III SA/Gl 957/24

III SA/Gl 957/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
II GZ 606/25 - Postanowienie NSA z 2025-08-26
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1290
art. 140
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 13 września 2024 r. nr PR.5432.26.2024 ldz.25912/09/2024/GB w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 września 2024 r. nr PR.5432.26.2024 Prezes Wyższego Urzędu Górniczego dalej: organ odwoławczy, Prezes utrzymał w mocy decyzję Prezesa Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 8 lipca 2024 r. [...] z ustalającą A. B. (dalej: skarżący, strona) opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 2.193 Mg kruszywa naturalnego na działce o nr. ew. [...] położone w miejscowości D., gmina Z., powiat [...], województwo [...] na przełomie roku 2023/2024 w wysokości 71.053 zł, w tym 60 % na konto gminy Z. i 40 % na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj;. Dz. U. z 2024 r., poz. 372 ze zm., dalej Kpa) w zw. z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej Pgg).
Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.
Organ pierwszej instancji otrzymał drogą elektroniczną zgłoszenia (wraz z mapą i dokumentacją zdjęciową) w sprawie nielegalnego pozyskiwania piasku z lasu na terenie gminy Z.. Ponadto w zgłoszeniu tym wskazano numer rejestracyjny samochodu dostawczego oraz numer telefonu pod który dzwoniąc można kupić piasek.
W związku z powyższym pracownicy organu I instancji przeprowadzili 20 lutego 2024 r. wizję terenową na działce o nr. ew. [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności zastano w południowej części działki suche wyrobisko piasku (drobnoziarnistego) typu stokowego o szerokości do ok. 23 m i długości ok. 100 m przy wysokości ściany do ok. 5 m. Widoczne były świeże ślady eksploatacji we wschodniej części wyrobiska (w części zachodniej wyrobiska skarpy porośnięte roślinnością trawiastą). Podczas wizji, uczestniczący w niej skarżący - właściciel nieruchomości oświadczył, że prace ziemne we wschodniej części prowadzone były przez niego na przełomie roku 2023/2024. Przyznał również, że na wschodnią część działki przewiózł materiał (piasek) pozyskany z wyrobiska. Sporządzono "Protokół oględzin miejsca" oraz wykonano zdjęcia dokumentujące ustalony stan faktyczny. Pracownik organu pierwszej instancji wykonał pomiar geodezyjny, przy użyciu urządzenia [...] [...], [...] z wykorzystaniem systemu stacji referencyjnych [...]. Następnie sporządził "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji." Z ww. dokumentacji wynika, że kubatura wyeksploatowanego na działce nr [...] kruszywa naturalnego według stanu na dzień 20.02.2024r., wyniosła 1370,87 m3. Powyższa objętość po przeliczeniu równa się masie 2 193 Mg. Na podstawie wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 19 marca 2024 r. ustalono, że właścicielem działki jest skarżący. Organ pierwszej instancji doręczył skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji
Skarżący, przesłuchany 22 kwietnia 2024 r. w charakterze strony wyjaśnił, że prowadził wydobycie kopaliny na przełomie roku 2023/2024, ładowarką kołową, a wydobyty piasek wywiózł na część wschodnią działki samochodami typu wywrotka oraz ładowarką. Oświadczył ponadto, że zapoznał się z dokumentacją z 1 marca 2024 r. dokonaną na podstawie pomiaru wykonanego 20 lutego 2024 r. oraz zgadza się z ilością wydobytej kopaliny. Dodał również, że nie miał zamiaru wydobywać i sprzedawać piasku. Prowadzone przezeń zabiegi miały na celu wywyższenie podmokłego gruntu we wschodniej części działki i docelowo postawienie tam wiaty. W trakcie przesłuchania udostępniono skarżącemu akta sprawy dotyczące wydobywania kopaliny na powyższej działce.
W wyniku przeprowadzonego postępowania uznano, że na działce nr [...] kopalinę wydobywał skarżący. Ponadto dogłębna analiza materiału dowodowego wykazała, że we wschodniej części działki nr [...] znajdował się przesiewacz, również w zgłoszeniu przesłanym drogą elektroniczną (e-mail) w sprawie nielegalnego pozyskiwania piasku z lasu na terenie gminy Z. podany został numer telefonu skarżącego.
Decyzja pierwszej instancji stałą się przedmiotem odwołania wniesionego przez skarżącego. Zarzucił w nim organowi I instancji naruszenie
- art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 Pgg przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy skarżący nie prowadził takiej działalności, nie sprzedawał kopaliny, a jedynie prowadził zabiegi prowadzące do zbudowania drogi i wywyższeniu podmokłego terenu a wydobyty żwir wywoził na wschodnią część działki,
-art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg przez błędne uznanie, że odwołujący się prowadził wydobycie kopaliny w ramach działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu, w sytuacji gdy nie działał on zarobkowo, w sposób zorganizowany i ciągły,
- art. 7, art. 7a w związku z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, przez nierzetelne prowadzenie postępowania dowodowego, błędne ustalenie stanu faktycznego, nadinterpretowanie wątpliwych okoliczności na niekorzyść odwołującego się, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność określenia rodzaju i ilości wydobytej kopaliny, oparcie istotnych ustaleń o niewiarygodny dokument, tj. "sprawozdanie z prac biurowych", mające na celu obliczenie ilości kopaliny wydobytej bez koncesji,
- art. 8 Kpa przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, ze znaczącym przekroczeniem zasad proporcjonalności.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wydał opisaną na wstępie decyzję z 13 września 2024 r. utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie doszło do wydobycia kopaliny - piasku z działki o numerze ewidencyjnym [...], której właścicielem jest skarżący. Istnienie wyrobiska stokowego ze świeżymi śladami eksploatacji kopaliny - piasku i wysokością ściany dochodzącą do 5 m, zostało stwierdzone przez pracowników organu I instancji podczas wizji przeprowadzonej w dniu 20 lutego 2024 r., w obecności skarżącego, który oświadczył, że wykonywał roboty ziemne we wschodniej części przedmiotowej działki na przełomie roku 2023/2024, które polegały na "podwyższeniu rzędnej terenu" i docelowo miały zmierzać do zniwelowania terenu. W trakcie wizji przeprowadzonej w dniu 20 lutego 2024 r. pracownicy organu I instancji wykonali dokumentację fotograficzną oraz pomiar sytuacyjno-wysokościowy wyrobiska stanowiący podstawę do ustalenia opłaty podwyższonej. W oparciu o ten pomiar została sporządzona dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z 1 marca 2024 r.
Tym samym za niewiarygodne organ odwoławczy uznał tłumaczenie odwołującego się zawarte w odwołaniu w zakresie rodzaju prac wykonywanych na działce objętej postępowaniem, których celem miała być niwelacja terenu tej działki.
Bowiem wyjaśnienia te stoją w sprzeczności ze stwierdzonym stanem faktycznym, a przede wszystkim z przyznaniem się do wydobycia piasku przez samego odwołującego się w toku postępowania przed organem I instancji.
Dalej za bezzasadne uznał zarzuty odwołania. Podkreślił, że organ I instancji słusznie i właściwie uznał skarżącego za podmiot, który dokonał wydobycia kopaliny ze złoża bez wymaganej koncesji na przedmiotowej działce; zaznaczył, że organ ten w żadnej mierze, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie uznał ani nie oceniał tej działalności przez pryzmat działalności gospodarczej, co sugeruje odwołujący się w odwołaniu. Zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest "sprawozdania z prac biurowych...", .natomiast znajduje się wskazana powyżej dokumentacja z 1 marca 2024 r. i to ona była podstawą do ustalenia wysokości opłaty podwyższonej. Podkreślił, że skarżący zapoznał się z tą dokumentacją na przesłuchaniu w charakterze strony w dniu 22 kwietnia 2024 r. Wówczas potwierdził też, że zgadza się z ilością wydobytej kopaliny na przedmiotowej działce, pomierzoną przez pracowników organu I instancji Z kolei z zestawieniem obliczenia ilości i objętości wydobytej kopaliny oraz wysokości opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny z dnia 17 maja 2024 r., jak i z całym zgromadzonym materiałem dowodowym odwołujący się miał możliwość i prawo zapoznania się w toku postępowania przed organem I instancji, po otrzymaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego. Z prawa tego nie skorzystał, a w odwołaniu nie przedstawił żądnych dowodów podważających ustalenia organu I instancji w powyższym zakresie, tj. co do ilości wydobytej kopaliny i wysokości opłaty podwyższonej.
Organ odwoławczy zaznaczył następnie, że prace pomiarowe oraz obliczeniowe dla terenu przekształconego robotami ziemnymi obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym [...], wykonał pracownik organu I instancji posiadający wiedzę specjalistyczną w zakresie miernictwa górniczego, spełniający wymogi przewidziane w art. 116 ust. 3 Pgg dla osób uprawnionych do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej, czyli wykonywania czynności jak w przedmiocie sprawy. W wizji przeprowadzonej 20 lutego 2024 r. brał również udział nadinspektor ds. górnictwa odkrywkowego. Powyższe oraz fakt, że wymienieni pracownicy posiadają bogate doświadczenie w nadzorowaniu odkrywkowych zakładów górniczych w branży mierniczej i górniczej, gwarantuje prawidłowość ustaleń oraz dokładne i rzetelne zbadanie sprawy. Z kolei wykorzystany do pomiarów sprzęt stanowiły precyzyjne urządzenia wyprodukowane przez firmę [...], [...] z siedziba w USA.
- odbiornik nawigacji satelitarnej [...] [...] który jest zgodny z zasadniczymi wymogami oraz pozostałymi stosowanymi postanowieniami Dyrektywy 1999/5/EC,
kontroler [...] TSC3 spełniający zasadnicze wymogi Dyrektywy R&TTE, 1999/5/EC, załącznik IV zawierający zmiany zgodnie z Dyrektywą CE 93/68/EEC.
Prawidłowość działania ty eh urządzeń jest gwarantowana przez producenta w deklaracjach zgodności, których kopie wraz z nimi zostały przekazane użytkownikowi, w tym przypadku organowi I instancji. Podobnie aparat oblliczeniowy bazuje na specjalistycznych licencjonowanych programach komputerowych firmy C, powszechnie stosowanych w obliczeniach geodezyjnych: MikroMap i WinKalk.
Decyzja z 13 września 2024 r. stała się przedmiotem skargi do tutejszego Sądu. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zawarł w niej zarzuty:
-naruszenia prawa materialnego art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 Pgg , poprzez zastosowanie tego przepisu w wyniku błędnego uznania, że skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu kopalin bez wymaganej koncesji a nie uwzględnienie, że nie miał on zamiaru wydobywać kruszywa w celu gospodarczym, nie prowadził żadnej działalności gospodarczej w kierunku wydobywania kopalin, nie sprzedawał kruszywa a jedynie wykonywał zabiegi prowadzące do zbudowania drogi i wywyższenia podmokłego terenu a wydobyty żwir skarżący wywoził na wschodnią część swojej działki, tym samym niesłuszne przypisano mu wydobywanie kruszywa podczas gdy nie miało to miejsca ,
-art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg. przez błędne uznanie przez organ I instancji, że skarżący prowadził wydobycie kopaliny w ramach działalności gospodarczej podlegającej na koncesjonowaniu, w sytuacji, gdy nie działał on zarobkowo, w sposób zorganizowany i ciągły, gdyż nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin,
-art. 7 i 7a Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa, przez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, nadinterpretowanie okoliczności wątpliwych na niekorzyść skarżącego, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, a w efekcie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy; brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, w tym w szczególności poprzez:
- nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa, która była w sprawie niezbędna na okoliczność ustalenia, czy na działce ewidencyjnej o nr [...] w ogóle znajdowała się kopalina (piasek), czy było to złoże antropogeniczne bądź inne, czy wydobyty materiał stanowił minerał, czy też był to zwykły odpad niebędący kopaliną, organ posłużył się wyłącznie opinią swoich pracowników
nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność ustalenia, czy z wydobytego złoża zlokalizowanego na działce ewidencyjnej o nr [...] wydobyto kopalinę (piasek), czy inne grunty nieklasyfikowane jako kopalina; a jeśli była to kopalina, to dodatkowo także na okoliczność precyzyjnego ustalenia ilości pobranej kopaliny oraz czy istnieje możliwość przywrócenia stanu sprzed wydobycia kopaliny przez skarżącego, w sytuacji gdy organ nie posiada specjalistycznej wiedzy by oceniać fakty istotne dla sprawy bez uzyskania wiadomości specjalnych (opinii biegłego), w związku z czym bazował na arbitralnych i stronniczych ustaleniach własnych pracowników, których uprawnienia w zakresie sporządzania opinii i pomiarów geologicznych skarżący kwestionuje z uwagi na brak obiektywizmu,
poczynienie ustaleń istotnych dla sprawy w oparciu o wykonane prace biurowe mające na celu obliczenie ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, które w ocenie skarżącego jest dokumentem całkowicie niewiarygodnym
nie uwzględnienie przez organ faktu, że skarżący dokonał przesunięcia kopaliny, która nadal znajduje się na gruncie skarżącego oraz nie zbadanie poprzez niezależnego biegłego czy istnieje możliwość przywrócenia stanu sprzed wydobycia , co mogłoby by mieć istotny wpływ na obniżenie wysokości opłaty podwyższonej za wydobycie ,
nie uwzględnienie przez organ przy ocenie materiału dowodowego, że działanie skarżącego miało charakter incydentalny, niezarobkowy, nastąpiło jedynie przesunięcie żwiru, możliwości przywrócenia przez skarżącego stanu poprzedniego, co może mieć wpływ na obniżenie wysokości opłaty podwyższonej za wydobycie, poprzez nie wzięcie pod uwagę istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nie zbadania faktu, że działalność skarżącego nie była prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły i nie może podlegać podwyższonej opłacie eksploatacyjnej w świetle utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny;
art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, ze znaczącym przekroczeniem zasad proporcjonalności.
naruszenie przez organ art. 84§1 kpa poprzez zaniechanie powołanie biegłego geologa celem obiektywnego ustalenia rodzaju wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny jej ilości oraz czy istnie możliwość przywrócenia stanu poprzedniego zważywszy na to, że wydobyta kopalina nadal znajduje się na gruncie skarżącego.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że działka, na której prowadzone były zakwestionowane działania stanowi prywatną własność skarżącego, który nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma takiego zamiaru. Prowadził prace zmierzające do wywyższenia podmokłego gruntu we wschodniej części działki, także faktu postawienia tam wiaty i poprowadzenia odcinka drogi tak aby nie było konieczności przejeżdżania przez grunt sąsiada, przy czym nie sądził, by istniała konieczność zgłoszenia tych prac, skoro wykonywane są na swojej nieruchomości i na własne potrzeby. Niewiedza ta wynikała również z faktu, że do tej pory skarżący nie był w takiej sytuacji. Co więcej, skarżący wydobyty piasek w całości przenosił na wschodnią część swojej działki, a miejsce to wskazał inspektorom przeprowadzającym wizję lokalną. Piasek ten znajduje się nadal na terenie nieruchomości skarżącego. Inspektorzy nie przeprowadzili obmiaru wywiezionego piasku, a jedynie zmierzyli wielkość wyrobiska i na tej podstawie obliczona została opłata.
Ponadto oba organy arbitralnie uznały, że wydobyty piasek stanowi kopalinę w rozumieniu Pgg. W ocenie skarżącego w tej kwestii powinien wypowiedzieć się niezależny biegły, który także powinien wypowiedzieć się co do precyzyjnej ilości wydobytej kopaliny, złożonej w części wschodniej nieruchomości. Organ nie wziął w ogóle pod uwagę okoliczności, że wydobyty piasek nadal znajduje się na nieruchomości, nie został sprzedany, czy zbyty w inny sposób, co tym bardziej pozwala na precyzyjne wyliczenie wydobytego kruszywa przez skarżącego. W ocenie skarżącego osoby zatrudnione w Okręgowym Urzędzie Górniczym mimo, iż mają wiedzę specjalistyczną w zakresie miernictwa górniczego są jednak nadal pracownikami organu zatem opinia w zakresie obmiarów i rodzaju kopaliny w ocenie skarżącego nie może być obiektywna z oczywistych względów poza tym nie zawiera stanowiska odnośnie przywrócenia stanu sprzed wyrobiska. Dlatego też skarżący uważa, że obmiarów tych powinien dokonać niezależny biegły który również wypowie się także w kwestii możliwości przywrócenia stanu poprzedniego.
Odrębną kwestią w niniejszej sprawie jest wysokość naliczonej podwyższonej opłaty za wydobycie. Nawet gdyby uznać, że wydobycie bez wymaganej koncesji przez skarżącego miało miejsce to zważywszy na okoliczności które towarzyszyły wydobyciu kopaliny kara ta powinna być adekwatna do stopnia zawinienia. W świetle zasady proporcjonalności nie jest dopuszczalne bowiem stosowanie sankcji oczywiście nieadekwatnych, nieracjonalnych albo niewspółmiernie dolegliwych. Ustalona opłata w niniejszej sprawie jawi się jako zbyt surowa i nieadekwatna do stopnia zawinienia skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej powoływana jako P.p.s.a.
Natomiast badanie zaskarżonej decyzji we wskazanych ramach prowadzi do wniosku, że decyzja nie narusza prawa, a zarzuty strony skarżącej są niezasadne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego prawidłowo obciążyły skarżącego opłatą podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez koncesji i w tym zakresie Sąd podzielił pogląd organów obu instancji.
Na wstępie odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego a to; art. 7, art. 7a , art. 75 § 1 , art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a. to Sąd stwierdza, iż nie zasługują one uwzględnienie albowiem organy obu instancji zachowały wymogi wynikające z powołanych regulacji prawa. W szczególności podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Ocena zaś zaistnienia przesłanek materialnoprawnych określonych przepisami z art. 140 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze – dalej powoływana jako P.g.g. (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1290), została dokonana z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a.
Stosownie do art. 140 ust. 1 P.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (ust. 3 pkt 3).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. w rozumieniu ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, a złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (pkt 19).
Z powyższego wynika, że skoro wydobycie piasku może przynieść korzyść gospodarczą, a został on odłączony od złoża, to podlega ono opłacie podwyższonej o ile wydobywający nie posiada koncesji na wydobycie albo nie wydobywa jej dla potrzeb własnych, ale wówczas konieczne jest zachowanie warunków wynikających z art. 4 ust. 1 i 2 P.g.g.
Na to, kto jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty wskazuje art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 P.g.g., zgodnie z którym w sprawach określonych niniejszym działem stroną postępowania jest odpowiednio podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, a w przypadku jego braku - właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne.
Z powyższego wynika, że w przypadku prowadzenia robót górniczych bez koncesji stroną postępowania jest podmiot, który taką działalność prowadzi, a w przypadku nieustalenia tego podmiotu – właściciel nieruchomości.
Przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest zatem prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych organowi nadzoru górniczego. Skarżący nie kwestionuje ustalenia organów, że w okresie, który objęła decyzja o ustaleniu opłaty podwyższonej nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny. Kwestionuje jednak obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej podnosząc, iż nie prowadził działalność gospodarczą w zakresie wydobycia kopalin bez wymaganej koncesji, nie sprzedawał kruszywa, a jedynie wykonywał zabiegi prowadzące do zbudowania drogi i wywyższenia podmokłego terenu a wydobyty żwir wywożony był na wschodnią część działki.
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że fakt wydobycia kopaliny został potwierdzony. Świadczą o nim wyniki oględzin przeprowadzonych w terenie 20 lutego 2024. kiedy to stwierdzono, że na działce nr [...] w miejscowości D. gm. Z. woj. [...], której skarżący jest właścicielem znajduje się wyrobisko piasku drobnoziarnistego typu stokowego o szer. do ok. 23 m i długości ok. 100 m. przy wysokości ściany do 5 m. Natomiast z wyjaśnień strony złożonych 22 kwietnia 2024r. wynika, że to skarżący prowadził prace ziemne na terenie działki i miały one na celu jedynie wywyższenie podmokłego terenu i docelowo postawienie tam wiaty. Wskazuje to zatem niewątpliwie, że to skarżący wykonywał te prace i że w ich toku odłączył kopalinę od złoża, czyli uczynił to jako wydobywający, który – w przypadku nielegalnego wydobycia – jest adresatem decyzji o nałożeniu opłaty podwyższonej. Wbrew argumentacji skargowej takie działanie skarżącego wyczerpywało definicję ustawową wydobytej kopaliny, którą jest odłączenie od złoża całość kopaliny. Zatem niezależnie od przyczyn prowadzenia prac ziemnych doszło w ich wyniku do odłączenia kopaliny od złoża, a więc jej wydobycia i to skarżący jest wydobywającym, przy czym ani nie posiadał koncesji na tę działalność, ani nie zachował warunków koniecznych dla zgodnego z prawem wydobycia dla potrzeb własnych określonych w art. 4 ust. 1 i 2 P.g.g. Uczynił to bowiem bez dokonania zgłoszenia i z przekroczeniem dopuszczalnej ilości rocznie. Z powyższego wynika, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia opłaty podwyższonej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut postawiony organowi II instancji mający polegać na przypisaniu skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej w kierunku wydobywania kopalin, sprzedawania kruszywa w sytuacji, gdy zarówno organ II instancji, jak i Instancji takiego zarzutu wobec skarżącego nie kierowali.
Nieuzasadnione są także zarzuty braku koniecznego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa, czy na działce ewidencyjnej o nr [...] w ogóle znajdowała się kopalina (piasek), zwykły odpad niebędący kopaliną, precyzyjnego ustalenia ilości pobranej kopaliny oraz, czy istnieje możliwość przywrócenia stanu sprzed wydobycia kopaliny przez skarżącego, w sytuacji, gdy zdaniem strony organ nie posiada specjalistycznej wiedzy w tym zakresie. Odnośnie ustalenia czy w sprawie doszło do wydobycia kopaliny to ustalenia te zdaniem Sądu są bezsporne i wynikają z całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, nadto podczas przesłuchania strony w charakterze świadka 22 kwietnia 2024.r strona faktu tego nie kwestionowała, wskazując, iż wydobywała piasek.
Także zarzut niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego nie mógł być uwzględniony. Pomiarów geodezyjnych i ustalenia ilości piasku dokonał pracownik OUG posiadający kwalifikacje mierniczego górniczego. Pomiary GPS wykonano odbiornikiem [...] [...], przy wykorzystaniu systemu stacji referencyjnych [...]. Zarówno sposób wykonania pomiarów jak i obliczeń, jest prawidłowy i wiarygodnie odzwierciedla ilość ubytku kopaliny. Ponad wszelką wątpliwość zatem osoba ustalającą ilość kopaliny wydobytej dysponowała więc wiedzą specjalistyczną i uprawnieniami analogicznymi jak biegli co powoduje iż dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii jest zbędne.
W ocenie Sadu organ wydając sporną decyzje, nie naruszył także art. 7a k.p.a. Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, wynikająca z art. 7a § 1 k.p.a., jest dyrektywą interpretacyjną dotyczącą wykładni zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Stanowi ona uzupełnienie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), ponieważ celem jej zastosowania jest ustalenie treści przepisów prawa, na których podstawie działają organy administracji publicznej. Powyższa zasada może być stosowana w ostateczności - w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów, nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Mówiąc inaczej, możliwe są co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia normy prawnej. Organ stosując tę zasadę winien zatem wybrać jeden ze sposobów wykładni normy - ten, który jest najbardziej korzystny dla strony (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz aktualizowany, LEX 2022). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, wobec czego zarzut naruszenia powyższego przepisu nie został uwzględniony.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.