II GSK 1552/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-27
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowyprzewóz towarówustawa o SENTkara pieniężnadane geolokalizacyjneprzewoźnikodpowiedzialnośćpostępowanie nadzwyczajnestwierdzenie nieważnościNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki UAB R. od wyroku WSA w Białymstoku, potwierdzając prawidłowość decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki UAB R. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS odmawiającą stwierdzenia nieważności kary pieniężnej. Kara została nałożona za niezapewnienie przez przewoźnika przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu. Spółka zarzucała rażące naruszenie prawa i brak statusu strony. NSA uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy, a zarzucane przepisy miały charakter materialny. Sąd potwierdził, że spółka miała status strony i że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki UAB R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Decyzja ta odmówiła stwierdzenia nieważności kary pieniężnej nałożonej na spółkę za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa o SENT), polegające na niezapewnieniu przez przewoźnika przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu. Spółka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa oraz brak statusu strony w postępowaniu. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Sąd uznał, że zarzucane przepisy ustawy o SENT mają charakter materialny i ocenił je w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego. NSA stwierdził, że spółka UAB R. miała status strony w postępowaniu, a decyzja nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli postępowanie było prowadzone wobec konkretnego podmiotu, któremu organ nadał status strony, a ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości co do przypisania mu obowiązków.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. W przypadku art. 247 § 1 pkt 5 o.p. bada się, czy decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną, a nie całokształt okoliczności sprawy. Jeśli organ prowadził postępowanie wobec podmiotu, któremu nadał status strony, przesłanka ta nie jest spełniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

o.p. art. 247 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

o.p. art. 247 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

ustawa o SENT art. 10a § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Obowiązek zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych przez przewoźnika.

ustawa o SENT art. 2 § 8 i 9

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Definicja 'przewoźnika' i powiązane przepisy.

Pomocnicze

o.p. art. 133 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Definicja strony postępowania.

o.p. art. 210 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Spółka UAB R. miała status strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia faktyczne dotyczące statusu przewoźnika i obowiązków z ustawy o SENT nie podlegają kontroli w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Odrzucone argumenty

Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja została skierowana do podmiotu, który nie był stroną postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Szerokie rozumienie przesłanek z art. 247 § 1 o.p. prowadziłoby do uczynienia z tej nadzwyczajnej instytucji dodatkowej instancji, co w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym jest niedopuszczalne. Ustalenia warunkujące zastosowanie regulacji prawnych przewidzianych w art. 10a ust 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Cezary Pryca

sędzia

Mirosław Trzecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście wadliwości decyzji i statusu strony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą o SENT, ale jego ogólne wnioski dotyczące postępowania nadzwyczajnego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne różnice między postępowaniem zwykłym a nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności), co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy można żądać stwierdzenia nieważności decyzji? NSA wyjaśnia granice postępowania nadzwyczajnego.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1552/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Mirosław Trzecki /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 194/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-05-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 127, art. 128, art. 133 par. 1 i 2, art. 210 par. 1 pkt 3, art. 247 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej UAB R. w W., L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 194/23 w sprawie ze skargi UAB R. w W., L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2023 r. nr 2001-IOA.618.3.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od UAB R. w W., L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 194/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę UAB R. w W. (L.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 9 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 23 czerwca 2022 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na UAB R. w W., L. (dalej "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104; dalej "ustawa o SENT"), tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji ostatecznej na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 (ze względu na brak statusu strony w postępowaniu), względnie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej "o.p."). Powyższej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 2 pkt 8 i 9, art. 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, z których wynika, że ich adresatem jest faktyczny przewoźnik wykonujący przewóz, a nie organizator przewozu.
Decyzją z 24 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.
Organ uznał, że to skarżąca była przewoźnikiem, na którego przepisy ustawy o SENT nakładały obowiązek zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, mimo że nie wykonywała osobiście tego przewozu. Z uwagi na niejednolite orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie odpowiedzialności tzw. "przewoźnika umownego" i "przewoźnika faktycznego" oraz wyjaśnienia Ministerstwa Finansów publikowane na platformie https://puesc.gov.pl, organ nie stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Ponadto organ stwierdził, że zamiarem organu pierwszej instancji było przeprowadzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec spółki UAB R., tj. wobec podmiotu, któremu została doręczona decyzja, będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.
Z uwagi na powyższe organ uznał, że nie ziściły się przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, zawarte w art. 247 § 1 pkt 3 o.p. oraz art. 247 § 1 pkt 5 o.p.
Decyzją z 9 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy powyższą decyzję.
WSA w Białymstoku oddalił skargę na powyższą decyzję.
Sąd przyznał rację organowi, że nie zaistniała pozytywna przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 247 § 1 pkt 3 o.p., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Odmienna wykładnia zastosowanych w sprawie przepisów prawnych nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis art. 2 pkt 8 ustawy o SENT definiujący pojęcie "przewoźnika" był zaś różnie wykładany w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie Sądu, nie można było mówić o rażącym naruszeniu prawa, tj. art. 2 pkt 8 i pkt 9, 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT przy wydawaniu decyzji ostatecznej wymierzającej karę pieniężną.
Sąd podzielił również stanowisko organów o niezaistnieniu przesłanki, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 o.p., a mianowicie skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Okoliczności sprawy bezspornie bowiem wskazywały, że zamiarem organu pierwszej instancji było przeprowadzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec skrzącej spółki UAB R., tj. wobec podmiotu, któremu została doręczona decyzja będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji ewentualnie, w razie jego uchylenia, o rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji wydanych w sprawie oraz stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 23 czerwca 2022 r. z uwagi na wydanie jej wobec podmiotu, który nie był stroną postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 247 §1 pkt 5 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 i art. 10a ust.1 oraz art. 2 pkt 8 i 9 ustawy o SENT względnie, w razie kwalifikacji tego przepisu, jako przepisu prawa procesowego, zarzuciła naruszenie prawa procesowego, a to art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 247 §1 pkt 5 o.p. w zw. art. 26 ust. 5, art. 10a ust. 1 i art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT, wskazując że poprawna wykładnia tych przepisów powinna skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej niewywiązanie się z obowiązku w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (art. 10a ustawy o SENT), stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że według Sądu pierwszej instancji, decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie była dotknięta kwalifikowanymi wadami, o których mowa w art. 247 § 1 pkt 3 i 5 o.p.
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku przeprowadzana w zakresie wyznaczonym stawianymi w skardze kasacyjnej zarzutami wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do sposobu sformułowania zarzutów kasacyjnych. Tak jak to już na wstępie wskazano, skargę kasacyjną można oprzeć na jednej lub obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a zatem na naruszeniu prawa materialnego lub przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na brak jednoznacznych reguł, pozwalających rozgraniczyć przepisy prawa materialnego i procesowego, przypisanie zarzutu do konkretnej podstawy kasacyjnej może nasuwać pewne trudności. Ze sposobu sformułowania zarzutów kasacyjnych wynika, że autor skargi kasacyjnej miał trudności w zakresie zakwalifikowaniu zarzucanych przepisów do podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. czy też do tej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut kasacyjny sformułował w taki więc sposób, że w pierwszej kolejności w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego podniósł zarzut naruszenie art. 26 ust. 5 i art. 10a ust.1 oraz art. 2 pkt 8 i 9 ustawy o SENT. Na wypadek jednak zakwalifikowania powyższych przepisów jako przepisów prawa procesowego podniósł zarzut naruszenia powyższych przepisów na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala na stwierdzenie, że o charakterze danego przepisu nie decyduje charakter aktu prawnego, w jakim jest on zamieszczony, ale jego treść i cel (por. wyroki NSA z: 10 maja 2006r., sygn. akt II OSK 1356/05, 16 marca 2007r., sygn. akt I OSK 733/06). Za przepisy prawa materialnego uznaje się przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (obowiązki, uprawnienia i prawa), a za przepisy postępowania uznaje się normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych (por. uchwała NSA z 20 maja 2010r., sygn. akt II OPS 5/09, wyrok NSA z 8 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1603/06).
Mając na względzie powyższe reguły Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazane w zarzucie kasacyjnym przepisy mają charakter materialny, stąd też poddał je ocenie w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Przystępując do oceny ich zasadności, NSA uznał, że na wstępie należy odnieść się do zagadnień natury ogólnej. Przede wszystkim należy podkreślić, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z decyzjami wydanymi w postępowaniu nadzwyczajnym, bo takim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Z uwagi na występujące często w praktyce błędne wyobrażenie stron postępowania o możliwości wykorzystania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jako instrumentu prawnego do kolejnego rozpatrzenia sprawy (w szczególności gdy strona z różnych przyczyn nie skorzystała z możliwości wniesienia odwołania) w orzecznictwie w sposób zdecydowany podkreśla się różnice między istotą postępowania nadzwyczajnego i zwykłego. Zasadniczą różnicą jest to, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje, których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczone były wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 247 § 1 o.p., czy te wady nie występują. Z uwagi na to, że przepis art. 247 § 1 o.p. stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 128 o.p., nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej. Szerokie rozumienie przesłanek z art. 247 § 1 o.p. prowadziłoby do uczynienia z tej nadzwyczajnej instytucji dodatkowej instancji, co w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym jest niedopuszczalne. Z tego względu nie każde naruszenia prawa może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, może to mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 o.p. Ustalenie, że decyzja obarczona jest jedną z wad, o których mowa w tym przepisie, rodzi po stronie organu bezwzględny obowiązek stwierdzenia jej nieważności.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie odtwarza się stanu faktycznego przyjętego w decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Taka praktyka stanowiłaby naruszenie wspomnianej już wyżej zasady dwuinstancyjności, wynikającej z art. 127 o.p. (por. wyroki NSA z: 21 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1106/14, 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 364/15, 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1286/17, 14 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 1908/17, 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FSK 653/18) Należy podkreślić, że ewentualne zaistnienie wad kwalifikowanych wskazanych w art. 247 § 1 o.p. podlega ocenie według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie jego wydania. Dodać też należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie odtwarza się stanu faktycznego przyjętego w decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, gdyż stanowiłoby to naruszenie wynikającej z art. 127 o.p. zasady dwuinstancyjności. (por. wyrok NSA z 21 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1106/14).
Skoro istotą postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest badanie tej decyzji w celu ustalenie istnienia lub nieistnienia przesłanek określonych w powołanym art. 247 § 1 o.p., to w przypadku przesłanki wymienionej w art. 247 § 1 pkt 5 o.p. badanie to sprowadza się do oceny, czy decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie dotyczy natomiast całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Okoliczność te w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie podlegają ocenie zarówno organów, jak i sądów. Organy i sądy oceniają zasadność wniosku złożonego w powyższym postępowaniu przy uwzględnieniu ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu zwykłym. Dla rozpoznania niniejszej sprawy oznacza to, że ustalenia warunkujące zastosowanie regulacji prawnych przewidzianych w art. 10a ust 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Naruszenie zasad oceny dowodów może być weryfikowane w ramach instancyjnego postępowania administracyjnego lub także postępowania sądowoadministracyjnego w wypadku skorzystania przez skarżącego z możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego ostatecznej decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym (por. wyroki NSA z 24 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1138/22 i sygn. akt II GSK 1497/22 ).
Argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca omawianego zarzutu sprowadzała się przede wszystkim do kwestionowania uznania przez organy i Sąd pierwszej instancji, że skarżąca spółka posiadała status strony w postępowaniu o wymierzenie kary pienieżnej za naruszenie obowiązku z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Skarżąca spółka – w opinii autora skargi kasacyjnej – nie była przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, nie ciążył więc na niej obowiązek wynikający z cytowanego wyżej przepisu art. 10a ust. 1 ustawy o SENT zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że w przypadku przesłanki określonej w art. 247 § 1 pkt 5 o.p. chodzi o sytuację, w której organ w treści decyzji ewidentnie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 998/15). Przy ocenie naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 o.p. należy zatem badać sytuacje, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie. Jeżeli z materiału dowodowego, a także z treści decyzji wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że całe postępowanie było prowadzone wobec konkretnego podmiotu w celu ustalenia sytuacji prawnej. któremu organ nadał status strony w rozumieniu art. 133 § 1 i 2 o.p., to warunek z art. 210 § 1 pkt 3 o.p. uznać należy za spełniony. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że znajduje zastosowanie hipoteza normy wynikającej z art. 247 § 1 pkt 5 o.p.
W okolicznościach tej sprawy nie budziło żadnych wątpliwości, że postępowanie administracyjne było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 133 § 1 i 2 o.p. Dlatego też uznać trzeba, że Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował pogląd organów, że decyzja ostateczna została skierowana do skarżącej spółki posiadającej status strony w rozumieniu art. 133 § 1 i 2 o.p., w stosunku do której wymierzono karę pieniężną za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy o SENT.
Skarga kasacyjna w znacznej części odnosi się do poprawności postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie o wymierzenie skarżącej spółce kary pieniężnej. De facto skarżąca kasacyjnie kwestionuje dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne, w oparciu o które Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku uznał, że UAB R. była przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o SENT. Ustalenia te doprowadziły organ do konstatacji, że skarżąca spółka była zobowiązana do zapewnienia w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Z treści decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 23 czerwca 2022 r. wynikało, że adresatem administracyjnej kary pieniężnej była skarżąca spółka, którą organ – w oparciu zebrany w sprawie materiał dowodowy – uznał za przewoźnika. Nie budziło zatem wątpliwości, komu organ przypisał uprawnienia lub obowiązki. W powyższej decyzji zostało to w sposób jednoznacznie określony. Nie było zatem podstawy, aby twierdzić, że wyrok Sądu pierwszej instancji wydany został z naruszeniem przepisów prawa wskazywanych przez stronę skarżącą w zarzutach skargi kasacyjnej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI