II GSK 1416/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneWysokansa
doręczenia elektroniczneePUAPKNFprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoprzywrócenie terminuuchybienie terminuskarga kasacyjnaskuteczność doręczenia

NSA uchylił wyroki WSA, uznając, że doręczenie decyzji przez KNF za pomocą ePUAP było skuteczne, co oznacza, że termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął bieg.

Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji KNF spółce za pośrednictwem platformy ePUAP. WSA w Warszawie uznał doręczenie za nieskuteczne, co skutkowało uchyleniem postanowień KNF o stwierdzeniu uchybienia terminu i odmowie przywrócenia terminu. NSA uchylił wyroki WSA, stwierdzając, że spółka, składając pisma przez ePUAP, wyraziła zgodę na doręczanie korespondencji tą drogą, a organ prawidłowo ją pouczył o skutkach.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał połączone skargi kasacyjne Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które uchyliły postanowienia KNF dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz odmowy przywrócenia tego terminu. WSA uznał, że doręczenie decyzji KNF spółce za pośrednictwem platformy ePUAP było nieskuteczne, ponieważ spółka nie została prawidłowo pouczona o skutkach korzystania z tej formy komunikacji, a także dlatego, że część korespondencji była doręczana pocztą tradycyjną. NSA nie podzielił tej oceny. Sąd kasacyjny stwierdził, że spółka, składając pisma przez ePUAP, spełniła warunek umożliwiający doręczanie pism drogą elektroniczną zgodnie z art. 39¹ § 1 k.p.a. Ponadto, NSA uznał, że KNF prawidłowo pouczyła spółkę o skutkach wniesienia pisma przez elektroniczną skrzynkę podawczą oraz o możliwości rezygnacji z doręczeń elektronicznych. W konsekwencji, NSA uznał doręczenie decyzji o nałożeniu kar pieniężnych za skuteczne, co oznaczało rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego powodu NSA uchylił wyroki WSA i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie jest skuteczne, jeśli strona złożyła pisma za pośrednictwem ePUAP i została prawidłowo pouczona o skutkach doręczeń elektronicznych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że złożenie przez spółkę wyjaśnień za pomocą platformy ePUAP, wobec braku oświadczenia o rezygnacji z doręczeń elektronicznych, skutkowało obowiązkiem organu do doręczania dalszej korespondencji w tej formie. Organ prawidłowo pouczył stronę o skutkach wniesienia pisma przez elektroniczną skrzynkę podawczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

ppsa art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 39¹ § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest możliwe, jeżeli strona złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, wystąpi o takie doręczenie i wskaże adres elektroniczny, lub wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże adres elektroniczny.

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (w rozpatrywanej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

ppsa art. 111 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie spraw pozostających ze sobą w związku.

Pomocnicze

ppsa art. 39 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 63 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 63 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.u.d.e. art. 2 § 5

Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną

ppsa art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 39¹ § 1d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie decyzji KNF za pośrednictwem ePUAP było skuteczne, ponieważ spółka złożyła pisma tą drogą i została prawidłowo pouczona o skutkach. Organ nie uchybił obowiązkowi pouczenia strony o skutkach wniesienia pisma przez elektroniczną skrzynkę podawczą oraz o możliwości rezygnacji z doręczeń elektronicznych.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał doręczenie decyzji KNF za nieskuteczne z powodu braku prawidłowych pouczeń i doręczania części korespondencji pocztą tradycyjną.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji zastosował nieadekwatne do podstaw prawnych zaskarżonych postanowień wzorce kontroli. Złożenie przez spółkę wyjaśnień za pomocą platformy ePUAP, wobec braku oświadczenia o rezygnacji z doręczeń za pomocą tej platformy, skutkowało dla organu obowiązkiem doręczania wszelkiej dalszej korespondencji w tej właśnie formie.

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący sprawozdawca

Patrycja Joanna Suwaj

członek

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad skuteczności doręczeń elektronicznych za pośrednictwem ePUAP w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w szczególności w kontekście pouczeń i zgody strony na taką formę komunikacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona aktywnie korzystała z platformy ePUAP w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu skuteczności doręczeń elektronicznych, co jest istotne dla wielu uczestników postępowań administracyjnych i sądowych.

ePUAP w postępowaniu: Kiedy doręczenie jest skuteczne? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1416/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Patrycja Joanna Suwaj
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3325/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-31
II GZ 360/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-28
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 39 (1), art. 58 § 1, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Komisji Nadzoru Finansowego od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 3324/23 oraz VI SA/Wa 3325/23 w sprawie ze skarg M. w W. na postanowienia Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 30 stycznia 2023 r. nr DPS-DPSZPO.456.31.2022.JP w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone wyroki i przekazuje sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 3324/23, zarejestrowanej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt II GSK 1481/24, po rozpoznaniu skargi M. w W. (dalej: "skarżąca", "spółka") na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także jako: "KNF", "Komisja", "organ") z 30 stycznia 2023 r. nr DPS-DPSZPO.456.31.2022.JP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 26 sierpnia 2022 r. Komisja Nadzoru Finansowego nałożyła na spółkę kary pieniężne za zidentyfikowane naruszenia prawa związane z raportami okresowymi spółki.
Dnia 30 września 2022 r. spółka przesłała na adres poczty elektronicznej (e-mail) oraz za pośrednictwem systemu ESPI (na kancelarię DNO) podanie w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które to podanie, zgodnie z zawiadomieniem z 14 grudnia 2022 r., pozostawiono bez rozpoznania.
Pismami z 27 grudnia 2022 r. (data nadania w UP O.) skarżąca złożyła: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniosła o dokonanie doręczenia decyzji KNF z 26 sierpnia 2022 r. za pośrednictwem operatora pocztowego.
Zaskarżonym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że doręczenie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (platformy ePUAP) nastąpiło z uwagi na wybór tego środka komunikacji przez skarżącą, która za jego pośrednictwem kierowała do KNF pisma, w których składała wyjaśnienia oraz przekazywała pytania do świadków. Organ podniósł, że skarżąca w istocie zapoznała się z treścią decyzji, bowiem przywołała treść rozstrzygnięcia w raporcie bieżącym, przekazanym do powszechnej wiadomości 16 września 2022 r.
Ustosunkowując się do przesłanek przywrócenia terminu, organ stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło z winy osób reprezentujących spółkę, jako że nie zostało wykazane, aby w okresie, kiedy spółka powinna złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, występowały okoliczności uniemożliwiające podjęcie takich działań.
KNF wskazała, że z ustalonego stanu faktycznego oraz argumentacji spółki nie wynika, aby w terminie na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy występowała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia. W szczególności nie stanowiła jej awaria systemu ePUAP w dniu 30 września 2022 r., jako że dotyczyła ona dnia, kiedy upłynął już termin na wniesienie wskazanego wniosku.
Organ wskazał również na niezasadność argumentacji skarżącej co do skuteczności wniesienia wniosku za pośrednictwem systemu ESPI, zarówno ze względu na dokonanie tego z uchybieniem terminu do wniesienia wniosku, jak również z uwagi na fakt, że wniesienie środka odwoławczego za jego pośrednictwem nie spełnia wymogów wniesienia pisma za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz wskazując na nieprawidłowe jej zdaniem uznanie zasadności dokonywania przez organ doręczeń za pośrednictwem platformy ePUAP, w tym w szczególności decyzji o nałożeniu kar pieniężnych, jak również na brak prawidłowych pouczeń co do konsekwencji rozpoczęcia korzystania z komunikacji elektronicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 3324/23, uwzględnił skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodził się ze skarżącą, że organ nie pouczył jej co do przyjętych przez siebie zasad, dotyczących obecnego lub przyszłych doręczeń w związku z wniesieniem pisma za pośrednictwem platformy ePUAP. Ponadto, zdaniem WSA, wysyłanie przez organ korespondencji po dacie wniesienia pierwszego pisma przez spółkę za pośrednictwem tej platformy, zarówno poprzez ePUAP, jak i pocztą tradycyjną, mogło budzić uzasadnione oczekiwanie dalszego doręczania pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej.
W ocenie Sądu I instancji, organ błędnie uznał, że złożenie przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało poprzedzone skutecznym doręczeniem stronie decyzji o nałożeniu kar pieniężnych. Zatem termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w ogóle nie rozpoczął biegu, a skoro nie doszło do uchybienia terminu, to zarzuty skargi wskazujące na brak winy skarżącej w niezachowaniu terminu uznać należało za bezprzedmiotowe.
W podstawie prawnej wyroku Sąd powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: ppsa).
Skargę kasacyjną wniosła Komisja Nadzoru Finansowego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 6, art. 8 oraz art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako "kpa") poprzez przyjęcie błędnych ustaleń w zakresie potwierdzenia stronie złożenia przez nią na adres ePUAP organu pisma z dnia 17 marca 2022 r. oraz pouczenia strony postępowania o skutkach wniesienia pisma w toku postępowania administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą KNF utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, w związku z pominięciem znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia przedłożenia z dnia 17 marca 2022 r. oraz zawartego w jego treści pouczenia wymaganego przez art. 63 § 5 pkt 1 i 2 kpa, a także z pominięciem treści pouczenia zawartego w piśmie organu z dnia 29 kwietnia 2022 r., którego doręczenie, zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia nastąpiło z upływem 16 maja 2022 r.
b) naruszenie art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, a także art. 11 i 12 kpa poprzez przyjęcie, że organ zebrał i ocenił materiał dowodowy sprawy w sposób wybiórczy i dowolny;
c) naruszenie art. 39¹ § 1 pkt 1 w zw. z art. 63 § 4, § 5 pkt 1 kpa poprzez przyjęcie, że organ zobligowany był do doręczenia stronie postępowania, w sposób wskazany w art. 39 kpa, decyzji dotyczącej nałożenia kar pieniężnych;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez błędne zastosowanie i uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisji, mimo braku podstaw do stwierdzenia uchybień organu skutkujących wadliwością skarżonego postanowienia oraz niezastosowanie art. 151 ppsa.
Podnosząc te zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
II
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 3325/23, zarejestrowanej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod. sygn. akt II GSK 1416/24, po rozpoznaniu skargi M. w W. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z 30 stycznia 2023 r. nr DPS-DPSZPO.456.31.2022.JP w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że decyzja o nałożeniu kar pieniężnych wraz z pismem przewodnim, została wysłana przez organ dnia 30 sierpnia 2022 r. na adres ePUAP prezesa zarządu spółki, uprawnionego do jej samodzielnej reprezentacji. Tego samego dnia zostało wygenerowane pierwotne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma przez adresata.
W związku z brakiem odbioru decyzji, 7 września 2022 r. zostało wygenerowane przez system powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, a wobec braku odbioru decyzji w terminie 14 dni od dnia wygenerowania pierwotnego zawiadomienia, doręczenie uznano za skuteczne z upływem 13 września 2022 r., a zatem w dniu 14 września 2022 r. zaczął biec termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skargi do WSA w Warszawie.
Wobec powyższego, w ocenie organu spółka uchybiła terminowi na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który z uwagi na uznanie decyzji za doręczoną z dniem 13 września 2022 r. upłynął 27 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 3325/23, uwzględnił skargę na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co miało miejsce w tej sprawie, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu należy rozstrzygnąć wniosek o przywrócenie terminu, jako że ewentualne pozytywne dla strony rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wyłącza możliwość stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z tego względu, w ocenie Sądu I instancji brak było na aktualnym etapie postępowania podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez skarżącą.
W podstawie prawnej wyroku Sąd powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. ppsa.
Skargę kasacyjną wniosła Komisja Nadzoru Finansowego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisji, mimo braku stwierdzenia jakichkolwiek uchybień organu, skutkujących wadliwością zaskarżonego postanowienia;
b) art. 141 § 4 ppsa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu, jakich uchybień przepisom postępowania dopuścił się organ administracji, oraz jaki był ich wpływ na wynik sprawy, mimo iż, jak wskazano w uzasadnieniu, zaskarżone postanowienie zostało uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa;
c) art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 153 i art. 170 ppsa poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty;
d) art. 133 § 1 ppsa przez niedokonanie oceny zaskarżonego postanowienia na dzień jego wydania.
Podnosząc te zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
III
Na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił połączyć na podstawie art. 111 § 2 ppsa do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt II GSK 1416/24 i II GSK 1481/24 i dalej prowadzić sprawę pod sygnaturą akt II GSK 1416/24.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach wniesionych skarg kasacyjnych poddane zostały wyroki, którymi Sąd I instancji uwzględnił skargi, uchylając postanowienia Komisji z 30 stycznia 2023 r. o tożsamych numerach w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz odmowie jego przywrócenia.
Wzorce kontroli legalności zaskarżonych do Sądu i instancji postanowień wyznaczał zatem odpowiednio art. 58 § 1 kpa i art. 134 kpa.
Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl natomiast art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (w rozpatrywanej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).
Z zacytowanych regulacji jasno wynika, że różne są przesłanki ich stosowania, co oznacza, że kwestionowanie zastosowania przepisu art. 134 kpa powinno mieć miejsce wówczas, gdy strona, w jej ocenie, nie uchybiła terminowi. Natomiast w sytuacji, gdy strona uchybiła terminowi i tego nie kwestionuje, powinna i jest uprawniona do złożenia wniosku o jego przywrócenie w trybie art. 58 § 1 kpa. Oczywiście, co do zasady, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że wówczas gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do uchybionej czynności, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, przed rozstrzygnięciem sprawy z wniosku o jego przywrócenie jest co najmniej przedwczesne, a niekiedy zbędne (gdy wniosek uwzględniono).
Zauważyć także należy, że nader często, czego przykładem są te sprawy, strony z daleko posuniętej ostrożności, kwestionując uchybienie terminu (postanowienie wydane na podstawie art. 134 kpa), równocześnie domagają się przywrócenia uchybionego terminu. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego to, że w sytuacji, w której strona skarży zarówno postanowienie wydane na podstawie art. 134 kpa, jak i postanowienie wydane w oparciu o art. 58 § 1 kpa, ocena tego, czy doszło do uchybienia terminu powinna zostać dokonana w toku kontroli postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Przesądzenie, że doszło do uchybienia terminu, pozwala bowiem na dokonanie oceny istnienia usprawiedliwionych przesłanek jego naruszenia. Te uwagi odnoszą się do sytuacji, w której organ wydał, tak jak w tych sprawach, w tej samej dacie dwa postanowienia – stwierdzające uchybienie terminu i odmawiające jego przywrócenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując te postanowienia, uchylił je, przy czym w sprawie, w której przedmiotem była odmowa przywrócenia terminu przyjął, że do uchybienia terminu nie doszło i konsekwentnie do tego stanowiska, nie badał przesłanek przywrócenia terminu. Natomiast w odniesieniu do postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu uznał, że ewentualne pozytywne dla strony rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu "wyłącza możliwość stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy", a w związku z tym "w chwili obecnej brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym przedmiocie".
Naczelny Sąd Administracyjny z powodów uprzednio wskazanych stwierdza, że Sąd I instancji zastosował nieadekwatne do podstaw prawnych zaskarżonych postanowień wzorce kontroli i w związku z tym uznał za niezbędne zastosowanie art. 111 § 2 ppsa i połączenie spraw o sygn. akt II GSK 1416/24 i II GSK 1481/24 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W doktrynie podnosi się, że art. 111 § 2 ppsa wskazuje przykład fakultatywnego połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, a mianowicie jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Pojęcie związku między sprawami należy rozumieć jako istnienie zależności o istotnym znaczeniu, które odnoszą się do elementów stosunków prawnych w nich uregulowanych. Skoro na pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej składają się elementy podmiotowe (podmioty mające interes prawny lub obowiązek prawny) i przedmiotowe (treść żądanego uprawnienia, treść obowiązku i podstawa faktyczna i prawna), oznacza to, że "w związku" – w rozumieniu art. 111 § 2 ppsa – pozostają sprawy, których cechy podmiotowe i przedmiotowe byłyby podobne lub identyczne. Podobieństwo to powinno odnosić się do żądań i przedmiotów rozstrzygnięć (z uzasadnienia uchwały NSA (7) z 11.12.2006 r., I FPS 3/06, ONSAiWSA 2007/1, poz. 1).
Dokonując zatem łącznej oceny zaskarżonych wyroków i wniesionych od nich skarg kasacyjnych wskazać należy, że powodem uchylenia zaskarżonych postanowień było naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że wobec braku stosownych pouczeń i nieprawidłowego doręczenia spółce decyzji w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych, jako że dokonano tego za pośrednictwem platformy ePUAP, a nie za pośrednictwem poczty tradycyjnej, nie otworzył się termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a przez to nie został uchybiony termin, który można by przywracać. Naczelny Sąd Administracyjny tej oceny nie podziela.
Słusznie wskazał Sąd I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na przywołane przepisy intertemporalne, znaczenie miała treść przepisu art. 39¹ § 1 kpa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 5 października 2021 r., zgodnie z którym doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków:
1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej;
2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny;
3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny.
Wspomnieć należy, co trafnie zauważył Sąd I instancji, że wymienionym w ww. przepisie podaniem są również wszelkie żądania, wyjaśnienia, odwołania czy zażalenia, na co wskazuje literalnie art. 63 § 1 kpa.
Wobec powyższego, celem ustalenia prawidłowości dokonywanych w sprawie doręczeń, kluczowe było ustalenie, czy któryś z warunków wskazanych w art. 39¹ § 1 kpa został spełniony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie spełniony został pierwszy z warunków.
Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca, działająca poprzez prezesa zarządu, uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji spółki, w toku postępowania administracyjnego wystąpiła do organu z pismami za pośrednictwem platformy ePUAP (por. m.in. pisma: z 17 marca 2022 r., k. [...] akt administracyjnych; z 21 marca 2022 r., k. [...] akt administracyjnych). Złożenie przez spółkę wyjaśnień za pomocą platformy ePUAP, wobec braku oświadczenia o rezygnacji z doręczeń za pomocą tej platformy, skutkowało dla organu obowiązkiem doręczania wszelkiej dalszej korespondencji w tej właśnie formie. Obowiązkiem tym objęte było również doręczenie decyzji w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych.
Nie ma przy tym znaczenia, że dwie przesyłki zostały doręczone skarżącej za pośrednictwem poczty tradycyjnej. Jak słusznie zauważył skarżący kasacyjnie organ, przyjęcie takiej formy doręczeń tych dwu konkretnych pism mogłoby stanowić podstawę do kwestionowania skuteczności ich doręczenia, ale uchybienia organu w tym przedmiocie nie mogły modyfikować sposobu doręczania wszystkich pism w postępowaniu, przyjętego z inicjatywy strony.
Słusznie podniesiono również w skargach kasacyjnych, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że strona nie została pouczona o skutkach wniesienia pisma w toku postępowania administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą Komisji.
Analiza akt administracyjnych sprawy, w tym pism wskazanych przez KNF w skardze kasacyjnej, nie pozostawia wątpliwości, że organ nie uchybił obowiązkowi pouczenia strony o skutkach wniesienia pisma za pośrednictwem platformy ePUAP, jak i o możliwości złożenia oświadczenia o rezygnacji z doręczeń za pośrednictwem tej platformy (tak m.in. pisma k. [...] akt administracyjnych).
Również weryfikacja urzędowych poświadczeń przedłożenia pism wniesionych przez spółkę za pośrednictwem platformy ePUAP (k. [...] akt administracyjnych) w sposób jednoznaczny przemawiała za uznaniem, że strona została skutecznie pouczona o fakcie dalszej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 39¹ § 1 kpa), jak i o możliwości rezygnacji z doręczeń za pomocą tych środków (art. 39¹ § 1d kpa).
Należało zatem uznać skuteczność doręczenia decyzji o nałożeniu kar pieniężnych za pośrednictwem platformy ePUAP, a w konsekwencji uchylić zarówno wyrok w sprawie dotyczącej uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i wyrok w sprawie odmowy jego przywrócenia, oparte na stanowisku o nieskuteczności takiego doręczenia, a w konsekwencji nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji dokona oceny ziszczenia się przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także dokona kontroli postanowienia wydanego w oparciu o art. 134 kpa uwzględniając ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w tym wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjnym działając na podstawie art. 185 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie 1. sentencji.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności spraw, Naczelny Sad Administracyjny uznał, że w sprawie wystąpiły szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości i w oparciu o art. 207 § 2 ppsa orzekł jak w punkcie 2. sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI