II GSK 1483/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-16
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotnespółka z o.o.wspólnikKRSdomniemanie prawdziwościwątpliwości faktycznerozstrzyganie na korzyść stronypostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, potwierdzając, że wątpliwości co do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu należy rozstrzygać na korzyść strony, nawet w przypadku danych wpisanych do KRS.

Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez R. K., który nabył udziały w spółkach z o.o. Prezes NFZ uznał, że R. K. podlega ubezpieczeniu jako wspólnik jednoosobowych spółek. WSA uchylił decyzję Prezesa NFZ, uznając, że istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które należy rozstrzygnąć na korzyść strony zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, stwierdzając, że WSA prawidłowo zastosował art. 81a § 1 k.p.a., a domniemanie prawdziwości danych z KRS może być obalone, ale wymaga to odpowiednich dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia podlegania przez R. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji uznał, że w sprawie występują niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, w szczególności w świetle przedstawionych przez skarżącego dowodów, takich jak zaświadczenie o zatrudnieniu w dniu nabycia udziałów oraz postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie podszycia się pod jego tożsamość. WSA zastosował art. 81a § 1 k.p.a., rozstrzygając wątpliwości na korzyść strony i umarzając postępowanie administracyjne. Prezes NFZ zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 81a § 1 k.p.a., argumentując, że WSA niezasadnie uznał istnienie wątpliwości i nieprawidłowo zastosował wspomniany przepis. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zastosował art. 81a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że choć dane wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego korzystają z domniemania prawdziwości, to domniemanie to może być obalone. W ocenie NSA, zebrany materiał dowodowy, w tym dokumenty przedstawione przez skarżącego i dowody z akt sprawy karnej, uzasadniały uchylenie decyzji Prezesa NFZ i zastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. NSA zwrócił uwagę na brak precyzyjnego wskazania w skardze kasacyjnej naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. w kontekście umorzenia postępowania przez WSA. Sąd uznał również, że dopuszczenie dowodów uzupełniających przez WSA było uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny prawidłowo zastosował art. 81a § 1 k.p.a., rozstrzygając wątpliwości na korzyść strony, nawet jeśli dane dotyczące wspólników widnieją w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Uzasadnienie

Sąd I instancji, opierając się na przedstawionych przez skarżącego dowodach (oświadczenie o wykorzystaniu danych, postanowienie o umorzeniu śledztwa, zaświadczenie o zatrudnieniu w dniu transakcji), uznał istnienie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. NSA potwierdził, że te dowody uzasadniały zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a. i rozstrzygnięcie na korzyść strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 81a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uchylenia decyzji, sąd wyjaśnia podstawę prawną.

u.krs art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

u.ś.o.z. art. 66 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 109 § 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 109 § 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 8 § 6 pkt 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.c. art. 13 § 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 365 § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd który je wydał, a także inne sądy i inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo zastosował art. 81a § 1 k.p.a. rozstrzygając wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Domniemanie prawdziwości danych z KRS może być obalone przez odpowiednie dowody. Dopuszczenie dowodów uzupełniających przez WSA było uzasadnione i nie spowodowało nadmiernego przedłużenia postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA. Zarzuty naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 17 ust. 1 ustawy o KRS, art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., oraz przepisów u.ś.o.z. i u.s.u.s.

Godne uwagi sformułowania

wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony domniemywa się że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe możliwe jest obalenie domniemania prawdziwości deklaratoryjnego wpisu do rejestru sąd kasacyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, nawet w sytuacji istnienia danych w KRS, które mogą być kwestionowane. Wskazuje na możliwość obalenia domniemania prawdziwości wpisu do KRS."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z nabyciem udziałów w spółkach i potencjalnym podszyciem się pod tożsamość. Konieczność precyzyjnego formułowania zarzutów w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej (rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony) oraz relacji między rejestrami KRS a postępowaniem administracyjnym. Pokazuje, że nawet wpisy do KRS nie są niepodważalne.

Czy dane z KRS zawsze są prawdą? NSA rozstrzyga o wątpliwościach na korzyść strony.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1483/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5944/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-08
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 13 § 2, art. 365 § 1.
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 146
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 109 ust. 1, art. 109 ust.3, art. 109 ust. 4.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 497
art. 8 ust. 6 pkt 4.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1, art. 145 § 2, art. 145 §  3, art. 174 pkt 1 i 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 81a § 1.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 112
art. 17 ust.1.
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - t..j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5944/23 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 305/02/2023/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz R. K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi R. K. (dalej: "skarżący) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ" lub "Prezes NFZ"), z dnia 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchylił zaskarżoną decyzję, umorzył postępowanie administracyjne, zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ stwierdził, że w związku z nabyciem przez skarżącego w dniu 29 grudnia 2021 r. całości udziałów w spółkach: G. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o., podlegał on obowiązkowi zgłoszenia się do ubezpieczenia zdrowotnego, jako wspólnik jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ podkreślił, że podpisy pod umowami spółek zostały poświadczone, a tożsamość potwierdzona na podstawie przedstawionych dowodów osobistych przez notariusza. Organ zaznaczył, że z danych widniejących w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych wynika, że seria i numer dowodu osobistego Skarżącego, okazanego notariuszowi podczas poświadczania podpisów na umowach sprzedaży udziałów jest zgodna danymi przekazanymi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Ponadto, Prezes NFZ zaznaczył, że w związku z umorzeniem śledztwa w sprawie posłużenia się danymi osobowymi i podrobienia podpisów, nie ma możliwości potwierdzenia sfałszowania podpisu, skutkiem czego umowy nabycia udziałów są wiążące.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie z 9 października 2023 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący przedłożył zaświadczenie o zatrudnieniu z 29 września 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji, z uwagi na występujące w przedmiotowej sprawie wątpliwości, przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów. WSA uwzględnił wniosek dowodowy Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z: zaświadczenia nr [...] z 25 września 2023 r. na okoliczność zatrudnienia Skarżącego w P. Sp. z o.o. od 1 grudnia 2013 r. na stanowisku operatora maszyn, potwierdzenia złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego z 15 kwietnia 2022 r. oraz potwierdzenia z 13 lipca 2022 r. złożenia przez Skarżącego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ponadto, w opinii Sądu I instancji, z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że w dniu zawarcia umów spółek w C., przebywał na terenie zakładu pracy w K.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości co faktów istotnych dla sprawy. W konsekwencji, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie należało zastosować regułę procesową wynikającą z treści art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którą jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
W podstawie prawnej wyroku wskazano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes NFZ, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny -wpływ na wynik sprawy tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy o p.p.s.a - w sprawie nie wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, przepis ten wskazany został jako podstawa prawna uchylenia decyzji Prezesa NFZ, obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego w takiej sytuacji było w myśl przepisu art. 141 §4 ustawy o p.p.s.a wyjaśnić zastosowaną podstawę prawną, w szczególności zaś wskazać jakie konkretnie przepisy postępowania administracyjnego naruszył organ, w czym przejawiło się to naruszenie ze strony organu w okolicznościach sprawy znanych organowi w dacie wydania decyzji, nadto jeżeli w oparciu o treść uzasadnienia sentencji wyroku można założyć, że wojewódzki sąd administracyjny uznał, że Prezes NFZ naruszył przepis art. 81a §1 k.p.a. i to w sposób mający istotne znaczenie na wynik sprawy i uzasadniający zastosowanie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy o p.p.s.a, to winien wojewódzki sąd administracyjny wyjaśnić na czym polegało uchybienie organu temu przepisowi, orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskutek tego wymyka się spod kontroli, albowiem motywy orzeczenia nie są jasne,
Organ przeprowadził postępowanie administracyjne rzetelnie, wszechstronnie, obiektywnie, oraz z poszanowaniem przepisów kpa, rozważył i uwzględnił wszystkie kwestie istotne z pkt widzenia rozstrzygnięcia, w szczególności z uwzględnieniem przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r o Krajowym Rejestrze Sądowym, art. 13 w zw. z art. 365 §1 kpc, które wiążą również wojewódzki sąd administracyjny. Z tych względów w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy tj. co do tego, że skarżący w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji był jedynym wspólnikiem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością C. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.
- art. 106 §3 ustawy o p.p.s.a w zw. z art. 81 a §1 k.p.a. - w wyniku jego zastosowania, pomimo, że nie wystąpiły przesłanki ku temu, zaoferowany bowiem przez pełnomocnika skarżącego dowód na etapie składania skargi nie służył kontroli legalności wydanej przez Prezesa NFZ decyzji, nie miał znaczenia dla ustalenia istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii ( statusu skarżącego w w/w spółkach z o.o.),
- art. 81 a §1 k.p.a. - w związku z uznaniem, że w sprawie należało zastosować regułę wynikającą z tego przepisu, w sytuacji gdy nie było i nie mogło być jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że skarżący w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji był jedynym wspólnikiem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością C. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. Zgodnie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemywa się że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Skarżący zaś figuruje w rejestrze przedsiębiorców jako jedyny wspólnik w/w spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz ich prezes zarządu. Prowadzenie rejestru sądowego należy do właściwości sądów rejestrowych. Sąd rejestrowy bada wniosek i dołączone do niego dokumenty. Postępowanie o wpis do rejestru jest postępowaniem rejestrowym prowadzonym na podstawie przepisów k.p.c. o postępowaniu nieprocesowym. Wpis następuje na podstawie postanowienia sądu rejestrowego, do postanowień o wpisie na zasadzie art. 13 §2 k.p.c., stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wyroków, w tym art. 365 §1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd który je wydał, a także inne sądy i inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej. W związku z tym Organ w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie miał prawa dokonywać ustaleń faktycznych, które pozostawałyby w sprzeczności z treścią wydanych przez sąd rejestrowy prawomocnych orzeczeń. Prowadziłoby to bowiem do badania przez Organ poprawności wpisu dokonanego do rejestru sądowego. Organ nie ma takich kompetencji. Ta reguła odnosi się także do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Regułę tę wojewódzki sąd administracyjny naruszył, podważając tym samym, z naruszeniem wskazanych przepisów orzeczenie innego sądu.
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym, stanowiącym, że domniemywa się że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, w związku z jego niezastosowaniem -art. 13 §2 k.p.c. w zw., art. 365 §1 k.p.c., w związku z ich niezastosowaniem, wpis skarżącego do rejestru przedsiębiorców w/w spółek z o.o. nastąpił w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu rejestrowego, które wiąże strony i sąd który je wydał, a także inne sądy (w tym sądy administracyjne) i inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej, - art. 109 ust. 1, 3 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27.08.2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych - w związku z ich niezastosowaniem, jako konsekwencja wszystkich wcześniej wymienionych naruszeń przepisów postępowania jak i prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe organ wniósł prawy o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu lub ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku w całości, oddalenie skargi i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Prezes NFZ wniósł również o zasądzenie na rzecz organu administracyjnego kosztów postępowania, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący zrzekli się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).
Przede wszystkim należy wskazać, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej organu zostały przedstawione nieprawidłowo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a mają charakter ogólny (blankietowy), wskazują one, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy dochodzi do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), czy też w razie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Unormowania te dają zatem sądowi administracyjnemu kompetencję do podejmowania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że naruszenie powołanych wyżej przepisów nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10, 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12). Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14).
W związku z powyższym należy przyjąć, że organowi w skardze kasacyjnej chodziło o naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 §4 p.p.s.a poprzez brak wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej, w szczególności zaś wskazania jakie konkretnie przepisy postępowania administracyjnego naruszył organ, w czym przejawiło się to naruszenie w okolicznościach sprawy znanych organowi w dacie wydania decyzji, w tym naruszenie przez organ art. 81a §1 k.p.a. i to w sposób mający istotne znaczenie na wynik sprawy i uzasadniający zastosowanie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy o p.p.s.a,
Zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 25 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3031/19 LEX nr 3072130). Celem art. 81a § 1 k.p.a. jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organu wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego (wyrok NSA z 7.12.2021 r., II GSK 2194/21, LEX nr 3340142).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji precyzyjnie wskazał dlaczego w sprawie ma zastosowanie art. 81a §1 k.p.a. Mianowicie podkreślił, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącego, z którego wynika, że jego dane osobowe zostały wykorzystane bez jego zgody, a on sam nie ma powiązań z G. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. Poza oświadczeniem w aktach znajduje się również postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie podszycia się pod jego tożsamość oraz podrobienia jego podpisu na dokumentach. Przyczyną umorzenia postępowania był brak ustalenia sprawcy zdarzenia. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji dopuścił dowodów uzupełniający z dokumentów w postępowaniu sądowoadministracyjnym: zaświadczenia nr [...] z 25 września 2023 r. na okoliczność zatrudnienia Skarżącego w P. Sp. z o.o. od 1 grudnia 2013 r. na stanowisku operatora maszyn, potwierdzenia złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego z 15 kwietnia 2022 r., potwierdzenia z 13 lipca 2022 r. złożenia przez Skarżącego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, zaświadczenia o zatrudnieniu z 29 września 2023 r. nr [...] z którego wynika, że skarżący w dniu 29 grudnia 2021 r., (to jest tym samym dniu, w którym w kancelarii notarialnej w C. zostały zawarte umowy sprzedaży Skarżącemu udziałów w ww. Spółkach) przebywał na terenie zakładu pracy w K. Dokumenty te stanowią dodatkowa przesłankę przemawiającą na korzyść skarżącego.
Należy przy tym podkreślić, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji. Istniały bowiem wątpliwości co do stanu faktycznego. Organ bowiem powinien był zebrać dodatkowy materiał dowodowy w postaci akt sprawy karnej. Z uzasadnienia bowiem o umorzeniu wynikało, że w aktach tych znajdują się dodatkowe dowody. Ponadto należało potwierdzić okoliczności określone w zaświadczeniu z 29 września 2023 r. nr [...] a więc, że skarżący w dniu zawierania umowy sprzedaży udziałów w Spółkach przebywał na terenie zakładu pracy w K. Zebrany przez organ materiał dowodowy nie był wystarczający i uzasadniał chylenie zaskarżonej decyzji.
Należy przy tym jednak wskazać, że organ w swojej skardze kasacyjnej nie wskazał jako podstawy zaskarżenia art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Z kolei jak już na wstępie zostało wskazane przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Stąd nie była możliwa kontrola zaskarżonego wyroku w zakresie umorzenia przez Sąd I instancji postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny m.in. na podstawie dowodu załączonego i dopuszczonego dopiero w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego przyjął z uwagi na treść art. 81 a § 1 k.p.a., że w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a wątpliwości te muszą być rozstrzygane na korzyść strony i stąd umorzył postępowanie administracyjne, a organ w swojej skardze kasacyjnej nie wskazał wprost na art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 81a k.p.a. jako podstawy zarzutu.
W odniesieniu do kwestii naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut jest nieuzasadniony. Niewątpliwie przyjęte w poczet materiału dowodowego dokumenty były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy a przeprowadzenie tychże dowodów nie spowodowała nadmiernego wydłużenia postepowania.
Nie jest również trafny zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego. Podnoszony art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym, stanowi, że domniemywa się że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Nie ulega wątpliwości, że możliwe jest obalenie domniemania prawdziwości deklaratoryjnego wpisu do rejestru (zob.m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 12 lutego 2014 r., IV CSK 361/13, OSNC 2015, Nr 1, poz. 10; z 14 marca 2012 r., II CSK 328/11, niepubl.; z 12 lutego 2010 r., I CSK 272/09, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 14 lipca 2016 r., II PZ 15/16, niepubl. i z 18 czerwca 2021 r., I CZ 3/21, niepubl. postanowienie SN z 30.11.2023 r., III CZ 299/23, LEX nr 3656032). Sąd I instancji miał więc prawo uznać, że domniemanie wynikające z powołanego przepisu mogło zostać obalone na podstawie załączonych dowodów zarówno do akt administracyjnych, jak i sądowych. Nie budzi również wątpliwości, że również organ w postępowaniu administracyjnym ma prawo do gromadzenia dowodów, które obalą domniemanie prawdziwości wpisu danych do Krajowego Rejestru Sądowego. Stąd zarzut naruszenia art. 13 §2 k.p.c. w zw., art. 365 §1 k.p.c oraz dalej art. 109 ust. 1, 3 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27.08.2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych - w związku z ich niezastosowaniem, jest nietrafny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie organu na rzecz skarżącego kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI