II GSK 15/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-03-20
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekizakaz reklamykara pieniężnaprawo administracyjneochrona zdrowiawolność gospodarczaNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki prowadzącej aptekę, uznając, że hasło "Apteka X. Ceny Hurtowe" stanowiło niedozwoloną reklamę, a nie jedynie informację o lokalizacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki prowadzącej aptekę pod nazwą "Apteka X. Hurtowe [...]", która została ukarana za prowadzenie reklamy poprzez umieszczenie billboardów z hasłem "Apteka X. Ceny Hurtowe". Organy administracji i Sąd I instancji uznały to za niedozwoloną reklamę, naruszającą art. 94a Prawa farmaceutycznego. Skarżąca argumentowała, że jest to jedynie informacja o nazwie i lokalizacji apteki, a także naruszenie jej prawa do wolności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki i podkreślając, że ochrona zdrowia publicznego uzasadnia ograniczenia w tym zakresie.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. Spółkę jawną (obecnie B. Spółka z o.o. Sp. k.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spór wywodził się z decyzji Inspektora Farmaceutycznego, który nakazał spółce zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki "Apteka X. Hurtowe [...]" i nałożył karę pieniężną za umieszczenie na billboardach hasła "Apteka X. Ceny Hurtowe". Organy administracji uznały, że hasło to stanowi niedozwoloną reklamę, mającą na celu zachęcenie do zakupu produktów leczniczych poprzez sugestię niższych cen. Skarżąca podnosiła, że jest to jedynie informacja o nazwie i lokalizacji apteki, a zakaz narusza jej konstytucyjne prawo do wolności działalności gospodarczej. Sąd I instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że nawet nazwa apteki może stanowić reklamę, jeśli wykracza poza funkcję informacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził utrwalone w orzecznictwie szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki, zgodnie z którym każde działanie mające na celu zachęcenie do zakupu jest reklamą. Sąd podkreślił, że ochrona zdrowia publicznego, stanowiąca ważny interes publiczny, uzasadnia ograniczenia wolności gospodarczej w zakresie reklamy aptek. Stwierdzono, że hasło "CENY HURTOWE" dominowało nad informacją o lokalizacji, stanowiąc niedozwoloną reklamę. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą nazwy apteki, wskazując, że fakt jej zarejestrowania nie upoważnia do naruszania zakazu reklamy. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, hasło "Apteka X. Ceny Hurtowe" stanowi niedozwoloną reklamę, ponieważ jego celem jest zachęcenie do zakupu, a nie tylko informowanie o lokalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie reklamy apteki jest szerokie i obejmuje wszelkie działania mające na celu zachęcenie do zakupu. Hasło "ceny hurtowe" wykracza poza funkcję informacyjną i stanowi próbę przyciągnięcia klientów poprzez sugestię niższych cen, co jest sprzeczne z celem ochrony zdrowia publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.f. art. 94a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

u.p.f. art. 129b § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Hasło "Apteka X. Ceny Hurtowe" stanowi niedozwoloną reklamę apteki, ponieważ jego celem jest zachęcenie do zakupu, a nie tylko informacja o lokalizacji. Zakaz reklamy aptek jest zgodny z Konstytucją RP, gdyż służy ochronie zdrowia publicznego, stanowiącego ważny interes publiczny. Nazwa apteki nie może być wykorzystywana jako pretekst do naruszania zakazu reklamy.

Odrzucone argumenty

Informacja o "cenach hurtowych" jest jedynie informacją o nazwie i lokalizacji apteki, a nie reklamą. Zakaz reklamy narusza konstytucyjne prawo do wolności działalności gospodarczej. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez karanie za używanie nazwy nadanej decyzją administracyjną.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie reklamy aptek – której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego – ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko. reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca Wszelkie promocje (w tym zwłaszcza cenowe) są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. W analizowanym zakresie nie można również pomijać argumentu z wykładni systemowej zewnętrznej. W ramach prawidłowo funkcjonującego systemu ochrony zdrowia powinny bowiem funkcjonować mechanizmy, które pozwalają na zakup leków wtedy, kiedy są one rzeczywiście niezbędne, a nie wtedy, gdy pojawia się taka pokusa wywołana reklamą.

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Korycińska

sędzia

Barbara Kołodziejczak-Osetek

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reklamy aptek, dopuszczalności stosowania określeń typu \"ceny hurtowe\" oraz zgodności ograniczeń reklamy z Konstytucją RP."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji reklamy apteki, ale jego zasady dotyczące szerokiego rozumienia reklamy i priorytetu ochrony zdrowia mogą mieć zastosowanie w innych sektorach podlegających regulacjom.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy w sektorze farmaceutycznym i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy chroniące zdrowie publiczne kosztem wolności gospodarczej. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie farmaceutycznym i administracyjnym.

Czy "ceny hurtowe" w nazwie apteki to już reklama? NSA rozstrzyga.

Sektor

farmacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 15/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Małgorzata Korycińska
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 653/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-06-30
II GZ 752/15 - Postanowienie NSA z 2015-11-26
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki jawnej w B. (obecnie B. Spółka z o.o. Spółka komandytowa w B.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 653/15 w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w B. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 653/15 oddalił skargę A. Spółki jawnej z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej przepisami reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdził naruszenie przez skarżącą zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 45, poz. 271 ze zm.) poprzez prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka X. Hurtowe [...]" położonej w [...] przy [...], polegającej na umieszczeniu na terenie [...] billboardów o treści: "Apteka X. Ceny Hurtowe, [...]" i zakazał skarżącej prowadzenia reklamy ww. apteki oraz jej działalności polegającej na umieszczeniu na terenie [...] billboardów o treści: "Apteka X. Ceny Hurtowe, [...]" oraz na podstawie art. 129b ustawy Prawo farmaceutyczne nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za naruszenie zakazu, o jakim mowa w art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne, nadając zakazowi rygor natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu, że treści zawarte na billboardach stanowią zakazaną reklamę apteki.
W wyniku odwołania skarżącej Główny Inspektor Farmaceutyczny zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zaakceptował stanowisko organu I instancji, co do zakwalifikowania działalności polegającej na usytuowaniu na bilbordach reklamowych napisów o treści "APTEKA X. CENY HURTOWE" jako prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki oraz jej działalności. Treść wywieszonych banerów reklamowych informowała potencjalnych klientów o możliwości dokonania w tej aptece zakupów w niższych - hurtowych cenach. Celem takiego działania nie jest tylko informowanie o adresie apteki, ale zachęcanie do zakupu produktów leczniczych. Zasadnie organ I instancji uznał, że zamieszczenie hasła reklamowego "CENY HURTOWE" miało zachęcić osoby do zakupów w aptece zlokalizowanej w [...] przy [...], poprzez sugestię, że ceny produktów w tej aptece są znacząco niższe niż w innych aptekach. Ponadto, wyeksponowane hasło zawarte na bilbordach posiada duże, jaskrawe rozmiary - co dodatkowo wskazuje na zamiar wywołania u odbiory przekazu innego, niż informacyjny. Podkreślił, że napis "[...] Apteka X. Ceny Hurtowe" wykracza poza dopuszczalne przez prawo informowanie o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Główny Inspektor Farmaceutyczny, utrzymując wysokość kary pieniężnej wyjaśnił, że pomimo, iż reklama dotyczyła jednej apteki wyeksponowana została w dwóch miejscach, przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] oraz przy [...] w [...]. Ponadto, skarżąca ponownie naruszyła zakaz reklamy apteki.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez błędną wykładnię i uznanie, że informacja o nazwie i lokalizacji apteki jest reklamą apteki, a następnie poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, które polegało na uznaniu przez organ, że skarżąca posługująca się określeniem nawiązującym do nazwy apteki, która została jej nadana zgodnie z przepisami, prowadzi niedozwoloną reklamę apteki, w sytuacji kiedy działanie skarżącej polegało jedynie na poinformowaniu o nazwie o lokalizacji apteki, poprzez wywieszenie stosownej informacji na banerach, co nie może stanowić niedozwolonej reklamy apteki;
2) art. 22 Konstytucji RP, poprzez uniemożliwienie skarżącej realizowania jej konstytucyjnego prawa, tj. wolności prowadzenia działalności gospodarczej, poprzez uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą, do której używania skarżąca posiada prawo;
3) art. 8 k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, które polegało na karaniu wykorzystywania przez skarżącą oznaczenia, które wprost nawiązuje do nazwy apteki, która została nadana w drodze decyzji administracyjnej;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji z dnia 12 maja 2014 r.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przedstawił na wstępie podstawę prawną zaskarżonej decyzji i stwierdził, że art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne nie ogranicza zakazu reklamy apteki poprzez enumeratywne wyliczenie form jej prowadzenia, typu ulotek, plakatów, reklamy telewizyjnej, radiowej itp. Sąd podkreślił, że niedozwoloną reklamą może być także sama nazwa apteki i nie ma znaczenia, iż nazwa ta została zgłoszona do wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki i następnie w wydanym zezwoleniu umieszczona. Sam fakt, że w toku postępowania skarżąca zarejestrowała nazwę "Apteka X. Hurtowe [...]", nie upoważnia jej w żaden sposób do używania tej nazwy w obrocie w sposób łamiący zakaz reklamy wyrażony w art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Okoliczność, że skarżąca decyduje się na rejestrację nazwy apteki mogącej potencjalnie naruszać art. 94 a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, nie może prowadzić do obejścia statuowanego w tym przepisie zakazu.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym, posługiwanie się przez skarżącą banerem "Apteka X. Hurtowe Ceny", wykracza poza funkcję informacyjną i ewidentnie stanowi formę przekazu reklamowego. Baner ten obejmuje swoim zakresem pojęcie "Ceny Hurtowe", a "hurt" to sprzedaż lub kupno większych ilości towaru po cenach niższych niż w handlu detalicznym. Sąd podkreślił przy tym, że za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece. Innymi słowy, stosowane przez skarżącą spółkę metody marketingowe, będące przejawem wolności gospodarczej, czy też ochrony zdrowia - nie są zakazane, o ile nie stoją w sprzeczności z zakazem ustawowym.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo objął zaskarżoną decyzją zarówno nakazanie - na podstawie art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne - zaprzestania prowadzenia reklamy działalności apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez skarżącą, jak i nałożenie kary pieniężnej, co znajduje podstawę w art. 129b ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Wymiar kary jest bowiem ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń. Organy ustalając wysokość nałożonej kary w kwocie 20.000 zł uwzględniły kryteria podane w ust. 2 art. 129b ustawy Prawo farmaceutyczne mając na uwadze powtórne naruszenie art. 94a tej ustawy. Sąd nie stwierdził też naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają treści art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a - naruszenie przepisów postępowania, polegające na:
1) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sytuacji, w której decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 oraz art. 8 k.p.a. Uchybienie to, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych wyżej błędów w decyzji GIF skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
2) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sytuacji, w której decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Uchybienie to, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów w decyzji GIF skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 zd. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez niewłaściwe zastosowanie 94a ust. 1 zd. 1 polegające na uznaniu, że działania skarżącej będące przedmiotem postępowania, stanowiły zakazaną reklamę apteki;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 zd. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 94a ust. 1 zd. 1 prowadzące do jego niezastosowania, w sytuacji gdy działania skarżącej, będące przedmiotem postępowania, stanowiły w swojej istocie wyłączoną spod zakazu reklamy informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki;
3) art. 22 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej realizowania konstytucyjnego prawa do wolności prowadzenia działalności gospodarczej poprzez uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą - do której używania skarżąca ma prawo zgodnie z art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
Główny Inspektor Farmaceutyczny nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, a istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki stwierdził, że decyzja ta wydana została bez naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że według Sądu I instancji organ administracji publicznej zasadnie - w konsekwencji prawidłowej wykładni art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz prawidłowego zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy - przypisał stronie niedozwolone prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "Apteka X. Hurtowe [...]" położonej w [...] przy ul. [...] oraz jej działalności za pomocą umieszczenia na terenie miasta bilbordów o treści "APTEKA X. CENY HURTOWE", co uzasadniało nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł. Natomiast, w odniesieniu do tej towarzyszącej rozpatrywanej sprawie okoliczności, którą była nazwa własna apteki prowadzonej przez stronę, ze stanowiska Sądu I instancji wynika, że fakt jej zarejestrowania przez uprawniony organ – co nie może stanowić przedmiotu oceny w postępowaniu o nałożenia kary pieniężnej – nie może uzasadniać posługiwania się nią w sposób, który naruszałby art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że wyrok ten nie odpowiada prawu.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do opartych na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. zarzutów naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz art. 22 Konstytucji RP, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy stwierdzić, że nie są one usprawiedliwione, ani w zakresie odnoszącym się do prawidłowości ich rozumienia, ani też prawidłowości ich zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, którego ustalenia – co należy podkreślić – nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
W punkcie wyjścia należy podnieść, że podejście Sądu I instancji rozumienia art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne (co nie może również pozostawać bez wpływu na ocenę prawidłowości jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, o czym mowa dalej) koresponduje z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym do tego przepisu. Mianowicie, na tle tej regulacji jest prezentowany w pełni uzasadniony pogląd, że pojęcie reklamy aptek – której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego – ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; wyrok NSA 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. np. wyroki NSA z dnia: 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2310/15). Sąd w składzie orzekającym w sprawie stanowisko to podziela, afirmując również pogląd Sądu Najwyższego prezentowany w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, zgodnie z którym przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje (w tym zwłaszcza cenowe) są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. W analizowanym zakresie nie można również pomijać argumentu z wykładni systemowej zewnętrznej. Podobnie – a więc również stosunkowo szeroko – reklamę zdefiniowano w art. 2 Dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 376, s. 21), z którego wynika, że oznacza ona przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
W świetle powyższego należy przyjąć, że reklama – w tym rzecz jasna reklama aptek – zakłada ze swej istoty istnienie konkretnego co do treści oraz celu przekazu, który – jako przekaz celowy – musi ze swej istoty pochodzić od konkretnego podmiotu, jako jego nadawcy, a więc tego kto prowadzi reklamę.
Uwzględniając więc w kontekście przywołanego stanowiska judykatury oraz normatywnej treści art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne podmiotowy aspekt popełnienia deliktu naruszenia zakazu reklamy aptek, a więc istnienia konkretnego co do treści oraz celu przekazu pochodzącego od konkretnego podmiotu będącego tym, który podlega karze pieniężnej, jako ten "(...) kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności", za uzasadnione należy uznać stanowisko, że w odniesieniu do przypisania skarżącej spółce cechy podmiotu prowadzącego niedozwoloną reklamę aptek – a więc cechy stanowiącej konsekwencję intencjonalności podejmowanych przez nią w tym zakresie działań ukierunkowanych na realizację konkretnego celu, a mianowicie wywołania zachęty nabycia towaru – działanie organu administracji publicznej, które zaakceptował Sąd I instancji było prawidłowe, albowiem znajdowało swoje potwierdzenie w ustaleniach faktycznych sprawy, a – jak to już powyżej podkreślono – skarga kasacyjna ustaleń tych nie podważa, co z oczywistych względów nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności oraz skuteczności zarzutu nieprawidłowego zastosowania art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
Analiza treści, jak i formy grafiki bilbordów umieszczonych za zlecenie skarżącej spółki na terenie miasta, jednoznacznie – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – przekonuje o tym, że nad warstwą informacyjną odnoszącą się do lokalizacji apteki – dominował element o treści "CENY HURTOWE". To zaś, w kontekście dotychczas przedstawionych argumentów, zwłaszcza zaś znaczenia pojęcia sprzedaży hurtowej w zestawieniu ze znaczeniem pojęcia sprzedaży detalicznej – a zasadnie należy założyć, że znaczenie tych pojęć, a co za tym idzie także konsekwencji posługiwania się nimi, w tym zwłaszcza w sposób, w jaki miało to miejsce w sprawie, było doskonale znane, zarówno nadawcy omawianego przekazu, to jest skarżącej spółce, jak i jego odbiorcy, to jest konsumentowi – nie może prowadzić do żadnego innego wniosku niż ten, że stanowiło to niedozwoloną reklamę działalności apteki. Stąd też, za nieuzasadnione uznać należy argumenty strony skarżącej, a mianowicie, że treści umieszczone na bilbordach miały informować jedynie o lokalizacji apteki, albowiem tak w świetle przedstawionych argumentów przecież nie było. Informacja odnośnie do lokalizacji apteki stanowiła bowiem zaledwie przysłowiowe "tło" dla zasadniczego przekazu umieszczonego na bilbordach, a mianowicie przekazu informującego o "CENACH HURTOWYCH".
Podobnie należy ocenić argument skarżącej spółki odnoszący się do nazwy, pod którą była prowadzona apteka.
Fakt zarejestrowania apteki pod nazwą "Apteka X. Hurtowe [...]" nie miał bowiem zasadniczego, czy też decydującego znaczenia dla oceny zachowania skarżącej spółki na gruncie art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. W rozpatrywanej sprawie istota rzeczy nie dotyczyła bowiem tego, pod jaką nazwą działa apteka, lecz – co należy podkreślić – czy prowadzący ją podmiot prowadzi niedozwoloną reklamę działalności apteki.
Niemniej jednak, odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia reklamy, w tym zwłaszcza stosunkowo szerokiego ujęcia, tak na gruncie normatywnym, jak i w orzecznictwie sądowym, pojęcia reklamy (działalności) aptek, a także – co należy podkreślić – bezwzględnego zakazu reklamy działalności apteki (z wyjątkiem informacji o lokalizacji i godzinach pracy), za uzasadniony należy również uznać wniosek, że działalności niezgodnej z wymienionym przepisem prawa nie można usprawiedliwiać, ani też akceptować z powodu nazwy, pod którą jest prowadzona apteka, a co za tym idzie z powodu eksponowania tej nazwy oraz sposobu, w jaki to następuje. Byłoby to bowiem niczym nieuzasadnione obejście wymienionego zakazu, a ten ma przecież swoje racjonalne uzasadnienie oraz istotne znaczenie.
W tej mierze podzielić należy stanowisko prezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II GSK 550/15, z którego wynika, że przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne zakazujące reklamy aptek są przepisami, które ograniczają swobodę działalności gospodarczej w dopuszczalnej przez Konstytucję formie i zakresie. W pojęciu ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 22 Konstytucji mieści się bowiem niewątpliwie ochrona zdrowia ludzkiego. Ta zaś może doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy, prowadzący w rezultacie do ich nadużywania. Do tego prowadzi zaś niewątpliwie nadto obecna i sugestywna reklama zarówno leków, jak i aptek - miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży. Inaczej mówiąc, leki nie są zwykłym towarem rynkowym. Obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Prowadzący taką działalność nie mogą korzystać z pełni wolności gospodarczej. Wzorzec dotyczący działalności gospodarczej określony w art. 20 Konstytucji wymaga w tym przypadku, co oczywiste, korekty przewidzianej w art. 22 Konstytucji. Ustawodawca, ograniczając dopuszczalność reklamy leków i zakazując reklamy aptek, ma na uwadze ochronę zdrowia ludzkiego, kieruje się więc ważnym interesem publicznym w rozumieniu art. 22 Konstytucji RP. W ramach prawidłowo funkcjonującego systemu ochrony zdrowia powinny bowiem funkcjonować mechanizmy, które pozwalają na zakup leków wtedy, kiedy są one rzeczywiście niezbędne, a nie wtedy, gdy pojawia się taka pokusa wywołana reklamą. Z tych powodów reklamy leków i aptek nie można uznać za działalność jednoznacznie nakierowaną na dobro pacjentów, a zawartego w art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne zakazu reklamy aptek nie sposób uznać za sprzeczny z zasadą wolności działalności gospodarczej, podlegającą ograniczeniom przewidzianym w art. 22 Konstytucji.
Trzeba więc przyjąć, że nazwa pod którą prowadzona jest apteka nie może stanowić swoistego rodzaju pretekstu do naruszania zakazu prowadzenia reklamy działalności apteki. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nazwa ta jest eksponowana w sposób właściwy dla przekazu reklamowego oraz celu, któremu ma on służyć.
Podkreślając przy tym, że czym innym jest prowadzenie apteki pod określoną nazwą, a czym innym prowadzenie reklamy apteki – a te warstwy należy przecież zdecydowanie odróżniać – w kontekście okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy oraz prawnej ich oceny za oczywiste należy uznać, że kara pieniężna nałożona na skarżącą spółkę związana była z prowadzeniem przez nią niedozwolonej reklamy działalności apteki, nie zaś z używaniem – zarejestrowanej przez organ administracji w odrębnym postępowaniu – nazwy, po którą apteka była prowadzona. Tym samym, w świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów, za nieuzasadnione należy uznać stanowisko skarżącej spółki o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 22 Konstytucji RP poprzez zaakceptowanie sytuacji polegającej na uniemożliwieniu prowadzenia apteki pod wymienioną powyżej nazwą. Nic takiego bowiem nie miało miejsca, albowiem w rozpatrywanej sprawie istota rzeczy nie dotyczyła jednak nazwy apteki – nie stanowiło to przedmiotu oceny organu administracji (por. s. 3 – 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) – lecz prowadzenia reklamy jej działalności.
Z faktu więc, że jak wynika to z okoliczności stanu faktycznego sprawy, nazwa apteki oraz reklama jej działalności miały swoistego rodzaju wspólny mianownik – zarówno nazwa, jak i przekaz reklamowy zamieszony na bilbordach nawiązywały do pojęcia "hurtu" – nie sposób jest wywodzić konsekwencje wskazywane przez spółkę. Zwłaszcza gdy podkreślić – na co zwrócono uwagę już powyżej – że fakt zarejestrowania i prowadzenia apteki pod określoną nazwą nie upoważnia do eksponowania tej nazwy w sposób naruszający art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne (por. również wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).
Tym samym nie ma więc usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI