II GSK 1559/22

II GSK 1559/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Patrycja Joanna Suwaj
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Farmaceutycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3823/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 14 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. zwraca Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 400 (czterysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3823/21 uwzględnił wniesioną przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwana dalej spółką A.) skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 14 maja 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 5 marca 2021 r., nr [...] odmawiającą zmiany ostatecznego zezwolenia z dnia [...] marca 2015 r. na prowadzenie przez tę spółkę apteki ogólnodostępnej o nazwie "C.", zlokalizowanej przy ul. S. [...] w K., w zakresie zmiany nazwy apteki na "S.". Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, zwanej dalej k.p.a.) w zw. z art. 99 ust. 2 i art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2025 r., poz. 750, zwanej dalej u.p.f.), a także art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022 r., poz. 1233, zwanej dalej u.z.n.). Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (zd. pierwsze); przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio (zd. drugie). W realiach badanej sprawy spółka A. ubiegała się w trybie art. 155 k.p.a. o zmianę dotychczasowej decyzji z dnia 11 marca 2015 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, w części obejmującej nazwę apteki (dotychczas: C.) prowadzonej pod adresem: K., ul. S. [...] na nową nazwę (S.). Zezwolenie tego rodzaju spełniało warunki ubiegania się o jego zmianę na podstawie art. 155 k.p.a.; zezwolenie jest ostateczne, strona na jego podstawie nabyła prawo i wyraziła w podaniu zgodę na zmianę. Orzekające w sprawie organy oceniły jednak, że zmianie objętej żądaniem strony decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne. Błędnie przyjęły organy, że posługiwanie się nową nazwą "Apteka S." będzie prowadziło do naruszenia przepisu art. 94a ust. 1 u.g.f. Regulacja ta wprowadza zakaz reklamy aptek, natomiast proponowana nowa nazwa ("Apteka S.") nie zawiera w sobie żadnej zachęty do nabywania towarów, ani też nie rodzi skojarzeń z korzystniejszą z jakichś względów
z ofertą innych aptek o takiej nazwie. Organ nie wykazał w motywach decyzji, z jakich powodów przyjął, że skoro inne podmioty prowadzą apteki o nazwie "Apteka S.", to pogląd klientów, iż podmioty posługujące się tą nazwą tworzą jedną "sieć" aptek, zachęca do korzystania oferty apteki skarżącej spółki. Zmiana, jakiej domagała się strona nie okazała się zatem sprzeczna z przepisem szczególnym w postaci art. 94a ust. 1 u.p.f. w rozumieniu art. 155 zd. pierwsze k.p.a. Również drugi argument organów, iż uwzględnienie podania byłoby sprzeczne z przepisem szczególnym w postaci art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 u.z.n. okazał się nietrafny; organy nie wykazały w toku postępowania, że nazwa "Apteka S." stanowi firmę innego przedsiębiorcy, albo też zastrzeżony znak towarowy. Ustalenie, że [...] aptek ogólnodostępnych (w tym 42 w Województwie Śląskim) posiada już w nazwie wyraz "S." nie dowodzi działania ochrony prawnej jakiegoś podmiotu w tym zakresie. W toku postępowania nie ustalono
w szczególności, któremu podmiotowi miałaby służyć ochrona stojąca na przeszkodzie uwzględnieniu podania spółki A.. Nie wskazano też orzeczenia sądu, z którego płynęłoby prawo do ochrony nazwy "Apteka S." wobec jakiegokolwiek podmiotu. Nadto, w ocenie Sądu I instancji, czym innym jest czyn nieuczciwej konkurencji w postaci określonego w art. 5 u.z.n. oznaczenia przedsiębiorstwa, które może wprowadzać klientów w błąd co do jego tożsamości, a czym innym określona w art. 94a ust. 1 u.p.f. reklama apteki i jej działalności. Tylko pierwsze prezentuje się zawsze jako działanie podstępne.
Z wyrokiem nie zgodził się Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosząc od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
a) prawa materialnego, w postaci art. 155 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wskazane w zaskarżonej decyzji powody nie stanowiły przeszkody uwzględnienia żądania zmiany ostatecznej decyzji
o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie C., podczas gdy za zmianą zezwolenia nie przemawiał ani interes społeczny, ani też słuszny interes strony, a nowa nazwa może wprowadzać
w błąd co do tożsamości przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 5 u.z.n.;
b) przepisów postępowania, w postaci art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu
w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535, zwanego dalej r.s.w.), poprzez zasądzenie od GIF na rzecz spółki A. kwoty 1497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, podczas gdy wpis stały
w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie zmiany decyzji, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie
o uchylenie wyroku i orzeczenie o istocie sprawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania; w zakresie pkt 2 wyroku I instancji wniósł, w wypadku oddalenia skargi kasacyjnej, o jego uchylenie i zasądzenie od GIF na rzecz spółki A. kwoty 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I instancji.
A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że wskazane w zaskarżonej decyzji powody nie stanowiły przeszkody uwzględnienia żądania zmiany ostatecznej decyzji o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie C., podczas gdy za zmianą zezwolenia nie przemawiał ani interes społeczny, ani też słuszny interes strony, a nowa nazwa może wprowadzać w błąd co do tożsamości przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 5 u.z.n.. Przepis art. 155 k.p.a. należy do grupy regulacji normujących nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji ostatecznej. Prowadząc postępowanie na podstawie żądania sformułowanego na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie rozstrzyga ponownie sprawy, jaką załatwił w trybie zwykłym, ale ogranicza się do oceny, czy zaszły ustawowe przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji dotychczasowej. Podkreślenia wymaga, że art. 155 k.p.a. służy uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, która okazała się decyzją prawidłową; rolą organu nie jest więc w tym postępowaniu poszukiwanie wadliwości decyzji, a jedynie ocena, czy regulacje prawa materialnego dopuszczają funkcjonowanie alternatywnej, również prawidłowej, decyzji, która w większym zakresie będzie spełniała oczekiwania strony, aniżeli wzruszana decyzja dotychczasowa. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. w badanej sprawie była częściowa zmiana dotychczasowej ostatecznej decyzji udzielającej spółce A. zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jaką wydano w stosunku do tej spółki [...] marca 2015 r. Adresat tej decyzji (spółka A.) domagała się zmiany w części odnoszącej się jedynie do nazwy dotychczas funkcjonującej na podstawie zezwolenia apteki (C.) na nową nazwę: S.. Kluczowe zatem znaczenie ma to, czy decyzja GIF odmawiająca takiej właśnie częściowej zmiany decyzji dotychczasowej naruszała prawo w zakresie podniesionym w zarzucie kasacyjnym.
Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub służby interes strony (zd. pierwsze); przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio (zd. drugie). Jak wynika z tej regulacji, przesłanki zmiany decyzji dotychczasowej obejmują: a) przyznanie stronie prawa decyzją dotychczasową, b) zgodę strony na zmianę decyzji, c) niesprzeciwianie się zmianie przez przepisy szczególne oraz d) przemawianie za zmianą interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W uzasadnieniu wyroku I instancji jednoznacznie stwierdzono, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji była błędna ocena organu co do tego, iż zmianie zezwolenia stały na przeszkodzie przepisy szczególne (lit. c). W granicach tego zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzono, że GIF prawidłowo za przyczynę odmowy zmiany decyzji przyjął przeszkodę polegającą na tym, iż art. 5 u.z.n. (w zakresie czynu nieuczciwej konkurencji polegającego na wprowadzającym w błąd oznaczeniu przedsiębiorstwa) okazał się szczególnym przepisem w rozumieniu art. 155 k.p.a., który sprzeciwiał się uwzględnieniu żądania strony. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony
w dotychczasowym orzecznictwie, iż żądanie zmiany nazwy apteki ogólnodostępnej na nazwę, jaką posługuje się już grupa (sieć) aptek należących do innego przedsiębiorstwa motywowany jest wolą zwiększenia liczby klientów i jest nakierowany na zwiększenie zysku poprzez oddziaływanie na decyzję klienta. Wprawdzie z mocy wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2025 r., sygn. akt C-200/24 (Dz.Urz. UE Seria C
z 2025 r., poz. 4251) określony w art. 94a ust. 1 u.p.f. zakaz reklamy aptek został uznany za nieuprawniony w świetle art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), to jednak nie oznacza to, że działanie informacyjne przedsiębiorcy prowadzącego aptekę, nawet wypełniające kryteria dozwolonej reklamy, może być dowolne. Dla wyniku sprawy nie mógł być obojętny zakres regulacji art. 5 u.z.n. (konkretyzujący czyn nieuczciwej konkurencji
w postaci wprowadzającego w błąd oznaczenia przedsiębiorcy), który traktuje
w kategoriach czynu nieuczciwej konkurencji: oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzać w błąd co do jego tożsamości przez używanie nazwy, firmy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu używanego wcześniej, zgodnie
z prawem, do oznaczenia innego przedsiębiorstwa. Organ miał tytuł aby przepisy art. 5
w zw. z art. art. 3 ust. 2 pkt 1 u.z.n. traktować jako regulację, z którą będzie pozostawać w sprzeczności zmiana zezwolenia. Przesądzała o tym motywacja, jaką kierowała się spółka A. wnosząc podanie o zmianę zezwolenia, która pozwoliłaby jej funkcjonować na rynku pod nazwą utożsamianą z grupą już działających, utrzymujących się na rynku, aptek. Wolą spółki było wywołanie stanu, w którym klienci tej apteki uznawaliby ją jako punkt handlowy należący do innego podmiotu (podmiotów), który wcześniej uzyskał zezwolenie obejmujące taką samą nazwę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II GSK 587/22, CBOSA). Żądanie skarżącej skierowane do organu wynikało z dążenia do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji, więc skutkowałoby zachowaniem naruszającym art. 5 w zw.
z art. 3 ust. 2 pkt 1 u.z.n. (rodzącym "sprzeczność" w rozumieniu z art. 155 k.p.a.). Nie chodziło, jak wykazały to organy, o proste zastąpienie dotychczasowej nazwy apteki (apteka, jako jednostka spółki wchodziła niewątpliwie w skład do jego przedsiębiorstwa) nową, przyjętą przez spółkę, ale zmierzała do takiego ukształtowania przekazu adresowanego do klientów, który odwoływałby się jednoznacznie do renomy, a być może do sukcesu rynkowego, innego podmiotu i przypisania sobie tej renomy. Zachowanie się klienta pod wpływem przekazu jest również kwantyfikowane przez ustawodawcę jako jedna z płaszczyzn oceny nieuczciwości przedsiębiorcy w art. 16 ust. 2 u.z.n. W realiach badanej sprawy nie można mieć wątpliwości, że wola uzyskania zmiany nazwy apteki (z C. na S.) była motywowana uatrakcyjnieniem oferty poprzez wywołanie u potencjalnego klienta skojarzenia z siecią licznych aptek o takiej samej nazwie (S.). Ten zabieg nie miał być formalną zmianą oznaczenia apteki (firmy), ale motywowanym cudzym powodzeniem rynkowym (liczba aptek o nazwie S. działających dotychczas skali kraju sięga [...]) zamiarem przyciągnięcia licznej klienteli przywiązanej do oferty i poziomu świadczonych usług w szeregu aptek S., oczywiście należących do innego niż A., przedsiębiorcy. Tworzył tym samym zagrożenia dla interesów innego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.z.n. Zamiar handlowego wykorzystania cudzej renomy i pozycji rynkowej, polegający na ustaleniu brzmienia nazwy apteki spółki A. jako "S.", kwantyfikuje to zachowanie jako nieuprawnione kształtowanie nazwy części aparatu przedsiębiorstwa i jawi się równocześnie jako motywowany zamiarem wprowadzenia klientów w błąd poprzez wywołanie u nich decyzji konsumenckich za pomocą symbolu literowego (nazwy apteki) "charakterystycznego dla oznaczenia innego przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 5 u.z.n.
Bezprzedmiotowy okazał się drugi z zarzutów (w zakresie kosztów postępowania I instancji), skoro wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyleniu uległ wyrok I instancji w całości i nie doszło do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz A. ze strony GIF.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).