych z punktu widzenia treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., z powodu przedwczesności takiego żądania.
Zdaniem WSA - wprawdzie - jak przyjmuje się w judykaturze, decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. ma charakter deklaratoryjny, jednakże warunkiem rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego, a zatem skutek w postaci wygaśnięcia prawa nie może być uznany za przesądzony a priori, poprzez ustalenie zaistnienia prawnie relewantnych faktów. Według Sądu I instancji, należy stanąć na stanowisku, że Urząd Patentowy nie jest związany żądaniem wnioskodawcy co do daty wygaśnięcia prawa w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. De lege lata data taka nie może być bowiem przedmiotem wyboru, lecz wynika z tego przepisu i jest to data (dzień) upływu przewidzianego w nim terminu zawitego. Rację należy zatem przyznać skarżącej co do tego, że na przeszkodzie do merytorycznego rozpoznania sprawy nie stoi treść przepisu art. 255 ust. 1 pkt 4 p.w.p. Zasada związania organu wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy nie wyklucza bowiem możliwości stwierdzenia przez organ wygaśnięcia tego prawa z dniem, w którym nastąpiło zdarzenie, z którym ustawa wiąże taki skutek, o ile – jak w sprawie niniejszej – z samego wniosku można wywieść okoliczność determinującą określenie daty, z którą miałby ten skutek wystąpić.
Końcowo, WSA zobowiązał organ do ukończenia postępowania dowodowego z poszanowaniem prawa do czynnego udziału stron, a następnie dokonania oceny zgromadzonych materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych pod kątem przesłanek rzeczywistego używania znaku towarowego słowno-graficznego "BIODERMIC DERMOCOSMETICS" o nr R.268876 objętego ochroną na rzecz uprawnionego w pięcioletnim okresie istnienia obowiązku używania znaku, a więc od pierwszego dnia następującego po dniu udzielenia ochrony
II
W skardze kasacyjnej Urząd Patentowy zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie wyroku i na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 255 ust. 4 p.w.p. wyrażające się w błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że:
• Urząd Patentowy nie jest związany żądaniem wnioskodawcy co do daty wygaśnięcia prawa w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.,
• fakt podania nieprawidłowej daty wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, poprzez wskazanie daty wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w dniu kiedy bieg pięcioletniego terminu wynikającego z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. jeszcze nie upłynął, nie może skutkować oddaleniem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak w sytuacji, gdy:
- art. 255 ust. 4 p.w.p. stanowi, że Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę - co wprost wskazuje na związanie w postępowaniu spornym (kontradyktoryjnym) Urzędu Patentowego - działającego w tym przypadku w charakterze arbitra - wnioskami i dowodami przedstawionymi przez strony postępowania spornego - a co za tym idzie modyfikacja wniosku przez Urząd Patentowy bez wyraźnego żądania wnioskodawcy, naruszałaby prawa uczestnika postępowania spornego i stanowiłaby naruszenie idei tego postępowania;
- wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnych pełnomocników (rzecznik patentowy, adwokat) dwukrotnie (we wniosku z dnia 19 czerwca 2019 r. oraz w załączniku do protokołu rozprawy z dnia 5 grudnia 2019 r.) wprost wskazał na datę 13 maja 2019 r. mając możliwość modyfikowania wniosku w toku postępowania spornego, czego nie uczynił.
Argumentację na poparcie zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie w całości.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 255 ust. 4 p.w.p.z powodu ich błędnej wykładni, a w konsekwencji ich niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy – jak trafnie stwierdził Sąd I instancji – dokonał błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 255 ust. 4 p.w.p.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że Urząd Patentowy wadliwie zinterpretował art. 169 ust. 1 pkt. 1 p.w.p., uznając, iż nieprawidłowe wskazanie daty dziennej, z jaką miałby nastąpić skutek w postaci wygaśnięcia praw ochronnego na znak towarowy, w sytuacji całkowicie jasnej intencji po stronie wnioskodawcy, który w samym wniosku, jak i w toku postępowania administracyjnego przed Urzędem Patentowym wykazywał niepodjęcie używania znaku przez uprawnionego a limine - od daty objęcia ochroną - uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy oraz stanowi samoistną przesłankę jego oddalenia.
Ponadto Urząd Patentowy dokonał również nieprawidłowej wykładni art. 255 ust. 4 p.w.p., polegającej na wadliwym przyjęciu, że organ jest związany wskazaną przez wnioskodawcę datą wygaśnięcia prawa.
Postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w przypadkach określonych w art. 169 p.w.p., prowadzone jest w trybie postępowania spornego, zatem w tym postępowaniu znajduje zastosowanie art. 255 ust. 4 p.w.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew stanowisku Urzędu Patentowego - z treści art. 255 ust. 4 p.w.p. nie wynika, że Urząd Patentowy jest związany datą wygaśnięcia prawa wskazaną przez wnioskodawcę. Natomiast z art. 255 ust. 4 p.w.p. wyraźnie wynika zasada związania organu granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zatem Urząd Patentowy jest związany żądaniem wnioskodawcy dotyczącym wygaśnięcia prawa w całości lub w części oraz wskazaną przez wnioskodawcę materialnoprawną podstawą wygaśnięcia prawa. Natomiast nie jest związany podaną we wniosku przez wnioskodawcę datą wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2023 r., II GSK 842/20, CBOSA).
W konsekwencji fakt podania nieprawidłowej daty przez wnioskodawcę we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, ewidentnie wynikającej z błędnego przyjęcia, że okres pięcioletni nieużywania znaku towarowego, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., rozpoczyna swój bieg w dniu udzielenia ochrony, a nie – jak powinno być poprawnie – w dniu po nim następującym, nie może skutkować automatycznym oddaleniem tego wniosku przez Urząd Patentowy. Organ ma obowiązek stwierdzić wygaśnięcie w dacie rzeczywistej, określonej w art. 172 p.w.p., nawet gdyby była ona inna aniżeli wskazana we wniosku przez wnioskodawcę, gdyż prawo ochronne na znak towarowy wygasa ex lege w dacie określonej w art. 172 p.w.p., a potwierdzenie tej daty w decyzji jest obowiązkiem Urzędu Patentowego, niezależnie od daty wygaśnięcia wskazanej przez wnioskodawcę.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że Urząd Patentowy ponowie rozpoznając sprawę będzie zobowiązany do ukończenia postępowania dowodowego, a następnie dokonania oceny zgromadzonych materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych pod kątem przesłanek rzeczywistego używania znaku towarowego słowno-graficznego "BIODERMIC DERMOCOSMETICS" objętego ochroną na rzecz uprawnionego w pięcioletnim okresie istnienia obowiązku używania znaku, a więc od pierwszego dnia następującego po dniu udzielenia ochrony (zob. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt: II GPS 1/08; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r. II GSK 918/15, pkt 1) tezy, CBOSA).
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
Z uwagi na brak wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, o kosztach tych nie orzeczono (art. 209 i art. 210 § 1 p.p.s.a.).