II GSK 1543/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-23
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie kasacyjneudział w postępowaniuorganizacja społecznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikwarantannakara pieniężnakontrola legalnościcele statutowe

Naczelny Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu kasacyjnym, uznając brak bezpośredniego związku między celem statutowym organizacji a specyfiką sprawy dotyczącej kary pieniężnej za naruszenie kwarantanny.

Stowarzyszenie M. w W. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym jako uczestnik, powołując się na szeroki cel statutowy dotyczący ochrony praw człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił, uznając, że choć stowarzyszenie jest organizacją społeczną, nie wykazało bezpośredniego i skonkretyzowanego związku swojej działalności z przedmiotem sprawy, którą była kara pieniężna za opuszczenie miejsca kwarantanny.

W niniejszej sprawie Stowarzyszenie M. w W. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym jako uczestnik. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał ten wniosek w kontekście przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), które pozwalają organizacjom społecznym na udział w postępowaniu, jeśli sprawy dotyczą zakresu ich statutowej działalności. Sąd uznał, że status prawny stowarzyszenia jako organizacji społecznej nie budzi wątpliwości, jednak nie zostały spełnione przesłanki związku sprawy z działalnością wnioskodawcy. Pomimo szeroko zdefiniowanego celu statutowego stowarzyszenia, obejmującego ochronę praw człowieka i rozwój społeczeństwa obywatelskiego, sąd nie dopatrzył się bezpośredniego i skonkretyzowanego powiązania z istotą sprawy administracyjnej, jaką była kara pieniężna za naruszenie obowiązków sanitarnych (opuszczenie miejsca kwarantanny). Sąd podkreślił, że interpretacja art. 33 § 2 p.p.s.a. powinna być ścisła, a przedmiot sprawy musi pozostawać w bezpośrednim związku z dostatecznie szczegółowo określonymi celami statutowymi, co w tym przypadku nie zostało wykazane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie zostanie wykazany bezpośredni i skonkretyzowany związek między zakresem statutowej działalności organizacji a przedmiotem sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć stowarzyszenie jest organizacją społeczną, jego szeroko ujęty cel statutowy (ochrona praw człowieka) nie pozwala na dostatecznie skonkretyzowane powiązanie z istotą sprawy administracyjnej dotyczącej kary pieniężnej za naruszenie kwarantanny. Interpretacja art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga ścisłego związku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanka związku 'zakresu statutowej działalności' z przedmiotem sprawy dotyczącej innych osób powinna być interpretowana w sposób ścisły (restryktywny), co oznacza, że przedmiot sprawy nie tylko musi mieścić się w celach działalności organizacji społecznej, lecz także musi pozostawać w bezpośrednim i skonkretyzowanym związku z dostatecznie szczegółowo określonymi celami statutowymi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zd. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 25 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie jest dopuszczalna taka wykładnia, według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak bezpośredniego i skonkretyzowanego związku między celem statutowym stowarzyszenia a przedmiotem sprawy dotyczącej kary pieniężnej za naruszenie kwarantanny.

Odrzucone argumenty

Szeroko rozumiany cel statutowy stowarzyszenia dotyczący ochrony praw człowieka i obywatela powinien być podstawą do dopuszczenia go do udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

o ile nie budzi wątpliwości status prawnopodmiotowy stowarzyszenia zwykłego jako organizacji społecznej w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a., o tyle w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki związku sprawy [...] z zakresem działalności wnioskodawcy Tak szeroko ujęty cel działania nie pozwala jednak na jego dostatecznie skonkretyzowane powiązanie z istotą sprawy administracyjnej przesłanka związku 'zakresu statutowej działalności' z przedmiotem sprawy [...] powinna być interpretowana w sposób ścisły (restryktywny)

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Marcin Kamiński

sprawozdawca

Izabella Janson

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Precedens dotyczący ścisłej interpretacji przesłanek dopuszczenia organizacji społecznych do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w sprawach administracyjnych o specyficznym charakterze."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i specyfiki spraw sanitarnych; wymaga wykazania ścisłego związku celów statutowych z przedmiotem sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych, ponieważ precyzuje kryteria dopuszczania organizacji społecznych do postępowań, co ma znaczenie praktyczne w różnych rodzajach spraw.

Kiedy organizacja społeczna może wejść do gry w sądzie? NSA precyzuje zasady dopuszczenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1543/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Izabella Janson
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
II SA/Bd 823/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-01-26
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Odmówiono dopuszczenia  do udziału w postępowaniu sądowym
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 25 § 4, art. 33 § 2, art. 9, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Stowarzyszenia M. w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 823/20 w sprawie ze skargi U. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 3 lipca 2020 r. nr 35/2020/COR w przedmiocie kary pieniężnej za opuszczenie miejsca kwarantanny postanawia: odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia M. w W. do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 823/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi U.B.(skarżąca) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy (organ) z dnia 3 lipca 2020 r. nr 35/2020/COR w przedmiocie kary pieniężnej za opuszczenie miejsca kwarantanny, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Świeciu z dnia 3 czerwca 2020 r. (pkt 1) oraz zasądził od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ.
W piśmie z 22 stycznia 2025 r. Stowarzyszenie M. w W. (wnioskodawca) wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym także w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 zd. 1 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli sprawy te dotyczą zakresu jej statutowej działalności.
W toku niniejszego postępowania kasacyjnego w dniu poprzedzającym dzień rozprawy (22 stycznia 2025 r.) wnioskodawca, będący tzw. stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu kasacyjnym, wskazując w uzasadnieniu wniosku, że sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania wykazuje związek z celem działalności stowarzyszenia opisanym w pkt 7 ppkt 26 Regulaminu stowarzyszenia ("upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz praw obywatelskich, działań wspomagających rozwój demokracji a także rozwój społeczeństwa obywatelskiego").
Dokonując oceny realizacji przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku, o którym mowa art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 i art. 193 zd. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o ile nie budzi wątpliwości status prawnopodmiotowy stowarzyszenia zwykłego jako organizacji społecznej w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a., o tyle w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki związku sprawy, której dotyczy niniejsze postępowanie, z zakresem działalności wnioskodawcy jako organizacji społecznej, oraz zasadności dopuszczenia tej organizacji do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika z punktu widzenia zasadniczych celów i wartości sądowej kontroli administracji publicznej, to jest ochrony obiektywnego porządku prawnego (legalności) oraz ochrony interesu społecznego związanego z kontrolą społeczną działalności administracji publicznej (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09; postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., II OZ 662/14).
Z treści przedłożonego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Regulaminu wnioskodawcy wynika, że celem stowarzyszenia jest m.in. "upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz praw obywatelskich, działań wspomagających rozwój demokracji a także rozwój społeczeństwa obywatelskiego (pkt 7 ppkt 26 Regulaminu). Tak szeroko ujęty cel działania nie pozwala jednak na jego dostatecznie skonkretyzowane powiązanie z istotą sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga, a także z istotą sprawy sądowoadministracyjnej związanej z kontrolą legalności rozstrzygnięć tej pierwszej sprawy. Sprawy dotyczące nakładania administracyjnych kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązków sanitarnych (w tym za naruszenie zakazu opuszczania miejsca kwarantanny w okresie stanu epidemii – jak w niniejszej sprawie) wykazują swoisty charakter i nie można twierdzić, że ogólnie ujęty cel stowarzyszenia związany z ochroną praw i wolności człowieka i obywatela wykazuje bezpośredni związek z przedmiotem tego rodzaju spraw.
Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, określona w art. 33 § 2 p.p.s.a. przesłanka związku "zakresu statutowej działalności" z przedmiotem sprawy dotyczącej innych osób powinna być interpretowana w sposób ścisły (restryktywny), co oznacza, że przedmiot sprawy nie tylko musi mieścić się w celach działalności organizacji społecznej, lecz także musi pozostawać w bezpośrednim i skonkretyzowanym związku z dostatecznie szczegółowo określonymi celami statutowymi (por. np. postanowienia NSA z dnia: 29 sierpnia 2013 r., II OZ 679/13; 19 listopada 2024 r., II OSK 411/22; 17 października 2012 r., II OZ 864/12; 9 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 101/16). Nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 23).
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 9 i art. 193 zd. 1 p.p.s.a., jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI