II GSK 1480/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-20
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowyprzewóz okazjonalnykara pieniężnaaplikacja mobilnapojazd osobowywymogi konstrukcyjneodpowiedzialność przedsiębiorcyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, uznając przewóz za okazjonalny wykonany pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na J. J. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych (art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym). Skarżący kwestionował uznanie przewozu za okazjonalny oraz odpłatny charakter usługi świadczonej przez jego żonę za pośrednictwem aplikacji mobilnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organów i WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r. oddalił skargę kasacyjną J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. Kara została nałożona za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, konkretnie za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy. Sprawa dotyczyła przewozu pasażera samochodem osobowym marki Skoda Rapid, zamówionego przez aplikację mobilną i opłaconego kartą płatniczą, wykonanego przez żonę skarżącego, która legitymowała się wypisem z licencji męża. Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznali, że przewóz miał charakter okazjonalny i odpłatny, a pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla tego typu przewozu. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. definicję przewozu okazjonalnego oraz sposób ustalenia stanu faktycznego. NSA odrzucił te zarzuty, wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym i kodeksu postępowania administracyjnego przez organy oraz WSA. Podkreślono, że aplikacja mobilna stanowiła środek organizacji i rozliczania usługi przewozowej, a kierująca działała w imieniu i na rachunek skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przewóz wykonany za pośrednictwem aplikacji mobilnej, opłacony kartą płatniczą, przez osobę działającą w imieniu i na rachunek przedsiębiorcy posiadającego licencję, stanowi odpłatny przewóz okazjonalny.

Uzasadnienie

Aplikacja mobilna służy do organizacji i rozliczania usługi przewozowej, a płatność kartą potwierdza odpłatny charakter usługi. Kierująca działała w imieniu i na rachunek przedsiębiorcy, co potwierdzało posiadanie przez niego licencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.t.d. art. 4 § pkt 11

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja przewozu okazjonalnego.

u.t.d. art. 18 § ust. 4a

Ustawa o transporcie drogowym

Wymóg konstrukcyjny dla pojazdów wykonujących przewóz okazjonalny (powyżej 7 osób).

u.t.d. art. 92a § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

Pomocnicze

u.t.d. art. 4 § pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja krajowego transportu drogowego osób.

u.t.d. art. 18 § ust. 4b

Ustawa o transporcie drogowym

Wyłączenia dotyczące przewozu okazjonalnego.

u.t.d. art. 92a § ust. 6

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja kierowcy na potrzeby odpowiedzialności podmiotu.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania niezbędnych czynności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewóz wykonany za pośrednictwem aplikacji mobilnej i opłacony kartą płatniczą jest odpłatnym przewozem okazjonalnym. Pojazd użyty do przewozu okazjonalnego musi spełniać wymogi konstrukcyjne określone w art. 18 ust. 4a u.t.d. Kierująca działała w imieniu i na rachunek przedsiębiorcy, który posiadał licencję i był odpowiedzialny za przewóz. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne.

Odrzucone argumenty

Przewóz wykonany przez aplikację mobilną nie jest przewozem okazjonalnym ani odpłatnym. Definicja przewozu okazjonalnego wymaga przewozu co najmniej dwóch osób (grupy pasażerów). Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe (naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach tych wyroków, uznając że są one trafne również w tej sprawie. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (...) albo naruszenie przepisów postępowania... Należy przypomnieć, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być rozważany jako samodzielna podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia Sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (...) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa jego kontrola instancyjna... W ramach lojalnego współdziałania w celu wyjaśniania okoliczności faktycznych, strona powinna przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy... W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że zgodna z prawem była ocena organów obu instancji, że sporny w niniejszej sprawie przewóz stanowił przewóz okazjonalny.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Marcin Kamiński

członek

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewozu okazjonalnego, odpowiedzialności przedsiębiorcy za przewozy wykonywane za pośrednictwem aplikacji mobilnych, wymogów konstrukcyjnych pojazdów oraz stosowania przepisów o transporcie drogowym w kontekście nowych technologii."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z aplikacją mobilną i konkretnymi przepisami ustawy o transporcie drogowym. Interpretacja przepisów UE może być odmienna w przypadku przewozów międzynarodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnych aplikacji do przewozu osób (Uber, Bolt itp.) i kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę. Pokazuje, jak prawo transportowe stosuje się do nowych technologii i jakie są konsekwencje dla przedsiębiorców.

Kara za przewóz osób przez aplikację: czy Twój samochód spełnia wymogi prawa?

Dane finansowe

WPS: 8000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1480/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
II SA/Bd 813/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-01-12
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 813/20 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 czerwca 2020 r. nr BP.501.2188.2019.0161.BD2.5227 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. J. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 813/20 oddalił skargę J. J. (dalej nazywanego "skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej nazywanego "GITD") z 19 czerwca 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 19 kwietnia 2019 r. w T. kontroli Policji poddany został pojazd marki Skoda Rapid o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez J. P. Dalsze czynności przeprowadzili inspektorzy ITD w Bydgoszczy, z których ustaleń wynika, że kierująca wykonywała przewóz jednego pasażera zamówiony i opłacony za pośrednictwem aplikacji elektronicznej działającej pod nazwą [...] ([...]), na którą to okoliczność okazano fakturę elektroniczną. Przewóz wykonywano pojazdem pięciomiejscowym. Wskazano, że kierująca okazała podczas kontroli prawo jazdy oraz wypis nr 1 z licencji nr 11/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej J. J. (skarżącemu) – mężowi kierującej. Ustalono, że skarżący nie zawarł z kierującą żadnej umowy o kierowanie, prowadziła ona pojazd na podstawie faktycznej – udzielenia pomocy swojemu małżonkowi.
W tych okolicznościach organ pierwszej instancji stwierdził, że wykonawcą usługi był przedsiębiorca J. J., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą J. z siedzibą [...]. Organ ustalił, że w sprawie doszło do wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 - dalej "u.t.d.") w związku z czym, decyzją z 20 września 2019 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł. za naruszenie art. 18 ust. 4a u.t.d., ujęte w lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego – GITD utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż w dniu kontroli kierująca wykonująca przewóz zarobkowy osób na rzecz i w imieniu skarżącego, wykonywała go pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d.
Decyzja ta stała się przedmiotem zaskarżenia przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wskazanym na wstępie wyrokiem, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym m.in. art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i 4b tej ustawy. Następnie wskazał m.in., że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy pozostają bezsporne. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy zasadnie przyjęły, że stwierdzony podczas kontroli przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy stwierdził, że świadczenie usługi przewozu osób zostało zainicjowane przez zleceniodawcę – pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji [...]. Aby zamówić kurs, musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej oraz zaakceptować regulamin aplikacji. W niniejszej sprawie – jak zasadnie stwierdziły organu obu instancji – nie wystąpiły łącznie przesłanki zastosowania odstępstwa opisanego w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Odnosząc się zarzutów skargi Sąd wyjaśnił, że pozostają one bez wpływu na istotę zawisłego sporu – kwestionowana kara nałożona została bowiem nie z powodu wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób bez wymaganej licencji, ale z powodu wykonywania jej pojazdem niespełniającym warunków konstrukcyjnych opisanych w art. 18 ust. 4a u.t.d. Wskazał też, że to skarżący był podmiotem wykonującym przewóz o charakterze zarobkowym, nie zaś "[...]", czy żona skarżącego. Działanie skarżącego mieściło się w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego, ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Kierująca wykonywała przewóz nie na swoją rzecz, lecz w imieniu i na rzecz skarżącego, o czym świadczą zarówno jej zeznania wynikające z protokołu kontroli (wykonywanie przewozu w ramach wspólnoty małżeńskiej), jak i okoliczność, że wylegitymowała się wypisem z licencji nr 11/2018 udzielonej na nazwisko męża. Również zawarta w aktach sprawy elektroniczna faktura wystawiona została w imieniu przedsiębiorstwa skarżącego (k. 14 akt adm.). To na nim ciążyła zatem odpowiedzialność za wykonanie usługi przewozu w sposób niezgodny z ustawą o transporcie drogowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci:
1) niewłaściwego zastosowania art, 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], wykonanie tego przejazdu przez kierowcę J. P., nie zaś przez Skarżącego (bądź jego pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na Skarżącego kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącego, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym
2) niewłaściwego zastosowania art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
3) niewłaściwego zastosowania art, 4 pkt 11 oraz art. 18 ust 4 a b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn.zm.) w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do w/w ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego kasacyjnie wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
4) niewłaściwego zastosowania art. 92 a ust 1 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz, 1371 z późn.zm.) w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 czerwca 2020 roku przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności
a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej,
b) braku zweryfikowania przez organ czy Kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz na jakiej podstawie Kierujący miałby współpracować ze Skarżącym;
c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, oraz w jaki sposób odbyła się płatność;
d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer. Jednocześnie wskazał, że w/w naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Bydgoszczy pominął podczas rozpoznawania sprawy podniesione wyżej okoliczności, zaś gdyby okoliczności te nie zostały pominięte, rozstrzygnięcie wydane w sprawie mogło być odmienne;
6) art. 145 § 1 pkt i lit a i c p.p.s.a, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego przepisów art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności oraz braku zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:
a) zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej,
b) braku zweryfikowania przez organ czy Kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz na jakiej podstawie Kierujący miałby współpracować ze skarżącym;
c) zaniechania ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, oraz w jaki sposób odbyła się płatność;
d) braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
e) poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz skarżącego, a więc przewóz miał charakter odpłatny, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych w jej petitum zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz od organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak też naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te w znacznej części powtarzają się, zmierzając do podważenia tych samych ocen wyrażonych przez Sąd pierwszej instancji, będących wynikiem przeprowadzonej przez ten Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Jeżeli zatem skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie prawa materialnego co do jego zastosowania – w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut procesowy, gdyż dopiero przy niekwestionowanym, albo niepodważonym stanie faktycznym można wypowiadać się o zastosowaniu prawa materialnego.
Problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach: z 8 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1344/18; z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 330/19; z 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 103/19; z 27 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 421/20; z 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 683/20, z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 20/21 i sygn. akt II GSK 624/21, z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 313/21 (te i kolejne powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach tych wyroków, uznając że są one trafne również w tej sprawie.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji o nałożeniu na skarżącego kasacyjnie, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł za naruszenie przepisów u.t.d., zaakceptował stanowisko organów, że skarżący, którego żona w dniu kontroli wykonywała przewóz drogowy pasażera, działając w jego imieniu, dopuścił się naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pomimo niespełnienia przez pojazd kryterium konstrukcyjnego z art. 18 ust. 4a u.t.d,. samochodem osobowym marki Skoda Rapid o nr rej. [...].
Odnosząc się już do zarzutów skargi kasacyjnej podkreślić należy, że najdalej idącym zarzutem procesowym sformułowanym w skardze kasacyjnej był zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i to on winien zostać poddany kontroli jako pierwszy.
Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów. Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a., musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17 (te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy przypomnieć, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być rozważany jako samodzielna podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia Sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (zob. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa jego kontrola instancyjna np. brak w nim oceny podstawy prawnej wraz z jej wyjaśnieniem, istotnych okoliczności sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się m.in. w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby możliwe było przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Inną natomiast kwestią jest zaś siła przekonywania argumentów użytych przez Sąd pierwszej instancji dla wykazania zasadności wydanego orzeczenia. Brak przekonania strony co do trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w wymaganym przez prawo stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w braku pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz braku odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi, w tym nieustosunkowaniu się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Stanowiska tego nie można podzielić. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku został wskazany przyjęty stan faktyczny, a zawarty w nim wywód w sposób logiczny i jasny wskazuje na podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz zawiera jej wyjaśnienie. Podane w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce.
W rozpoznawanej sprawie Sąd te wymogi spełnił, dlatego zarzut nieodniesienia się do zarzucanego w skardze naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie jest skuteczny. Sąd w całości podzielił pogląd organu, ale jednocześnie - zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem - dokonał jego oceny, zarówno co do prawidłowości przeprowadzonego w tej sprawie postępowania, jak i wykładni prawa materialnego. To zaś, że WSA nie stwierdził, zgodnie z oczekiwaniem skarżącego, uchybień procesowych, tj. "niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności" nie oznacza naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. Kwestionowanie wyrażonej przez organ i Sąd pierwszej instancji oceny prawnej nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu chybionym. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest bowiem możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17).
Zarzut określony jako II. 5 w petitum skargi kasacyjnej okazał się więc niezasadny.
Przed odniesieniem się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez GITD przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. (II. 6 petitum skargi kasacyjnej) należy wskazać, że zdaniem NSA, skarżący kasacyjnie zarzucając organom naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie podważa elementów stanu faktycznego ustalonych przez organy i prawidłowo zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, a w szczególności ustaleń poczynionych w toku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 19 kwietnia 2019 r. Nie kwestionuje bowiem, że w kontrolowanym pojeździe, przeznaczonym do przewozu 5 osób, w chwili zatrzymania do kontroli, żona skarżącego, przewoziła samochodem marki Skoda Rapid, pasażera, który zamówił usługę przewozu za pośrednictwem aplikacji mobilnej [...]. W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie, że wykonywany przewóz nie miał charakteru transportu okazjonalnego, również ze względu na okoliczność, iż kierowcą byłą żona skarżącego (która nie była jego pracownikiem), a także zarzucono brak ustalenia w jaki sposób odbyła się płatność i brak ustalenia zasad działania aplikacji [...].
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Granice postępowania dowodowego wyznacza również nieprzywołany w skardze kasacyjnej art. 78 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Z powyższych przepisów wyraźnie wynika, że czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy przy tym podkreślić, że zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy zdeterminowany jest zawsze unormowaniem materialnoprawnym, które może stanowić podstawę do wydania decyzji, czyli w rozpoznawanej sprawie art. 92a ust. 1 u.t.d., z którego wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 zł za każde naruszenie (brzmienie obowiązujące w dacie kontrolowanego przejazdu), przy czym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1. nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92 ust. 7 pkt 1 u.t.d.). W postępowaniu zmierzającym do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d., organ ma zatem obowiązek ustalić, czy nastąpiły naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc zaistnienie naruszenia opisanego w Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. zostały prawidłowo przez organy ustalone. Ze zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika bowiem, że w toku kontroli ustalono wykonywanie transportu drogowego – przewozu okazjonalnego, pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b. Zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w T. poddano kontroli drogowej pojazd marki Skoda Rapid o nr rej. [...]. Pojazdem kierowała J. P. – żona skarżącego wykonująca w dniu kontroli przewóz drogowy pasażera, działała w imieniu skarżącego i na jego rachunek jako wykonawcy przewozu, za którą był odpowiedzialny. Kierująca okazała podczas kontroli prawo jazdy oraz wypis nr 1 z licencji nr 11/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej skarżącemu. Organ ustalił, że w chwili zatrzymania do kontroli w pojeździe znajdował się pasażer. Pasażer zeznał, że przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji [...] zainstalowanej w telefonie. Zamówiony przewóz odbywał się w mieście T., na ul. K. (Dworzec PKP). Pasażer zapłacił za kurs kartą płatniczą, została wystawiona faktura elektroniczna. Kontrola drogowa została udokumentowana protokołem kontroli. Nie doszło tym samym do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż dostatecznie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego.
Nie zasługuje na uwzględnienie zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja zmierzająca do podważenia ustalenia o odpłatnym charakterze wykonywanego przez skarżącego kasacyjnie przewozu. Stanowisko organów w tym zakresie znalazło potwierdzenie w całokształcie zebranego materiału dowodowego i jest zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że czynności wykonywane w imieniu skarżącego miały ścisły związek ze złożonym przez pasażera zamówieniem i wykonaną usługą przewozu. Aplikacja [...] była zatem wykorzystywana do przyjmowania zleceń, ich wykonywania i rozliczania się z pasażerem za usługę przewozu. Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował zatem ustalenia organu, iż w zestawieniu z pozostałymi dowodami - protokołem z przeprowadzonej kontroli drogowej, zeznaniami świadka oraz dokumentacją fotograficzną, nie budziło wątpliwości, że skarżący wykonywał przewóz o charakterze odpłatnym.
Ponadto przypomnieć należy, że z zasadami postępowania administracyjnego takimi jak zasada oficjalności, zasada prawdy obiektywnej koresponduje zasada dotycząca rozkładu ciężaru dowodowego. W postępowaniu administracyjnym, w tym w szczególności w sprawach sankcji administracyjnych, to na organie spoczywa ciężar dowodu. Tak ukształtowana zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 603/16). W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2007 r., sygn. II GSK 172/07 wyraził pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od lojalnego współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
Powyższe stanowisko potwierdzają liczne przykłady z orzecznictwa, które akcentują, że obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego (por. wyroki NSA z: 17 lutego 2011 r., sygn. II GSK 273/10, 10 grudnia 2010 r., sygn. II OSK 1677/10). W ramach lojalnego współdziałania w celu wyjaśniania okoliczności faktycznych, strona powinna przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tym niemniej cały czas podkreśla się, że obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organ ma zatem obowiązek poszukiwania dowodów, jednak obowiązek ten nie jest nieograniczony w swoim zakresie, bowiem z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. nie wynika wcale, że na organ został przerzucony cały ciężar dowodowy w sprawie. Z cytowanego wyżej przepisu nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji obowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96). Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. Przyjmuje się również, że jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., sygn. II OSK 1933/08).
W świetle powyższego przyjąć należy, że w rozpoznawanej sprawie organy nie miały obowiązku poszukiwania dowodów, które stanowiłyby de facto kontrdowód co do własnych ustaleń wynikających z materiału dowodowego.
W świetle powyższego NSA uważa, że zarzut podniesiony w pkt II. 6 petitum skargi kasacyjnej, nie daje podstaw do uznania, że skarżący kasacyjnie skutecznie podważył stan faktyczny, który przyjęty został przez Sąd pierwszej instancji – jako prawidłowo ustalony przez organ – za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie.
Wobec powyższego należało przejść do rozpoznania zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Stosownie zaś do art. 5b ust. 1 u.t.d., uzyskanie odpowiedniej licencji wymaga podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że zgodna z prawem była ocena organów obu instancji, że sporny w niniejszej sprawie przewóz stanowił przewóz okazjonalny. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji słusznie również przyjął, że wszystkie wskazane w ustawie o transporcie drogowym formy i odmiany przewozu stanowią transport drogowy, a tym samym przewóz okazjonalny nie jest czymś innym niż transport drogowy, lecz stanowi jedną z jego form uregulowanych ustawą. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że dokonano przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., ustawodawca umożliwił zaś wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia art. 4 pkt 11 u.t.d. W ocenie NSA, w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). Organy w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie także wyjaśniły kwestię dotyczącą tego, czy przed rozpoczęciem kontrolowanego przewozu została zawarta umowa określająca warunki jego wykonania. Pasażer takiej umowy nie zawierał, gdyż usługę zamówił przy pomocy aplikacji [...], zaś zapłatę uiścił karta płatniczą "podpiętą" do aplikacji. W takiej sytuacji należy uznać, iż przewóz miał niewątpliwie charakter odpłatny, a sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i kierowcy z aplikacji [...], służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Sposób funkcjonowania aplikacji nie był między stronami sporny. Korzystał z niej tak kierowca jak i pasażer, i to dzięki niej doszło do skojarzenia osoby kierującej z pasażerem.
Odpłatne umożliwianie nawiązywania kontaktów przez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, na wzór wykorzystanej przez skarżącego w sprawie niniejszej, polega także na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym określone przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, TSUE zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi, w szczególności za pomocą aplikacji administrator określa przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, przedsiębiorstwo to pobiera opłatę w wysokości tej ceny od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (por. TSUE w cytowanym wyroku z 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15).
W konsekwencji uznać należy, że przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu przez aplikację [...] ma charakter zorganizowany i ciągły. Usługa była zatem przez skarżącego świadczona warunkach zorganizowania i ciągłości. Okoliczność, iż kierowcą była żona skarżącego nie zmienia w tym przypadku oceny sprawy – jak wskazano wcześniej, działała ona w imieniu skarżącego - udzielała pomocy swojemu małżonkowi – prowadząc pojazd na jego rachunek jako wykonawcy przewozu. Co więcej kierująca w toku kontroli okazała wypis nr 1 z licencji nr 11/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej skarżącemu, a więc był on za nią odpowiedzialny i w konsekwencji należało uznać za prawidłowe stanowisko, iż to skarżący dopuścił się opisanych naruszeń. Trafnie też w tym zakresie Sąd pierwszej instancji przywołał regulację zawartą w art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którą podmiot wykonujący przewóz drogowy podlega karze pieniężnej za stwierdzone naruszenie, stosownie zaś do ust. 5 i 6 tego przepisu ustalenie górnej granicy wysokości kary uzależnione jest liczby zatrudnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy czym za kierowców uznaje się również osoby niezatrudnione przez ten podmiot, wykonujące przewóz osobiście i na jego rzecz. Reasumując działanie skarżącego mieściło się w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego, ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu.
Należy w tym kontekście ponownie podkreślić, że posiadając licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., można wykonywać przewozy o różnym charakterze, to jest przewozy regularne, specjalne, wahadłowe i okazjonalne, o ile poza posiadaniem licencji na przewóz osób, spełnia się dodatkowe warunki dopuszczalności każdego z ww. rodzajów przewozów wynikające z przepisów prawa. Posiadając zaś tzw. "licencję taksówkarską", o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d., można dokonywać przewozów osób tylko taksówką. W niniejszej sprawie skarżący posiadał licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, o którym mowa w 5b ust. 1 cyt. ustawy, a przewóz nosił charakter przewozu okazjonalnego, gdyż nie spełniał cech przewozu regularnego, regularnego specjalnego ani wahadłowego, opisanych w art. 4 pkt 7, 9 i 10 u.t.d.
Słusznie Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko organów, że wykonywany przez skarżącego przewóz był przewozem okazjonalnym, wykonywanym pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Zgodnie natomiast z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300. 88), za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika".
Niezrozumiały i oczywiście błędny jest zarzut naruszenia ww. przepisów przez uznanie, ze "przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów" wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób).
Stawiając powyższy zarzut, strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzegła, że ww. rozporządzenie (WE) nr 1073/2009 ma zastosowanie do międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty (UE) przez przewoźników zarobkowych lub pracujących na potrzeby własne, mających siedzibę w państwie członkowskim zgodnie z jego ustawodawstwem, przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim, które nadają się, ze względu na swoją konstrukcję i wyposażenie, do przewozu więcej niż dziewięciu osób, włączając kierowcę, i które są do tego celu przeznaczone, oraz do ruchu tych pojazdów pustych w związku z takim przewozem (art. 1 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2-3), a także do krajowego zarobkowego przewozu drogowego osób, wykonywanego tymczasowo przez przewoźnika niemającego siedziby w danym państwie członkowskim, zgodnie z rozdziałem V tego rozporządzenia (art. 1 ust. 4). W związku z powyższym sformułowane w tym akcie definicje terminów: "usługi regularne", "szczególne usługi regularne" lub "usługi okazjonalne", jako odnoszące się do przewozu grupowego (zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia: przewozu więcej niż dziewięciu osób, włączając kierowcę), nie mają zastosowania do przewozów okazjonalnych w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. w zakresie, w jakim przewozy te nie są przewozami okazjonalnymi w autobusowym i autokarowym przewozie osób na terytorium UE.
Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, przy czym podmiotem, który zainicjował przedmiotowy przewóz był pasażer zlecający jego wykonanie przy pomocy aplikacji [...]. Przewóz ten nie spełnił wszystkich wymagań określonych przepisami prawa, albowiem samochód, którym wykonywany był w dniu kontroli przewóz osób, był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób, łącznie z kierowcą. Przepis art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a), b), c) u.t.d. wymaga dla przyjęcia dopuszczalności wykonywania przewozu okazjonalnego, a w konsekwencji wyłączenia możliwości ukarania z Ip. 2. 11 załącznika nr 3 do u.t.d., spełnienia warunków w tym przepisie przewidzianych, a nie było kwestionowane, że warunki te w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nie są usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4 a b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 oraz art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie. Prawidłowo zastosowano także art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. - przesłankami warunkującymi nałożenie kary pieniężnej na podstawie tego przepisu były ustalenia dotyczące stwierdzonych naruszeń polegających na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d.
W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, dokonując oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o transporcie drogowym, zasadnie podnosząc, że skoro opisane wyżej naruszenia zostały stwierdzone, to uzasadnione było zastosowanie przez organ art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. i nałożenie na podstawie tego przepisu kary pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI