II GSK 1519/21

II GSK 1519/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Gd 1212/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-04-08
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1367
par. 8 ust. 1, par. 8 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1212/20 w sprawie ze skargi A. S.A. w G. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 26 października 2020 r. nr OHP.906.2.2.2020.MC w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1212/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. S.A. w G. (dalej jako: "skarżąca spółka") na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2020 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 14 stycznia 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdyni orzekł o stwierdzeniu u T. B. (dalej jako: "uczestnik"), zatrudnionego w latach 2017 – 2018 w skarżącej spółce na stanowisku spawacz – monter, choroby zawodowej – astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367; dalej jako: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"), wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji powołano się na orzeczenie lekarskie nr [...] lekarza specjalisty Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestnika oraz kartę oceny narażenia zawodowego w sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 10 marca 2020 r., Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła skarżąca spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 555/20, uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2020 r.
Decyzją z dnia 26 października 2020 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdyni z dnia 14 stycznia 2020 r.
Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca spółka. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wbrew zarzutom skargi, organy inspekcji sanitarnej oparły dokonane rozstrzygnięcie na należycie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej – Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Gdańsku – przeanalizował historię zatrudnienia uczestnika oraz jego sytuację zdrowotną w oparciu o kartę narażenia zawodowego, dokumentację dotyczącą warunków pracy, wywiad i dokumentację lekarską.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w orzeczeniu lekarskim nr [...] przedstawiono w logiczny sposób przyczyny ustalenia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy uczestnika w skarżącej spółce i ujawnieniem się u niego objawów astmy oskrzelowej. Wskazano w szczególności, co podkreślił Sąd, na zbieżność czasową pomiędzy pracą uczestnika w skarżącej spółce i wystąpieniem objawów astmy. Jak wyjaśnił Sąd brak takiej zbieżności z wcześniejszym, krótkotrwałym wykonywaniem przez uczestnika pracy spawacza w W. Podkreślono, na co uwagę zwrócił Sąd, fakt ustępowania objawów w czasie przerw w pracy, a także wskazano na negatywny wynik testów alergicznych skórnych. Jak podkreślił Sąd te okoliczności wskazywały, zdaniem wydającego orzeczenie lekarza specjalisty medycyny pracy, na wysokie prawdopodobieństwo związku warunków pracy uczestnika jako spawacza w skarżącej spółce z wykrytą u niego chorobą zawodową.
II
Od przedmiotowego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 15 zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej jako: "ustawa o zwalczaniu COVID-19") w związku z art. 10 p.p.s.a. i art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez zarządzenie przeprowadzenia posiedzenia niejawnego i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, pomimo, iż można było przeprowadzić rozprawę na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, co doprowadziło do wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważności postępowania z uwagi pozbawienie skarżącej możności obrony swoich praw,
2. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w całości, pomimo iż do wydania przedmiotowych decyzji doszło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a, art. 78 § 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i bez wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, jak również bez przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą w piśmie oznaczonym datą 17 sierpnia 2020 r. dowodów.
Mając na uwadze powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wnosząc o jej oddalenie.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego wystąpienia w sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji, które ustawodawca jednoznacznie i enumeratywnie wyliczył w art. 183 § 2 ustawy procesowej.
W szczególności nie doszło w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do podnoszonej nieważności postępowania z uwagi na przesłankę pozbawienia skarżącej możliwości obrony swych praw, argumentowania i prezentowania stanowiska przed Sądem pierwszej instancji - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Skarżąca przyjmuje, że w kontekście art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19 i faktu wyznaczenia zamiast rozprawy posiedzenia niejawnego, doszło do nieważności postępowania sądowego w pierwszej instancji.
W omawianym zakresie należy przede wszystkim zwrócić uwagę na zasługujące w pełni na aprobatę stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II FSK 1230/21, w którym zawarto bardzo szczegółową i trafną analizę orzekania przez wojewódzkie sądy administracyjne w trybie wynikającym z art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19.
Pozostaje poza sferą wątpliwości to, że pandemia COVID-19 i wprowadzane w celu jej powstrzymania i zwalczania obostrzenia, nie były nigdy wcześniej przedmiotem głębszych rozważań prawnych sądów i trybunałów. Niemniej jednak jej ogólnoświatowy przebieg oraz nieustalone z całą pewnością źródło, przy jednoczesnym realnym poziomie zagrożenia zdrowotnego z jakim zwłaszcza w latach 2020-2021 mierzył się cały świat, stanowi o wadze istniejącego wtedy problemu i do pewnego stopnia tłumaczy potrzebę sięgania, czasami ad hoc, po niestandardowe i niestosowane dotychczas na szerszą skalę rozwiązania prawne, w tym także te, dotyczące zapewnienia ciągłości i stabilności funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
W przywołanym wyżej judykacie słusznie wzięto pod uwagę i uczyniono punktem wyjścia dotychczasowy dorobek orzecznictwa, zarówno Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak i Trybunału Konstytucyjnego, nakreślając na tym tle pewne minimalne wymogi dla uznania, że stronie, pomimo orzekania na posiedzeniu niejawnym, w istocie zagwarantowano poziom ochrony, jaki ustanawia w tym zakresie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 - dalej jako: "Konwencja") oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Wynikający z art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP standard jawności wewnętrznej postępowania sądowego i ściśle z nim związane prawo do bycia wysłuchanym, stanowiące element rzetelnego procesu i prawa do sądu, nie ma jednorodnego charakteru i w zależności od okoliczności może być różnie postrzegane oraz realizowane. W orzecznictwie ETPCz i TK wskazuje się, że rozumienie prawa jednostki do wysłuchania jest zróżnicowane, w zależności od charakteru sprawy i związanej z nią specyfiki postępowania, cech podmiotów biorących udział w sprawie, czynności, które mogą zostać podjęte w toku postępowania, zwłaszcza zaś zakresu ewentualnego postępowania dowodowego.
Odwołując się do wyroku TK z dnia 11 czerwca 2002 r. sygn. akt SK 5/02 (OTK-A 2002/4/41 oraz wyroku ETPCz z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt 32303/13 (LEX nr 2456380), statuującego tzw. "standard sztrasburski" zgodnie z którym, jawna rozprawa powinna się - co do zasady - odbyć przynajmniej w jednej instancji, jeżeli nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, np. spór w sprawie jest sporem o prawo a nie o fakty, konieczne jest sięgnięcie do konkretnej procedury, wedle której dana sprawa jest rozstrzygana.
Rekonstrukcja standardu jawności wewnętrznej i zakresu prawa do bycia wysłuchanym, które powinny być przestrzegane w ramach procedowania zgodnie z przepisami p.p.s.a., powinna uwzględniać cechy charakterystyczne tego postępowania oraz zawisłej sprawy.
Postępowanie przed sądem administracyjnym inicjowane jest zatem przez skarżącego, który już z tego powodu wie o toczącej się sprawie. Zapewnia się mu także możliwość ustosunkowania się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, bo pismo to jest skarżącemu doręczane.
Co więcej, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do oceny legalności zaskarżonej decyzji w jej całokształcie nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi. Konkretnych i precyzyjnych zarzutów - poza wyjątkiem z art. 57a p.p.s.a. - skarżący w zasadzie formułować nie musi. Zgodnie zaś z art. 134 § 2 p.p.s.a., sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a uwzględnienie skargi dotyczyć może wszelkich aktów i czynności wydanych w granicach rozpatrywanej sprawy, a więc również tych, które nie zostały skargą wprost objęte (art. 135 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., orzeka także na podstawie akt sprawy zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego i nie prowadzi, z niewielkim wyjątkiem wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a., własnego postępowania dowodowego, co czyni wręcz znikomym - w stosunku na przykład do procesu cywilnego czy karnego - zakres czynności podejmowanych na rozprawie.
Podsumowując omawiany wątek cech charakterystycznych procedury sądowoadministracyjnej, bez względu na inicjatywę strony, obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zbadanie zachowania przez organy wszystkich istotnych w sprawie unormowań prawnych, wydanej decyzji i poprzedzającego ją postępowania. Niewywiązanie się z tej powinności może stanowić uzasadnioną podstawę skargi kasacyjnej.
Kontynuując rozważania wskazać wypada, że zasadą jest, w myśl art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wyrokowanie po przeprowadzeniu rozprawy, jednakże w zd. 2 in fine zastrzeżono możliwość wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Obejmuje ona unormowane w art. 119 p.p.s.a. przypadki orzekania w trybie uproszczonym oraz sytuacje uregulowane w przepisach odrębnych, czego przykładem jest np. art. 38 ust. 2 ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 742 ze zm.). W tych przypadkach - jak przyjęto w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym jest niezależne od woli stron (zob. np. wyroki NSA z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1358/18, z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I FSK 1110/20, z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 4109/18). W ostatnim z tych orzeczeń wyjaśniono, że "rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.". Dodać należy, że przepisy ustawy procesowej nie przewidują dodatkowych, poza wydaniem wyroku, obowiązków sądu związanych z orzekaniem na posiedzeniu niejawnym. W szczególności nie ma podstaw do tego, by kierować do strony zawiadomienie o uruchomieniu takiego trybu, bądź o terminie wyznaczonego posiedzenia niejawnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że w takim przypadku wystarczającą gwarancją zachowania prawa do wysłuchania jest możliwość ustosunkowania się na piśmie wobec stanowiska zawartego w obligatoryjnej odpowiedzi na skargę, ewentualnie dalszych wzajemnie kierowanych pism stron - zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3543/21, w którym stwierdzono, że "ustawodawca w art. 119 pkt 1 p.p.s.a. przewidział możliwość załatwiania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten nie narusza jednak podstawowych uprawnień procesowych strony. Zatem okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw, w tym poprzez replikę względem nowej, istotnej dla sprawy argumentacji strony przeciwnej. Rzeczą sądu jest takie zorganizowanie postępowania, aby to uprawnienie strony w sposób należyty zapewnić. Dopiero zapewnianie stronie możliwości obrony swoich praw uprawnia Sąd do wyrokowanie w sprawie." Wprowadzenie trybu uproszczonego do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak wyjaśniono w literaturze - przyczynić się miało do skrócenia czasu oczekiwania na załatwienie sprawy (zob. R. Hauser, Wstępne założenia nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PiP z 2013/2, s. 25). Warto ponadto zwrócić uwagę, że dokonując w 2015 r. nowelizacji przepisów o postępowaniu uproszczonym nie tylko rozszerzono katalog spraw, które mogą być w ten sposób rozpoznane, ale także powiększono rozpoznający je skład sędziowski z jednoosobowego do trzyosobowego (zob. art. 1 pkt 27 i 28 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. poz. 658). W uzasadnieniu projektu tej ustawy deklarowano, że nowelizacja ma na celu "usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym". Warto zaakcentować, że zrezygnowano wówczas z uzależnienia możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym od wniosku strony oraz brak sprzeciwu pozostałych stron. W uzasadnieniu projektu dostrzeżono, że należy "zapewnić stronie jak najlepszą ochronę jej interesów przy orzekaniu w takiej sprawie, co uczyniono poprzez rozpatrzenie sprawy w składzie trzyosobowym. W ten sposób strona ma gwarancję, że pomimo braku rozprawy, jej sprawa będzie wnikliwie zbadana." (zob. druk sejmowy nr 1633 Sejmu VII kadencji, https://orka.sejm.gov.pl/Druki7ka.nsf/0/D19D22B3A179A839C1257BD400425C1F/%24File/1633.pdf - s. 14).
Ukształtowane w ten sposób podstawy wyrokowania na posiedzeniach niejawnych nie budziły dotąd wątpliwości. Nie podważano w szczególności zgodności z przepisami Konstytucji odnośnych unormowań, w tym w zakresie prawa do bycia wysłuchanym. Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie narusza więc standardów konstytucyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 844/19).
Prowadzi to w konsekwencji do dwóch podstawowych konkluzji.
Po pierwsze, standard jawności będzie zachowany, gdy chociaż w jednej instancji sprawa rozpoznawana będzie na posiedzeniu jawnym. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, gdyż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbyło się w trybie jawnym, przez co już z tej przyczyny zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do nieważności postępowania sądowego są niezasadne. Należy także podkreślić, że strona w postępowaniu kasacyjnym nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności i twierdzeń, których nie mogła była przedstawić przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, wskutek braku wyznaczenia rozprawy.
Tym samym racjonalny jest wniosek, że w stanie niespodziewanej epidemii i wywołanej nią skali zagrożenia, zapewnienie nieprzerwanej pracy sądu wymagało wprowadzenia mechanizmów pozwalających na rozpoznawanie spraw nie tylko bez udziału stron, ale też z minimalnym zaangażowaniem pracowników sekretariatów sądowych. Przez wiele miesięcy sądy administracyjne funkcjonowały przy ograniczonej do niekiedy kilku osób obsłudze sekretarskiej.
O tym, że sprawy są rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych (poza wiadomościami w mediach) informowano także na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Mimo wyjątkowych trudności, sądom wojewódzkim udało się zapewnić stronom niezbędne z perspektywy rzetelnego procesu gwarancje, w tym do rozpoznawania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Dodać należy, że wszystkie wyroki wydane na posiedzeniach niejawnych podlegały doręczeniu wraz ze stosownym pouczeniem, o ile było wymagane.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej związanych ze sposobem prowadzenia postępowania administracyjnego wskazać trzeba, że zarzuty te sprowadzają się w istocie do kwestionowania okoliczności sprawy z uwagi na uchybienia w zakresie niezebrania dostatecznego materiału dowodowego oraz dokonania błędnej oceny zgromadzonych dowodów.
Przed przedstawieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważań prawnych w tym zakresie, przypomnieć należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Sądu pierwszej instancji dotyczącego oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2020 r. w przedmiocie choroby zawodowej, którą to Sąd pierwszej instancji uznał za zgodną z prawem.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2401/19).
Trafnie więc uznał Sąd pierwszej instancji, że zgromadzone w sprawie dowody dawały podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji publicznej nie naruszyły reguł zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wyjaśniając dokładnie zajęte stanowisko jak i zasady rządzące postępowaniem w zakresie ustalenia choroby zawodowej, co spełnia wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie organów zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej, co Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, odnosząc się do twierdzeń skarżącej.
Należy też zauważyć, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną, odmienną od klasycznych spraw administracyjnych, specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej, ani sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod względem zaliczenia ich do określonej choroby zawodowej o etiologii pracowniczej, a nie stricte osobniczej. Dlatego więc ustawodawca wprowadził obowiązek wydania w tego rodzaju sprawie orzeczenia lekarskiego jako opinii biegłego, by kwestie związane z wiedzą medyczną poddane zostały ocenie podmiotów wyspecjalizowanych.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz może wystąpić o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika – w zależności do zakresu wymaganych informacji (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Dodatkowo, w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej, jednostkami, które mają prawo i obowiązek orzekania w przedmiocie chorób zawodowych (tj. czy dane warunki pracy mogły spowodować chorobę zawodową), są wyłącznie jednostki szczegółowo określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej nie są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia niż lekarz orzecznik. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są więc wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA z dnia: 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13; 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97; 23 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 108/03, 2 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 225/98; 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18). Organy mogą zaś, jeżeli powezmą wątpliwości, doprowadzić do weryfikacji tych wątpliwości przez te jednostki. Niemniej jednak muszą to być okoliczności uzasadniające taki krok, np. wykrycie nowych dowodów. Żądanie strony niezadowolonej z orzeczenia lekarskiego nie jest uzasadnieniem do jego kwestionowania.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Gdańsku wydał orzeczenie lekarskie z dnia 17 lipca 2019 r. nr [...] wraz z uzupełnieniami z dnia 4 października 2019 r. i 4 września 2020 r. o rozpoznaniu u uczestnika choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. Dokonał tego w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badania przedmiotowe, ocenę narażenia zawodowego, sprawozdanie z badań środowiskowych, analizę dokumentacji medycznej. Orzekając w sprawie choroby zawodowej uczestnika dysponowano historią choroby z poradni pulmonologicznej, wynikami badań spirometrycznych z okresu od marca do sierpnia 2018 r, wynikami badań obrazowych klatki piersiowej z dnia 9 marca i 19 czerwca 2018 r., wynikami testów skórnych z dnia 2 maja 2018 r. oraz wynikami specjalistycznymi badań pulmonologicznych przeprowadzonych w Ośrodku Medycyny Pracy w Gdańsku.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego lekarz orzecznik ustalił czas wystąpienia pierwszych objawów astmy oskrzelowej, które zostały rozpoznane u uczestnika przez leczącego lekarza pulmonologa w marcu 2018 r. Na podstawie wywiadu lekarskiego i dostarczonej dokumentacji medycznej lekarz orzecznik ustalił, że przed zatrudnieniem u skarżącej nie występowały u uczestnika objawy chorobowe ze strony układu oddechowego. W opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego z dnia 4 października 2019 r. lekarz orzecznik wskazał, że nie uwzględniono wpływu narażenia zawodowego wynikającego wykonywania przez uczestnika pracy za granicą, ponieważ z zebranej dokumentacji jednoznacznie wynikało, że pierwsze objawy astmy oskrzelowej u pacjenta pojawiły się podczas pracy u skarżącej. To zatem dowodziło o braku związku narażenia zawodowego podczas pracy za granicą z rozpoznaną u uczestnika chorobą. W ocenie lekarza orzecznika dodatkowo istotnym dowodem uzasadniającym zawodowe tło rozpoznanej u uczestnika astmy oskrzelowej był potwierdzony w dokumentacji medycznej fakt zaostrzania się u pacjenta objawów astmy w czasie wykonywania pracy u skarżącej. i cofanie się tych objawów w czasie zwolnień lekarskich - dodatni test ekspozycji i eliminacji.
Także na podstawie karty oceny narażenia zawodowego, a także literatury medycznej lekarz orzecznik stwierdził, że gazy i dymy spawalnicze stanowią czynniki astmogenne. Nie było konieczne szczegółowe wykazywanie składu tych gazów i dymów, aby w oparciu o wiedzę medyczną uprawnionego lekarza specjalisty medycyny pracy ocenić narażenie pracownika na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. Zbyteczne było również w tym kontekście dopuszczenie dowodu z zeznań świadka – specjalisty do spraw BHP w skarżącej spółce.
Wobec powyższego wskazać należy, że właściwym do medycznego rozstrzygnięcia w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (obecnie: tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 437 ze zm.), zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Z powyższego wynika związanie organów inspekcji sanitarnej i sądu administracyjnego treścią opisanego powyżej orzeczenia – w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest więc opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Zasadnie zatem przyjmuje się, że bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1056/15).
W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły okoliczności wynikające z akt administracyjnych. Ponadto podkreślenia wymaga, że w sprawie brak było dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniu lekarskim.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.