II GSK 1549/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Rozwoju i Technologii, potwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i zasadność przyznania rekompensaty finansowej spółce.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził przewlekłość postępowania w sprawie wydania zezwolenia na wywóz produktu podwójnego zastosowania. Minister zarzucał sądowi niższej instancji błędne uznanie rażącego naruszenia prawa oraz nieuzasadnione przyznanie spółce 10.000 zł rekompensaty. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przewlekłość postępowania była oczywista i rażąca, a przyznana suma pieniężna adekwatna do zaniechań organu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w sprawie wydania zezwolenia na wywóz produktu podwójnego zastosowania. WSA przyznał również spółce K. Sp. z o.o. kwotę 10.000 zł tytułem rekompensaty za przewlekłość. Minister zarzucał sądowi niższej instancji naruszenie przepisów poprzez błędne uznanie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo obiektywnych przeszkód, oraz brak odpowiedniego uzasadnienia przyznania sumy pieniężnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że okres ponad roku bez podjęcia czynności procesowych, mimo posiadania kompletnego materiału dowodowego, świadczy o rażącej przewlekłości, która nie może być usprawiedliwiana problemami kadrowymi czy dużą liczbą spraw. NSA uznał również, że przyznana spółce suma pieniężna jest adekwatna do zaniechań organu i nie przekracza ustawowych granic uznania sądu. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a Minister obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania, które trwa ponad rok bez podjęcia czynności procesowych, mimo posiadania kompletnego materiału dowodowego, może być uznane za rażące naruszenie prawa, nawet jeśli organ powołuje się na obiektywne trudności.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że okres ponad roku bez podjęcia czynności procesowych, poza wyznaczaniem kolejnych terminów, świadczy o rażącej przewlekłości. Problemy kadrowe czy duża liczba spraw nie usprawiedliwiają tak znaczącej opieszałości organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 161 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania administracyjnego trwająca ponad rok bez podjęcia czynności procesowych, mimo posiadania kompletnego materiału dowodowego, stanowi rażące naruszenie prawa. Problemy kadrowe i duża liczba spraw nie usprawiedliwiają opieszałości organu w załatwianiu spraw administracyjnych. Przyznana suma pieniężna jako rekompensata za przewlekłość jest adekwatna do zaniechań organu i mieści się w granicach uznania sądu.
Odrzucone argumenty
Przewlekłość postępowania miała miejsce z przyczyn obiektywnych i niezależnych od organu (wojna w Ukrainie, zmiany organizacyjne, problemy kadrowe). Sąd I instancji nie odniósł się w uzasadnieniu do wszystkich przyczyn opóźnienia. Przyznanie sumy pieniężnej było arbitralne i nieuzasadnione, ponieważ organ wydał decyzję przed skargą do sądu.
Godne uwagi sformułowania
nie można przewlekłości postępowania "utożsamiać automatycznie" z rażącym naruszeniem prawa stan przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej rozstrzygnięcie w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależne wyłącznie od uznania sądu
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
przewodniczący
Anna Ostrowska
sędzia
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie rażącej przewlekłości postępowania administracyjnego pomimo obiektywnych trudności oraz zasadność przyznania rekompensaty finansowej stronie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wywóz produktów podwójnego zastosowania, jednak jego ogólne zasady dotyczące oceny przewlekłości i rekompensaty mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają opieszałość organów administracji i jakie konsekwencje finansowe może to mieć dla państwa. Jest to istotne dla zrozumienia praw obywateli w kontaktach z urzędami.
“Rok czekania na decyzję urzędnika: NSA potwierdza, że opieszałość kosztuje.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1549/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-07-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Ostrowska Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/ Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6319 Inne o symbolu podstawowym 631 659 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Uzasadnienie Sygn. powiązane VI SAB/Wa 102/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-12 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 141 par. 4, art. 149 par. 1a i par. 2, art. 154 par. 6 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 12 par. 1 i par. 2, art. 35 par. 1, art. 36 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 102/24 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w S. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia indywidualnego na wywóz produktu podwójnego zastosowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz K. Sp. z o.o. w S. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 marca 2025 r., sygn. akt VI SAB/Wa 102/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w S. z 25 października 2024 r., na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w sprawie wydania zezwolenia indywidualnego na wywóz produktu podwójnego zastosowania, 1) stwierdził, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie, 2) stwierdził, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, 4) przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej Spółki sumę pieniężną w wysokości 10.000 zł., 5) oddalił skargę w pozostałym zakresie, 6) zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że K. Sp. z o.o. w S. wnioskiem z 25 sierpnia 2023 r. zwróciła się do Ministra Rozwoju o wydanie zezwolenia indywidualnego na wywóz produktów podwójnego zastosowania do Chińskiej Republiki Ludowej. Pismo wpłynęło do organu w dniu 7 września 2023 r. W piśmie z 15 września 2023 r. organ zawiadomił stronę, że zwrócił się do organów opiniujących o zajęcie stanowiska w sprawie, w dniu 26 października 2023 r. poinformował ją o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania (do dnia 29 grudnia 2023 r.), z uwagi na nieotrzymanie wszystkich opinii. Organ, który w dniu 2 listopada 2023 r. dysponował wszystkimi opiniami, w piśmie z 13 listopada 2023 r. poinformował Spółkę o zebraniu całego materiału dowodowego oraz pouczył o treści art. 10 § 1 k.p.a. Mimo to, po otrzymaniu w dniu 25 marca 2024 r. pisma skarżącej z 20 marca 2024 r. z żądaniem udzielenia informacji o stanie sprawy, w dniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. wydał postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (do dnia 31 maja 2024 r.), a następnie w dniu 19 czerwca 2024 r. po raz kolejny przedłużył termin załatwienia sprawy, tym razem do dnia 31 lipca 2024 r., z uwagi na jej skomplikowany charakter. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych K. Sp. z o.o. w S. pismem z 30 września 2024 r. wniosła ponaglenie do organu prowadzącego postępowanie, a następnie - w dniu 25 października 2024 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w niniejszej sprawie. W dniu 28 listopada 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii wydal decyzję, którą odmówił skarżącej wydania zezwolenia indywidualnego na wywóz produktów podwójnego zastosowania (lasera CB3-40W) do Chin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przedstawione okoliczności faktyczne świadczą o tym, że Minister opieszale i nieefektywnie prowadził postępowanie, a więc dopuścił się przewlekłości w niniejszej sprawie. Organ podejmował czynności w znacznych odstępach czasu, w dużej mierze w reakcji na działania strony, co doprowadziło do rozpoznania jej wniosku po upływie roku od dnia jego złożenia. W tym okresie organ wystąpił się do organów opiniujących o stanowisko w sprawie (co miało miejsce od 15 września do 2 listopada 2023 r.), a następnie dopiero w dniach 11-15 listopada 2024 r. dokonał przeszukania i analizy bazy danych systemu Komisji Europejskiej "Dual Use e-System" (v. k. 19-22 akt administracyjnych) i trzykrotnie wyznaczał nowy (kolejny) termin zakończenia postępowania. W ocenie Sądu I instancji, czas trwania postępowania zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej przekroczył rozsądne granice, przy uwzględnieniu podejmowanych czynności, a także stopnia zawiłości sprawy. Według WSA w Warszawie, podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę argumenty, wskazujące na skomplikowany charakter sprawy, problemy kadrowe, czy też informowanie strony o przedłużającym się postępowaniu, nie mogą usprawiedliwiać nieefektywnego działania organu. Po pierwsze, przejęcie wykładni art. 36 § 1 k.p.a., zgodnie z którą w każdym przypadku powiadomienia strony o planowanym terminie załatwienia sprawy wyłączona jest możliwość stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności czy przewlekłości mogłaby prowadzić do niezasadnego przedłużania przez organy terminów załatwienia spraw (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 124/24). Wydłużanie terminu załatwienia sprawy, przewidziane w art. 36 k.p.a., ma przede wszystkim zapewniać stronie informację o perspektywie czasowej zakończenia postępowania i powodach jego wydłużenia i stanowi wykonanie ciążącego na organie obowiązku informacyjnego. Przepis ten nie może natomiast być traktowany instrumentalnie i być wykorzystywany jedynie jako mechanizm odłożenia rozpoznania sprawy na czas znacznie przekraczający terminy ustawowe. Po drugie, problemy kadrowe oraz wzrost ilości wniosków, będący efektem wojny w Ukrainie nie może tłumaczyć przewlekłego prowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podkreśla się, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości, WSA uznał że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ od 2 listopada 2023 r. (kiedy organ dysponował kompletem opinii organów opiniujących) do dnia 11 listopada 2024 r. nie podjął żadnej czynności w sprawie (poza wyznaczeniem, w wyniku interwencji strony, nowych, kolejnych terminów zakończenia postępowania). Sąd dodał, że z uwagi na rozpoznanie przez organ wniosku strony, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do jego rozpoznania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nadto wyjaśnił, że za zasadne uznał przyznanie stronie sumy pieniężnej w kwocie 10 000 złotych jako rekompensaty za zaniedbania organu związane z naruszeniem jej prawa do rozpoznania sprawy w terminie oraz że w tej sytuacji nie ma potrzeby nakładania na organ grzywny, o czym orzekł w pkt 5 wyroku. Minister Rozwoju i Technologii wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając ten wyrok w części, tj. w zakresie pkt 2 i pkt 4 i wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i orzeczenie, że stwierdzona przewlekłość miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa oraz oddalenie skargi w zakresie wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej, ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. organ zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a tej ustawy, poprzez niepełne odniesienie się w uzasadnieniu do przyczyn opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia, które to przyczyny były niezależne od organu, co skutkowało stwierdzeniem rażącej przewlekłości organu z pominięciem całości okoliczności sprawy; b) art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 i § 2 i art. 35 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji obiektywnych i niezależnych od organu przeszkód w terminowym załatwieniu sprawy; c) art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., przez brak odpowiedniego uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania skarżącej sumy pieniężnej, z pominięciem okoliczności sprawy, a tym samym w sposób przekraczający granice uznania; d) art. 149 § 2 p.p.s.a., przez zasądzenie sumy pieniężnej w sposób arbitralny i niezależny od okoliczności sprawy oraz bez odpowiednio umotywowanego wniosku Spółki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że nie kwestionuje ustaleń co do długotrwałego prowadzenia postępowania administracyjnego, które mogło zostać uznane za przewlekłe. Jednakże, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, nie można przewlekłości postępowania "utożsamiać automatycznie" z rażącym naruszenie prawa. Dla oceny stopnia przewlekłości mają bowiem znaczenie przyczyny tego stanu rzeczy. W niniejszej sprawie były to przyczyny obiektywne, które organ podnosił w odpowiedzi na skargę, takie jak: "istotne zwielokrotnienie" ilości spraw (w związku z wojną w Ukrainie), czego nie można było przewidzieć, zmiany organizacyjne i kadrowe w Ministerstwie, także w związku z wyborami parlamentarnymi i zmianą rządu. Organ podkreślił, że od wybuchu wojny w Ukrainie całość transportów towarów strategicznych na potrzeby obrony Ukrainy wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rozwoju i Technologii, a sprawy te "obsługuje" jeden departament. Autor skargi kasacyjnej dodał, że Sąd I instancji pominął, że sprawa dotyczyła wywozu istotnego urządzenia do Chińskiej Republiki Ludowej – państwa współpracującego z Rosją i w związku z tym nie była to "zwykła sprawa" wywozu towaru podwójnego zastosowania. Zdaniem organu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie zawarł jakiekolwiek "przekonujące argumentacji" na poparcie tezy o rażącym naruszeniu prawa. WSA w Warszawie nie wyjaśnił również, jakimi przesłankami się kierował, przyznając Spółce sumę pieniężną w wysokości 10.000 zł., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że stwierdzenie przewlekłości postępowania (nawet z rażącym naruszeniem prawa), nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania stronie sumy pieniężnej i w każdym przypadku organ musi rozważyć zasadność takiego żądania. Przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności (przewlekłości) organu, a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Minister, jeszcze przed przekazaniem skargi Spółki do Sądu, wydał decyzję w sprawie i odmówił stronie wydania wnioskowanego zezwolenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie organ objął zakresem zaskarżenia wyłącznie pkt 2 i pkt 4 kontrolowanego wyroku WSA w Warszawie. Tym samym zakres kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku został ograniczony do tej jego części, w której Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oraz przyznał od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 10.000 (pkt 4). W pozostałej zaś części ocena prawna dokonana w zaskarżonym wyroku jest wiążąca, jako że nie została poddana przez żadną ze stron kontroli instancyjnej. Na uwzględnienie nie zasługują dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej, w których jej autor zarzucił Sądowi I instancji błędne przyjęcie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Według autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji pominął, że przyczyny opieszałości organu w prowadzeniu postępowania były obiektywne i od niego niezależne, a w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do tych przyczyn, mimo że powoływał się na nie organ w odpowiedzi na skargę. Odnosząc się do tak postawionego i uzasadnionego zarzutu należy przypomnieć, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Innymi słowy, organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy nie załatwia sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie nieznajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze, albo czynności zbędne, pozorne lub nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zakwalifikowanie przewlekłości, jako przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zostało pozostawione uznaniu Sądu. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych i zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 198/22). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że jak słusznie zauważył Sąd I instancji, od dnia 2 listopada 2023 r. do dnia 11 listopada 2024 r., a więc przez okres roku, nie zostały podjęte przez organ jakiekolwiek czynności procesowe. Organ w dniu 13 listopada 2023 r. dysponował całym materiałem dowodowym, pouczył stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu i możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji, następnie dwukrotnie (w dniach 4 kwietnia 2024 r, i 19 czerwca 2024 r.) informował skarżącą Spółkę o niemożliwości zakończenia postępowania z uwagi na konieczność wszechstronnej i wnikliwej analizy sprawy. Trzeba zauważyć, że kolejne przedłużanie terminu załatwienia sprawy następowało zazwyczaj po upływie wyznaczonego terminu zakończenia postępowania (w dniu 26 października 2023 r. Minister wyznaczył termin załatwienia sprawy do 29 grudnia 2023 r. i mimo jego upływu, dopiero 4 kwietnia 2024 r. zawiadomił stronę o wyznaczeniu kolejnego terminu załatwienia sprawy, tym razem do dnia 31 maja 2024 r., aby po jego upływie, w dniu 19 czerwca 2024 r. po raz kolejny wyznaczyć nowy termin zakończenia postępowania). Między tymi czynnościami organ nie podejmował w żadnych czynności procesowych. Powyższe wynika z przedstawionych przez Sąd I instancji okoliczności sprawy, których autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie podważył. Z tych powodów NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. Świadczy o tym już sam okres trwania postępowania i brak jakichkolwiek działań organu w tak znacznym okresie. Nie można nie zauważyć przy tym, że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się Spółka. Zdaniem NSA, sytuacja w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może powoływać się na znaczny wpływ spraw oraz niedobory kadrowe. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej, zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w taki sposób, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. np. wyroki NSA z: 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2542/16; z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 521/16; z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2614/16, z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19). Nawet jeżeli uznać, że wojna w Ukrainie miała wpływ na długość prowadzonego postępowania w sprawie o wydanie zezwolenia na wywóz towarów podwójnego zastosowania i że są to obiektywne trudności, które powodowały przedłużenie toczących się postępowań, to nie uzasadnia to tak znacznej opieszałości organu w rozpatrywaniu sprawy. Należy podkreślić, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wprawdzie na podstawie art. 36 k.p.a. organ administracji ma możliwość wyznaczenia nowego (dłuższego) terminu rozpoznania sprawy, niemniej jednak termin ten nie może być dowolny, w szczególności znacząco wykraczający poza terminy ustawowe, czy nieznajdujący uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie, jak już powiedziano, nie występuje. Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść pozostałe dwa zarzuty skargi kasacyjnej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł było nieuzasadnione i nieadekwatne do stopnia ewentualnego zaniechania. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec z urzędu albo na wniosek o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależne wyłącznie od uznania sądu. Kontrola w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zastosowania tego środka polega przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a nadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. wyroki NSA z dnia: 7 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1499/24; 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 557/22). Ustawodawca - podobnie jak kwestię uznania bezczynności (przewlekłości) z rażącym naruszeniem prawa, tak też zagadnienie dotyczące wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, pozostawił w sferze uznania sądu rozpatrującego konkretną sprawę. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej - czy też odstąpienia od zastosowania tychże środków powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność (przewlekłość), którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Ta instytucja ma zatem na celu oddziaływać na organ mobilizująco, zarazem represyjnie i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiana spraw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, niezakwestionowanych przez organ w skardze kasacyjnej, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że przyznana stronie skarżącej suma pieniężna jest adekwatna do stopnia zaniechania organu. Ta suma pieniężna jest odpowiednia w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. O czym była już mowa, Minister Rozwoju i Technologii przez ponad roku nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a w reakcji na pisma strony wyznaczał kolejne terminy zakończenia postępowania. Zatem przyznana stronie skarżącej suma pieniężna we wspomnianej wysokości nie jest nieproporcjonalna do zakresu i charakteru stwierdzonej bezczynności - biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego i czasu oczekiwania na załatwienie sprawy. Suma ta nie przekracza połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tzn. połowy dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA przedstawił w nim w szczególności stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga skarżącego zasługiwała na uwzględnienie. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu I instancji, czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów NSA oddalił skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy procesowej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI