II GSK 1546/23

II GSK 1546/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Sygn. powiązane
II SA/Ol 266/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-06-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego w Nidzicy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 266/23 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w Nidzicy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 lutego 2023 r. nr SKO.522.381.2022 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 266/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w Nidzicy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 lutego 2023 r., w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. Starosta Nidzicki cofnął S. L. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na okres od 15 lutego 2022 r. do 13 lutego 2025 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec kierowcy został orzeczony prawomocnym wyrokiem środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12c ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 127; powoływanej dalej jako: k.k.w.), bieg okresu zakazu rozpoczyna się od dnia 15 lutego 2022 r. i kończy 13 lutego 2025 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Rejonowego w Nidzicy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 9 lutego 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organy administracji wykonujące wyrok sądu karnego są związane jego treścią, co oznacza, że mogą cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdami tylko na ściśle wskazany w wyroku okres. SKO uznało, że w niniejszej sprawie prawidłowo oznaczono okres, na jaki należało cofnąć uprawnienie do kierowania pojazdami i nie zgodziło się z odwołującym, aby przy ustalaniu okresu obowiązywania środka karnego zastosowanie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a dokładniej art. 57 § 1 tej ustawy. Zaznaczono, że sąd karny orzekł, że okres wykonywania przedmiotowego środka karnego należy liczyć od dnia zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia 15 lutego 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2023 r. oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w Nidzicy na powyższą decyzję.
Sąd I instancji stwierdził, że art. 123 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1375; powoływanej dalej jako: k.p.k.) nie może mieć zastosowania do ustalania upływu terminu orzeczonych w postępowaniu karnym środków karnych, gdyż zgodnie z art. 1 § 2 k.k.w. w postępowaniu wykonawczym w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym kodeksie stosuje się przepisy k.p.k. odpowiednio.
WSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie prawo jazdy zatrzymano kierowcy 15 lutego 2022 r. o godzinie 20:40 i sąd karny na poczet orzeczonego środka karnego zaliczył w wyroku zatrzymanie prawa jazdy od dnia 15 lutego 2022 r. Następnie przesyłając organowi I instancji wydany wyrok, w piśmie przewodnim wskazał wyraźnie, że data początkowa zakazu biegnie od dnia zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia 15 lutego 2022 r. Tym samym, zdaniem WSA, prawidłowo przyjęto, że kara biegnie od 15 lutego 2022 r. włącznie, a nie dopiero od 16 lutego 2022 r., jak uważa skarżący, przy czym bez znaczenia jest godzina zatrzymania prawa jazdy. Powołana przez skarżącego reguła z art. 63 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.k.), zgodnie z którą za jeden dzień kary pozbawienia wolności przyjmuje się okres 24 godzin, liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności, dotyczy wyłącznie kary pozbawienia wolności, co wynika jasno z systematyki tego przepisu. Poza tym art. 63 § 1 k.k. wymaga także w tym zakresie stosowania zaokrągleń w górę do pełnego dnia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Nidzicy, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i uwzględnienia skargi, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Starosty Nidzickiego z dnia 14 grudnia 2022 r., znak K.5430.2.183.2022, a także zobowiązanie Starosty Nidzickiego jako organu I instancji do wydania w ustawowym terminie decyzji o cofnięciu S. L. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy nr dokumentu [...], nr druku [...], wydanego przez Starostę Nidzickiego na okres 3 lat, tj. od dnia 15 lutego 2022 r. do dnia 14 lutego 2025 r.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a konkretnie:
- art. 12c k.k.w. oraz art. 123 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w., poprzez błędną wykładnię wymienionych przepisów, polegającą na przyjęciu, że przepis art. 12c k.k.w. jest jedyną i wystarczającą podstawą do obliczenia okresu trwania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także iż przepis art. 123 k.p.k., nie ma w ogóle zastosowania poprzez przepis odsyłający art. 1 § 2 k.k.w., podczas gdy bez tego przepisu nie można ustalić sposobu odmierzania dni, miesięcy czy lat, ponieważ Kodeks karny wykonawczy nie zawiera ani podobnych regulacji, ani regulacji nakazujących stosowanie odmiennych zasad odmierzania czasu.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie jest bowiem zasadny zarzut naruszenia art. 12c k.k.w. oraz art. 123 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w. poprzez błędną wykładnię wymienionych przepisów.
Należy przy tym podzielić pogląd Sądu Najwyższego, który podkreślił, że okres zakazu prowadzenia pojazdów liczony jest od daty uprawomocnienia się orzeczenia, przy czym na jego poczet zalicza się także ten dzień, co uzasadnione jest materialnym charakterem terminu określonego w art. 43 § 1 k.k., obliczanym "od dnia do dnia" (dies a quo) według zasady computatio civilis, czego wyrazem jest w szczególności dyspozycja art. 43 § 2 k.k. (wyrok SN z 11 lipca 2022 r., III KK 301/22, LEX nr 3427319).
Podkreśla się, iż stanowisko to znajduje podstawę w orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r., III KK 278/20, LEX nr 3125992; postanowienie SN z dnia 13 czerwca 2012 r., V KK 70/12, postanowienie SN z dnia 20 czerwca 2013 r., I KZP 4/13, OSNKW 2013, z.r 8, poz. 64, postanowienie SN z 23 października 2013 r., IV KK 286/13) oraz w poglądach doktryny (por. J. Kulesza, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1990 r., V KZP 5/90, PS 1992, nr 9, s.106- 107, R. A. Stefański, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1990 r., V KZP 5/90, OSP 1991, Nr 1, poz. 16, s 26 - 27, tenże, Kodeks karny. Komentarz pod red. A. Stefańskiego, Warszawa 2020, teza 12 do art. 43 k.k., P. Gensikowski, (w:) Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, red. J. Lachowski, Warszawa 2015, s. 642).
Nadto należało podnieść, że zgodnie z obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. przepisem art. 12c k.k.w., jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów k.k.w. są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się jako 7 dni, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365. Orzeczony w postępowaniu w sprawach o wykroczenia zakaz, wykonywany jest według przepisów Kodeksu karnego wykonawczego (art. 1 § 1 k.k.w., art. 182-182a k.k.w.). W tej sytuacji trafna jest konstatacja, iż nie ma racji skarżący kasacyjnie prokurator, że do obliczania czasu trwania stosowania tego środka karnego zastosowanie ma art. 123 § 1 k.p.k. Należy bowiem zaznaczyć, iż termin określony art. 123 § 1 k.p.k. nie ma zastosowania do terminów stosowania środków przymusu oraz terminów o charakterze materialnoprawnym (M. Kurowski [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX/el. 2024, art. 123). Natomiast zakaz prowadzenia pojazdów wywołuje skutki przede wszystkim w sferze prawa administracyjnego materialnego i to przemawia za uznaniem tego terminu za materialny (zob. R. A. Stefański, Glosa do postanowienia SN z dnia 17 maja 1990 r., V KZP 5/90, OSP 1991, nr 1, s. 16 i n.). Dodatkowo należy zgodzić się też ze stanowiskiem WSA, iż art. 123 § 1 k.p.k. znajduje się w Dziale IV k.p.k. zatytułowanym "Czynności procesowe", więc zawarta w tym przepisie reguła, zgodnie z którą do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin, ma zastosowanie ściśle do ustalania terminów dla dokonania czynności procesowych w toku toczącego się postępowania karnego. Przepis art. 123 § 1 k.p.k. nie może mieć zastosowania do ustalania upływu terminu orzeczonych w postępowaniu karnym środków karnych, gdyż zgodnie z art. 1 § 2 k.k.w. w postępowaniu wykonawczym w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym kodeksie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego odpowiednio. Przez "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.k. w postępowaniu wykonawczym należy rozumieć takie działanie, które w pierwszej kolejności uwzględnia zasady postępowania określone w k.k.w. Dopiero, gdy ustawa ta nie normuje pewnych zagadnień procesowych, to należy stosować przepisy k.p.k. i to tylko odpowiednio, aby zachowana została specyfika regulacji szczególnych.
W świetle powyższego, rację ma także Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, iż przy obliczaniu czasu trwania kary nie może mieć w ogóle zastosowania art. 123 § 1 k.p.k., gdyż k.k.w. odmiennie i dokładnie określa zasady obliczania czasu trwania kary lub innych środków w art. 12c k.k.w. i art. 184 k.k.w. Zgodnie z art. 184 k.k.w., przesyłając odpis wyroku sąd podaje datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania środka karnego. Natomiast koniec obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów wiąże się z upływem ostatniego dnia okresu wyznaczonego przez sąd w wyroku (por. K. Łucarz, Zakaz prowadzenia pojazdów jako środek polityki kryminalnej, Wrocław 2005, s. 213-214).
Skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, środek ten należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako niemający usprawiedliwionych podstaw.