II SA/Bd 88/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2023-08-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyuprawnieniatermin ważnościwymiana dokumentusąd administracyjnybezterminowe uprawnieniakategorie prawa jazdyorzeczenie lekarskie

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta polegającej na wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i B1 w dokumencie prawa jazdy A. J., uznając, że posiadane bezterminowo uprawnienia nie mogły zostać ograniczone w wyniku wymiany dokumentu.

Skarżący A. J. wniósł skargę na czynność Prezydenta Miasta dotyczącą wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i B1 w jego dokumencie prawa jazdy. Skarżący posiadał te uprawnienia bezterminowo od 1995 roku. Prezydent Miasta uzasadniał swoje działanie dołączeniem przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z terminem ważności do 2032 roku, wydanego w związku z ubieganiem się o uprawnienia kategorii A. Sąd uznał, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowych uprawnień nie daje organowi kompetencji do weryfikacji i ograniczenia już posiadanych, bezterminowych uprawnień. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Sprawa dotyczyła skargi A. J. na czynność Prezydenta Miasta polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i B1 w dokumencie prawa jazdy. Skarżący, posiadający bezterminowe uprawnienia do tych kategorii od 1995 roku, wniósł o przywrócenie ich bezterminowej ważności. Prezydent Miasta uzasadniał swoje działanie dołączeniem przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z terminem ważności do 2032 roku, wydanego w związku z ubieganiem się o uprawnienia kategorii A. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, stwierdził, że czynność organu jest objęta kontrolą sądów administracyjnych. Sąd uznał, że termin do wniesienia skargi został zachowany, mimo niewielkiego przekroczenia, ze względu na brak prawidłowego pouczenia skarżącego. Merytorycznie sąd rozważył, czy organ był uprawniony do wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B i B1. Analizując przepisy ustawy o kierujących pojazdami (u.k.p.) oraz rozporządzenia wykonawczego, sąd doszedł do wniosku, że wymiana dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowych uprawnień nie daje organowi kompetencji do weryfikacji i ograniczenia już posiadanych, bezterminowych uprawnień. Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym nowe przepisy dotyczące okresów ważności praw jazdy, wynikające z implementacji dyrektywy UE, nie dotyczą uprawnień nabytych przed określonym terminem i nie mogą być ograniczane na podstawie przepisów rozporządzenia. Sąd podkreślił, że orzeczenie lekarskie wydane w związku z ubieganiem się o nowe uprawnienia kategorii A nie może stanowić podstawy do ograniczenia ważności posiadanych już uprawnień kategorii B i B1. W konsekwencji, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisu terminu ważności uprawnień kategorii B i B1 i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie jest uprawniony do wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B i B1 w dokumencie prawa jazdy, jeśli skarżący posiada te uprawnienia bezterminowo. Wymiana dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowych uprawnień nie daje organowi kompetencji do weryfikacji i ograniczenia już posiadanych, bezterminowych uprawnień.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia wykonawczego nie dają organowi podstaw do ograniczenia bezterminowych uprawnień w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy. Orzeczenie lekarskie wydane w związku z ubieganiem się o nowe uprawnienia nie może wpływać na ważność już posiadanych uprawnień. Przepisy dotyczące okresów ważności praw jazdy, wynikające z implementacji dyrektywy UE, nie dotyczą uprawnień nabytych przed określonym terminem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność

Przepisy (6)

Główne

u.k.p. art. 18 § 1-2

Ustawa o kierujących pojazdami

Przepis ten nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Organ powinien wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Czynność organu polegająca na wpisie do prawa jazdy terminu ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i objęta jest kontrolą sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 53 § 1-2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.

p.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 29 § 1-3

Przepisy te dotyczą ważności dokumentu prawa jazdy i uprawnień, jednakże ich stosowanie nie może prowadzić do ograniczenia bezterminowych uprawnień nabytych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów.

u.k.p. art. 13 § 1 pkt 1

Ustawa o kierujących pojazdami

Przepis ten wskazuje okresy ważności prawa jazdy dla określonych kategorii, ale nie skutkuje utratą bezterminowego charakteru uprawnień nabytych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadane bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B1 nie mogą zostać ograniczone w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy. Wymiana dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowych uprawnień nie daje organowi kompetencji do weryfikacji i ograniczenia już posiadanych uprawnień. Przepisy dotyczące okresów ważności praw jazdy, wynikające z implementacji dyrektywy UE, nie dotyczą uprawnień nabytych przed określonym terminem. Orzeczenie lekarskie wydane w związku z ubieganiem się o nowe uprawnienia kategorii A nie może stanowić podstawy do ograniczenia ważności posiadanych już uprawnień kategorii B i B1.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu oparta na § 29 ust. 3 rozporządzenia, że termin ważności orzeczenia lekarskiego dotyczy również posiadanych bezterminowo uprawnień kategorii B i B1.

Godne uwagi sformułowania

wymiana prawa jazdy w celu zmiany danych nie stanowi rozstrzygnięcia władczego nowo wydany dokument powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu oraz jako uprawnienia literalne odczytanie § 10 ust. 5 może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności uprawnień nabytych bezterminowo. Taki jednak rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego.

Skład orzekający

Joanna Janiszewska - Ziołek

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Brzezińska

sędzia

Jarosław Wichrowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdza, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte na gruncie poprzednich przepisów, nie tracą swojego charakteru w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy lub uzyskania nowych uprawnień. Podkreśla znaczenie ochrony praw nabytych i trwałości decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji wymiany dokumentu prawa jazdy w celu dodania nowych kategorii uprawnień, gdy posiadane już uprawnienia są bezterminowe. Interpretacja przepisów rozporządzenia wykonawczego w kontekście przepisów ustawy i dyrektyw UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, i wyjaśnia ważną kwestię dotyczącą ochrony praw nabytych przez kierowców. Wyjaśnia, że uzyskanie nowych uprawnień nie powinno skutkować utratą bezterminowości posiadanych już uprawnień.

Czy wymiana prawa jazdy może odebrać Ci bezterminowe uprawnienia? Sąd wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bd 88/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Wichrowski
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 18 u.k.p.
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej [...] w przedmiocie wpisania w kolumnie nr [...] dokumentu prawa jazdy A. J. (o numerze 06505/06/0461) terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i B1, 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz A. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
A. J. (dalej "Skarżący"), pismem z [...] grudnia 2022r.(data nadania w placówce operatora pocztowego) wniósł skargę na [...] Prezydenta Miasta działającego jako Starosta (dalej "Prezydent" lub "organ") dotyczącą uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. W skardze wniósł o przywrócenie bezterminowej ważności dla tej kategorii uprawnień w dokumencie prawa jazdy. Skarżący wyjaśnił, że od prawo jazdy kategorii B posiada od [...] września [...]., a obecnie poddał się badaniom lekarskim celem uzyskania uprawnień w kategorii A. Skarżący wyraził przekonanie, że w jego sprawie doszło do nieuzasadnionego ograniczenia uprawnień do prowadzenia pojazdów. Na poparcie swojej argumentacji przywołał on wyroki sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie, alternatywnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ wyjaśnił, że Skarżący ubiegając się (we wniosku z [...] maja 2022r.) o wydanie prawa jazdy kategorii A, do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie, stwierdzające przeprowadzenie badania lekarskiego w zakresie kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T- z terminem następnego badania – do [...] maja 2032r. Prezydent wyjaśnił też, że otrzymał informację o przystąpieniu przez Skarżącego do egzaminu państwowego w zakresie kategorii A prawa jazdy i uzyskanie przez niego pozytywnego wyniku. Prezydent wyjaśnił, że wydając prawo jazdy zobowiązany był do uwzględnienia terminu ważności określonego odpowiednio w orzeczeniu lekarskim, orzeczeniu psychologicznym oraz w świadectwie kwalifikacji zawodowej, a tym samym do określeniu ważności dokumentu prawa jazdy oraz uprawnień kategorii B i B1 prawa jazdy na dzień [...] maja 2032 r. na podstawie obowiązujących 23 kwietna 2022 r. przepisów prawa. Prezydent powołał się na § 29 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie").
Przyznanie Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A 1 i A nastąpiło [...] października 2022r.. Skarżący potwierdził odbiór dokumentu prawo jazdy [...] listopada 2022r. Dnia [...] listopada 2022r., po interwencji w Wydziale Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu M. B., uzyskał informacje o braku możliwości dokonania wymiany dokumentu prawa jazdy i wykreślenia daty ważności dla kategorii B i o możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego (wyjaśnienia Skarżącego – pismo z [...] kwietnia 2023r. – k. 21 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego zamiast rozprawy zdalnej, jeżeli nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W niniejszej sprawie z uwagi na brak możliwości technicznych wszystkich stron do przeprowadzenia rozprawy zdalnej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 29 czerwca 2023r. wyznaczył termin posiedzenia niejawnego. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Następnie należy wskazać, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., określanej dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności.
W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należało rozważyć kwestię dopuszczalności drogi sądowej zarówno z uwagi na przedmiot postępowania, jak również zachowanie pozostałych wymogów formalnych, w tym w szczególności terminu wniesienia skargi.
Podkreślić tu należy, że czynność organu polegająca na wpisie do prawa jazdy terminu ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622; dalej u.k.p.); skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu, tj. kierującego pojazdem.
Rozważenia wymagała w następnej kolejności kwestia zachowania terminu do wniesienia skargi.
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W niniejszej sprawie termin na dokonanie tej czynności wynosił 30 dni i biegł w ocenie Sądu od [...] listopada 2022 r., tj. daty odbioru przez Skarżącego dokumentu prawa jazdy na jego wniosek z [...] maja 2022r. Data odbioru prawa jazdy wydanego [...] października 2022r. wynika z dokumentu "ustnego ogłoszenia decyzji z [...] października 2022r.", opatrzonego podpisem Skarżącego, potwierdzającym zapoznanie się z treścią decyzji. W oparciu o te okoliczności Sąd uznał, że data [...] października 2022r. jest datą dokonania czynności, jednakże dopiero [...] listopada 2022r. Skarżący dowiedział się o jej podjęciu – przy okazji wydania mu dokumentu prawa jazdy.
Skarga nadana została listem poleconym w dniu [...] grudnia 2022 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Jednakże okoliczności sprawy, w szczególności brak prawidłowego pouczenia Skarżącego odnośnie do możliwości wniesienia skargi do sądu i brak wyraźnych uregulowań w tym zakresie powodują, że nie sposób przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy Skarżącego. Żadne z pism organu skierowane do Skarżącego nie zawierało prawidłowego pouczenia, z którego wynikałaby kwalifikacja określonej formy działania organu oraz wynikające stąd środki i terminy zaskarżenia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym trafnie przyjmuje się, że brak pouczenia (podobnie jak pouczenie niepełne, błędne lub niejasne) powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1592/11; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 61/12 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że wprawdzie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie znajdują w przedmiotowym postępowaniu przed organem administracji zastosowania wprost, to obowiązek udzielenia takiego pouczenia - również w innych przypadkach niż unormowane w k.p.a. decyzje i postanowienia - wynika z ogólnej zasady praworządnego działania administracji publicznej oraz zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej wypływających z treści art. 7 i art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 694/16, dostępny na stronie jw.).
Sąd miał również na względzie, że Skarżący w sposób nieznaczny spóźnił się z wniesieniem skargi. Opóźnienie wyniosło bowiem zaledwie jeden dzień. Sąd przystąpił w tej sytuacji do rozpoznania skargi.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej czynności wskazać należy, że istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy organ był uprawniony do wpisania w dokumencie prawa jazdy, wydanego Skarżącemu [...] listopada 2022 r., terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B i B1.
Za okoliczność bezsporną Sąd uznał, że Skarżący posiada bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B od [...] września 1995r. Zaś w aktach administracyjnych brak jest dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień Skarżącego do kierowania pojazdami bezterminowo. W sprawie nie jest również kwestionowane, że złożony przez Skarżącego do organu wniosek o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy był wynikiem ubiegania się o potwierdzenie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Problem prawny objęty tymi zarzutami był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z: 24 lutego 2021 r. (sygn. akt I OSK 2312/20,z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22 – dostępne na stronie jw.).
Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20 – dostępny w bazie LEX nr 3179274).
W związku z przywołanymi uregulowaniami należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na występowanie pojęcia "prawo jazdy" w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu pojęcie to oznacza uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. W drugim zaś znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 1686/15; wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2021 r., III SA/Po 169/21, wyrok WSA w Rzeszowie z 21 czerwca 2021 r., II SA/Rz 227/21 - opublikowano na stronie jw.). Słusznie podkreśla się także w orzecznictwie, że czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu oraz jako uprawnienia.
Niewątpliwie w przepisie art. 18 u.k.p. mowa jest o prawie jazdy, jako dokumencie. Uzyskanie przez kierowcę nowych uprawnień i złożenie stosownego wniosku organowi celem aktualizacji w dokumencie prawa jazdy danych z tą okolicznością związanych skutkować winno wydaniem nowego dokumentu prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Jak już podkreślono dokonane zmiany nie mogą dotyczyć (modyfikować) posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż wynika to m.in. z konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Stosownie do przywołanych przepisów organ powinien zatem wydać nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi dotyczącymi wnioskowanej zmiany, zaś w pozostałym zakresie jedynie stwierdzać dotychczasowy stan faktyczny odnoszący się do kierującego pojazdami, z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy określonych w art. 6 ust. 1 u.k.p. oraz w przepisach wykonawczych.
Organ w odpowiedzi na skargę podkreślił, że wydanie Skarżącemu dokumentu prawa jazdy nastąpiło zgodnie z przepisami prawa, w szczególności w oparciu o § 29 ust. 1-3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p., prawo jazdy m.in. kat A1 i B wydaje się zasadniczo na 15 lat. Stosownie do § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia - data ważności uprawnienia, to najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich (...) przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Odnosząc się do art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. - który wskazuje okresy ważności prawa jazdy dla określonych kategorii - należy podkreślić, że przepis ten nie skutkuje utratą bezterminowego charakteru uprawnień do kierowania pojazdami nabytych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień nie muszą ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyrok WSA w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 897/13, dostępne na stronie jw.).
Zdaniem Sądu nietrafne jest stanowisko organu, że z przedłożonego przez Skarżącego orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] maja 2022r. (k. 4 akt sąd.) wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B1. Stanowisko to nie znajduje oparcia w przepisach prawa – w tym w art. 18 u.k.p. z przyczyn omówionych już wyżej. Ponadto zauważyć należy, że przedmiot i zakres tego orzeczenia, wydanego na wniosek Skarżącego, był związany wyłącznie z nabyciem nowych uprawnień – kategorii A. Organ nieprawidłowo uznał zatem, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które Skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o tę kategorię wynikało, że termin następnych badań określony na [...] maja 2032 r. dotyczy również innych kategorii. To, że formularz takiego orzeczenia operuje "szablonem" w postaci rubryk, zbiorczo kategoryzujących uprawnienia (pkt 1.1.a, b i c), nie może być podstawą do wywodzenia z niego skutków prawnych nie uregulowanych materią ustawową.
Odnosząc się natomiast do § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a i ust. 5 rozporządzenia to przepisy te należy odczytywać z uwzględnieniem całej treści § 10. Z § 10 ust. 1 wynika, że regulacja § 10 dotyczy nowo nabytych uprawnień, a nie uprawnień już posiadanych. Wskazana regulacja była już przedmiotem ocen sądów administracyjnych, które wywiodły (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22 – dostępne na stronie jw.), że literalne odczytanie § 10 ust. 5 może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności uprawnień nabytych bezterminowo. Taki jednak rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego. Przyjęcie takiej wykładni doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 lutego 2021 r. o sygn. akt: I OSK 2312/20 przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy strona nie musi ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami, a ograniczenia wprowadzone w krajowym systemie, wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Jeśli zaś chodzi o argument wynikający z § 29 rozporządzenia to przywołany przepis rozróżnia "datę ważności uprawnienia" od "daty ważności prawa jazdy" jako daty ważności dokumentu urzędowego jedynie potwierdzającego te uprawnienia. O ważności prawa jazdy stanowi ust. 2 tego przepisu. W przepisie tym chodzi wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać zatem odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Odnosząc się do przepisu § 29 ust. 3 rozporządzenia to dotyczy on osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podstawą wydania orzeczenia lekarskiego z [...] maja 2022 r. był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Wskazany w nim termin badania ma zatem znaczenie dla uzyskania przez Skarżącego wpisu nowych uprawnień kategorii A i ważności tego wpisu. Skutki orzeczenia z [...] maja 2022r. dotyczyć mogą jedynie nowego uprawnienia a nie posiadanej dotychczas kategorii prawa jazdy, w związku z czym nie mogło orzeczenie to stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej. Zwłaszcza, że z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do Skarżącego wydana została decyzja o skierowaniu na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 u.k.p.
W tych okolicznościach wykluczyć należy możliwość rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego (w zakresie terminów ważności uprawnień) do posiadanych przez Skarżącego bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii B i B1. Z tych względów § 29 ust. 3 nie miał zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Niezależnie od tego warto zauważyć, że stosowanie § 29 ust. 3 rozporządzenia skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisu w dokumencie prawa jazdy Skarżącego daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B1 oraz B (punkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI