II GSK 145/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając, że publikacja informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek obok reklam leków stanowiła niedozwoloną reklamę apteki.
Spółka A. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję nakładającą karę pieniężną za prowadzenie reklamy aptek. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając, że publikacja informacji o aptekach obok reklam leków z cenami stanowiła naruszenie zakazu reklamy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i podkreślając szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki oraz obowiązek profesjonalnego uczestnika obrotu do przestrzegania przepisów.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Spółka została ukarana za prowadzenie reklamy aptek poprzez publikowanie w dwumiesięczniku informacji o lokalizacji i godzinach pracy swoich aptek obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami. Sąd I instancji uznał, że takie działanie stanowiło naruszenie zakazu reklamy aptek (art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego), mimo że spółka twierdziła, iż zleciła jedynie publikację informacji o adresach i godzinach pracy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając szerokie rozumienie pojęcia reklamy apteki, które obejmuje wszelkie działania mające na celu przyciągnięcie potencjalnych klientów. Sąd podkreślił, że leki nie są zwykłym towarem, a obrót nimi jest reglamentowany w celu ochrony zdrowia publicznego. NSA uznał, że spółka, jako profesjonalny uczestnik obrotu, miała obowiązek weryfikować sposób realizacji umów i nie mogła przerzucić odpowiedzialności na wydawcę. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku odniesienia się do wyroku sądu karnego, uznając, że postępowania miały różny zakres podmiotowy i przedmiotowy. Kara pieniężna została uznana za prawidłowo ustaloną, uwzględniając m.in. szeroki zasięg publikacji i fakt, że spółka była profesjonalnym podmiotem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że takie działanie, niezależnie od zamiaru, ma na celu przyciągnięcie potencjalnych klientów do konkretnej apteki, zwiększenie konsumpcji leków i obrotów, co jest szerokim rozumieniem pojęcia reklamy, wprowadzonej w celu ochrony zdrowia publicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.f. art. 94a § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Zakazana jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
p.f. art. 129b § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Przepisy dotyczące nakładania kar pieniężnych za naruszenie zakazu reklamy aptek.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA i przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 6 pkt 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji art. 25 § ust. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Publikacja informacji o aptekach obok reklam leków z cenami stanowi niedozwoloną reklamę apteki. Profesjonalny uczestnik obrotu farmaceutycznego odpowiada za naruszenie zakazu reklamy. Wyrok sądu karnego nie ma istotnego znaczenia dla postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Odrzucone argumenty
Zlecenie publikacji informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek nie jest reklamą. Sąd I instancji nie odniósł się do wyroku Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach sygn. akt V W 459/14. Spółka nie ponosi odpowiedzialności, gdyż czynności reklamowe podejmował wydawca. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 61 § 4, art. 10, art. 8, art. 107).
Godne uwagi sformułowania
podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki. Leki nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Od podmiotu prowadzącego aptekę, będącego profesjonalnym uczestnikiem obrotu, należy oczekiwać znajomości zasad regulujących ten rodzaj działalności, a więc również zakazu prowadzenia reklamy aptek i ich działalności. Spółka nie mogła poprzestać na przeniesieniu obowiązku przestrzegania prawa na wydawcę czasopisma, bo jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, działający w branży farmaceutycznej, sama odpowiada za naruszenie w postaci zakazu reklamy aptek i ich działalności.
Skład orzekający
Maria Jagielska
przewodniczący sprawozdawca
Urszula Wilk
członek
Wojciech Kręcisz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek, odpowiedzialność profesjonalnych podmiotów w obrocie farmaceutycznym, szerokie rozumienie pojęcia reklamy w kontekście ochrony zdrowia publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji publikacji w prasie obok reklam leków. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form reklamy lub promocji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa farmaceutycznego – reklamy aptek, która jest ściśle regulowana. Pokazuje, jak sądy interpretują granice między informacją a reklamą, co jest istotne dla wielu podmiotów z branży.
“Czy informacja o godzinach pracy apteki obok promocji leków to już reklama? NSA wyjaśnia.”
Sektor
farmacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 145/16 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2017-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-01-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maria Jagielska /przewodniczący sprawozdawca/ Urszula Wilk Wojciech Kręcisz Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane II GSK 2514/25 - Postanowienie NSA z 2026-02-04 VI SA/Wa 732/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-07-24 Skarżony organ Inspektor Farmaceutyczny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2008 nr 45 poz 271 art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 732/15 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Spółki z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lipca 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 732/15 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF), działając na podstawie art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.; dalej: p.f.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; k.p.a.), uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2014 r. w części nakazującej A. Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka lub skarżąca) zaprzestania prowadzenia reklamy dwóch aptek i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu skarżąca naruszyła zakaz reklamy aptek poprzez prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...]" w K. i w C., polegającej na zachęcaniu do dokonywania zakupów we wskazanych powyżej aptekach poprzez umieszczanie na stronach dwumiesięcznika pod tytułem "[P.]" (zamieszczonego w prasie oraz rozprowadzanego do skrzynek pocztowych) danych dotyczących nazw i adresów aptek obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta. Z tego tytułu organ odwoławczy za prawidłowe uznał nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł pod rygorem natychmiastowej wykonalności. Niemniej jednak przed wydaniem zaskarżonej decyzji Spółka wypowiedziała wydawcy – B. Sp. z o.o. umową ramową, na mocy której umieszczano w periodyku "[P.]" dane dotyczące nazw i adresów aptek skarżącej obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta. Fakt ten uzasadniał uchylenie w części decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; obecny tekst jednolity: 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), WSA uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd I instancji szeroko powołując się na orzecznictwo omówił zakaz reklamy aptek ustanowiony w art. 94a ust. 1 p.f. wskazując, iż w świetle tego przepisu reklamą jest każde działanie, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, polegające na zachęcaniu potencjalnych klientów do dokonywania zakupu w konkretnej aptece lub punkcie aptecznym. WSA stwierdził, że informacje zamieszczone w periodyku po "[P.]" (nakład 700 000 egzemplarzy) w przeważającej mierze spełniały przesłanki przemawiające za uznaniem ich za reklamę aptek skarżącej. Sąd podzielił ocenę organu, że strona nie mogła nie mieć wpływu na treści publikowane przez wydawcę. Spółka, jako profesjonalny uczestnik obrotu, mając na uwadze zakaz reklamy aptek i ich działalności, powinna weryfikować sposób realizacji zawieranych umów. Jak zauważył Sąd, ze stanowiska skarżącej wynika, że akceptowała działania wydawcy, zaś zobowiązanie wydawcy do działań zgodnych z prawem nie zwolniło jej z odpowiedzialności za przestrzeganie zakazu reklamy aptek. Zdaniem Sądu, trafnie stwierdził organ, że czynniki subiektywne, m.in. "zamiar" strony co do prowadzenia/nieprowadzenia reklamy apteki, jej "intencje" nie stanowią przesłanki odpowiedzialności za delikt administracyjny. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że zawierając umowę na wydawanie i dystrybucję dwumiesięcznika "[P.]", a także godząc się na zamieszczone w nim treści, strona godziła się na naruszenie bezwzględnego zakazu reklamy aptek z art. 94a ust. 1 p.f., spod którego wyłączona jest jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Sąd zgodził się z oceną organu, że opisane działania skarżącej miały na celu obejście zakazu reklamy aptek i ich działalności. Przedmiotowe materiały, pod pozorem neutralnej informacji, rzekomo dotyczącej reklamy produktów leczniczych, jak również przedstawienia cen rynkowych wybranych produktów, służyły wzbudzeniu zainteresowania ofertą handlową prowadzonych przez skarżącą aptek. Ponadto WSA podzielił pogląd organu, że przy określeniu wysokości kary należało wziąć pod uwagę fakt publikacji czasopism oraz wysokość ich nakładu. Strona, jako kontrahent wydawcy, zlecając umieszczenie odpowiednich danych uzyskała informacje o sposobie i częstotliwości kolportażu, wysokości nakładu, itd. jako istotnych danych z perspektywy umówionej usługi. Trafnie też organ podniósł, że kara pieniężna określona w art. 129b ust. 1 p.f. ma do spełnienia przede wszystkim funkcję penalizacyjną wobec działań, mających na celu reklamę apteki, a nie jest środkiem egzekucji, który ma zmusić stronę do wykonania decyzji opartej na art. 94a ust. 3 ustawy. Co więcej, samo zaprzestanie prowadzenia reklamy aptek i wypowiedzenie umowy ramowej łączącej Spółkę z wydawcą nie stanowiło wystarczającej przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary z tego tytułu, bowiem taka reklama była przez skarżącą prowadzona, co wykazał zebrany w sprawie materiał dowodowy. Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, art. 94a ust. 1 p.f. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zlecenie opublikowania na łamach gazety "[P.]" ogłoszeń o lokalizacji i godzinach pracy aptek ogólnodostępnych może zostać uznane za działalność reklamową aptek, podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści wyroku Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach Wydział V Karny, sygn. akt V W 459/14, co nie pozwala na weryfikację stanowiska Sądu w zakresie treści w/w wyroku (nie jest wiadome, czy Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę treści w/w wyroku, czy też przeanalizował wyrok, jednak uznał go za niemający znaczenia dla sprawy, czy też wziął go pod uwagę przy dokonywaniu weryfikacji zaskarżonych decyzji), co w istocie powoduje brak możliwości kontroli zaskarżonego wyroku pod względem jego prawidłowości; 3) prawa materialnego, art. 94a ust. 1 w zw. z art. 129b p.f. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przypisaniu stronie odpowiedzialności za prowadzenie rzekomej reklamy aptek, podczas gdy przepisy te umożliwiają przypisanie takiej odpowiedzialności wyłącznie podmiotowi, który działalność taką prowadzi, natomiast w stanie faktycznym sprawy wszelkie czynności przemawiające w ocenie Sądu za reklamowym charakterem gazety były podejmowane przez jej wydawcę, tj. B. Sp. z o.o.; 4) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy pomimo istnienia przesłanek dla jego zastosowania, co skutkowało oddaleniem skargi w wypadku, gdy zaskarżona decyzja obarczona jest wadami polegającymi na naruszeniu przepisów k.p.a.: – art. 61 § 4, art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o rozszerzeniu przedmiotu postępowania i tym samym uniemożliwienie Spółce obrony swoich interesów w sprawie, – art. 8 k.p.a. poprzez wydanie przez ŚWIF decyzji (utrzymanej w mocy przez GIF) stwierdzającej rzekome naruszenie przez stronę art. 94a ust. 1 p.f., podczas gdy ten sam organ, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, w postępowaniu przeciwko wydawcy gazety B. Sp. z o.o. wydał decyzję, w której organ nie doszukał się jakichkolwiek naruszeń przepisów p.f., – art. 107 k.p.a. poprzez sprzeczne wewnętrznie i niewyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi organy inspekcji farmaceutycznej kierowały się przy ustalaniu wymiaru kary. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka argumentowała m.in., że jej działanie polegało wyłącznie na zleceniu opublikowania w gazecie ogłoszeń informacyjnych dotyczących aptek w dozwolonym przez prawo farmaceutyczne zakresie, w dodatku z zastrzeżeniem, że powyższe odbywać się ma zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Zleceniem objęte było wyłącznie opublikowanie informacji o adresie i godzinach pracy aptek. Na pozostałe treści opublikowane w gazecie Spółka nie miała wpływu. Spółka wskazała ponadto, że z przedłożonego przy skardze wyroku Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w Katowicach z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt: V W 459/14 uniewinniającego członka Zarządu A. Sp. z o.o. od zarzucanego mu czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie rzekomej reklamy poprzez publikowanie w gazecie "[P.]" ogłoszeń informujących o lokalizacji i godzinach pracy aptek wynika, że treść ogłoszenia dotycząca aptek ogólnodostępnych zamieszczonego w dwumiesięczniku "[P.]", nie narusza zakazu reklamy zawartego w art. 94a p.f. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do tego dowodu, będącego dokumentem urzędowym. GIF nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna podnosi zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które – zdaniem strony – miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z ich treści wynika, że spór w sprawie sprowadza się do tego, czy organy nadzoru farmaceutycznego prawidłowo ustaliły, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy doszło do naruszenia przez Spółkę zakazu prowadzenia reklamy apteki i jej działalności (art. 94a ust. 1 p.f.) i w konsekwencji nałożyły na skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 prawa farmaceutycznego. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, nie stanowi natomiast reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaaprobowany przez Sąd I instancji i ugruntowany w orzecznictwie na tle tej regulacji pogląd co do szerokiego rozumienia pojęcia reklamy, zgodnie z którym, podstawowym elementem pozwalającym stwierdzić, że doszło do naruszenia zakazu reklamy apteki lub jej działalności jest zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu produktu leczniczego lub wyrobu leczniczego w konkretnej aptece, zwiększenia konsumpcji produktów leczniczych, a przez to zwiększenie obrotów tej apteki. NSA zwraca również uwagę na konieczność osobnej analizy treści zakazu prowadzenia reklamy ustanowionego w art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego w kontekście celu, dla którego przepis ten został wprowadzony, tj. ochrony zdrowia publicznego (por. wyrok NSA z 20 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 2583/15, publ. CBOSA). Leki nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót lekami musi być i jest reglamentowany przez państwo. Z tego powodu prowadzący taką działalność nie mogą się cieszyć pełną wolnością gospodarczą, bo to od ich postaw zależy w znacznej mierze sytuacja na rynku farmaceutyków. Ingerencja w tę wolność jest więc uzasadniona chronionym w ten sposób dobrem prawnym. Od podmiotu prowadzącego aptekę, będącego profesjonalnym uczestnikiem obrotu, należy oczekiwać znajomości zasad regulujących ten rodzaj działalności, a więc również zakazu prowadzenia reklamy aptek i ich działalności. Zadaniem organów nadzoru farmaceutycznego jest natomiast identyfikowanie i eliminowanie przypadków naruszenia zakazu reklamy aptek i ich działalności w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego. Z tej perspektywy należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie organy nadzoru farmaceutycznego zgromadziły materiał dowodowy i dokonały wnikliwej analizy okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, z perspektywy przesłanek przewidzianych w art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 p.f., działając zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Na tej podstawie ustaliły, że Spółka zawarła umowę ramową z wydawcą – B. Sp. z o.o., na mocy której wydawca zobowiązał się do udostępnienia skarżącej modułów ogłoszeniowych w każdym wydaniu czasopisma, celem zamieszczenia w nich informacji o lokalizacji i godzinach pracy aptek należących do skarżącej. Jak wynika z treści tej umowy, skarżąca decydowała o ilości modułów, ich wielkości i treści. Nie miała natomiast wpływu na umiejscowienie umówionego modułu w konkretnej części gazety, ani na dystrybucję periodyku. W ramach realizacji tej umowy doszło do sytuacji, w której w kolejnych wydaniach czasopisma dane prowadzonych przez stronę aptek publikowane były obok reklam produktów leczniczych i suplementów diety przedstawiających promocje, ceny sugerowane dla pacjenta i ceny sugerowane przez producenta. Organy nadzoru farmaceutycznego prawidłowo przyjęły, że badanie sprawy w jej całokształcie, w sposób dokładny i rzetelny – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wymagało nie tylko dokonania analizy treści przekazu objętego zleceniem publikacji w periodyku, ale też kontekstu, w jakim ten przekaz dociera do odbiorcy. W wyniku przeprowadzonej analizy prawidłowo też doszły do przekonania, że ukazywanie się informacji o nazwie apteki, jej adresie i godzinach otwarcia obok materiałów reklamowych wskazujących na atrakcyjne ceny produktów leczniczych stanowiło wyraźną zachętę do nabywania tych produktów w aptekach prowadzonych przez Spółkę, a w konsekwencji do zwiększenia poziomu konsumpcji leków. W pełni zasadne jest zatem stanowisko organów zaaprobowane przez Sąd I instancji, że skarżąca prowadziła działalność reklamową – wbrew zakazowi wynikającemu z art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego. W zaskarżonej decyzji organ trafnie przyjął, że działania Spółki akceptujące skojarzenia treści przekazu zawartego w gazecie, zmierzały do zainteresowania ofertą aptek, a nie że o niej informowały, czy ją przedstawiały. Wypada podkreślić, że Spółka nie mogła poprzestać na przeniesieniu obowiązku przestrzegania prawa na wydawcę czasopisma, bo jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, działający w branży farmaceutycznej, sama odpowiada za naruszenie w postaci zakazu reklamy aptek i ich działalności; skarżąca mogła zatem zapoznać się z treścią kolejnych wydań czasopisma "[P.]" i dążyć do ewentualnej zmiany treści lub układu informacji zamieszczanych w tym periodyku, tj. podjąć stosowne działania celem przeciwdziałania jednoznacznym skojarzeniom publikowanych treści. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, w kontrolowanych decyzjach organy nadzoru farmaceutycznego, powołując się na wskazane okoliczności wykazały, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zakazu reklamy i precyzyjnie określiły, na czym to naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego polegało. Jak wskazał GIF zaskarżoną decyzję oparto o stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji oraz o stan faktyczny ustalony do dnia wydania decyzji, z uwzględnieniem całokształtu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Mając na uwadze treść art. 94 ust. 3 p.f., który nakłada na Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego obowiązek wydania decyzji nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy i okoliczność, iż w dniu wydania decyzji Spółka nie prowadziła już zakazanej praktyki, gdyż wypowiedziała umowę wydawcy periodyku "[P.]", decyzję organu I instancji należało w tej części uchylić i postępowanie umorzyć. Powyższe, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, pozostaje jednak bez wpływu na udowodniony w postępowaniu administracyjnym fakt prowadzenia reklamy aptek w określonym czasie. W rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 61 § 4 i art. 10 k.p.a., strona została bowiem zawiadomiona w dniu [...] czerwca 2013 r. o wszczęciu postępowania, którego przedmiotem było naruszenie przez nią zakazu reklamy prowadzonych przez nią aptek i ich działalności. Okoliczność, że strona pomimo tego nie zaprzestała prowadzenia reklamy (skarżąca rozwiązała umowę z wydawcą w dniu [...] czerwca 2014 r.) nie oznacza, że jej działania naruszające wspomniany zakaz, podejmowane po dacie wszczęcia postępowania, nie mieszczą się w granicach sprawy rozpatrywanej w tym postępowaniu wyznaczonych przepisami art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 p.f. i powinny stanowić przedmiot odrębnego postępowania. Bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy pozostawała ocena prawna dokonana przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach w wyroku uniewinniającym przedstawiciela Spółki od zarzucanego mu czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy poprzez zamieszczenie w dwumiesięczniku "[P.]" nr 01/2013 wskazanych dwóch aptek ogólnodostępnych. Podkreślenia wymaga, że w wyroku tym sąd powszechny dokonał oceny przesłanek osobistej i subiektywnej odpowiedzialności karnej określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1503). W postępowaniu przed organami nadzoru farmaceutycznego objętym kontrolą sądową, badane były natomiast przesłanki obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej Spółki za wystąpienie stanu niezgodnego z prawem polegającego na naruszeniu zakazu prowadzenia reklamy apteki i jej działalności. Sprawy te miały zatem różny zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy, tym samym brak jest podstaw, by twierdzić, że wskazany wyrok Sądu Rejonowego miał istotne (bezpośrednie) znaczenie dla wyniku rozpatrywanej sprawy, a brak odniesienia się do niego przez Sąd I instancji skutkować powinien uchyleniem zaskarżonego wyroku. Nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu również zarzuty dotyczące nieuwzględnienia przez Sąd I instancji stanowiska organów zaprezentowanego w innej – różniącej się zarówno zakresem podmiotowym, jak i przedmiotowym – indywidualnej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. Rozstrzygnięcie organów wydane w sprawie naruszenia zakazu reklamy aptek i ich działalności przez wydawcę dwumiesięcznika "[P.]" nie jest objęte zakresem kontroli w obecnie rozpatrywanej sprawie, nie kształtuje też stanu faktycznego, ani prawnego tej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wysokość nałożonej kary pieniężnej ustalona została w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przy jej ustalaniu organ uwzględnił m.in., że: działalność reklamowa przybrała postać publikacji w czasopiśmie, które skierowane było do szerokiego grona odbiorców, na co wskazuje wielkość nakładu, będąca przedmiotem postępowania działalność reklamowa dotyczyła dwóch aptek, a Spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu jest zobligowana do przestrzegania przepisów regulujących prowadzenie aptek. Organ zauważył również, że realizacja celu w postaci zapobiegania ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności wymaga, by kara była dotkliwa. Stanowisko to odpowiada regulacji art. 129b ust. 2 p.f. i znajduje potwierdzenie w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Niemniej jednak organ wziął pod uwagę fakt, że skarżąca nie była uprzednio karana za prowadzenie reklamy i zaprzestała publikowania reklam, zatem karę nałożono w wysokości 10000 zł, tj. w dolnych granicach jej ustawowego wymiaru. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny wówczas, gdy uzasadnienie wyroku jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz stan faktyczny przyjęty za podstawę wyrokowania, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, odniósł się przy tym do kwestii istotnych z perspektywy art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 p.f., co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej stanowiska Sądu w zakwestionowanym zakresie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI