II GSK 1478/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. P., przedsiębiorcy prowadzącego kantor wymiany walut, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 45 000 zł. Kara została nałożona za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.p.p.p.) za okres obejmujący rok 2019. Kontrola celno-skarbowa wykazała szereg nieprawidłowości, w tym brak sporządzenia oceny ryzyka, nieprawidłowe stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego przy transakcjach okazjonalnych (zarówno ponadprogowych, jak i podprogowych, które mogły być ze sobą powiązane), brak uwzględnienia charakteru i rozmiaru działalności w wewnętrznej procedurze, brak szkoleń pracowników oraz nieprawidłowe przekazywanie informacji o transakcjach do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Minister Finansów oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali te naruszenia za istotne i nie pozwalające na odstąpienie od nałożenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że ocena ryzyka jest kluczowa dla systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy, a naruszenia obowiązków w tym zakresie nie mogą być uznane za znikome. Odnosząc się do transakcji podprogowych, NSA stwierdził, że obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego dotyczy również sytuacji, gdy kilka operacji wydaje się być ze sobą powiązanych, a duża liczba takich transakcji powinna wzbudzić podejrzenia przedsiębiorcy. Sąd uznał, że materiał dowodowy zebrany przez organy administracji był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i prawidłowego zastosowania prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja obowiązków instytucji obowiązanych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w szczególności dotyczących oceny ryzyka, środków bezpieczeństwa finansowego przy transakcjach podprogowych oraz oceny znikomości naruszeń.
Orzeczenie dotyczy specyfiki działalności kantorów wymiany walut i stosowania przepisów u.p.p.p. w kontekście transakcji okazjonalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sporządzenie oceny ryzyka po zakończeniu kontroli, a przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, może być uznane za spełnienie obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 3 u.p.p.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanie dokumentu zawierającego ocenę ryzyka dopiero w toku postępowania administracyjnego, po zakończeniu kontroli, nie może odnieść skutku w postaci zaniechania nałożenia kary administracyjnej.
Uzasadnienie
Obowiązek sporządzenia oceny ryzyka powinien być spełniony w terminie określonym w przepisach, a jego realizacja po zakończeniu kontroli nie może uchylić odpowiedzialności za naruszenie tego obowiązku w okresie objętym kontrolą.
Czy transakcje podprogowe, które są liczne i o wysokiej łącznej wartości, powinny być traktowane jako transakcje powiązane wymagające zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, duża liczba transakcji podprogowych, dokonywanych w kolejnych pozycjach ewidencji po tym samym kursie, których łączna wartość przekraczała próg 15 000 euro, powinna wzbudzić podejrzenie o powiązanie transakcji i wymagać zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego.
Uzasadnienie
Ustawa wymaga stosowania środków bezpieczeństwa finansowego nie tylko dla transakcji przekraczających próg 15 000 euro, ale także dla kilku operacji, które wydają się być ze sobą powiązane. Duża częstotliwość i systematyczność takich transakcji może prowadzić do wniosku o ich powiązaniu, nawet jeśli nie są one literalnie wskazane jako takie w ustawie.
Czy naruszenia przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, dotyczące podstawowych obowiązków instytucji obowiązanej, mogą być uznane za znikome w rozumieniu art. 150 ust. 5 pkt 1 u.p.p.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenia podstawowych obowiązków, mających kluczowe znaczenie dla realizacji celów ustawy, nie mogą być uznane za znikome.
Uzasadnienie
Fundamentalna rola oceny ryzyka i stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w systemie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wyklucza możliwość uznania ich niespełnienia za naruszenie znikomej wagi.
Przepisy (20)
Główne
u.p.p.p. art. 27 § ust. 3
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Obowiązek sporządzenia oceny ryzyka i jej aktualizacji. Przesłanie dokumentu po zakończeniu kontroli nie zwalnia z odpowiedzialności.
u.p.p.p. art. 33 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego.
u.p.p.p. art. 34 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Zakres środków bezpieczeństwa finansowego, w tym identyfikacja i weryfikacja klienta.
u.p.p.p. art. 35 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego przy transakcjach okazjonalnych o wartości 15 000 euro lub większej, lub gdy kilka operacji wydaje się być ze sobą powiązanych.
u.p.p.p. art. 50
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Obowiązek wprowadzenia wewnętrznej procedury uwzględniającej charakter, rodzaj i rozmiar działalności.
u.p.p.p. art. 52
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Obowiązek zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki w programach szkoleniowych.
u.p.p.p. art. 72 § ust. 3
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Obowiązek przekazywania informacji o transakcjach do GIIF.
Pomocnicze
u.p.p.p. art. 150 § ust. 5 pkt 1
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Możliwość odstąpienia od nałożenia kary w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy waga naruszenia jest znikoma i naruszenie ustało.
u.p.p.p. art. 151 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Nakładanie kar administracyjnych przez Generalnego Inspektora.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Działanie zgodne z prawem, praworządność.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów według własnego przekonania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 3 u.p.p.p. przez uznanie, że sporządzenie oceny ryzyka po kontroli nie spełnia wymogu. • Błędna wykładnia art. 33 ust. 1, 34 ust. 1 pkt 1, 35 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.p.p. w zakresie identyfikacji klientów przy transakcjach podprogowych. • Wadliwe uzasadnienie wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.) z powodu braku odniesienia się do wszystkich zarzutów dotyczących art. 50, 52, 72 u.p.p.p. • Niezastosowanie art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. (brak dowodów na powiązanie transakcji podprogowych). • Niezastosowanie art. 80 k.p.a. (nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie rejestracji transakcji podprogowych). • Niezastosowanie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (rozstrzygnięcie oparte na pośrednich dowodach).
Godne uwagi sformułowania
Decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. • Nie można przyjąć znikomej wagi naruszeń w sytuacji, gdy instytucja obowiązana nie realizuje podstawowych, mających kluczowe znaczenie dla realizacji celów ustawy obowiązków. • Duża ilość transakcji podprogowych może prowadzić do konieczności uznania ich za powiązane w okolicznościach konkretnej sprawy. • Ustawa nie wymaga od instytucji obowiązanej pewności przy wiązaniu operacji, wystarczające jest, że instytucji 'wydaje się', iż operacje te ze sobą powiązane.
Skład orzekający
Dorota Dąbek
sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków instytucji obowiązanych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w szczególności dotyczących oceny ryzyka, środków bezpieczeństwa finansowego przy transakcjach podprogowych oraz oceny znikomości naruszeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki działalności kantorów wymiany walut i stosowania przepisów u.p.p.p. w kontekście transakcji okazjonalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych obowiązków instytucji finansowych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, z praktycznymi implikacjami dla kantorów wymiany walut i innych podmiotów objętych ustawą. Wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne dotyczące transakcji podprogowych i oceny ryzyka.
“Kantor wymiany walut ukarany za 'pranie pieniędzy': NSA wyjaśnia, kiedy transakcje podprogowe stają się problemem.”
Dane finansowe
WPS: 45 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.