Orzeczenie · 2026-02-27

II GSK 1490/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-02-27

NSAubezpieczenia społeczneWysokansa

ubezpieczenie zdrowotneskładkiprzedawnienieNFZZUSkompetencje organówspółka z o.o.wspólnik

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. WSA uznał, że organ NFZ naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając kwestii przedawnienia należności z tytułu składek zdrowotnych. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując sprawę, stwierdził, że chociaż skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana, to zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i postępowania są zasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, sprawy dotyczące wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ZUS), a nie organów NFZ. W związku z tym, Prezes NFZ nie jest właściwy do badania przedawnienia składek zdrowotnych w postępowaniu dotyczącym ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że WSA powinien dokonać merytorycznej oceny legalności decyzji organu, nie badając kwestii przedawnienia składek.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie właściwości organów w sprawach dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego i składek, w szczególności rozgraniczenie kompetencji NFZ i ZUS.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. i kwestii przedawnienia składek.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ NFZ jest właściwy do badania przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w postępowaniu dotyczącym ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ NFZ nie jest właściwy do badania przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Kwestia ta należy do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ZUS).

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach wyraźnie wyłącza sprawy dotyczące wymierzania i pobierania składek z zakresu działania NFZ, które należą do ZUS. Postępowanie w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest odrębne od postępowania dotyczącego wymierzania składek.

Czy WSA prawidłowo uchylił decyzję Prezesa NFZ, wskazując na konieczność zbadania przedawnienia składek przez organ NFZ?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, WSA nieprawidłowo uchylił decyzję, opierając się na konieczności zbadania przedawnienia składek przez organ NFZ, który nie jest do tego właściwy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że błędne założenie WSA co do właściwości organu NFZ do badania przedawnienia składek stanowiło podstawę do uchylenia wyroku WSA. Sąd pierwszej instancji powinien był dokonać merytorycznej oceny legalności decyzji organu NFZ bez badania przedawnienia składek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Przepisy (20)

Główne

u.ś.o.z. art. 109 § ust. 1 i 4

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dyrektywa kompetencyjna dla NFZ w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem spraw dotyczących wymierzania i pobierania składek.

u.ś.o.z. art. 109 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Wyłącza sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne z właściwości NFZ, przekazując je organom ubezpieczeń społecznych.

u.s.u.s. art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa zakres działania ZUS, w tym wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 1 i 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.p.u.n.f.z. art. 5 § pkt 18

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

u.p.u.n.f.z. art. 9 § ust. 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

u.p.u.n.f.z. art. 12 § ust. 1

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

u.p.u.n.f.z. art. 24 § ust. 1

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący obowiązku organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c