II GSK 146/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że skarżąca posiadała legitymację strony w postępowaniu o zmianę koncesji na wydobywanie kopalin, mimo formalnego wyłączenia jej nieruchomości z terenu górniczego.
Skarżąca M. T. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Środowiska o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sprawa dotyczyła zmiany koncesji na wydobywanie granitu, gdzie skarżąca twierdziła, że mimo wyłączenia jej nieruchomości z terenu górniczego, nadal ponosi negatywne skutki eksploatacji. NSA uznał, że skarżąca miała interes prawny i legitymację strony w postępowaniu, a WSA nie ocenił tego wystarczająco wnikliwie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Środowiska o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie toczyło się w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie granitu. Wojewoda Dolnośląski pierwotnie zmienił koncesję, przedłużając jej ważność, jednak po odwołaniach skarżącej i innych stron, decyzja ta została uchylona. Następnie Wojewoda zmniejszył obszar terenu górniczego, wyłączając z niego część położoną na terenie gminy M., gdzie mieszkała skarżąca. W związku z tym organy uznały, że skarżąca utraciła status strony i umorzyły postępowanie odwoławcze. WSA podtrzymał to stanowisko, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że skarżąca posiadała legitymację strony w postępowaniu o zmianę koncesji. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa geologicznego i górniczego (w szczególności art. 26b w zw. z art. 25 ust. 3) oraz przepisy o planowaniu przestrzennym (art. 53 p.g.g.) kształtują sytuację prawną nie tylko koncesjonariusza, ale także osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji. NSA wskazał, że mimo formalnego wyłączenia nieruchomości skarżącej z terenu górniczego, nadal istniały przesłanki materialnoprawne uzasadniające jej udział jako strony, ze względu na negatywne skutki eksploatacji (odłamki skał, pył, hałas, wstrząsy) oraz brak planu zagospodarowania przestrzennego w momencie zmiany koncesji. Sąd uznał, że zarówno organy administracji, jak i WSA, zastosowały błędną, zawężającą wykładnię przepisów, nie badając wystarczająco wnikliwie przesłanek materialnoprawnych. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka posiada legitymację strony w postępowaniu o zmianę koncesji, jeśli wykaże interes prawny wynikający z negatywnych skutków eksploatacji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy prawa geologicznego i górniczego oraz przepisy o planowaniu przestrzennym chronią interesy osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji, nawet jeśli ich nieruchomości zostały formalnie wyłączone z terenu górniczego. Brak wystarczającej analizy tych przesłanek przez sądy niższych instancji stanowił podstawę do uchylenia wyroku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.g.g. art. 16 § ust. 2, 4 i 5
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 25 § ust. 2
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 25 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 26b
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 53 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 53 § ust. 2
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
u.p.z.p.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca posiadała legitymację strony w postępowaniu o zmianę koncesji, mimo formalnego wyłączenia jej nieruchomości z terenu górniczego, ze względu na negatywne skutki eksploatacji. Brak planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego w momencie zmiany koncesji stanowił naruszenie prawa. Sąd I instancji nie dokonał wystarczająco wnikliwej oceny materialnoprawnej przesłanek przyznania statusu strony.
Godne uwagi sformułowania
Ocena przesłanek materialno-prawnych, które mogą decydować o przyznaniu innym podmiotom niż sam tylko koncesjonariusz, praw strony w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji, musi być dokonywana z dołożeniem szczególnej staranności i wnikliwości. Umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z utratą przez zainteresowanych przymiotu strony było prawidłowe. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Skład orzekający
Jan Bała
przewodniczący
Jan Grabowski
sprawozdawca
Jan Kacprzak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że osoby narażone na negatywne skutki eksploatacji górniczej, nawet po formalnym wyłączeniu ich nieruchomości z terenu górniczego, mogą zachować status strony w postępowaniu o zmianę koncesji. Podkreślenie znaczenia analizy materialnoprawnej przesłanek przyznania statusu strony."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z prawem geologicznym i górniczym oraz ochroną środowiska i praw stron w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym i jak sądy mogą korygować błędy organów w tej kwestii, nawet gdy wydaje się, że formalne przesłanki zostały spełnione.
“Czy można stracić prawo do obrony, gdy granica terenu górniczego się przesunie?”
Dane finansowe
WPS: 680 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 146/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Bała /przewodniczący/ Jan Grabowski /sprawozdawca/ Jan Kacprzak Symbol z opisem 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin Hasła tematyczne Koncesje Sygn. powiązane VI SA/Wa 708/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-12-21 Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 185 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie Jan Kacprzak NSA Jan Grabowski (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 708/05 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 4 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie koncesji na wydobywanie kopalin 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza na rzecz skarżącej M. T. od Ministra Środowiska kwotę 680,- zł (sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 708/05 oddalił skargę M. T. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 4 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie kopalin. Sąd I instancji oddalając skargę uznał prawidłowość rozstrzygnięcia organu, z uwagi na utratę przymiotu strony. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Minister Środowiska decyzją z dnia 4 lutego 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji nr [...] Wojewody Dolnośląskiego z dnia 15 kwietnia 2004 r., zmieniającej koncesję Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa dnia 14 kwietnia 1993 r. w brzmieniu ustalonym decyzjami Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 2 października 1996 r. i z dnia 22 października 1999 r., na wydobywanie granitu ze złoża "[...]", położonego na terenie gminy S. i gminy M. Koncesja ta wygasła dnia 30 kwietnia 2003 r. S.K.S.M. Sp. z o.o. w S. przed upływem terminu ważności koncesji wystąpiły o jej przedłużenie. Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 29 kwietnia 2003 r. zmienił w/w koncesję w ten sposób, iż przedłużył jej ważność do 30 kwietnia 2033 r. Od tej decyzji odwołali się skarżąca oraz uczestnicy a decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2003 r. Organ uwzględnił odwołania skarżącej i uczestników, bowiem uznał, że doszło do naruszenia ich interesu prawnego oraz uprawnień jako stron w postępowaniu administracyjnym. Wojewoda Dolnośląski jako organ rozpatrujący ponownie sprawę uwzględnił wniosek Spółki i zmniejszył obszar terenu górniczego "[...]" do jego dotychczasowej części położonej na terenie gminy S., a wyłączył z niego część położoną na obszarze gminy M. Wojewoda uznał, iż po zmianie granic terenu górniczego, skarżąca i uczestnicy nie są już stronami w tym postępowaniu, dlatego też nowa decyzja zmieniająca koncesję nie została im w ogóle doręczona. Organ II instancji podzielając w tym zakresie stanowisko Wojewody Dolnośląskiego uznał, iż w następstwie zmniejszenia terenu górniczego "[...]" do obszaru gminy S. skarżąca - jako mieszkanka gminy M. - straciła status strony w niniejszej sprawie i w związku z tym należało orzec jak w zaskarżonej decyzji. Minister Środowiska wskazał, że zmodyfikowany wniosek o zmianę koncesji w ocenie organu odpowiada wymogom określonym w przepisach ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 z póz. zm.) i nie ma podstaw do jego kwestionowania. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie mają legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie granitu ze złoża "[...]". Uznał, że nie byli stronami postępowania zakończonego wydaniem przedmiotowej koncesji i nie brali w nim udziału, chociaż brali udział jako strony w pierwszym postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 kwietnia 2003 r. nr [...]. W ocenie organu na skutek zawężającego zmodyfikowania (skorygowania) przez przedsiębiorcę pierwotnego wniosku (z dnia 3 marca 2003 r., skorygowanego w grudniu 2004 r.) o zmianę koncesji w ponownym postępowaniu o zmianę koncesji, utracili oni przymiot stron postępowania uprawniający do wniesienia odwołania. Zdaniem organu przez dopuszczalne i zgodne z prawem zawężenie obszaru i terenu górniczego ich nieruchomości, będące wcześniej w terenie górniczym, znalazły się poza tym terenem i odpadła materialnoprawna podstawa, która uzasadniałaby ich "interes prawny", rozstrzygający o statusie strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie wykazało, że skarżący, po skorygowaniu przez przedsiębiorcę wniosku o zmianę koncesji nie legitymują się interesem prawnym - normą prawną z której wynikałyby dla nich określone prawa lub obowiązki uzasadniające wniesienie odwołania od decyzji w sprawie zmiany koncesji. Po stwierdzeniu, w wyniku rozpoznania odwołania, że odwołanie wniósł podmiot nieuprawniony, organ odwoławczy zobligowany był do umorzenia postępowanie odwoławczego na podstawie 138 § 1 pkt 3 k.p.a. WSA w Warszawie oddalając skargę M. T. na powyższą decyzję uznał, że zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego nie jest usprawiedliwiony. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza bowiem ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Zdaniem Sądu I instancji, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., polegający na błędnym rozumieniu tego przepisu przez organy administracji. Strona wywodziła interes prawny w zmierzaniu do zaprzestanie górniczej eksploatacji złóż granitu w pobliżu ich miejsca zamieszkania, niezależnie od przebiegu granicy pomiędzy gminami M. i S. Wskazywała, że jako właściciele nieruchomości położonej w pobliżu kopalni muszą znosić skutki odstrzałów górniczych, a w szczególności chronić się przed spadającymi na ich posesję odłamkami skał. Wstrząsy wywołane eksplozjami naruszają konstrukcję ich domów, a towarzyszące eksploatacji zapylenie utrudnia skarżącym normalne zamieszkiwanie na nieruchomości stanowiącej ich własność. Sąd I instancji uznał, że strona skarżąca w toku postępowania oprócz twierdzeń nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących istnienie okoliczności, na które się powołuje, tak więc wywodzenie interesu prawnego z prawa własności nie zostało wykazane. Sąd I instancji podkreślił, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. powoduje według jednej koncepcji konieczność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w formie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Drugi zaś pogląd zakłada, że o braku interesu prawnego organ odwoławczy może rozstrzygać jedynie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w formie decyzji administracyjnej. NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 r. (opubl. w: OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119) wskazał, że jego ocenie stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a. stwierdzając, że umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z utratą przez zainteresowanych przymiotu strony było prawidłowe. W ocenie Sądu, wywodzone przez stronę skarżącą okoliczności, że w materiale dowodowym brak jest wymaganej prawem oceny wpływu wydobycia kopaliny na środowisko na obszarze gminy M., a zwłaszcza wsi C., w której mieszkają skarżący tj. oceny przewidywanego wpływu wydobycia kopaliny na środowisko jako jeden z koniecznych elementów materiału dowodowego w postępowaniu koncesyjnym (por. art. 20 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 pkt. 4 prawa geodezyjnego i górniczego) jest bezzasadny w tym postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy zarówno obszar górniczy tj. przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji, jak i teren górniczy tj. przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego zostały pozytywnie zaopiniowane przez Wyższy Urząd Górniczy oraz zamknięte w granicach nieruchomości uprawnionej z koncesji. W skardze kasacyjnej złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. T. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości albo o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi w całości oraz w przypadku zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania w obu instancjach. Skarżąca w oparciu o art. 174 pkt 1 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 16 ust. 2, 4 i 5 oraz art. 25 ust. 2 prawa geologicznego i górniczego w związku z art. 155 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. na skutek uznania, iż postępowanie odwoławcze prowadzone przez Ministra Środowiska na skutek odwołania skarżącej od decyzji Wojewody Dolnośląskiego nr [...] z dnia 15 kwietnia 2004 r. zmieniającej koncesję dla S.K.S.M. Sp. z o.o. na wydobywanie granitu ze złoża "[...]" położonego na obszarze gmin S. i M. (decyzja Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 kwietnia 1993 r. w brzmieniu ustalonym decyzjami zmieniającymi tegoż organu z dnia 2 października 1996 r., 22 października 1999 r. ) było bezprzedmiotowe i z tego względu podlegało umorzeniu. 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., a także art. 127 § 1, art. 134 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. na skutek oddalenia skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia 4 lutego 2005 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że umorzenie postępowania zostało podyktowane przyczynami o charakterze czysto proceduralnym. Postępowanie w przedmiocie zmiany koncesji nie było, ani też nie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania była zmiana udzielonej wcześniej koncesji i przedmiot ten nie ma związku z istnieniem, bądź nieistnieniem uprawnienia skarżącej do uczestniczenia w postępowaniu koncesyjnym w charakterze strony. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie nie dopuszczono do merytorycznego zbadania zarzutów naruszenia przepisów k.p.a., w tym art. 155 i art. 106 w związku z art. 16 prawa geologicznego i górniczego, wskutek czego w obrocie prawnym funkcjonuje rażąco wadliwa i krzywdząca dla stron decyzja organu I instancji o zmianie koncesji dla S.K.S.M. Sp. z o.o. w S. Skarżąca podniosła, że WSA powielił błędy organu odwoławczego przy ocenie zarówno tytułu skarżącej do udziału w postępowaniu w charakterze strony, jak i trybu umorzenia postępowania odwoławczego oraz przeoczył przy rozpatrywaniu skargi treść przepisu art. 134 k.p.a. oraz dokonał nieprzychylnej dla skarżącej interpretacji art. 28 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a., prowadzącej do odebrania jej praw strony w postępowaniu, mimo wykazania przez nią interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja Ministra Środowiska, jak i wyrok WSA ograniczają jej prawo do Sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Umarzając postępowanie odwoławcze Minister Środowiska uniemożliwił kontynuowanie postępowania w przedmiocie spornej zmiany koncesji, co było niezgodne z przepisami k.p.a., a zostało zaakceptowane przez WSA. Wadliwa decyzja Wojewody Dolnośląskiego uniknęła zatem kontroli instancyjnej, a następnie - ewentualnie - kontroli sądowo-administracyjnej, co świadczy - zdaniem skarżącej - o naruszeniu jej prawa do sądu w rozumieniu Konwencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca zarzuca wyrokowi Sądu I instancji zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 16 ust. 2, 4 i 5 oraz art. 25 ust. 2 Prawa geologicznego i górniczego (dalej p.g.g.), w związku z art. 155 k.p.a. oraz art. 105 par. 1 k.pa. , przez przyjęcie, że w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 15 kwietnia 2004, zmieniającej koncesję na wydobywanie granitu ze złoża położonego na obszarze gmin S. i M. udzieloną S.K.S.M. sp. z o.o. - strona skarżąca nie posiadała legitymacji prawnej strony, w związku z czym Sąd I instancji uznał za zasadną decyzję Ministra Środowiska o umorzeniu postępowania odwoławczego w tej sprawie jako bezprzedmiotowego. Skarżąca zarzuca również mające, jej zdaniem, wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 28 i 29 k.p.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., a także art. 127§ 1, art. 134 i art. 138 § 1 pkt.3 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. przez uwzględnienie stanowiska organu administracji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, która w rozważanej sprawie nie wchodzi w rachubę. Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie NSA zasadą Sąd powinien w pierwszej kolejności rozważyć zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu, a w przypadku gdyby okazały się one nieuzasadnione, rozważyć zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego. W pewnych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny nie może się jednak ograniczyć wyłącznie do formalnej oceny prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów, lecz powinien również brać pod uwagę sposób uzasadnienia podniesionych zarzutów. W rozpatrywanej sprawie chodzi w szczególności o to, czy decyzja organu o umorzeniu postępowania odwoławczego, ze względu na stwierdzenie braku formalnej legitymacji procesowej strony u skarżącej, nie ogranicza jej prawa do ochrony sądowej. Na konieczność uwzględniania przez sąd administracyjny tego aspektu zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 lipca 2004 -sygn. 356/04 (ONSA i WSA 2004, Nr 3, poz.72) oraz z dnia 23 listopada 2004 r. (sygn. GSK 899/04, ONSA i WSA 2005, Nr. 5, poz.99 ). Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, że Sąd I instancji nie poddał głębszej merytorycznej ocenie błędnej - zdaniem skarżącej - wykładni przepisu art. 28 k.p.a., przyjętej w decyzji odwoławczej Ministra Środowiska, lecz aprobując bezkrytycznie pogląd organu o utracie przez skarżącą legitymacji strony po zmianie granic obszaru górniczego - Sąd uniemożliwił w istocie merytoryczne rozpoznanie zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, a następnie powtórzonych w skardze ,wobec decyzji zmieniającej koncesję górniczą udzieloną wcześniej S.K.S.Mh. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca wskazuje, że zmiana w.w. koncesji, polegająca na nieznacznym w istocie przesunięciu granicy terenu górniczego kopalni odkrywkowej tak, aby teren ten nie wchodził w granice gminy M., w której zamieszkuje skarżąca oraz jej sąsiedzi nie zmienia w niczym ich sytuacji prawnej i faktycznej w stosunku do stanu dotychczasowego, jako mieszkańców terenu przyległego do kopalni, narażonych bezpośrednio na skutki odkrywkowej eksploatacji złoża granitu. Eksploatacja złoża prowadzona metoda strzałową, przy użyciu silnych ładunków sprawia, ze na ich nieruchomości spadają odłamki skał i pył granitowy, powoduje również uciążliwy dla ludzi hałas i wstrząsy naruszające konstrukcje ich domów mieszkalnych. Skarżąca twierdzi, że stosowany przez przedsiębiorcę górniczego sposób eksploatacji złoża zagraża jej zdrowiu i bezpieczeństwu, a dokonana przez Wojewodę Dolnośląskiego zmiana koncesji, sprowadzająca się do niewielkiej korekty granic obszaru i terenu górniczego kopalni odkrywkowej nie zmniejszyła rzeczywistych szkodliwych wpływów robót górniczych na terenie zamieszkałym przez skarżącą. Wymienione wyżej okoliczności w pełni uzasadniały - zdaniem skarżącej - przyjęcie, że ma ona interes prawny, a nie wyłącznie faktyczny, uzasadniający jej udział jako strony w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej podał dodatkowe argumenty uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej wskazując, że interes prawny skarżącej uzasadniający jej udział na prawach strony w postępowaniu o zmianę koncesji wynikał już choćby z niemożności normalnego wykonywania praw właścicielskich na gruntach przyległych do spornego terenu górniczego oraz zagrożenia dla jej zdrowia i bezpieczeństwa, jakie stwarza stosowna przez przedsiębiorcę górniczego metoda eksploatacji złoża. Wskazał ponad to, że w chwili zmiany decyzji koncesyjnej w zakresie dotyczącym granic terenu górniczego brak było planu zagospodarowania przestrzennego uwzględniającego powyższą zmianę, co stanowiło naruszenie wymogu przewidzianego w art. 53 ust. 1 p.g.g. Plan ten został uchwalony przez Radę Gminy M. dopiero w grudniu 2005 r., dowodem czego jest złożony przez pełnomocnika do akt sprawy dokument. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko strony skarżącej w kwestii zasadniczej, tzn. że posiadała ona legitymację strony w postępowaniu dotyczącym zmiany spornej koncesji górniczej. Umocowanie dla tej legitymacji stanowią przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie -Prawo geologiczne i górnicze, określające tryb i zasady ustalania oraz zmiany granic terenu górniczego, tj. przestrzeni objętej przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 pkt 9 p.g.g. ). Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 3 p.g.g. koncesja na wydobywanie kopalin powinna wyznaczać m. in. granice obszaru i terenu górniczego w uzgodnieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. Z kolei art. 26b p.g.g. dopuszcza możliwość odmowy udzielenia koncesji, jeżeli zamierzona działalność wydobywcza uniemożliwia wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Art. 53 p.g.g. wymaga sporządzenia dla terenu górniczego planu zagospodarowania przestrzennego, w trybie określonym ustawą z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z poźn. zm.) . Plan ten powinien zapewnić integrację wszelkich działań podejmowanych w ramach terenu górniczego m. In. w celu: a/ zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i b/ ochrony środowiska, w tym obiektów budowlanych ( art. 53 ust. 2 p.p.g.). Jest faktem bezspornym, że w chwili podjęcia decyzji o zmianie koncesji w zakresie dotyczącym granic obszaru i terenu górniczego dla kopalni odkrywkowej granitu - plan taki nie był uchwalony, co stanowiło istotne uchybienie przytoczonym przepisom prawa geologicznego i górniczego. Celem udziału w postępowaniu o zmianę koncesji skarżącej , oraz innych właścicieli nieruchomości przylegających do terenu górniczego kopalni granitu, było niewątpliwie dążenie do takiego przesunięcia granic obszaru i terenu górniczego, które gwarantowałoby minimalizację odczuwanych przez te osoby negatywnych skutków eksploatacji górniczej i umożliwiało im, jako właścicielom, normalne korzystanie z nieruchomości, zgodne z ich przeznaczeniem. W tym stanie rzeczy Sąd uważa, że w świetle art. 26 b. w związku z art. 25 ust. 3 p.g.g. w postępowaniu o zmianę koncesji w części dotyczącej zmiany granic terenu i obszaru górniczego osoby te legitymowały się interesem prawnym opartym na prawie materialnym i przysługiwały im prawa strony postępowania. Wymienione wyżej przepisy prawa materialnego kształtują bowiem nie tylko sytuację prawną samego koncesjonariusza, tj. przedsiębiorcy górniczego uprawnionego z koncesji do wydobywania kopalin, ale również innych osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji górniczej (robót górniczych) prowadzonej w granicach dotychczasowego obszaru górniczego. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko przyjęte w wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. / Sygn. akt II GSK 59/06 / wydanym w podobnej sprawie. W powyższym wyroku NSA przyjął, że osobom prowadzącym działalność gospodarcza na terenie górniczym, jako przestrzeni objętej przewidywanym szkodliwym wpływem robót górniczych przysługują uprawnienia strony postępowania w sprawach dotyczących legalności koncesji na wydobywanie kopalin - w części określającej granice terenu górniczego. W rozpatrywanej sprawie, zarówno organ rozstrzygający w I instancji, tj. Wojewoda Dolnośląski, jak też Minister Środowiska, który umorzył postępowanie odwoławcze jako, jego zdaniem, bezprzedmiotowe - przyjęli błędną, zawężającą wykładnię art. 28 k.p.a. uznając, że po formalnej zmianie granic teren górniczego właściciele nieruchomości, które znalazły się poza tym terenem, tracą legitymację strony tego postępowania. Wymienione organy nie podjęły, niestety, próby dokładniejszego zbadania przesłanek materialnoprawnych, które mogłyby uzasadniać przyznanie skarżącej legitymację strony w tym postępowaniu. Należy stwierdzić, ze również Sąd I instancji aprobował dość bezkrytycznie stanowisko organu odwoławczego, nie biorąc pod uwagę złożonych i wielopodmiotowych skutków prawnych koncesji na wydobywanie kopalin. Ponieważ skutki prawne działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie tych koncesji mogą niekiedy w istotny sposób dotykać interesów prawnych osób trzecich, zatem ocena przesłanek materialno-prawnych, które mogą decydować o przyznaniu innym podmiotom niż sam tylko koncesjonariusz , praw strony w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji, musi być dokonywana z dołożeniem szczególnej staranności i wnikliwości, czego Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie uczynił. Uznając zasadność podstawowych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI