II GSK 1556/24

II GSK 1556/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1691/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-24
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2301
art. 94a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A.M." Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1691/23 w sprawie ze skargi "A.M." Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "A.M." Sp. z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1691/23, po rozpoznaniu skargi A.-M. Sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżąca", "strona") na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "GIF", "organ odwoławczy") z [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z [...] maja 2020 r. skarżąca wystąpiła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (dalej: "WIF", "organ I instancji") o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w zakresie nazwy apteki, tj. z nazwy "M. A. - [...]" na nazwę "Apteka S.".
WIF decyzją z [...] września 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 99 ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (dalej: "u.p.f.") w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1015) w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej: "u.z.n.k."), odmówił zmiany zezwolenia z [...] czerwca 2009 r. nr [...], zmienionego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], udzielonego "A.-M. Sp. z o.o.", ul. [...], [...], na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "M. A.- [...]", zlokalizowanej w [...] G., ul. [...], w zakresie nazwy apteki, tj. z nazwy "M. A.- [...]" na nazwę "Apteka S.".
Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z [...] czerwca 2023 r. na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4 i art. 108 ust. 4 pkt 4 lit. a w zw. z art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2301 ze zm., dalej: "u.p.f.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "kpa"), po rozpatrzeniu odwołania A.-M. Sp. z o.o. w K. od decyzji WIF z [...] września 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w Krajowym Rejestrze Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestrze Udzielonych Zgód na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych obecnie widnieje [...] aptek ogólnodostępnych o nazwie "Apteka S." lub posiadających w nazwie sformułowanie "Apteka S.", w tym [...] na obszarze województwa [...]. W G. natomiast (czyli w miejscowości, w której prowadzona jest apteka Spółki) są dwie takie apteki. Na terenie województwa [...] działa sieć franczyzowa aptek o nazwie "Apteka S., w skład której obecnie wchodzi [...] aptek ogólnodostępnych.
Na terytorium RP działa zatem sieć franczyzowa aptek ogólnodostępnych o nazwie "Apteki S.", a oprócz tego kilkaset aptek ogólnodostępnych, nienależących do tej sieci franczyzowej, ale działających pod tą samą nazwą.
W 2018 r. Polski Instytut Badań Jakości przy współpracy z portalem Onet przeprowadził badanie rynku i sporządził ranking aptek sieciowych. Wynika z niego, że w świadomości klientów funkcjonuje sieć aptek ogólnodostępnych "Apteka S.", ponadto jest ona wysoko oceniana pod względem jakości świadczonych usług. Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu I instancji, który wskazuje, że w świadomości klientów owe apteki o nazwie "Apteka S." będą tworzyły jedną "firmę" o określonej renomie i pozycji na rynku.
Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę dane wynikające z Rejestru Aptek, fakt istnienia na polskim rynku sieci franczyzowej aptek "Apteka S.", a także ogólnodostępne w Internecie wyniki badań opinii publicznej, w świetle zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego należy przyjąć, że określenie "Apteka S." nie jest na rynku usług farmaceutycznych określeniem o charakterze neutralnym. Wśród klientów nazwa ta jest rozpoznawalna i kojarzona jest z siecią aptek ogólnodostępnych, które posiać mają określoną renomę i pozycję na rynku. Posłużenie się przez stronę nazwą innej apteki (aptek), która posiada określoną renomę i pozycję na rynku, byłoby dla niej w istocie także formą reklamy prowadzącej choćby tylko na potencjalne zwiększenie własnych dochodów. Nazwa apteki, która jest tożsama z nazwami wielu innych aptek zlokalizowanych na terenie kraju tworzących sieć aptek ogólnodostępnych, jest rozpoznawana przez klientów. Spółka poprzez użycie nazwy tych aptek będzie mogła zatem oddziaływać (pozytywnie lub negatywnie) na te inne apteki, co nie będzie obojętne nie tylko z ekonomicznego punktu widzenia.
Następnie organ przywołał treść art. 3 oraz art. 5 u.z.n.k. i wskazał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy oznaczenie apteki strony nazwą, która przypisana jest do innych aptek, należących do znanej sieci franczyzowej aptek ogólnodostępnych, mogłoby wprowadzać klientów w błąd co do tożsamości przedsiębiorstw. Strona nie okazała w toku postępowania administracyjnego żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że posiada prawo do dysponowania nazwą "Apteka S.". Zgodnie bowiem z wyjaśnieniami strony, nie zawierała ona żadnych umów franczyzy, subfranczyzy ani umów, których przedmiotem byłoby prowadzenie aptek. W tym stanie rzeczy strona nie dysponuje żadnym dowodem, którym mogłaby wykazać istnienie jej słusznego interesu w zmianie zezwolenia. Istnienie przedmiotowego interesu jest warunkiem niezbędnym do dokonania zmiany omawianego zezwolenia w trybie art. 155 k.p.a. W rezultacie uznać należy, że zmiana zezwolenia zgodnie z wnioskiem strony mogłaby stanowić usankcjonowanie czynu nieuczciwej konkurencji oraz przyzwolenie na reklamę apteki, która w okolicznościach przedmiotowej sprawy byłaby efektem skorzystania z rozpoznawalności marki sieci aptek o nazwie "Apteka S." i jej pozycji na rynku aptecznym, co z kolei byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Wola zezwoleniobiorcy w sprawie zmiany nazwy apteki ogólnodostępnej w ramach swobody prowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza o tym, że interes strony ma w tym zakresie słuszny charakter. W przedmiotowej sprawie strona nie wykazała istnienia okoliczności wskazujących na jej słuszny interes w dokonaniu przedmiotowej zmiany. Takiego interesu nie dopatrzyły się też organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej. W toku postępowania nie ustalono także, aby za zmianą zezwolenia przemawiał interes społeczny.
Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Sądu, który wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., na podstawie art. 151 p.p.s.s.a, skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podzielił stanowisko organów, że nazwanie apteki "Apteką S." stanowić będzie niedozwoloną reklamę, o której mowa w art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze u.p.f. Podkreślił, że w istocie sama literalna nazwa jest neutralna semantycznie i nie zawiera w sobie żadnej zachęty do nabycia towarów ani skojarzeń z ofertą korzystniejszą niż w innych aptekach. Jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji, ma rację organ, że posłużenie się przez stronę nazwą innej apteki (aptek), która ma określoną renomę i pozycję na rynku także może stanowić formę reklamy, wpływającej choćby tylko na potencjalne zwiększenie własnych dochodów w realiach rozpoznawanej sprawy uwzględnienie wniosku o zmianę nazwy apteki na "Apteka S.", czyli nazwę kojarzoną przez klientów z siecią aptek ogólnodostępnych o tej samej nazwie, stałoby w sprzeczności z art. 94a ust. 1 u.p.f.
Słusznie organ podnosi, że określenie "Apteka S." nie jest na rynku usług farmaceutycznych określeniem o charakterze neutralnym. Wśród klientów nazwa ta jest rozpoznawalna i kojarzona z siecią aptek ogólnodostępnych, które posiadają określoną renomę i pozycję na rynku. W przypadku, gdy nazwa apteki, która jest tożsama z nazwami wielu innych aptek zlokalizowanych na terenie kraju, tworzących sieć aptek ogólnodostępnych, jest rozpoznawalna wśród klientów, ocena działalności jednej apteki wpływa na ocenę innych aptek o tej samej nazwie. Sposób obsługi klientów w danej aptece będzie determinował ocenę o innych aptekach o tej samej nazwie, mogąc stanowić zachętę do korzystania z usług aptek tylko o tej nazwie. Posłużenie się przez stronę nazwą innej apteki (aptek), która posiada określoną renomę i pozycję na rynku, byłoby dla niej w istocie także formą reklamy prowadzącej choćby tylko na potencjalne zwiększenie własnych dochodów.
Jeżeli chodzi natomiast o sprzeczność zmiany nazwy apteki z regulacjami u.z.n.k. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały w toku postępowania, że nazwa "Apteka S." stanowi firmę innego, konkretnego przedsiębiorcy, czy też zastrzeżony prawem znak towarowy. Wszak tylko ustalenie i wskazanie w uzasadnieniach do wydanych decyzji, że nazwą tą posługuje się łącznie [...] aptek ogólnodostępnych (lub ma określenie "S." w nazwie) nie dowodzi jeszcze, że nazwa ta stanowi podlegającą ochronie firmę innego przedsiębiorcy (nazwa apteki nie musi być tożsama z firmą pod jaką funkcjonuje prowadzący ją przedsiębiorca), czy też objęty ochroną znak towarowy." Należy przy tym stwierdzić, że jakkolwiek rację ma autor skargi, że organy inspekcji farmaceutycznej nie posiadają kompetencji do orzekania o czynach nieuczciwej konkurencji, to jednak należy dopuścić dokonywanie przez nie rozważenia - na gruncie dyspozycji art. 155 k.p.a. - sprzeczności zmiany decyzji ostatecznej również z powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi nieuczciwej konkurencji. Przy czym sama możliwość domagania się, przez podmiot powołujący się na pierwszeństwo stosowania danego oznaczenia w obrocie, na podstawie u.z.n.k., nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że postulowana zmiana nazwy apteki stanowiłaby czyn nieuczciwej konkurencji. Organ farmaceutyczny musiałby dysponować niepodważanym dowodem w postaci orzeczenia sądu powszechnego, czego w niniejszej sprawie zabrakło, niezależnie od wskazanego wyżej deficytu postępowania dowodowego w zakresie ustalenia podmiotu posiadającego ewentualne roszczenie w tym zakresie.
Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony czy interes społeczny przemawiający za zmianą decyzji ostatecznej należy brać pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony, lecz ustalić i rozważyć wszystkie okoliczności, które pozwalają na dokonanie oceny, że żądanie strony jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony czy społeczny w rozumieniu tego przepisu musi znajdować oparcie w obowiązujących przepisach prawa, gdyż wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy do działania na podstawie przepisów prawa.
WSA podkreślił, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka w żaden sposób we wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "M. A.- [...]", zlokalizowanej w G. przy ul. [...], w zakresie nazwy apteki, tj. z nazwy "M. A.- [...]" na nazwę "Apteka S.", nie wskazała jaki jest jej słuszny interes w zmianie pozwolenia w zakresie nazwy apteki i to akurat na nazwę "Apteka S.". W odwołaniu wskazano, że taka zmiana miałaby za zadanie "uaktualnienie danych w zezwoleniu", jednakże skarżąca spółka nie rozwinęła powyższej argumentacji i jest ona dla Sądu niezrozumiała.
W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, iż ma rację organ, że omawiana zmiana nazwy apteki stanowiłoby naruszenie art. 94a ust. 1 u.p.f., w związku z czym prawidłowo odmówiono zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zmiana ostatecznej decyzji: zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie zmiany nazwy apteki na "Apteka S.":
a) sprzeciwia się przepis szczególny tj art. 94a ust. 1 "u.p.f." zakazujący reklamy działalności apteki w sytuacji gdy wnioskowana przez skarżącego nazwa apteki nie jest reklamą,
b) nie przemawia słuszny interes skarżącego, podczas gdy skarżący swój słuszny interes wywodzi z uprawnienia do swobodnego wyboru nazwy apteki.
Działając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że zmiana nazwy apteki na "Apteka S." stanowi zabronioną reklamę apteki, podczas gdy nazwa "Apteka S." jest semantycznie neutralna i nie zawiera sobie żadnej zachęty do nabycia towarów ani skojarzeń oraz jest typowym zwrotem o charakterze informacyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że ta ostatnia sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. jednakże skarżący kasacyjnie powiązał naruszenie przepisów postępowania z zarzutami dotyczącymi przepisów prawa materialnego, zaś całokształt okoliczności podniesionych w zarzutach skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalna jest zmiana ostatecznej decyzji: zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie zmiany nazwy apteki na "Apteka S." i w konsekwencji czy ta zmiana i nazwa mogą stanowić zakazaną na podstawie art. 94a u.p.f. reklamę apteki? Powyższe, wobec komplementarności podniesionych zarzutów uzasadnia ich wspólne rozpoznanie. Analiza ta zostanie dokonana jako wypadkowa rozważań w zakresie zarzucanych przez kasatora naruszeń art. 155 k.p.a.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć i podkreślić, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczano zmianę decyzji o zezwoleniu na prowadzenie apteki w zakresie danych podmiotu prowadzącego aptekę i nazwy apteki (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2011r., sygn. akt II GSK 871/10). Zmiana treści zezwolenia na prowadzenie apteki może nastąpić w drodze decyzji zmieniającej wydawanej na podstawie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 2 u.p.f., gdyż w u.p.f. nie uregulowano samodzielnie postępowania w sprawie zmiany zezwolenia. W myśl art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego z udziałem tych samych stron.
Przywołać należy w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA w Warszawie z 13 października 1995 r., sygn. akt III SA 27/95, LEX nr 26991), w którym wskazano, iż celem tego postępowania nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. (...) Zmiana (uchylenie) decyzji w tym trybie może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i prawidłowych. (...). Wzruszenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. – jak to wynika w sposób oczywisty z jego treści – jest możliwe tylko wówczas, gdy za zmianą (uchyleniem) przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy w konkretnej rozpatrywanej sprawie istnieją wymienione wyżej przesłanki przemawiające za wzruszeniem decyzji ostatecznej, należy do organu administracji państwowej.
Z powyższego wynika więc, że celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych. W istocie zatem rozważenia wymaga, czy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie sprzeciwiają się zmianie ostatecznej decyzji: zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie zmiany nazwy apteki na "Apteka S.".
Z utrwalonego już orzecznictwa wynika, że pojęcie reklamy apteki - której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego - ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko, w związku z czym reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z: 20 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 15/17; 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. np. wyroki NSA z dnia: 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2310/15; zob. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07)
SN w przywołanym powyżej wyroku wskazał, że powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów oceniających ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów" (por.: wyrok SN z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07; Monitor Prawniczy 2007, Nr 20, poz. 1116).
Zatem jakkolwiek każda reklama jest jednocześnie informacją, ale nie każda informacja jest reklamą, to o ile informacja stanowi prosty i obojętny w swej treści oraz formie przekaz, który jest pozbawiony cech oddziaływania mającego nakłaniać do dokonania zakupu i z tego punktu widzenia jest neutralny, albowiem ma on dostarczać (wyłącznie) danych o towarze, czy też usłudze, to reklama - także będąca, jak wskazano, źródłem informacji - zawiera już jednak element perswazji, a więc element ukierunkowany na realizację określonego celu, a mianowicie wywołania zachęty do nabycia towaru lub usługi, a o jego istnieniu można i należy wnioskować na podstawie treści przekazu, jego języka oraz formy, wykorzystywanego nośnika, a także co jest nie mniej istotne, kontekstu danego przekazu (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 1343/18).
O ile zatem zmiana nazwy na taką, która faktycznie może wydawać się neutralna semantycznie, jeszcze sama z siebie nie wywołuje uzasadnionego poczucia sprzeczności z prawem, tak już zestawienie wszystkich okoliczności sprawy z intencją, z jaką działała strona, a zatem ujmując wprost, z intencją zmiany nazwy na tożsamą z działającą na terenie całego kraju sieci aptek, stanowi działanie nakierowane na zwiększenie zysku, bowiem przedmiotowa apteka, po zmianie jej nazwy ma kojarzyć się z pozostałymi placówkami należącymi do innego przedsiębiorcy. A zatem cel działania skarżącej w tym zakresie wydaje się jednoznaczny i wypełnia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego znamiona "nakłaniać do dokonania zakupu" w tej konkretnej należącej do niej aptece, a to stanowi o zakazanym zamiarze reklamowym przedsiębiorcy aptecznego na podstawie art. 94a ust. 1 u.p.f. Reklamą działalności apteki będzie zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. (por. NSA w wyroku z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 668/13)
W związku z powyższym, w ocenie NSA, nie ma podstaw, aby zasadnie można było podważyć prawidłowość podejścia Sądu pierwszej instancji do rozumienia art. 94a ust. 1 u.p.f.. Zwłaszcza, że skarżąca nie przeciwstawiła temu podejściu żadnych konkretnych argumentów, w świetle których można byłoby skutecznie je podważyć. Argumentacja odnosząca się do zastosowania szerokiej wykładni tego przepisu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie NSA wykładnia została dokonana prawidłowa. Również podnoszona neutralność semantyczna nazwy nie może stanowić o braku wypełnienia dyspozycji ww. przepisu ustawy Prawo farmaceutyczne, gdyż ocenie w tym zakresie podlegać musi całokształt działania przedsiębiorcy. Niewątpliwie zmiana nazwy apteki w sposób i w formie, w jakich miało to mieć miejsce w kontrolowanej sprawie stanowiłoby przekaz tego rodzaju, jaki ma niewątpliwie na celu zachęcenie potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece i w konsekwencji zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych, stanowiąc jednocześnie niedozwoloną reklamę, o której stanowi art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego.
Odnosząc się zaś do braku uwzględnienia słusznego interesu skarżącej w prawie do swobodnego wyboru nazwy apteki, wskazać należy, że nazwa ta musi być zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, zaś przy dokonaniu jej w trybie przewidzianym w art. 155 k.p.a. musi odbywać się zgodnie z regułami zawartymi w tym przepisie, a zatem uwzględnienie tego interesu możliwe jest wtedy, gdy nie stoi mu na przeszkodzie żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Wobec zatem braku skutecznego podważenia przez stronę skarżącą przyjętego w rozpatrywanej sprawie podejścia do rozumienia art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, a w tym kontekście również prawidłowego stanowiska Sądu pierwszej instancji, że istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego – art. 94a u.p.f. – sprzeciwiający się zmianie decyzji w trybie określonym w art. 155 k.p.a., należało stwierdzić, ze kontrolowany przez NSA wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę został wydany prawidłowo, zaś podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są bezzasadne.
Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest stanowisko organów zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, co powoduje, iż organy orzekające w sprawie miały podstawę prawną do odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki poprzez zmianę jej nazwy jako sprzecznej z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego.
Rekapitulując wszystkie przedstawione argumenty należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu, jako niezasadna.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).