II GSK 1558/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-09
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekiochrona zdrowiakara pieniężnaprawo administracyjnesądy administracyjneprawo UEdyrektywa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając plakat informujący o darmowych lekach dla osób powyżej 75 lat za niedozwoloną reklamę apteki.

Spółka farmaceutyczna złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Spółka zarzucała błędną wykładnię przepisów dotyczących reklamy aptek oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że plakat informujący o darmowych lekach dla osób powyżej 75 lat stanowił niedozwoloną reklamę apteki, zgodną z utrwalonym orzecznictwem. Sąd oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę C. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Decyzja ta stwierdzała prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki, umarzała postępowanie dotyczące nakazu zaprzestania reklamy oraz nakładała karę pieniężną. Spółka zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 94a Prawa farmaceutycznego, twierdząc, że plakat informujący o darmowych lekach dla osób powyżej 75 lat nie stanowił reklamy. Zarzucała również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że pojęcie reklamy apteki jest szerokie i obejmuje każde działanie mające na celu zachęcenie klientów do skorzystania z usług apteki. W ocenie NSA, plakat o treści "TU DOSTANIESZ LEKI ZA DARMO. PO UKOŃCZENIU 75 LAT." stanowił niedozwoloną reklamę, która mogła wprowadzić w błąd potencjalnych klientów. Sąd podzielił utrwalone w orzecznictwie poglądy interpretacyjne dotyczące art. 94a Prawa farmaceutycznego i uznał, że działania spółki miały na celu zwiększenie obrotów apteki. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, taki plakat stanowi niedozwoloną reklamę, ponieważ jego celem jest zachęcenie potencjalnych klientów do skorzystania z usług konkretnej apteki i zwiększenie jej obrotów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie reklamy apteki jest szerokie i obejmuje wszelkie działania mające na celu zachęcenie do zakupu lub skorzystania z usług, a plakat ten, ze względu na swoją treść i sposób komunikacji, mógł wprowadzać w błąd i stanowił bezpośrednią zachętę do skorzystania z usług danej apteki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.f. art. 94a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Zakaz reklamy apteki i jej działalności jest szeroko rozumiany i obejmuje wszelkie działania mające na celu zachęcenie klientów do zakupu lub skorzystania z usług, z wyjątkiem informacji o lokalizacji i godzinach pracy.

p.f. art. 129b § ust. 1, ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Przepis sankcyjny za naruszenie zakazu reklamy apteki, przewidujący nałożenie kary pieniężnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 174 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Plakat informujący o darmowych lekach dla osób powyżej 75 lat stanowi niedozwoloną reklamę apteki. Kara pieniężna została nałożona prawidłowo, a jej wysokość była uzasadniona. Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami prawa procesowego.

Odrzucone argumenty

Plakat nie stanowił reklamy, a jedynie informację. Kara pieniężna była niewspółmiernie wysoka. WSA wadliwie uzasadnił swój wyrok, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów skargi.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie reklamy aptek stosunkowo szeroko każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru nie zostaną one odczytane jako urzędowy komunikat [...] lecz jest odbierany jako przekaz reklamowy i stanowi wyraźną i bezpośrednią zachętę

Skład orzekający

Mirosław Trzecki

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Dąbek

sędzia

Wojciech Sawczuk

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reklamy aptek, definicja reklamy w kontekście farmaceutycznym, zasady nakładania kar pieniężnych za naruszenia prawa farmaceutycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji plakatu informacyjnego, ale jego zasady mogą być stosowane do innych form promocji aptek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i interpretacji przepisów, które mogą mieć znaczenie dla wielu podmiotów z branży farmaceutycznej. Wyjaśnia, co może być uznane za niedozwoloną reklamę.

Czy plakat o darmowych lekach dla seniorów to reklama? NSA wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 25 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1558/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1110/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-13
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1, ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 21 art. 2
Dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy  porównawczej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1110/20 w sprawie ze skargi C. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 13 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki, umorzenia postępowania dotyczącego nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy oraz nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od C. w W. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1110/20 oddalił skargę C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 13 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki, umorzenia postępowania dotyczącego nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy oraz nałożenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. 94a ust. 1 z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.; dalej: p.f.), przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcia, że skarżąca wywieszając na polecenie Narodowego Funduszu Zdrowia plakat z informacją "TU DOSTANIESZ LEKI ZA DARMO PO UKOŃCZENIU 75 LAT. O SZCZEGÓŁY PYTAJ FARMACEUTĘ", stanowiło niedozwoloną reklamę działalności apteki, w sytuacji gdy prawidłowa analiza komunikatu nie może prowadzić do wniosku, że tak zawartą informacją, apteka prowadzi reklamę swojej działalności;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 129b ust. 1 i 2 p.f. przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nałożenie kary pieniężnej na skarżącą przyjmując, że norma zakazująca reklamy apteki i jej działalności nie była przestrzegana przez skarżącą, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżąca neutralnym plakatem reklamowała aptekę lub jej działalność zatem brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej;
Z daleko posuniętej ostrożności procesowej Spółka zarzuciła naruszenie:
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 129b ust. 1 p.f. przez jego zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary za prowadzenie niedozwolonej reklamy działalności apteki w wysokości niewspółmiernie wysokiej w stosunku do dokonanego naruszenia, nie uwzględniając przy tym, że skarżąca sporny plakat z informacją "TU DOSTANIESZ LEKI ZA DARMO PO UKOŃCZENIU 75 LAT. O SZCZEGÓŁY PYTAJ FARMACEUTĘ" zamieściła na polecenie Narodowego Funduszu Zdrowia i nie miała ona zamiaru przy tak sformułowanym haśle, łamać doskonale jej znanego zakazu prowadzenia reklamy apteki oraz organ nie uwzględnił przy wymierzaniu wysokości kary, okresu wywieszenia spornego plakatu;
II. na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wobec braku odniesienia się do zarzutów zawartych w skardze przez przyjęcie, że to do skarżącej jako do adresata decyzji, należy wybór i podjęcie konkretnych działań organizacyjnych czy też prawnych, które będą realizacją tej decyzji, jak również przedstawiona w wyroku ocena stanu prawnego budzi podejrzenie, że kontrola legalności postępowania organu administracji publicznej przeprowadzona przez sąd pierwszej instancji została ograniczona jedynie do wybranych okoliczności, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi Spółki, w sytuacji gdy decyzja GIF została wydana z naruszeniem przepisów art. 120 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 p.f., w szczególności polegająca na błędnym przyjęciu, że skarżąca zaniechała obowiązkowi wydzielenia działalności apteki od działalności drogeryjnej, jak również, że skarżona decyzja nie musiała zawierać terminu do usunięcia zaistniałych nieprawidłowości oraz że brak było podstaw faktycznych i prawnych do wskazania skarżącej szczegółowych wytycznych co do działań, które mają zostać przez nią podjęte celem realizacji decyzji organu administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega bowiem zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że problem prawny objęty podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami naruszenia prawa materialnego był już przedmiotem rozważań NSA (np. wyroki: z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1613/18 i II GSK 1649/18; z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 2002/18; z 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3136/17; z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 90/20 i z 27 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 54/20 i II GSK 190/20, z 26 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1559/21, II GSK 1591/21 i II GSK 1592/21). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach wspomnianych wyroków, uznając że są one trafne również na gruncie tej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Według autora skargi kasacyjnej do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez brak odniesienia się do zarzutów skargi, co budzi podejrzenie, że przeprowadzona kontrola legalności zaskarżanej decyzji została ograniczona jedynie do wybranych okoliczności.
Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga spółki nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie. To zaś, że WSA nie odniósł się odrębnie do każdego z zarzutów skargi nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ ocena WSA odnośnie do tych zarzutów wynika jasno z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Nawet zaś wówczas, gdyby sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a., niezbędne byłoby wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, co wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tego zaś skarżąca w tej sprawie nie wykazała.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a.
W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że powołane przepisy prawa są tzw. przepisami wynikowymi, których naruszenie jest zawsze następstwem naruszenia przez sąd pierwszej instancji innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie mogą one stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10, 4 marca 2014 r., II OSK 2387/12). Aby zarzut naruszenia tych przepisów mógł wywołać zamierzony przez skarżącego skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł naruszenia przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie uznał ich działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera ani w petitum, ani w uzasadnieniu, co uwzględniając wskazany już zakres kompetencji NSA, uniemożliwia poszukiwania takich naruszeń z urzędu.
Po przeanalizowaniu treści zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia, NSA uznał, że nie są sporne istotne okoliczności sprawy, a mianowicie, że w witrynie apteki C., położonej w S. przy ul. M. [...] umiesszczony był plakat o treści: "TU DOSTANIESZ LEKI ZA DARMO. PO UKOŃCZENIU 75 LAT. O SZCZEGÓŁY PYTAJ FARMACEUTĘ". Sporne jest natomiast to, czy forma i treść tego przekazu oraz sposób jego komunikowania stanowi niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności. Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organów administracji publicznej za prawidłowe, z kolei jak podnosi skarżąca, informacje te stanowią jedynie dozwoloną informację, która nie jest reklamą.
Skarżąca spółka zarzuca Sądowi pierwszej instancji zaakceptowanie błędnej wykładni normy określającej zakaz reklamy apteki dokonanej przez organy oraz niewłaściwe zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym przepisu art. 94a p.f., a w konsekwencji bezzasadne nałożenie na skarżącą spółkę na podstawie art. 129b ust. 1 p.f. kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki w wysokości 25.000 zł.
Wbrew stanowisku skarżącej, wykładnia art. 94a ust. 1 p.f. dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowa i koreluje z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym.
Na tle regulacji zawartej w art. 94a ust. 1 p.f. ustawodawca potraktował pojęcie reklamy aptek stosunkowo szeroko, wyłączając jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Reklamą w rozumieniu tego przepisu jest zatem każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z: 9 lutego 2023 r., II GSK 1317/19; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 i sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. np. wyroki NSA z: 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; 29 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2310/15).
Podobnie reklama zdefiniowana została w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE Nr L 376 z 27 grudnia 2006 r., s. 21). W przepisie tym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań (por. wyrok NSA z 10 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).
Daną wypowiedź lub działanie należy zakwalifikować jako reklamę, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru. Cechą przekazu reklamowego jest nie tylko zachęta do kupna towaru (mniej lub bardziej wyraźna), ale i faktyczna intencja podmiotu dokonującego tego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). Zachęta do kupna towaru jest bowiem celem przyświecającym nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana.
Zdaniem NSA, przedstawione przez Sąd pierwszej instancji pojęcie reklamy zasługuje na aprobatę ze względu na przedstawione wyżej ugruntowane w orzecznictwie poglądy. Podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności, jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki.
W orzecznictwie podnosi się również, że wobec braku możliwości wyznaczenia wyraźnej i uniwersalnej linii demarkacyjnej pozwalającej na odróżnienie działania w granicach prawa, od działalności reklamowej objętej zakazem, kwalifikacja określonych działań pod kątem naruszenia zakazu reklamy apteki i jej działalności wymaga zindywidualizowanej oceny w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy.
W realiach rozpatrywanej sprawy należy przyznać rację stanowisku organu, zaakceptowanemu przez Sąd pierwszej instancji, że umieszczenie na witrynie apteki plakatu o treści: "TU DOSTANIESZ DARMOWE LEKI. PO UKOŃCZENIU 75 LAT" mogło wprowadzić potencjalnych klientów, szczególnie osoby starsze bardziej podatne na sugestie, w błąd i zachęcić do skorzystania z usług apteki.
W analizowanej sprawie w niepodważonym skutecznie przez autora skargi kasacyjnej stanie faktycznym sprawy WSA słusznie stwierdził, że działania prowadzone przez skarżącą w aptece ogólnodostępnej zostały prawidłowo ocenione przez organy administracji obu instancji z punktu widzenia znamion reklamy. Reklama, w tym reklama apteki oraz jej działalności, zakłada ze swej istoty istnienie konkretnego co do treści oraz celu przekazu, który jako przekaz celowy musi ze swej istoty pochodzić od konkretnego podmiotu, jako jego nadawcy, a więc prowadzącego reklamę.
Zdaniem NSA, uwzględniając treść art. 94a ust. 1 p.f. oraz podzielając wypracowane na jego podstawie poglądy orzecznictwa dotyczące deliktu naruszenia zakazu reklamy aptek, należy stwierdzić, że ujawnione w niniejszej sprawie działania podjęte w aptece skarżącej miały na celu zachęcenie do kupna produktów w tej właśnie aptece oraz zwiększenie jej obrotów, a tym samym obrotów skarżącej jako podmiotu prowadzącego aptekę. Skarżąca przy pomocy plakatu wywieszonego w witrynie apteki o treści już wskazanej informowała klientów apteki, że w tej konkretnej aptece osoby po ukończeniu 75 lat mogą nabyć leki za darmo. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w odbiorze konsumenta, do którego adresowany jest plakat, nie zostaną one odczytane jako urzędowy komunikat dotyczący obowiązku informacyjnego nakreślonego przez Ministerstwo Zdrowia, lecz jest odbierany jako przekaz reklamowy i stanowi wyraźną i bezpośrednią zachętę skierowaną do pacjenta, aby skorzystać z usług danej apteki, która realizuje zamówienie na leki recepturowe. Zgodne z prawem było uznanie skarżącej za podmiot prowadzący niedozwoloną reklamę aptek, podejmujący intencjonalne działania ukierunkowane na realizację konkretnego celu, a mianowicie wywołanie zachęty nabycia towaru.
Uwzględniając zatem przedstawioną wykładnię przepisu art. 94a ust. 1 p.f. oraz ustalony i niezakwestionowany stan faktyczny będący podstawą orzekania, należy stwierdzić, że nieusprawiedliwiony jest sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 94a ust. 1 p.f. (pkt 1a petitum skargi kasacyjnej).
Wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku z art. 129b ust. 1 p.f. przez niezasadne uznanie, że organy miały podstawy do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, tj. do zastosowania przewidzianej w nim kary pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych nakładanej na każdego, kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 129b ust. 1 i 2 p.f., będący sankcją za stwierdzone naruszenie, jest konsekwencją spełnienia przesłanki z art. 94a p.f. o zakazie reklamy działalności aptek (por. wyrok NSA z 20 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 746/14). Jeżeli zatem organ farmaceutyczny stwierdził, że naruszenie art. 94a ust. 1 p.f. miało miejsce, obowiązany był orzec karę pieniężną w granicach podanych w art. 129b ust. 1 p.f.
Skoro ustalony w sprawie stan faktyczny został prawidłowo zakwalifikowany przez organ jako odpowiadający wymienionym w ustawie przesłankom prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki, należy uznać, że prawidłowo zastosowano przepis sankcyjny tj. art. 129b ust. 1 p.f., nakładając na skarżącą karę w wymiarze mieszczącym się w przewidzianych w ustawie granicach.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wysokość nałożonej kary pieniężnej ustalona została w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przy miarkowaniu kary organ kierował się kryteriami określonymi w art. 129b ust. 2 p.f., do których należą okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uwzględniając przy tym, że reklama dotyczyła jednej apteki, plakat umieszczony był w witrynie, a zatem miał ograniczony zasięg oddziaływania, a Spółka odstąpiła od prowadzenia reklamy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie NSA podzielając rozważania Sądu pierwszej instancji, że celem kary nałożonej na skarżącą było zapobieganie ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności, ocenił, że prawidłowe było wzięcie pod uwagę przez organ z urzędu, że spółka już uprzednio naruszała zakaz reklamy aptek i ich działalności zawarty w art. 94a p.f.
Wobec tego również zarzut z pkt I. 3 petitum skargi kasacyjnej nie był uzasadniony.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów postępowania z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika organu oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI