II GSK 1548/22

II GSK 1548/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 516/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140 mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 78 ust. 3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 w zw. z art. 135,  art. 3 par. 1,  art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 par.1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2003 poz 2130
par. 9 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z  dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 516/22 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 30 grudnia 2021 r. nr KO-1417/4107/144/21 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla w całości zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Płocka z dnia 1 grudnia 2021 r. nr WSA-II-ZR.5410.12.224.2021.RS; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz M. W. 657 (sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 maja 2022r., sygn. VI SA/Wa 516/22 oddalił skargę M. W. (dalej: Strona, Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku (dalej: Kolegium, SKO) z 30 grudnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia lub zbycia.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Strona na mocy umowy z 22 stycznia 2020 r. nabyła od B. Ł. pojazd marki FORD MONDEO, o nr identyfikacyjnym VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].
W dniu 17 lutego 2020 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta Płocka zawiadomienie Strony o zbyciu przez niego wspomnianego pojazdu.
Prezydent Miasta Płocka (dalej: Prezydent, organ I instancji), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z 1 grudnia 2021 r. nałożył na Stronę karę pieniężną 200zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia nabycia ww. pojazdu w terminie trzydziestu dni od jego zakupu. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 z późn. zm.; dalej: p.r.d.). Organ I instancji odwołał się do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zobowiązującego właściciela pojazdu zarejestrowanego do zawiadomienia starosty w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Według Prezydenta z informacji przekazanych przez Skarżącego wynikało, że wiedział o obowiązku zgłoszenia nabycia ww. pojazdu marki Ford Mondeo i powinien był dokonać tego zgłoszenia do 21 lutego 2020 r, ale nie uczynił tego z uwagi na sprzedaż pojazdu. Kierując się treścią art. 140mb pkt 2 p.r.d. Prezydent uznał za zasadne nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej. Określając jej wysokość, wskazał, że zbadał przesłanki wymienione w art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Podniósł, że od 21 lutego 2020 r. (ostatni dzień na zgłoszenie nabycia pojazdu) do chwili wydania rozstrzygnięcia pozostawała Strona w stanie niezgodności z przepisami, polegającej na niezgłoszeniu nabycia pojazdu i dlatego waga naruszenia prawa nie miała charakteru znikomego. W konsekwencji Prezydent nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wobec braku przesłanek wynikających z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Po rozpatrzenia odwołania Strony, Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. Nie podzieliło argumentów Strony, związanych ze zbyciem przedmiotowego pojazdu 16 lutego 2020 r, co potwierdzała faktura Nr [...], podkreślając, że z treści art. 140mb ust. 2 pkt 1 p.r.d. wynika wprost, iż kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Tymczasem sam fakt niedopełnienia przez Skarżącego obowiązku zgłoszenia nabycia ww. pojazdu w terminie 30 dni, nie budzi żadnych wątpliwości. Dlatego bez znaczenia pozostawał fakt, iż pojazd został zbyty 16 lutego 2020 r., gdyż karze pieniężnej z art. 140mb ust. 2 pkt 1 p.r.d. podlega brak zawiadomienia starosty, zarówno o nabyciu, jak i o zbyciu pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Strony na ww. decyzję, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. Nie dopatrzył się w żadnej z decyzji nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa.
Stwierdził, że wbrew zarzutom skargi, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Przyjął więc, że Skarżący o nabytym, na mocy umowy z 22 stycznia 2020 r., opisanym pojeździe marki FORD MONDEO nie zawiadomił Prezydenta, po czym 16 lutego 2020 r. pojazd zbył, o czym w dniu 17 lutego 2020 r. powiadomił Prezydenta Miasta Płocka. Zresztą Skarżący nie kwestionował prawidłowości powyższych ustaleń, a jedynie błędne zastosowanie przez organy, w tak ustalonym stanie faktycznym, przepisu art. 140mb pkt 2 p.r.d., nie informując o nabyciu ww. pojazdu z uwagi na zbycie tego pojazdu przed upływem 30 dni od dnia nabycia.
Sąd I instancji nie podzielił argumentacji Skarżącego, przyjmując zastosowanie art. 140mb pkt 2 p.r.d. również wobec właściciela pojazdu, który mimo obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 ww. aktu, nie zawiadomił właściwego organu o nabyciu pojazdu, gdyż zbycia samochodu dokonał przed upływem 30 dni od jego nabycia. Zaprezentowaną w skardze wykładnię art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. uznał za sprzeczną z brzmieniem tego przepisu, który postulowanego przez Skarżącego wyjątku nie przewiduje. Ponadto zwolnienia z obowiązku zawiadomienia starosty nie dopatrywał się WSA w wykładni funkcjonalnej, czy też celowościowej art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Uważał, że uregulowany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu jest bezwzględny. Przepis ten zakreśla także termin na dokonanie tej czynności, gdyż w innym przypadku przepis nakładający na określone podmioty dany obowiązek, bez ustawowego wskazania ram czasowych, stanowiłby w oczywisty sposób lex imperfecta. Jednakże samo wprowadzenie w p.r.d. terminu trzydziestu dni na notyfikowanie staroście zmiany w obszarze nabycia lub zbycia pojazdu, w żaden sposób nie wpływa na sam obowiązek dokonania wymaganego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. zawiadomienia. Ze względu na konieczność zapewnienia czytelności i kompletności wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdu przez aktualnego właściciela winno być poprzedzone zawiadomieniem o jego nabyciu. Inaczej o zbyciu przez siebie pojazdu informowałby podmiot, który nie zgłaszałby uprzednio faktu jego nabycia.
W ocenie WSA, stanowisko Skarżącego, że przeniesienie własności pojazdu w terminie 30 dni od jego nabycia, zwalania zbywcę z obowiązku zawiadomienia starosty właśnie o tym nabyciu, skutkowałoby tym, że obowiązek taki, przy krótkoterminowym – do trzydziestu dni - obrocie pojazdami, nigdy by się nie aktualizował. A przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. byłby pozbawiony racji bytu, uniemożliwiając stosownym organom realizację swoich kompetencji, co prowadziłoby do jawnej sprzeczności z wynikającą z art. 6 k.p.a. zasadą praworządności.
Wobec tego, zdaniem WSA, zbycie przez Skarżącego pojazdu przed upływem trzydziestu dni od jego nabycia, nie zwolniło go z obowiązku zgłoszenia najpierw nabycia ww. pojazdu, którego to obowiązku Skarżący nie wykonał.
Takie zachowanie skutkowało z kolei zasadnym nałożeniem na Skarżącego, przez Prezydenta kary pieniężnej 200 zł na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. Skoro nałożono karę o minimalnej wysokości, przewidzianej przepisami p.r.d., to nie miał wpływu na wynik sprawy brak rozważań ze strony organów, co do konkretnych dyrektyw wymiaru kary, ujętych w art. 140n ust. 4 p.r.d. Organy bowiem, nawet uznając, że wszystkie przesłanki, warunkujące wybór wymiaru kary, należy maksymalnie zinterpretować na korzyść Skarżącego i tak nie mogłyby nałożyć kary w niższej wysokości, niż to uczyniły.
Zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo rozważył możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zezwalającego na odstąpienie od nałożenia kary w przypadku wystąpienia: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Prezydent uznał, że przepis ten nie powinien mieć zastosowania z uwagi na niezgłoszenie przez Stronę wspomnianego nabycia pojazdu, czyli trwanie naruszenia prawa i Sąd w pełni podzielił to stanowisko. Okoliczność, że nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa, a SKO nie przedstawiło własnej oceny zasadności odstąpienia od nałożenia kary, w oparciu o art. 189f k.p.a., ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że argumenty Skarżącego, zawarte w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia prawnego, jak również nie dają podstaw do innego rozstrzygnięcia sprawy, nie rzutowała na prawidłowość podjętej przez Kolegium decyzji.
Strona, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła orzeczenie w całości. Skargę kasacyjną oparła na podstawie z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nadaniu innego znaczenia treści ww. przepisów, tj. przyjęcie w okolicznościach niniejszej sprawy, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu obciąża zbywcę i nałożeniu na niego kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zgłoszenia nabycia w terminie 30 dni, w sytuacji, w której z literalnego brzmienia normy prawnej statuowanej ww. przepisami wynika, że obowiązek dokonania zgłoszenia nabycia lub zbycia obciąża właściciela pojazdu, który to status właściciela pojazdu M. W. stracił w dacie dokonania sprzedaży tegoż pojazdu;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 151 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, poprzez przyjęcie, iż w okolicznościach analizowanej sprawy organy administracji dokonały właściwej subsumcji przepisów prawnych, wnikliwie rozpatrzyły zebrany materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny;
b) art. 151 w zw. z art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji polegającej na niewyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.
Organ – Kolegium nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), ponieważ Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona - organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajął stanowiska w tej kwestii.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, tj. sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, a które w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną, w granicach której rozpoznaje ją Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający NSA uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie zgłoszone zarzuty zawierały usprawiedliwione podstawy.
Jak wynika ze sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz argumentacji przedstawionej na ich poparcie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, problem prawny w rozpoznawanej sprawie obejmuje zagadnienie nieuzasadnionego, w okolicznościach badanej sprawy, zaakceptowania przez WSA stanowiska organu administracji, że Skarżący nie dopełnił, przewidzianego przez art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., obowiązku zawiadomienia o nabyciu spornego pojazdu (pojazd nabył 22 stycznia 2020 r.), bez względu na to, że w zakreślonym przez ww. przepis terminie, nie przekraczającym 30 dni od nabycia pojazdu, zbył ten pojazd (16 lutego 2020 r.) i zawiadomił organ o jego zbyciu (17 lutego 2020 r.). Te ustalenia były podstawą do nałożenia na Stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł na podstawie art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 1 i ust. 2a p.r.d.
Z argumentami organów i podzielającego ich opinie Sądu I instancji nie można się zgodzić.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, zgłoszonego w pkt 1 – naruszenia art. 140 mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz pozostającego z nim w związku zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 151 w zw. z art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., generalnie należało uznać je za zasadne.
W myśl art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei na mocy art. 140mb pkt 2 p.r.d., kto, będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Należy zauważyć, że choć w obu przepisach mowa jest o "właścicielu zarejestrowanego pojazdu", to obowiązek tego ostatniego sprowadza się do zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu i to w zakreślonym terminie. Zatem obowiązek w takim samym zakresie odnosi się do zarówno nabycia pojazdu, jak i jego zbycia. Obowiązkowi zbywcy odpowiada obowiązek nabywcy pojazdu, dokonania zgłoszenia jego nabycia. Niewykonanie zaś tego obowiązku skutkuje sankcją – nałożeniem kary pieniężnej.
Gdyby przyjąć za Skarżącym, że art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nakłada obowiązek tylko na właściciela pojazdu, to prowadziłoby do skutku, że w przypadku zbycia pojazdu, zbywca jako były właściciel byłby zwolniony z wykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, właśnie z tego powodu, że nie jest już właścicielem i w rezultacie nie podlegałby sankcji z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Z tym poglądem nie można się zgodzić. Nie ma podstaw do takiej interpretacji, gdyż jak już wyjaśniono, art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nakłada na obie strony transakcji obowiązek zawiadomienia organu, odpowiednio, o nabyciu, jak i zbyciu pojazdu. Potwierdza takie rozumienie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d., który sankcjonuje niezawiadomienie organu o zbyciu lub nabyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni od wystąpienia danego zdarzenia.
Skarżący chciał w ten sposób wykazać, że zawiadamiając organ o zbyciu pojazdu, nie mając takiego obowiązku, w rezultacie wypełnił obowiązek zawiadomienia Prezydenta o nabyciu tego pojazdu. Z wnioskiem, że Skarżący w okolicznościach niniejszej sprawy wywiązał się także z obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu spornego pojazdu, można się zgodzić, ale nie na podstawie argumentów prezentowanych przez Stronę.
Jednocześnie należy zauważyć, że przy prezentowanym przez Skarżącego podejściu budziła wątpliwości jego niekonsekwencja, gdyż jednak zawiadomił Prezydenta Miasta Płocka o zbyciu pojazdu, wyraźnie to zaznaczając w piśmie z 17 lutego 2020 r.
Nie można się zgodzić ze Skarżącym kasacyjnie, że należy kierować się wyłącznie wykładnią językową przepisu art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Należy bowiem mieć na uwadze także cel wprowadzenia omawianych regulacji. Przepis art. 140mb p.r.d. został dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1579; dalej ustawa zmieniająca) i wszedł w życie 1 stycznia 2020 r.
(art. 27 pkt 1 ustawy zmieniającej). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zmieniającej (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzono zmiany w p.r.d. w celu poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, w tym wprowadzono także 30-dniowy termin na złożenie przez właściciela pojazdu wniosku o rejestrację pojazdu, liczony od wystąpienia konkretnie określonych zdarzeń. Ustawodawca założył, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, zwłaszcza że wprowadzono sankcję za niedopełnienie tych obowiązków, dodając art. 140mb p.r.d. W konsekwencji, według ustawodawcy, powinno to było wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
Natomiast w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można pominąć, że zgłoszenie przez Stronę o zbyciu pojazdu nastąpiło w prawidłowym terminie, a dodatkowo przed upływem 30 dni od nabycia tego pojazdu przez Stronę. Podkreślić należy, że Skarżący nie podejmował czynności w celu przerejestrowania pojazdu, na co pozwalał właśnie art. 78 ust. 3 w powiązaniu z ust. 2 p.r.d., że zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu, a odpowiednich wpisów dokonuje starosta, a tylko czynności zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu samochodu.
Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2130), dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Do "akt pojazdu" składa się także zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu do organu rejestrującego prowadzącego akta pojazdu. Realizacja tego ostatniego obowiązku jest także związana z koniecznością zapewnienia aktualności danych odnośnie m.in. właściciela pojazdu, wpływając w ten sposób na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa.
Jak wspomniano, karę na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. nakłada się za samo niedopełnienie obowiązku terminowego zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu. Kara ta nie ma więc charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Dlatego należy także rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel omawianych rozwiań ustawowych, czy nie naruszałoby wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu.
Dlatego w niniejszej sprawie, nie można było pominąć, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu skarżący złożył w terminie, w którym mógł jeszcze zgłosić nabycie tego samego pojazdu, a w "aktach pojazdu" prowadzonych przez ten sam organ rejestracyjny - Prezydenta Miasta Płocka znajdowały się dokumenty wykazujące nabycie pojazdu przez Stronę (umowa kupna – sprzedaży samochodu z 22 stycznia 2020 r.), złożone przez poprzedniego zbywcę w dniu 30 stycznia 2020 r. Tym samym organ był w posiadaniu wymaganych przez ustawę informacji odnośnie obrotu spornym pojazdem. Dlatego w opisanych okolicznościach złożone przez Stronę do Prezydenta Miasta Płocka zawiadomienie o zbyciu pojazdu realizowało także obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu nałożony przez art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Odmienne stanowisko, przyjęte przez organy oraz Sąd I instancji prowadziło do uznania jako słusznego zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zaskarżone decyzje naruszały zasady postępowania administracyjnego: prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oddalenie skargi przez Sąd I instancji, mimo naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie było prawidłowe. Jak wyżej opisano Sąd nie zwrócił uwagi na fakt, że w sprawie nie zostały podjęte wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Z kolei na mocy art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawą do zastosowania tej regulacji będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego. Warunkiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie (por. wyroki NSA z: 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 1762/19; 24 listopada 2022, IIIFSK 2029/21).
Dlatego za usprawiedliwiony należało uznać zarzut pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.
Natomiast nieskuteczny okazał się zarzut zgłoszony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 151 w zw. z art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a.
Należy wyjaśnić, że przepis art. 151 p.p.s.a ma charakter ogólny (blankietowy) i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, strona zobowiązana jest bezpośrednio powiązać ten zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów (materialnych lub procesowych, istotnych z punktu widzenia konkretnej sprawy), którym, jej zdaniem, uchybił Sąd I instancji w toku rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z 13 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 241/23 i powołane w nim orzecznictwo). Przepisem takim nie jest art. 135 p.p.s.a., który wyznacza zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Sąd go stosuje, gdy ustali, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, z uwagi na naruszenie konkretnych przepisów (por. wyrok NSA z 7 lipca 2023r. sygn. akt III FSK 2364/21).
Podobnie, nie mogło odnieść zamierzonego skutku powiązanie naruszenia wspomnianych przepisów z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten w sposób ogólny wskazuje na zakres kognicji sądów administracyjnych, tj. sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej, a także stosowane przez te sądy środki. Powołując się na zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać w skardze kasacyjnej sformułowanych w uzasadnieniu wyroku szczegółowych ocen odnoszących się do legalności zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, zaś istota sprawy dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Płocka z 1 grudnia 2021 r., mimo że w skardze kasacyjnej zawarto jedynie wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (por. B. Dauter (w:) Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. II, Lex/el.2021, komentarz do art. 188, t. 6).
Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę oceni całokształt zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem przedstawionej wykładni przepisów prawa materialnego.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1,
art. 200 i art. 205 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 1 lit. a) w zw. z
§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 202015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).