II GSK 1424/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo geologiczne i górniczekoncesjawydobycie kopalinyopłata podwyższonaodpowiedzialność właścicieladelikt administracyjnysankcja finansowapostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną właściciela działki, który nie udowodnił, że wydobycie kopaliny bez koncesji prowadzili inni, uznając go za odpowiedzialnego na podstawie art. 143 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego.

Skarżący R.S. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Decyzja ta nakładała na skarżącego i jego żonę, jako właścicieli działki, opłatę podwyższoną za wydobycie piasku ze żwirem bez koncesji. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne, metody pomiarów oraz brak ustalenia faktycznego sprawcy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, podkreślając, że w przypadku nieustalenia sprawcy nielegalnego wydobycia, odpowiedzialność ponosi właściciel nieruchomości na podstawie art. 143 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Decyzja ta nałożyła na skarżącego i jego żonę, jako właścicieli działki, opłatę podwyższoną za wydobycie piasku ze żwirem bez wymaganej koncesji. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia faktyczne, metody pomiarów oraz brak należytego ustalenia sprawcy nielegalnego wydobycia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, wskazując, że pomiary i obliczenia zostały wykonane przez uprawnione osoby, a skarżący nie podważył skutecznie metodologii ani rzetelności pomiarów. Podkreślono również, że w przypadku nieustalenia sprawcy, odpowiedzialność właściciela nieruchomości jest przewidziana w art. 143 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że opłata podwyższona stanowi sankcję administracyjną za delikt administracyjny, jakim jest wydobycie bez koncesji. Zgodnie z art. 143 ust. 2 i 3 P.g.g., w przypadku nieustalenia podmiotu prowadzącego działalność bez koncesji, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości. NSA stwierdził, że skarżący, jako właściciel działki, nie wykazał, aby wydobycie prowadzili inni, ani nie wskazał konkretnych danych tych podmiotów. Ponadto, skarżący prowadził działalność gospodarczą związaną z materiałami budowlanymi, co sugerowało posiadanie możliwości w zakresie wydobycia. Zdjęcia satelitarne potwierdziły powstanie wyrobiska po określonej dacie, a właściciele nie podjęli działań zabezpieczających ani nie zgłaszali naruszenia własności. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne dotyczące ilości wydobycia i wysokości opłaty podwyższonej są prawidłowe, a skarżący nie podważył ich skutecznie. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 143 ust. 3 P.g.g.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 143 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego, jeśli nie można ustalić podmiotu prowadzącego działalność bez wymaganej koncesji.

Uzasadnienie

Przepis art. 143 ust. 3 P.g.g. ustanawia domniemanie odpowiedzialności właściciela nieruchomości w celu zapewnienia efektywniejszego sankcjonowania naruszeń, gdy sprawca nielegalnego wydobycia nie został ustalony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.g.i.g. art. 143 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

W przypadku nieustalenia podmiotu prowadzącego działalność bez wymaganej koncesji, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości.

Pomocnicze

p.g.i.g. art. 143 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność właściciela nieruchomości za nielegalne wydobycie kopaliny bez koncesji, gdy sprawca nie został ustalony (art. 143 ust. 3 P.g.g.).

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji. Brak należytego ustalenia faktycznego sprawcy nielegalnego wydobycia. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 143 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 P.g.g.). Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 134, 133, 141 § 4 p.p.s.a.). Brak dowodów na kwalifikacje pracowników dokonujących pomiarów oraz świadectw użytych urządzeń.

Godne uwagi sformułowania

opłata podwyższona stanowi jeden z rodzajów administracyjnych sankcji finansowych działalność wykonywana bez wymaganej koncesji jest deliktem administracyjnym w przypadku nieustalenia tego podmiotu - właściciel nieruchomości zmierza w kierunku zapewnienia efektywniejszego sankcjonowania naruszeń

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Cezary Pryca

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności właściciela nieruchomości za nielegalne wydobycie kopaliny bez koncesji, gdy sprawca nie został ustalony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieustalenia sprawcy i odpowiedzialności właściciela na gruncie Prawa geologicznego i górniczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności właściciela za działania na jego gruncie, co jest częstym problemem prawnym, choć sama interpretacja przepisów jest już ugruntowana.

Czy wiesz, że możesz odpowiadać za nielegalne wydobycie na swojej działce, nawet jeśli nie robiłeś tego sam?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1424/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Koncesje
Sygn. powiązane
III SA/Gl 75/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-06-06
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2126
art. 143 ust. 2 pkt 2, art. 143 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 75/19 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 7 listopada 2018 r. nr PR.543.52.2018 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 75/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. S. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. ustalił małż. R. i R. Sadowskim opłatę podwyższoną za wydobycie w 2017 r., bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny - piasków ze żwirem, w ilości 2 403 ton, z terenu działki ewidencyjnej nr [...], położonej w miejscowości K., gmina Ż., województwo mazowieckie, w wysokości 56 711,00 zł i zobowiązał ich do wniesienia powyższej opłaty, w wysokości 60% ustalonej powyżej kwoty, tj. 34027,00 zł na konto Gminy Ż. i w wysokości 40% tej kwoty, tj. 22684,00 zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W..
Na skutek odwołania skarżącego, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Sąd w uzasadnieniu wskazał, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w W. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Sąd wyjaśnił, że kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego". Znajduje się tam także wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Zdaniem Sądu nie budziło wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację. Sposób obliczenia objętości mas ziemi zobrazowano tabelarycznie z odniesieniem się do konkretnych punktów pomiarowych. Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sad podkreślił, że samo twierdzenie, że organ nie dołączył świadectw urządzeń wykorzystanych do obliczeń, przy jednoczesnym niewykazaniu wadliwości tych obliczeń nie jest wystarczające dla uwzględnienia podnoszonych zarzutów. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna. Można ją porównać z dokumentacją fotograficzną sporządzoną w czasie wizji oraz ze zdęciami satelitarnymi z programu Google Earth Pro, z których wynika, że wyrobisko powstało po [...] maja 2017 r.
Odnosząc się do zarzutu wybiórczego potraktowania materiału dowodowego i nieuwzględnienia wyjaśnień strony i świadka, Sąd zauważył, że organ uzasadnił przyczyny, dla których odmówił wiary stronie skarżącej. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego i jego żony jako właścicieli działki, na której dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika za art. 143 ust. 3 i ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm., dalej jako: "p.g.i.g."),W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właścicieli działki, wobec nieustalenia w sposób bezsporny sprawcy nielegalnego wydobycia kopaliny. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest oświadczenie strony, że nie prowadził ani nie zlecał żadnych robót na terenie swojej działki. Jeśli bowiem organ nie może ustalić podmiotu, który dopuszcza się nielegalnego wydobycia, wówczas odpowiada właściciel jako podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości. Sąd podkreślił, że organ ustalił, że strony mieszkają i prowadzą działalność gospodarczą (sprzedaż materiałów budowlanych, w tym pisku i żwiru oraz roboty ziemne i drogowe) w bliskiej odległości od działki, na której miało miejsce wydobycie. Zatem jeśli nawet sami nie dopuścili się nielegalnego wydobycia, to już sam fakt własności działki zobowiązywał ich do pieczy nad tym terenem.
II
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną oparł na następujących podstawach:
1. naruszenia przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie:
art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 143 ust. 2 pkt. 3 p.g.i.g. oraz art. 143 ust. 3 p.g.i.g. poprzez zastosowanie wymienionych przepisów do niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący odpowiada na gruncie powyższych przepisów wobec braku ustalenia podmiotu, który prowadził roboty geologiczne i dokonał nielegalnego wydobycia kopaliny bez wymaganej prawem koncesji piasku ze żwirem, przy jednoczesnym niezasadnym przyjęciu, iż skarżący dokonał nielegalnego wydobycia, nie dołożeniu należytych starań przez organy w celu ustalenia faktycznego sprawcy nielegalnego wydobycia;
2. Naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.:
art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonej decyzji, niesłuszne oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) pominięcia okoliczności kwestionowanych przez skarżącego, iż [...] nielegalnego wydobycia kruszywa, jak również co do jego wiedzy o fakcie takiego działania, w tym co do ustalenia osoby sprawcy, jak również braku właściwej kontroli zaskarżonej decyzji co do przeprowadzenia przez organy administracyjne [...] działań w przedmiocie ustalenia podmiotu, który faktycznie dokonał nielegalnego wydobycia piasku i żwiru, biorąc również pod uwagę, iż obszar wyrobiska znajdował się w bliskim sąsiedztwie z budową odcinka trasy [...] R.-N.;
b) zaniechanie należytego ustosunkowania się do zarzutów skargi naruszenia art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), 77 k.p.a., 80 k.p.a., 138 § 1 k.p.a. dotyczących nienależytego ustalenia stanu faktycznego dla poczynienia ustaleń co do tego, czy całokształt dowodów przemawia za ustaleniem skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej prawem koncesji w 2017 r. 2.403 ton kopaliny - piasku ze żwirem z terenu działki oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości K., gmina Ż., woj. mazowieckie w wysokości 56.711,00 zł w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał jednoznacznie, iż skarżący nie prowadził wydobycia kruszywa na terenie przedmiotowej działki oraz wobec okoliczności funkcjonowania w bliskim sąsiedztwie działki skarżącego innych podmiotów, które zajmowały się wydobywaniem kopalin, a przede wszystkim jednak biorąc pod uwagę, iż teren działki znajdował się w pobliżu budowy odcinka trasy [...] R.-N., co Sąd I instancji w trybie zarzucanego przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. winien skontrolować w celu ustalenia prawidłowości wydanej decyzji;
c) poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia i niesłuszne zaakceptowanie deklarowanych przez organy administracji kwalifikacji pracowników OUG w W. w zakresie uprawniającym do wykonywania pomiarów wyrobiska mimo niedołączenia do akt postępowania świadectw i dokumentów potwierdzających uzyskanie przez określonych pracowników wykonujących te pomiary kwalifikacji w zawodzie geologa, które uprawniały do przeprowadzenia pomiarów wyrobiska, jak również w związku z niedołączeniem do materiałów postępowania świadectw narzędzi pomiarowych wykorzystywanych przez pracowników OUG przy obmiarze wyrobiska w celu określenia parametrów dokładnościowych urządzenia oraz potwierdzenia poprawności pracy podzespołów urządzenia oraz potwierdzenia legalności dokonywanych pomiarów,
a ponadto nie przeanalizowanie w sposób należyty stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz w pisemnych motywach wyroku, brak zawarcia dostatecznego, wszechstronnego wyjaśnienia przyjętej podstawy rozstrzygnięcia, przez co rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
III
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie i obciążenie strony skarżącej kasacyjnie kosztami postępowania według norm przepisanych.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi i w związku z tym istnieje konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
W tej sytuacji odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idących zarzutów procesowych należy podkreślić, że niezasadne są sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ograniczenie zakresu kontroli prawidłowości wydanych w sprawie decyzji administracyjnych oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego oraz właściwego uzasadnienia wyroku.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania.
Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W. zatem w kontekście wynikającej z art. 134 § 1 p.p.s.a. zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną podkreślić, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi bowiem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Natomiast rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący zarzucał Sądowi pierwszej instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są także zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art.143 ust.2 pkt 3 p.g.i.g. oraz art.143 p.g.i.g., które w realiach niniejszej sprawy są ściśle powiązane z zarzutami procesowymi dotyczącymi naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.7 k.pa., art.77 k.p.a., art.80 k.p.a., art.138 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym podkreślić należy, że przewidziana w art. 140 p.g.i.g. "opłata podwyższona stanowi jeden z rodzajów administracyjnych sankcji finansowych wykorzystywanych przez ustawodawcę dla celów ustawy" (K. Karpus (w:) Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, W. 2015, komentarz do art. 140). Nie ma wątpliwości, że działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym lub podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych oraz działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego lub podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych jest deliktem administracyjnym, a obowiązek poniesienia z tego tytułu opłaty (odpowiednio dodatkowej, czy podwyższonej) "stanowi ujemną konsekwencję tych zachowań" (M. Szalewska, Opłaty sankcyjne (w:) Wybrane problemy prawa geologicznego i górniczego, red. B. Rakoczy, W. 2016).
Natomiast zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 p.g.i.g. w sprawach określonych działem "Opłaty", stroną postępowania jest odpowiednio podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, a w przypadku jego braku - właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzona jest ta działalność lub roboty geologiczne. Wynika z tego, że w przypadku prowadzenia robót górniczych bez koncesji, stroną postępowania jest podmiot, który taką działalność prowadzi, a w przypadku nieustalenia tego podmiotu - właściciel nieruchomości. Jak trafnie wskazuje się w nauce prawa art. 143 ust. 3 p.g.i.g. "zmierza w kierunku zapewnienia efektywniejszego sankcjonowania naruszeń w przypadkach objętych opłatą podwyższoną z art. 140, poprzez ustanowienie domniemania mającego pomóc właściwemu organowi w ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego z tytułu nielegalnego działania (bez wymaganej koncesji, decyzji o zatwierdzeniu czy zgłoszenia projektu), prowadzonego na danej nieruchomości" (K. Karpus (w:) Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, W. 2015, komentarz do art. 143).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że małżonkowie R. i R. S. są właścicielami działki numer [...] położonej w miejscowości K., gmina Ż.. Poza sporem pozostaje okoliczność, że na działce numer [...] stanowiącej własność małżonków S. nielegalnie wydobywano piasek ze żwirem. Okolicznością bezsporną jest również i to, że małżonkowie S. nie posiadają wymaganej prawem koncesji na wydobywanie kopaliny w postaci piasku i żwiru.
Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że bezpodstawne są twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie, że do wykonywania prac ziemnych na działce numer [...] wynajmowano osoby trzecie, w sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie nie jest w stanie wskazać żadnych danych dotyczących tych podmiotów. Zasadnie także podkreślono, że z akt sprawy wynika, iż skarżący prowadząc działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży materiałów budowlanych, przygotowania terenów dla górnictwa odkrywkowego posiadał możliwości w zakresie prowadzenia robót górniczych polegających na wydobywaniu kopaliny. Ponadto należy wskazać, że materiał dowodowy w postaci zdjęć satelitarnych wskazuje, że wyrobisko na działce numer [...] powstało po dniu [...] maja 2017 roku i do czasu przeprowadzenia oględzin nieruchomości właściciele nie podejmowali czynności mających na celu zabezpieczenie nieruchomości i nie zgłaszali organom ścigania o naruszeniu ich własności. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, iż właściciele działki numer [...] ponoszą ujemną konsekwencję tych zachowań w postaci nałożenia opłaty podwyższonej.
W ocenie NSA brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych w zakresie ilości wydobytej kopaliny w postaci piasku ze żwirem oraz wysokości naliczonej opłaty podwyższonej. W tym zakresie zasadnym było oparcie rozstrzygnięcia o sporządzoną dokumentację zawierającą szczegóły dotyczące obmiaru wyrobiska, uprawnień osoby dokonującej czynności geodezyjnych i wykorzystanych w tym celu urządzeń.
Tak więc stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji nie został przez skarżącego kasacyjnie skutecznie podważony ponieważ ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych.
W związku z powyższym należy uznać, że Sąd pierwszej instancji akceptując ustalenia faktyczne organu zasadnie stwierdził, że organ prawidłowo dokonał subsumpcji ustalonego stanu faktycznego i zastosował przepis art. 143 ust. 3 p.g,i.g. poprzez uznanie za stronę tego postępowania skarżącego kasacyjnie jako właściciela nieruchomości na której doszło do nielegalnego wydobycia kopaliny. W tych warunkach zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego art. 140 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 3 i art. 143 [...] p.g.i.g. poprzez wadliwe ich zastosowanie okazał się nietrafny, bowiem zastosowanie ust. 3 art. 143 p.g.g. ma miejsce wówczas kiedy nie można ustalić odpowiedzialności podmiotów wymienionych w ust. 2. pkt 2 i 4. Zatem w sytuacji, kiedy nie ustalono odpowiedzialności innych podmiotów, znajduje zastosowanie regulacja prawna przewidziana w ust. 3 art. 143 p.g.i.g.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI