II GSK 1452/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-21
NSAAdministracyjneWysokansa
ruch drogowypojazdykosztyusuwanie pojazdówprzechowywanie pojazdówpostępowanie administracyjneodpowiedzialnośćwłaściciel pojazduNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o kosztach usunięcia pojazdu z powodu wadliwego postępowania organów administracji.

Sprawa dotyczyła kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. WSA uchylił decyzję SKO, wskazując na błędy organów w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności w zakresie powiadomienia właściciela i ustalenia odpowiedzialności solidarnej. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA co do wadliwości postępowania administracyjnego, mimo że samo uzasadnienie wyroku WSA mogło być częściowo błędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi ustalającą koszty usunięcia i przechowywania pojazdu, wskazując na istotne braki w postępowaniu administracyjnym. Sąd I instancji stwierdził, że organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie zbadały okoliczności dotyczących władania pojazdem przez inne osoby niż właściciel oraz nie powiadomiły właścicielki niezwłocznie o usunięciu pojazdu, co skutkowało naliczeniem nadmiernych kosztów przechowywania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, oddalił ją, uznając, że mimo pewnych wad w uzasadnieniu wyroku WSA, rozstrzygnięcie to było prawidłowe. NSA podkreślił, że organy administracji miały obowiązek ustalić wszystkie okoliczności mające wpływ na odpowiedzialność za koszty, w tym kwestię odpowiedzialności solidarnej oraz wpływ własnych zaniechań na wysokość naliczonych opłat. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na konieczność prawidłowego powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu i możliwości jego odbioru, a także na potrzebę zbadania, czy pojazdem nie władała inna osoba w momencie jego usunięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny i nie zastosował prawidłowo przepisów prawa materialnego, co uzasadnia uchylenie decyzji.

Uzasadnienie

Sąd I instancji uznał, że organy nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności, w tym władania pojazdem przez inne osoby i nie powiadomiły właścicielki niezwłocznie o usunięciu pojazdu, co wpłynęło na wysokość kosztów. NSA podzielił tę ocenę co do wadliwości postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.r.d. art. 130a § ust. 10h

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ponosi właściciel w dniu wydania dyspozycji usunięcia, z zastrzeżeniem innych ustępów. Decyzję o zapłacie wydaje starosta.

Pomocnicze

p.r.d. art. 130a § ust. 10i

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów.

p.r.d. art. 130a § ust. 10

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek prawidłowego powiadomienia właściciela lub osoby uprawnionej o fakcie usunięcia pojazdu z drogi. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czynności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Rozporządzenie art. 3 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów...

Obowiązek powiadomienia właściciela pojazdu o jego usunięciu.

Rozporządzenie art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów...

Forma pisemna powiadomienia właściciela pojazdu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności dotyczących władania pojazdem przez inne osoby. Organ nie powiadomił właścicielki niezwłocznie o usunięciu pojazdu, co skutkowało naliczeniem nadmiernych kosztów przechowywania. Brak było podstaw do obciążenia właścicielki kosztami wynikającymi z zaniechań organu.

Odrzucone argumenty

Organ podniósł, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż znaczenie mają faktyczne koszty usunięcia i przechowywania, a nie koszty ustalone w uchwale rady powiatu.

Godne uwagi sformułowania

Organ nie działa przy tym w powołanym zakresie na zasadzie uznania, a więc nie zależy to od jego woli kto zostanie pociągnięty do odpowiedzialności za wskazane koszty usunięcia oraz przechowywania pojazdu. Ustawodawca nakazał mu bowiem z urzędu uwzględniać okoliczność dysponowania pojazdem w momencie jego usuwania przez inną osobę niż jego właściciel. Zaniechanie organu skutkowało pozbawieniem właściciela możliwości odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego, co z kolei doprowadziło do wygenerowania podwyższonych kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Jacek Boratyn

członek

Małgorzata Korycińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za koszty usunięcia i przechowywania pojazdów, obowiązki organów administracji w zakresie powiadamiania właścicieli, znaczenie zaniechań organów dla wysokości naliczanych kosztów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury usuwania i przechowywania pojazdów na podstawie Prawa o ruchu drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do wadliwego ustalenia kosztów, a nawet obciążenia obywatela kosztami wynikającymi z zaniechań urzędników. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów KPA i PORD.

Czy koszty parkowania twojego auta mogą wzrosnąć przez błąd urzędnika? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1452/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Łd 608/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-03-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 130a.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 608/23 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 lipca 2023 r. nr SKO.4141.598.2023 w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 marca 2024 r. w sprawie ze skargi D. G. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy") w Łodzi z dnia 25 lipca 2023 roku w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zgierskiego z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnikowi skarżącej kwotę 480 zł zawierającą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 lipca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej: "p.r.d."), utrzymało w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 19 czerwca 2023 r., ustalającą obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu marki F. S. o numerze rejestracyjnym [...] [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Starosta Zgierski decyzją z 19 czerwca 2023 r. orzekł o ustaleniu dla skarżącej wysokości kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu marki F. S. o numerze rejestracyjnym [...] [...] w wymiarze 8 432,00 zł.
Organ II instancji rozpoznając odwołanie skarżącej uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Zdaniem SKO, właściciel pojazdu zawsze ponosi koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów z właścicielem (patrz art. 130a ust. 10i p.r.d.), co oznacza, że skarżąca jako właściciel pojazdu zawsze będzie zobowiązana do uiszczenia kosztów jego usunięcia i przechowywania.
Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO stwierdziło, że postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego powyższe okoliczności bada sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym, dlatego prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji, w opinii organu odwoławczego, postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.
Organ drugiej instancji za gołosłowne uznał twierdzenie skarżącej, że pojazd w chwili jego usunięcia nie znajdował się w jej władaniu. SKO podkreśliło, że mimo podjętych przez organ I instancji działań fakt posiadania pojazdu przez P. W., na którego wskazywała skarżąca, nie został potwierdzony, podobnie zresztą jak przedłożona przez skarżącą korespondencja mailowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując legalność decyzji uznał skargę skarżącej za zasadną.
Zdaniem Sądu I instancji, art. 130a ust. 10i p.r.d. nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi osoby, która faktycznie kierowała pojazdem, przy czym ww. regulacja nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. W opinii Sądu I instancji, organ administracji przed wydaniem decyzji ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu, winien ustalić okoliczności mające wypływ na samo ustalenie obowiązku poniesienia opłaty przez skarżącą i jego zakres. Sąd I instancji uznał, iż z akt sprawy i uzasadnień wydanych decyzji nie wynika, w jakim trybie i na jakiej konkretnie podstawie prawnej oraz w jakich okolicznościach została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu na parking strzeżony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do argumentacji skarżącej przedstawionej w odwołaniu dotyczącej okoliczności pozostawienia pojazdu na autostradzie [...] oraz nie ustalono czy w przedmiotowej sprawie obowiązek pokrycia kosztów nie ciąży stosownie do art. 130a ust. 10i p.r.d. na innej osobie solidarnie z właścicielem.
Dodatkowo z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca została niezwłocznie powiadomiona na piśmie przez podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu w sposób określony w § 3 rozporządzenia z 22 czerwca 2011 r., a więc o tym, że zostanie obciążona kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca dopiero pismem z 13 lutego 2023 r., została poinformowana przez organ pierwszej instancji o usunięciu pojazdu z drogi 4 października 2022 r., umieszczeniu go na parkingu strzeżonym, możliwości jego odbioru, treści art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. oraz o tym, że starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów niezależnie od tego czy właściciel odebrał pojazd, czy też sąd orzekł o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. WSA zaznaczył, że skarżąca po otrzymaniu 20 lutego 2023 r. zawiadomienia, odebrała pojazd 14 marca 2023 r.
Zdaniem Sądu I instancji, brak wskazanych ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, a w konsekwencji nie zostały prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego. Wskazane wyżej braki, ogólnikowość uzasadnień decyzji, brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentacji skarżącej przedstawionej w odwołaniu i przedłożonych przez nią dokumentów naruszają, w zdaniem WSA, nie tylko art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., ale również art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że ustalenie wskazanych wyżej okoliczności miało decydujące znaczenie dla ustalenia, czy i za jaki okres winny być naliczone koszty, o których stanowi art. 130a ust. 10h p.r.d., ponieważ, jak już wyżej wskazano, skarżąca nie może być obciążana skutkami braku powiadomienia przez okres 4 miesięcy o usunięciu pojazdu z drogi wynikającego z nieprawidłowego ustalenia, kto jest właścicielem pojazdu pomimo dopełnienia obowiązku zgłoszenia faktu nabycia przez nią 30 września 2022 r. pojazdu i ujawnienia tej okoliczności w CEP. WSA dodał również, że faktyczny koszt usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz koszt przechowywania go przez 91 dób były niższe niż zastosowane w rozpoznawanej sprawie opłaty ustalone w uchwałach Rady Powiatu Zgierskiego Nr XXXIX/348/21 z dnia 26 listopada 2021 r. i Nr LIV/441/22 z 28 października 2022 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu.
Sąd I instancji wskazał, że organ przy ponownym postępowaniu powinien usunąć wskazane braki oraz przedstawić w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie.
W podstawie prawnej wyroku wskazano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r, poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.
Organ zaskarżył wyrok w całości zarzucając mu:
1) naruszenie prawa materialnego:
a) art. 130a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 10 i ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późniejszymi zmianami, dalej też - p.r.d), w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia z dnia 22 czerwca 2011 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. 2018 poz. 2285) - dalej zwane Rozporządzeniem, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że D. G.
zwana dalej - skarżącą, nie może być obciążana skutkami braku powiadomienia przez okres 4 miesięcy o usunięciu pojazdu z drogi wynikającego z nieprawidłowego ustalenia kto jest właścicielem pojazdu, podczas gdy brak jest w tych przepisach określonego terminu dla organu do powiadomienia właściciela pojazdu, a właściciel powinien zostać powiadomiony o usunięciu pojazdu niezwłocznie czyli bez zbędnej zwłoki, przy czym z akt sprawy wynika, że organ dokonywał czynności w celu ustalenia właściciela pojazdu.
b) art. 130a ust. 6, ust. 6e i ust. 10h w związku z ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w związku z § 1 pkt. 3 lit. b) uchwały Nr XXXIX/348/21 Rady Powiatu Zgierskiego z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2021 r., poz. 6021) oraz z §1 pkt 3 lit. b) uchwały Nr LIV/441/22 Rady Powiatu Zgierskiego z dnia 28 października 2022 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2022 r., poz. 6498) poprzez ich błędną wykładnię i ustalenie, że w niniejszej sprawie znaczenie mają faktyczne koszty poniesione z tytułu usunięcia oraz przechowywania pojazdu, a nie koszty wskazane w aktach prawa miejscowego tj. w tym przypadku - uchwale Rady Powiatu Zgierskiego.
2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej i decyzji ją poprzedzającej, w sytuacji
gdy materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy i całościowy, jak i również dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, a tym samym nie zachodzi konieczność jego uzupełnienia poprzez prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego przez organy w celu ustalenia stanu faktycznego, tj. skąd pojazd był usunięty, czy w chwili usunięcia znajdował się we władaniu innej osoby niż skarżąca, czy w rozpoznawanej sprawie obowiązek pokrycia kosztów związanych z usunięciem oraz przechowywaniem pojazdu, o których stanowi art. 130a ust. 10h p.r.d. nie ciąży stosowanie do art. 130a ust. 1 i ust. 10i p.r.d. na innej osobie solidarnie z właścicielem, przy czym nie jest sporne kto był w chwili usunięcia pojazdu jego właścicielem a organ II instancji odniósł się w treści uzasadnienia decyzji do twierdzenia strony odnośnie tego, że w chwili usunięcia pojazd nie znajdował się we władaniu skarżącej i ustalił na podstawie zgromadzonego materiału, że twierdzenia te okazały się gołosłowne, gdyż nie ma na tę okoliczność żadnych dowodów, a fakt posiadania pojazdu przez Pana P. W. nie został potwierdzony adekwatnymi dowodami.
Mając na uwadze powyższe, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę, skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a skarżąca nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego częściowo na siebie zachodzą.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wskazać należy, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, to jest gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny błędów zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji jego sentencja nie uległaby zmianie. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, bowiem pomimo częściowej wadliwości stanowiska Sądu pierwszej instancji słusznie uznano, że kontrolowana w sprawie decyzja jest błędna i sprawa powinna być po raz ponowny rozpoznana przez organ I instancji.
Zgodnie z 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), dalej p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast z ust. 10 art. 130a p.r.d. wynika obowiązek prawidłowego powiadomienia właściciela lub osoby uprawnionej o fakcie usunięcia pojazdu z drogi. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Ust. 10i powołanego przepisu stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h art. 130a p.r.d.
Na tle powołanych przepisów pojawiają się więc dwa problemy związane z kosztami za usunięcie oraz przechowywanie samochodu.
Pierwszy, związany jest z odpowiedzialność solidarną co do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130 a ust. 10h p.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (wyrok NSA z 16.11.2021 r., II GSK 1990/21, LEX nr 3259183) podkreśla się, że odpowiedzialność osoby dysponującej pojazdem ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie może w sposób dowolny wybierać podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Analizując art. 130a p.r.d., przyjąć należy, że to właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a cyt. ustawy pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta - z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy - powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Tym niemniej przyjęcie solidarnej odpowiedzialności za usuniecie i przechowywanie pojazdu ma służyć temu, by w sytuacji gdy właściciela nie można ustalić lub nie można było uzyskać od niego środków na pokrycie kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu - koszty te pokryła osoba, która faktycznie przyczyniła się do tego, że zasiniała konieczność usunięcia pojazdu, a co za tym idzie wygenerowała koszty z tym związane (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1290/20).
W tym zakresie WSA w Łodzi prawidłowo uznał, że art. 130a ust. 10i p.r.d. nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi tej osoby, w której władaniu faktycznie znajdował się pojazd w momencie, gdy wystąpiło zdarzenie, wskutek którego nastąpiło jego usunięcie. Tymczasem z zebranego przez organy materiału dowodowego nie wynika, w jakim trybie i na jakiej konkretnie podstawie prawnej, w jakich okolicznościach, została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu na parking strzeżony usytuowany w G. przy Al. B. [...]. Organy nie ustaliły również, czy w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu innej osoby niż skarżąca. Organy administracji nie odniosły się do twierdzeń skarżącej, ani dokumentów dołączonych przez nią do akt sprawy, że pojazdem tym władał w jej imieniu P. W., który następnie wynajął go B. T., a pozostawienie pojazdu na autostradzie [...] stanowiło następstwo zatrzymania 4 października 2022 r. B. T. przez Policję, na co skarżąca wskazywała już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Organ uznał natomiast twierdzenia skarżącej za gołosłowne, a powinien zwrócić się do odpowiednich organów celem ustalenia, kto w momencie porzucenia pojazdu władał nim, zwłaszcza jeżeli nastąpiło zatrzymanie kierującego pojazdem przez Policje.
Dopiero wówczas prawidłowo można wykonać dyspozycję art. 130 a ust. 10h p.r.d. oraz art. 130 a ust. 10i p.r.d, który nakazuje jednak przyjęcie solidarnej odpowiedzialności zarówno właściciela, jak i osoby dysponującej pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Organ nie działa przy tym w powołanym zakresie na zasadzie uznania, a więc nie zależy to od jego woli kto zostanie pociągnięty do odpowiedzialności za wskazane koszty usunięcia oraz przechowywania pojazdu. Ustawodawca nakazał mu bowiem z urzędu uwzględniać okoliczność dysponowania pojazdem w momencie jego usuwania przez inną osobę niż jego właściciel. Stąd organ powinien był przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, zwłaszcza wobec zgłaszanych przez skarżącą okoliczności i przedstawianych dowodów.
Drugi problem dotyczy kwestii kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że prawidłowa interpretacja przepisu art. 130a ust. 10h p.r.d powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA z 25.01.2021 r., I OSK 1932/20, LEX nr 3117832, wyrok NSA z 7.03.2024 r., II GSK 1760/23, LEX nr 3734650, wyrok NSA z 24.11.2020 r., I OSK 1290/20, LEX nr 3089879, wyrok NSA z 24.11.2020 r., I OSK 1328/20, LEX nr 3089138).
Zgodnie z § 3 ust.1 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2285 z późn. zm.) podmiot, który wydał dyspozycję, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie:
1) właściwego dla miejsca zdarzenia komendanta powiatowego (miejskiego, rejonowego) Policji, ze wskazaniem parkingu strzeżonego, na którym umieszczono pojazd, przesyłając mu kopię dyspozycji;
2) właściciela pojazdu;
3) osobę, która dysponowała pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego w chwili jego usunięcia, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 130a ust. 1 pkt 1, 4 i 5 albo ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zwanej dalej "ustawą".
Natomiast ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że powiadomienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, powinno mieć formę pisemną; przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) o doręczeniach stosuje się odpowiednio.
W niniejszej sprawie trafnie zauważył Sąd I instancji, że pomimo znajdującej się w Centralnej Ewidencji Pojazdów informacji o zgłoszeniu nabycia pojazdu przez skarżącą 30 września 2022 r., powiadomienia z 4 i 6 października 2022 r. w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 22 czerwca 2011 r. o usunięciu pojazdu z drogi na podstawie dyspozycji z 4 października 2022 r. zostały skierowane do poprzednich właścicieli pojazdu. Skarżąca dopiero po 4 miesiącach od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, bo w piśmie z 13 lutego 2023 r., dowiedziała się o fakcie usunięciu pojazdu i umieszczeniu na parkingu strzeżonym, jak również o możliwości jego odbioru. W następstwie zawiadomienia z 13 lutego 2023 r., doręczonego 20 lutego 2023 r., pojazd został przez skarżącą odebrany 14 marca 2023 r.(k. 14-16 akt administracyjnych). Z kolei obowiązkiem organu było niezwłoczne poinformowanie rzeczywistego właściciela pojazdu o fakcie usunięcia pojazdu i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego. Ujawnione w niniejszej sprawie zaniechanie organu skutkowało pozbawieniem właściciela możliwości odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego, co z kolei doprowadziło do wygenerowania podwyższonych kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym. Stąd obowiązkiem organu było rozważenie i uwzględnienie wpływu wskazanych uchybień na wysokość wygenerowanych kosztów, którymi następnie obciążono skarżącą.
Trafnie natomiast organ podnosi zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 130a ust. 6, ust. 6e i ust. 10h w związku z ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w związku z uchwałą Nr XXXIX/348/21 Rady Powiatu Zgierskiego z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2021 r., poz. 6021) poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie znaczenie mają faktyczne koszty poniesione z tytułu usunięcia oraz przechowywania pojazdu, a nie koszty wskazane w aktach prawa miejscowego tj. w tym przypadku - uchwała Rady Powiatu Zgierskiego.
Skarga w niniejszej sprawie skierowana była na decyzję w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu. Nie była to więc skarga na uchwałę Rady Powiatu Zgierskiego z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Nie można w niniejszej spawie kwestionować podstawy prawnej wyliczenia kosztów, gdyż takie kwestionowanie możliwe jest jedynie w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jednak ta częściowa wadliwość uzasadnienia nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W odniesieniu do podniesionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej spawie nie doszło do takiego uchybienia. Sąd I instancji trafnie bowiem uznał, że brak jest w aktach administracyjnych materiału dowodowego odnoszącego się do kwestii odpowiedzialności solidarnej osoby dysponującej pojazd, jak i wyliczenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem z uwzględnieniem zaniechania dokonania stosownych czynności przez organ administracji a więc niezwłocznego powiadomienia rzeczywistego właściciela pojazdu o fakcie usunięcia pojazdu i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego. Stąd materiał dowodowy nie jest ani pełny ani zebrany w sposób prawidłowy i całościowy, jak i również nie została dokonana jego prawidłowej oceny w uzasadnieniach podjętych decyzji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Zawiera bowiem wszystkie wymagane elementy, jak również zostało ono sporządzone w taki sposób, że umożliwia kontrolę instancyjną.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI