II GSK 141/22

II GSK 141/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Wojciech Maciejko
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Samorząd terytorialny
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II SA/Rz 730/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-09-22
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 34, art. 49, art. 70 par. 1-2, art 73 par. 1 i par. 4, art. 271 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 730/21 w sprawie ze skargi Gminy O. na uchwałę Rady Powiatu w Lubaczowie z dnia 27 czerwca 2019 r. nr XI/85/2019 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi powiatowej odcinków dróg powiatowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Postanowieniem z 21 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 985/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Gminy O. na uchwałę Rady Powiatu w Lubaczowie z 27 czerwca 2019 r. nr XI/85/2019 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi powiatowej odcinków dróg powiatowych na terenie Miasta O.
Jak wyjaśnił, Gmina, reprezentowana przez adw. T. U., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną uchwałę. Z uwagi jednak na braki fiskalne, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 22 sierpnia 2019 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego.
Wezwanie zostało wysłane na wskazany w skardze przez pełnomocnika strony skarżącej adres do doręczeń. Jednakże z uwagi na nieobecność adresata w miejscu zamieszkania, korespondencja została w dniu 26 sierpnia 2019 r. awizowana, a następnie dnia 3 września 2019 r. dokonano powtórnej awizacji. Termin do odbioru wezwania mijał z dniem 9 września 2019 r.
Zdaniem WSA pismo (tj. wezwanie), zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej. Jak wynika z adnotacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, doręczyciel, w dniu 26 sierpnia 2019 r. pismo adresowane do pełnomocnika strony skarżącej z uwagi na jego nieobecność, pozostawił w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej. Placówka pocztowa w dniu 3 września 2019 r. powtórnie awizowała ww. przesyłkę. Ostatni dzień skutecznego doręczenia pisma (liczony zgodnie z art. 73 § 3 p.p.s.a.) wypadał w dniu 9 września 2019 r. (poniedziałek). Termin do usunięcia braków fiskalnych skargi upływał z dniem 16 września 2019 r.
Postanowienie WSA w Rzeszowie stało się prawomocne.
II.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 22 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 730/21, oddalił skargę Gminy O. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej ww. prawomocnym postanowieniem tego Sądu z 21 października 2019 r.
Za bezsporne uznał to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 985/19 zostało prawomocnie zakończone postanowieniem z 21 października 2019 r. (data prawomocności 15 listopada 2019 r.).
Gmina, jako podstawę wznowieniową wskazała art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuca, że w następstwie naruszenia przepisów postępowania regulujących doręczanie przesyłek sądowych, nie doszło do skutecznego wezwania jej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a zatem nie było podstaw do odrzucenia skargi w następstwie niewykonania tego wezwania w zakreślonym przez Sąd terminie.
Jak jednak wynika z akt sprawy o sygn. akt II SA/Rz 985/19, skarga została sporządzona przez fachowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. powinna więc czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych. Po myśli art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać "oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników".
W części skargi identyfikującej podmioty postępowania wskazano jednoznacznie: "Skarżący: Gmina O., [...], reprezentowana przez adwokata T. U., adres do doręczeń: [...]". Stwierdzić zatem należy, że skarga zawierała wskazanie, że strona jest reprezentowana przez pełnomocnika oraz określała adres do doręczeń. W konsekwencji, stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. doręczenia w postępowaniu sądowym należało dokonywać pełnomocnikowi na wskazany w skardze adres. Akta sprawy dowodzą, że na ten właśnie adres zostało wysłane zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 22 sierpnia 2019 r. Przesyłka została dwukrotnie awizowana wywołując skutek doręczenia w dniu 9 września 2019 r. - art. 73 § 3 i 4 p.p.s.a. Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem w dniu 16 września 2019 r. Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w skardze wznowieniowej, WSA zwrócił uwagę, że reprezentujący skarżącą fachowy pełnomocnik wskazał w skardze adres do doręczeń. Okoliczność, iż nie jest to adres kancelarii adw. T. U. nie ma w sprawie znaczenia. W skardze podano adres "[...]". Z takiego oznaczenia wynika, że pod podanym adresem do doręczeń ma znajdować się kancelaria adwokata o nazwisku U. - imię, przy wskazaniu adresu do doręczeń, nie zostało podane. Skarżąca sama przyznała, że pod podanym adresem zlokalizowana była Kancelaria adwokatów E. U. i J. U. Oznacza to, że wszystkie dane podane w skardze identyfikujące lokalizację adresu do doręczeń zostały spełnione. Adres do doręczeń, nie musi być tożsamy z adresem kancelarii pełnomocnika. Jeżeli pełnomocnik wskazuje inny adres, jako właściwy do doręczeń, Sąd jest nim związany. Sąd nie może dokonać doręczenia na adres inny - adres kancelarii pełnomocnika skarżącej Gminy, albowiem naruszyłby w ten sposób przepisy o doręczeniach. Sąd nie jest również zobowiązany do weryfikacji podanego przez fachowego pełnomocnika adresu do doręczeń w sytuacji, gdy w stopce papieru firmowego znajduje się adres jego kancelarii, inny od adresu do doręczeń. To fachowy pełnomocnik sporządził skargę, podał w niej adres do doręczeń i ją podpisał, poświadczając tym samym prawidłowość jej treści. Cała argumentacja skargi wznowieniowej próbuje wykazać, że WSA naruszył przepisy o doręczeniach przesyłek sądowych, podczas gdy w istocie chodzi o błąd sporządzającego skargę.
Niezależnie od powyższego WSA wrócił także uwagę, że nie znajduje potwierdzenia wskazana w skardze wznowieniowej data, w której strona i jej fachowy pełnomocnik dowiedział się o postanowieniu o odrzuceniu skargi. Pełnomocnik skarżącej podał, że o postanowieniu dowiedział się w dniu 8 października 2020 r., podczas realizacji prawa dostępu do akt. Tymczasem z dokumentacji przesłanej przez pełnomocnika Rady Powiatu w Lubaczowie wynika, że informacja o wydaniu przez Sąd postanowienia z 21 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 985/19 o odrzuceniu skargi została przesłana pełnomocnikowi Skarżącej na adres jego kancelarii – [...] - w dniu 11 lutego 2020 r. - pismo Starostwa Powiatowego w Lubaczowie z dnia 11 lutego 2020 roku (k. 99 akt sądowych). Zostało ono doręczone pełnomocnikowi w dniu 14 lutego 2020 r.
W tym samym dniu - do wiadomości - otrzymała je również Gmina O. (k. 101-103 akt). W tym stanie rzeczy, zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego - art. 277 p.p.s.a. - nie można zweryfikować pozytywnie. Z uwagi na fakt, że odrzucenie skargi z powodu niezachowania terminu byłoby mniej korzystne dla strony skarżącej, albowiem Sąd byłby zwolniony z obowiązku odnoszenia się do istoty sprawy, WSA zdecydował orzec merytorycznie i skargę oddalić - art. 282 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a
III.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina O., zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 34 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu, tj. wyłączenie prawidłowo umocowanego pełnomocnika skarżącej od udziału w sprawie, poprzez jego pominięcie przy doręczaniu korespondencji z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi z dnia 19 lipca 2019 r. z przyczyn niezależnych od Skarżącej,
2. art. 49 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. nieprawidłowe skierowanie do pełnomocnika Skarżącej wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi z dnia 19 lipca 2019 r., tj. na niewłaściwy adres pełnomocnika, co w konsekwencji, wobec niemożności nadania biegu skardze z dnia 19 lipca 2019 r. doprowadziło do jej odrzucenia,
3. art. 70 § 1 i § 2 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, tj. dokonaniu doręczenia korespondencji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na adres pełnomocnika Skarżącej, który to adres nie był nigdy wskazywany przez pełnomocnika strony Skarżącej, tj. adres [...], w sytuacji gdy właściwym adresem dla pełnomocnika skarżącej był wówczas adres [...],
4. art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż doszło do prawidłowego doręczenia pisma stanowiącego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na adres pełnomocnika skarżącej, wskutek upływu terminu czternastodniowego od momentu pierwszej próby doręczenia korespondencji, podczas gdy doręczenie takie od początku nie było możliwe ze względu na niewłaściwy adres pełnomocnika skarżącej, któryż niewiadomych pełnomocnikowi przyczyn widniał na egzemplarzu skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie,
5. art. 271 pkt 2 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu argumentacji pełnomocnika strony Skarżącej, z której jednoznacznie wynika, iż strona bez swojej winy nie miała możliwości do działania w sprawie, a to z uwagi na niewłaściwe doręczanie korespondencji z Sądu do pełnomocnika skarżącej, tj. na adres, pod którym pełnomocnik nigdy nie prowadził działalności gospodarczej,
6. art. 277 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, iż Skarżąca uchybiła terminowi do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, który rozpoczął swój bieg od dnia 14 lutego 2020 r., tj. od momentu doręczenia pisma sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w Lubaczowie, w sytuacji gdy termin ten należy liczyć od dnia realizacji prawa dostępu do akt sprawy II SA/Rz 985/19 (8 października 2020 r.) przez pełnomocnika Skarżącej i na tej podstawie powzięciu przez pełnomocnika informacji o powodach odrzucenia skargi, tj. nieuzupełnieniu braków fiskalnych skargi w wyznaczonym do tego terminie.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem WSA w Rzeszowie z 21 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 985/19 oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
IV.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
V.
Analizując przedstawioną skargę kasacyjną należy zauważyć, że pomimo sformułowania w niej rozbudowanych zarzutów procesowych, strona w istocie rzeczy porusza dwie kwestie o zasadniczym znaczeniu dla całej sprawy. Pierwsza z nich (zob. zarzut nr 6), dotyczy kwestionowanego przez stronę stanowiska WSA, stwierdzającego że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wystąpienia przez Gminę ze skargą o wznowienie postępowania. Strona uważa bowiem, że WSA wadliwie nie bierze pod uwagę daty zapoznania się przez nią z aktami sprawy (8 października 2020 r.), a zamiast tego polega na informacji przesłanej przez powiat do gminy i jej pełnomocnika o prawomocnym odrzuceniu skargi. Druga (zob. zarzuty nr 1-5), dotyczy już stricte przesłanki wznowieniowej wymienionej przez stronę, przy czym głównym motywem podniesionych uchybień jest wadliwa - zdaniem Gminy - ocena, że w sprawie doszło do wysłania korespondencji wzywającej do uzupełnienia braków skargi na prawidłowy adres jej pełnomocnika, podczas gdy nie było to adres pod którym prowadził on działalność gospodarczą i na który nie można było dokonywać doręczeń. W efekcie doszło w sprawie do naruszenia przepisów prawa i pozbawienia strony możności działania, bowiem pełnomocnik nie został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Strona nie wiedziała więc nic o toczącej się sprawie, zatem odrzucenie złożonego środka prawnego od uchwały rady powiatu jest błędne.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do kwestii terminowości złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego należy zwróci uwagę, że miarodajnym dla rozpoczęcia biegu trzymiesięcznego terminu do jej złożenia jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę wznowieniową.
W aktach sprawy znajduje się korespondencja skierowana przez Starostę Lubaczowskiego (k. 99-103) do adw. T. U., z której wynika m.in. informacja o wydaniu ww. postanowienia z 21 października 2019 r. odrzucającego skargę Gminy na uchwałę Rady Powiatu w Lubaczowie. Doręczono ją zarówno pełnomocnikowi Gminy jak i samej Gminie w dniu 13 i 14 lutego 2020 r. Należy zatem wskazać, że tego rodzaju informacja powinna była, uwzględniając profesjonalny charakter pełnomocnika reprezentującego Gminę, dać co najmniej impuls do tego, by zweryfikować informacje tak pozyskane (notabene w pełni prawidłowe) i podjąć starania w celu wyjaśnienia twierdzeń powiatu. Bez wątpienia pełnomocnik Gminy jak i sama Gmina powzięli informację o wydanym w sprawie rozstrzygnięciu i powinni byli podjąć działania w celu wyjaśnienia tej okoliczności. Działania takie podjęto dopiero 8 października 2020 r. (zapoznanie się z aktami sprawy II SA/Rz 985/19 podczas realizacji prawa dostępu do akt. Strona ma oczywiście prawo poznać nie tylko treść samego rozstrzygnięcia ale także i jego uzasadnienie, jednakże zachowanie polegające na blisko 8 miesięcznej zwłoce w wyjaśnieniu kluczowej okoliczności nie może być postrzegane jako niezawinione. Nie zmienia powyższego także postanowienie WSA w Rzeszowie z 22 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1141/20 uwzględniające zażalenie strony na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania.
Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że nawet uwzględniając stanowisko strony, że jej pełnomocnik dowiedział się o wydanym postanowieniu dopiero w dniu 8 października 2020 r., a nie jak przyjął WSA w zaskarżonym wyroku, po otrzymaniu pisma ze starostwa, to i tak kwestia ta nie miałaby jakiegokolwiek wpływu na wynik postępowania. Sąd pierwszej instancji wyraźnie bowiem wskazał, że odrzucenie skargi z powodu niezachowania terminu byłoby mniej korzystne dla strony skarżącej, gdyż Sąd byłby zwolniony z obowiązku odnoszenia się do istoty sprawy. Tym samym, pomimo stwierdzonego uchybienia terminu, WSA zbadał sprawę merytorycznie.
W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że zarzut procesowy może zostać uznany za skuteczny wówczas, gdy podnoszone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, o czym wprost stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przez "wpływ", o którym mowa w tym przepisie prawa należy przy tym rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej (które rzeczywiście wystąpiło), a zaskarżonym orzeczeniem. Związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (wszak uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie co najmniej hipotetycznej, ale wiarygodnej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Innymi słowy, wymagane jest wykazanie oraz uzasadnienie, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, zaś w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok byłby lub mógłby być inny. Pomijając fakt, że takiego stanowiska skarga kasacyjna w ogóle nie prezentuje, to ponownie podkreślić należy, że WSA sprawę zbadał merytorycznie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (nr 1-5), mających względem siebie komplementarny charakter, bowiem bazujących na przekonaniu strony o wadliwym doręczeniu wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, pociągającego dalsze uchybienia, wskazać należy, że Gmina podnosi w nich naruszenie art. 34, art. 49, art. 70 § 1 i 2 oraz art. 73 § 1 i 4 w zw. z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podkreślając brak możliwości odrzucenia skargi, wobec nieprawidłowego przeprowadzenia procedury wezwania do usunięcia wspomnianego braku skargi.
W niniejszej sprawie nie może zostać jednak skutecznie podważone prawidłowe i kluczowe ustalenie WSA, zgodnie z którym w skardze skierowanej do Sądu pierwszej instancji pełnomocnik Gminy określił adres do doręczeń wszelkich przesyłek jako "[...]" (por. k. 3 akt). WSA prawidłowo zatem - wobec jasnego i niebudzącego jakichkolwiek wątpliwości stanowiska strony - skierował korespondencję pod wskazany w skardze adres. Co więcej, tak wysłaną korespondencję doręczyciel próbował doręczyć pod powyższym adresem, pod którym rzeczywiście mieści się "[...]". Pomimo podjętej dwukrotnie próby doręczenia, przesyłka musiała zostać awizowana, co też zgodnie z prawem nastąpiło. Zauważyć przy tym należy, że na przesyłce brak jest jakichkolwiek informacji doręczyciela, które chociażby pośrednio wskazywałyby, że adresat pod wskazanym adresem nie odbiera korespondencji, np. brak jest adnotacji typu "adresat nieznany", "nie mieszka", "wyprowadził się", "zmienił adres prowadzenia działalności gospodarczej", itp. WSA nie miał zatem jakichkolwiek podstaw, by podważać skuteczność doręczenia zastępczego, które słusznie uznał za dokonane.
Strona skarżąca kasacyjnie wskazuje, jako argument mający przemawiać za wadliwym działaniem doręczyciela, że złożyła na niego skargę do operatora pocztowego (załączona do skargi o wznowienie). Nie przedstawia jednak wiarygodnej odpowiedzi operatora na swoją "reklamację" tak świadczonej usługi.
W konsekwencji, doręczenia dokonane w sprawie na ww. adres wywołane były wyłącznie przez stronę, która taki właśnie adres podała w skardze. Obecnie twierdzi natomiast, że wskazany adres nie był jej adresem, co nie zmienia jednak faktu, że został on przez nią podany i wiązał WSA, który nie mógł go kwestionować, tym bardziej, że analiza zwróconej przesyłki nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie (k. 22 i 22v oraz 32 i 32v). Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie stanowi zatem jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji. Błąd strony, na który się obecnie powołuje, nie został wywołany ani przez WSA ani też przez doręczyciela, a przez nią samą.
Nie zachodzi zatem przesłanka wznowieniowa z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zatem słusznie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
W powyższej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, działając na zasadzie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.