II GSK 1408/19

II GSK 1408/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sprawy jakości, certyfikacja, dozór
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 991/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-07-25
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 189f § 2 i 3 w zw. z art. 124 § 1, art. 189a § 1 i § 2 pkt 2, art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 2047
art. 33a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 33a ust. 4, art. 26
Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 991/19 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lutego 2019 r., nr DNR-1/8/2019 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu wyrobów niespełniających wymagań bezpieczeństwa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. Sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "Sądem pierwszej instancji" lub "WSA") wyrokiem z 25 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 991/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę C. Sp. z o.o. w W. (dalej zwanej "Spółką" lub "skarżącą") na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego "Prezesem UOKiK") z 21 lutego 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu wyrobów niespełniających wymagań bezpieczeństwa.
Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Inspektorzy Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w sklepie w S., należącym do Spółki. Ocenie bezpieczeństwa – w oparciu o przepisy ustawy z 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. z 2016 r. poz. 2047; dalej zwanej "u.o.b.p."), posiłkując się wymaganiami bezpieczeństwa określonymi w normie PN-EN 1860-1:2013-07 Urządzenia, paliwa stałe i podpałki do grilli. Część 1: Grille opalane paliwami stałymi. Wymagania i metody badań (dalej zwanej "normą") – został poddany grill węglowy bloom RUSSEL KETTLE BBQ.
W wyniku kontroli stwierdzono, że grill posiada wadę konstrukcyjną polegającą na braku uchwytów przy ruszcie na żywność, podczas gdy stosownie do wymagania określonego w pkt 4.2.1 normy, ruszt na żywność nakładany ręcznie o średnicy lub długości największego boku powyżej 400 mm powinien być wyposażony w dwa uchwyty.
Decyzją z 20 grudnia 2018 r. Prezes UOKiK: 1) na podstawie art. 24 ust. 14 pkt 2 w związku z art. 13 u.o.b.p. stwierdził, że Spółka usunęła przyczyny zagrożeń stwarzanych przez grill węglowy bloom RUSSEL KETTLE BBQ i umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie; 2) na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 u.o.b.p., za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa, nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 40 000 zł, płatną do budżetu państwa; 3) na podstawie art. 25a ust. 1 i 6 oraz art. 13 u.o.b.p. Prezes UOKiK zobowiązał Spółkę do uiszczenia na rachunek UOKiK kwoty w łącznej wysokości 2 460 zł, stanowiącej równowartość kosztów opinii biegłego przeprowadzonych przez I. z siedzibą w G.
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt 2 decyzji zarzucając jej m.in. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 189a § 2 ustawy z 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej zwanej "k.p.a.") w zw. z art. 33a ust. 4 w zw. z art. 26 u.o.b.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a także podnosząc zarzut niewspółmierności kary.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UOKiK, decyzją z 21 lutego 2019 r., uchylił swoją decyzję w zakresie pkt 2 i nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 30 000 zł za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa – grilla węglowego bloom RUSSEL KETTLE BBQ. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 u.o.b.p.
Z powyższym rozstrzygnięciem Spółka nie zgodziła się i pismem z 2 kwietnia 2019 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa UOKiK z 21 lutego 2019 r., zaskarżając ją w części w zakresie w jakim organ orzekł o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 30 000 zł. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
Sąd uznał za zasadne stanowisko organu, że nałożona na skarżącą kara w wysokości 30 000 zł jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń, spełnia swój skutek prewencyjny i powinna skłonić przedsiębiorcę do takiego działania, aby nie dochodziło do naruszania przepisów z zakresu ogólnego bezpieczeństwa produktów. Nie można także uznać, zdaniem WSA, że kara we wskazanej wysokości – wobec możliwości nałożenia kary do 100 000 zł, a także wobec faktu, iż w latach 2013 – 2017 z tytułu sprzedaży grilli w ilości 30 724 sztuk skarżąca uzyskała korzyść majątkową w wysokości: 4 255 274 zł – stanowi dla skarżącej nadmierną dolegliwość. Wymierzona kara stanowi bowiem niespełna 8 % korzyści osiągniętej ze sprzedaży tego konkretnego produktu. Tym samym zasadnie organ uznał, że przedmiotowej kary nie można uznać za nadmierną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Prezesa UOKiK z 21 lutego 2019 r. w zakresie w jakim organ orzekł o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 30 000 zł; ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Skarżąca wniosła o zasądzenie od Prezesa UOKiK kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w wyroku do zarzutu skarżącej, że pisma organu z 22 sierpnia 2017 r., 14 listopada 2017 r., 8 czerwca 2018 r. oraz 19 lipca 2018 r. wystosowane do skarżącej stanowiły postanowienie, o którym mowa w art. 187 f § 2 k.p.a. w zw. z art. 124 §1 k.p.a., podczas gdy wysyłane do Spółki wezwania z 22 sierpnia 2017 r., 14 listopada 2017 r. oraz 8 czerwca 2018 r. zawierały oznaczenia organu i strony, rozstrzygnięcie (tj. wezwanie do przedłożenia odpowiednich dokumentów lub informacji) oraz podpis, w konsekwencji, zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet oraz teorią wadliwości nieistotnej, spełniały podstawowe wymogi postanowienia z art. 124 §1 k.p.a., a jednocześnie ich treść odpowiadała wymogom postanowienia, o którym mowa w art. 189f § 2 k.p.a.; powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nieuznania przez Sąd wprost, że organ powinien był zastosować normę z art. 189f § 3 k.p.a., a w konsekwencji obligatoryjnie odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w wyroku do zarzutu skarżącej, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 189f § 2 i 3 k.p.a., a w konsekwencji uznanie, że organ prawidłowo nie odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy pisma wysyłane do skarżącej, wzywające do przedstawienia dowodów, należało uznać za postanowienie z art. 189 f § 2 k.p.a.; skarżąca w trakcie postępowania przed organem administracji przedstawiła dowody na usunięcie naruszenia prawa oraz powiadomiła właściwe podmioty o stwierdzonym naruszeniu prawa, a cele, dla których miałaby być nałożona kara pieniężna zostały spełnione; powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nieuznania przez Sąd wprost, że organ powinien był zastosować normę z art. 189f § 3 k.p.a., a w konsekwencji obligatoryjnie odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w wyroku do zarzutu skarżącej, że fakt wezwania Spółki do przedstawienia dowodów usunięcia naruszenia prawa w formie innej niż postanowienie, o którym mowa w art. 189f § 2 k.p.a., a więc jedynie decyzja organu w zakresie formy tego wezwania, tj. czynność o charakterze czysto technicznym, doprowadziła w konsekwencji do uniemożliwienia skorzystania przez skarżącą z obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu (art. 189f § 3 k.p.a.), podczas gdy wyżej opisane działanie organu w sposób rażący godziło w art. 7, 8 i 11 k.p.a., gdyż organ nie zastosowawszy procedury z art. 189f § 2 i 3 k.p.a., a w zamian wysyłając do Spółki wezwania do przedstawienia dowodów, których cel i skutek był tożsamy do postanowienia z art. 189f § 2 k.p.a., pozbawił skarżącą możliwości skorzystania z dobrodziejstwa odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 3k.p.a.;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, w zw. z art. 33a ust. 2 pkt. 2 u.o.b.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że nakładając na skarżącą karę pieniężną organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, organ przekroczył granice uznania administracyjnego, a nałożenie kary w tej sprawie w ogóle było niecelowe, nieproporcjonalne oraz nie spełniało swojej ustawowej funkcji;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 u.o.b.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i dowolne, a nie swobodne ustalenie, że korzyść majątkowa skarżącej uzyskana ze sprzedaży kwestionowanego produktu wyniosła 4 255 274 zł;
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 33a ust. 4 u.o.b.p. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:
• jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nakładając na skarżącą karę pieniężną organ nie nałożył kary pieniężnej niewspółmiernie wysokiej do stopnia stwierdzonego naruszenia obowiązków, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, nałożenie kary w takiej wysokości było niecelowe, nieproporcjonalne oraz nie spełniało swojej ustawowej funkcji;
• jego błędną wykładnię i uznanie, że nałożona przez organ kara pieniężna została prawidłowo powiązana z "korzyścią majątkową" osiągniętą ze sprzedaży kwestionowanego produktu i że "rozmiar korzyści majątkowej jest podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej", podczas gdy na gruncie u.o.b.p., a także Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest przepisów, które uzasadniałyby nakładanie na przedsiębiorcę, w oparciu o te okoliczności administracyjnej kary pieniężnej;
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że "usunięcie naruszenia prawa" ma miejsce tylko w przypadku usunięcia wszystkich skutków naruszenia prawa, podczas gdy, gdyby wolą ustawodawcy było, aby przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 2 k.p.a. było usunięcie wszystkich skutków naruszenia prawa, uregulowałby to wprost w ustawie, a obecne brzmienie tego przepisu – w związku z treścią art. 6 k.p.a. – nie pozwala na rekonstruowanie takich wniosków, zwłaszcza, że znacznie utrudniają one możliwość skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego z dobrodziejstwa odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej;
h) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw., z art. 189f § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że "w niniejszej sprawie nie można mówić o usunięciu skutków naruszenia prawa", podczas gdy skarżąca usunęła naruszenie prawa w sposób, na który pozwalały jej ograniczenia techniczne i faktyczne; a zasada wyrażona w art. 8 § 1 k.p.a. nakazuje kierowanie się w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym proporcjonalnością i pozwala organom i sądom oczekiwać od stron realizacji jej obowiązków, tylko w takim zakresie, w jakim jest to faktycznie możliwe do realizacji;
III. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego a tj.;
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33a ust. 2 pkt 2 u.o.b.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że nakładając na skarżącą karę pieniężną organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, organ przekroczył granice uznania administracyjnego, a nałożenie kary w tej sprawie w ogóle było niecelowe, nieproporcjonalne oraz nie spełniało swojej ustawowej funkcji;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 33a ust. 4 u.o.b.p. poprzez:
• jego niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że nakładając na skarżącą karę pieniężną organ nie nałożył kary pieniężnej niewspółmiernie wysokiej do stopnia stwierdzonego naruszenia obowiązków, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, nałożenie kary w takiej wysokości było niecelowe, nieproporcjonalne oraz nie spełniało swojej ustawowej funkcji;
• jego błędną wykładnię poprzez uznanie, że nałożona przez organ kara pieniężna została prawidłowo powiązana z "korzyścią majątkową" osiągniętą ze sprzedaży kwestionowanego produktu i że "rozmiar korzyści majątkowej jest podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej", podczas gdy na gruncie u.o.b.p., a także Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest przepisów, które uzasadniałyby nakładanie na przedsiębiorcę, w oparciu o te okoliczności administracyjnej kary pieniężnej;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33a ust. 2 pkt. 2 u.o.b.p. w zw. z art. 33a ust. 4 u.o.b.p. w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i odniesienie się przy ocenie dyrektyw wymiaru kary w niniejszym postępowaniu do przepisu z innej ustawy, podczas gdy na gruncie u.o.b.p. korzyść majątkowa nie stanowi dyrektywy wymiaru kary, a odwoływanie się w tym zakresie per analogiam do ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest nieuzasadnione i niekorzystne dla strony postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ (reprezentowany przez radcę prawnego) przedstawił argumenty przemawiające za oddaleniem skargi kasacyjnej oraz wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych na rzecz Prezesa UOKiK.
Zarządzeniem z 22 listopada 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił zatem od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wykładnię przepisów prawa i oceny zastosowane w zaskarżonym wyroku i dlatego nie ma potrzeby powtarzania w tym miejscu całkowicie trafnej i wyczerpującej argumentacji sądu pierwszej instancji. Wystarczające więc będzie przytoczenie jedynie jej głównych tez.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zarzuty te zmierzają do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że Prezes UOKiK, będąc uprawniony na podstawie art. 33a ust. u.o.b.p. do nałożenia w drodze decyzji kary pieniężnej, korzystając z tego uprawnienia nie przekroczył granic uznania administracyjnego, ustalając wysokość kary wziął pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącej, w tym prawidłowo uwzględnił wysokość odniesionej korzyści majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają przedstawionego wyżej stanowiska Sądu pierwszej instancji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do komplementarnych względem siebie zarzutów dotyczących nałożenia kary pieniężnej niecelowej, a co najmniej niewspółmiernie wysokiej w stosunku do stwierdzonego naruszenia obowiązków i niespełniającej swojej ustawowej funkcji oraz niezasadne jej powiązanie z "korzyścią majątkową", która nie stanowi podstawy ustalenia wysokości kary pieniężnej tak na gruncie k.p.a. jak i u.o.b.p., a ponadto została błędnie ustalona (zarzuty nr II, d, e, f, III a, b, c petitum skargi kasacyjnej) uznać należało, że są one całkowicie bezzasadne.
Ze stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 33a ust. 2 pkt 2 u.o.b.p. wynika, że organ nadzoru może, w drodze decyzji, nałożyć na producenta karę pieniężną w wysokości do 100 000 zł za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa. Decyzja ta ma charakter uznaniowy, co oznacza, że ewentualne ukaranie należy do organu, który dokonuje oceny działań producenta jako zagrażających interesowi publicznemu oraz jego miary, a wymierzając karę pieniężną w określonej wysokości, kieruje się stopniem oraz okolicznościami w jakich doszło do naruszenia obowiązków, co wynika z art. 33a ust. 4 u.o.b.p. bacząc, by nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że wymienione w art. 33a ust. 4 u.o.b.p. przesłanki mogące mieć wpływ na wymiar kary zostały wymienione przykładowo, o czym świadczy wyrażenie "w szczególności" użyte w omawianym przepisie.
Organ uznał, że był umocowany do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, która miała spełniać swoje ustawowe funkcje tj. przyczynić się do przestrzegania przepisów u.o.b.p., mając jednocześnie na celu zarówno prewencję – zapobieganie w przyszłości naruszeniom ustawy, jak i represję – a więc stanowić odczuwalną dolegliwość za jej naruszenie.
Jest niesporne w sprawie, iż skarżąca wprowadziła do obrotu produkt (grill węglowy bloom RUSSEL KETTLE BBQ), który nie spełniał wymogów bezpieczeństwa, przy czym wprowadzanie do obrotu dotyczyło bardzo dużej liczby tych produktów (30 724 sztuk za kwotę 4 255 274 zł) i w długim okresie czasu (od 2013 r. do 2017 r.). WSA podzielił stanowisko organu, że naruszenie to nie miało charakteru krótkotrwałego, a jego zasięg był znaczny ze względu na ilość zakupionych przez konsumentów produktów, którzy nadal byli i są narażeni na zagrożenia przez nie stwarzane. Grille należą bowiem do kategorii produktów, które konsumenci kupują z zamiarem dłuższego użytkowania, w związku z czym wzrasta prawdopodobieństwo, że nadal posiadają je w swoich gospodarstwach domowych.
Skarżąca kasacyjnie wskazując na niecelowość wymierzenia jej (w ogóle) kary pieniężnej oraz kwestionując jej wysokość i stawiając w tym zakresie zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, w tym błędnej wykładni art. 33a ust. 2 pkt 2 i art. 33a ust. 4 u.o.b.p., w zasadzie nie zanegowała takiego rozumienia tych przepisów (poza zakwestionowaniem odniesienia kary do wysokości uzyskanej korzyści majątkowej, o czym dalej) wskazując jedynie, że cel u.o.b.p. – wyeliminowanie potencjalnego niebezpieczeństwa związanego z użytkowaniem produktów – został w jej przypadku zrealizowany.
Należy stwierdzić, że argumenty te nie mogą zdezawuować stanowiska wyrażonego w sprawie i zaakceptowanego przez WSA, gdyż nawet, gdyby przyjąć, za skarżącą, że w istocie wyeliminowano potencjalne niebezpieczeństwo związane z użytkowaniem produktów, to i tak nie świadczy to o zrealizowaniu podstawowych funkcji kary, które uwzględnił organ tj. funkcji prewencji oraz represji. Ale nie można też i przyjąć, że wskazywany przez kasatora cel ustawy (całkowite usunięcie zagrożeń) został zrealizowany, twierdzenia autora skargi kasacyjnej były w tym zakresie gołosłowne, a jak zauważył organ na 30 724 sztuk wprowadzonych do obrotu grilli tylko 22 konsumentów odebrało następnie uchwyty.
Niezasadne są również zarzuty związane z niewłaściwym odniesieniem się przy wymierzaniu kary do korzyści majątkowej osiągniętej ze sprzedaży zakwestionowanego produktu oraz obliczeniem tej korzyści.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte w sprawie, że organ mógł wziąć pod uwagę wysokość osiągniętej korzyści majątkowej ze sprzedaży zakwestionowanych produktów, jako jeden z elementów mających wpływ na wysokość kary. Pozwala na to, co wyżej wspomniano, treść art. 33a ust. 4 u.o.b.p., w którym przesłanki mogące mieć wpływ na wymiar kary zostały wymienione tylko przykładowo. Brzmienie przepisu w połączeniu z treścią art. 33a ust. 2 pkt 2 tej ustawy wskazuje również, że ustawodawca określił tylko maksymalną wysokość kary za dany delikt, pozostawiając organowi wybór wysokości kary. Uwzględnienie osiągniętej korzyści nie stanowi, zdaniem NSA, przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nie było również błędne odwołanie się do sposobu ustalenia wartości korzyści majątkowej wypracowanego w orzecznictwie administracyjnym i zaakceptowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych – na gruncie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych (por. wyrok NSA z 23 maja 2012r., II GSK 684/11, wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2013r., sygn. akt VI SA/Wa 2374/12; treść tycho, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Z tych przyczyn ww. zarzuty zostały uznane za niezasadne.
Przechodząc do następnej grupy zarzutów, w których kwestionuje się prawidłowość wymierzenia skarżącej kary, tym razem argumentując na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – działu IVa – regulującego kompleksowo sprawy związane z nakładaniem i wymierzaniem administracyjnych kar pieniężnych, uznać należało i te zarzuty za bezzasadne.
Autor skargi kasacyjnej w omawianym zakresie: po pierwsze wskazuje na nieustosunkowanie się przez WSA do podnoszonych przez nią zarzutów odnośnie do niezakwalifikowania w postępowaniu administracyjnym pism organu z 22 sierpnia 2017 r., 14 listopada 2017 r., 8 czerwca 2018 r. i 19 lipca 2018 r. "jako postanowienia w rozumieniu art. 187 §2 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a." oraz nieustosunkowania się do zarzutu, iż w sprawie miał zastosowanie art. 189f § 2 i 3 k.p.a., w konsekwencji uznanie, że organ prawidłowo nie odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, które to naruszenia miały stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.; po drugie zarzuca zaakceptowanie nieodstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189 f § 3 w zw. z art. 189f § 2 k.p.a., ze względu na usunięcie skutków naruszenia prawa.
Przede wszystkim nie mogły zostać uznane za uzasadnione zarzuty naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzuty z pkt II a, b, c petitum skargi kasacyjnej). Przypomnieć należy, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w tym przepisie warunków, uniemożliwiając tym samym ocenę trafności wyroku sądu pierwszej instancji przez strony, jak i przez NSA – w ramach ewentualnej kontroli instancyjnej. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Uchybienie to musi być przy tym na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w tym przepisie. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji gruntownie odniósł się do wszystkich spornych kwestii, wyjaśniając należycie podstawę swojego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wskazał, że skarżąca niezasadnie zarzucała naruszenia art. 189f § 2 k.p.a., Sąd podzielił stanowisko organu, że nie zostały spełnione warunki odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej (str. 11 – 12 uzasadnienia). Wskazać należy na jednolity i utrwalony już w orzecznictwie NSA pogląd, że prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji nie można podważyć w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut taki nie jest bowiem właściwy, a więc i skuteczny, zarówno dla zakwestionowania przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, jak i stanowiska sądu w zakresie wykładni bądź stosowania prawa.
Niezależnie od powyższego trzeba podkreślić, że postanowienie, o którym mowa w art. 189 f § 2 k.p.a. ma charakter fakultatywny i może zostać wydane tylko w przypadku, gdy pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby zostać nałożona kara pieniężna. Jak trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji brak było w sprawie podstaw do przyjęcia, że usunięcie naruszenia prawa (o którym mowa w omawianym przepisie) jest tożsame z zaprzestaniem naruszania prawa. Aby usunąć naruszenie prawa nie wystarczy przerwać naruszania przepisów lecz należy usunąć skutki naruszenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w sytuacji gdy sprzedano 30 724 sztuk wadliwych grilli, a tylko 22 konsumentów odebrało uchwyty, dzięki którym możliwe było wyeliminowanie zagrożenia stwarzanych przez produkty, nie można było uznać, że skarżąca usunęła skutki naruszenia prawa. Jednocześnie dla oceny działania skarżącej nie było bez znaczenia, że pomimo, iż powiadomiła Prezesa UOKiK o podjęciu działań informacyjnych i naprawczych w piśmie z 9 lipca 2018 r., to do ich realizacji przystąpiła dopiero w październiku 2018 r., a więc po zakończeniu sezonu grillowego.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu zaakceptowane przez WSA, co do znaczenia "usunięcia skutków naruszenia prawa" w rozumieniu art. 189 f § 2 k.p.a. i zastosowania tego przepisu (tj. braku podstaw do jego zastosowania w niniejszej sprawie). W rezultacie, zarówno przyjęcie przedstawionej wykładni, jak i odmowa podjęcia czynności mogących skutkować odstąpieniem od nałożenia kary nie naruszały zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) ani wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Tym samym, także zarzuty z pkt II g i h petitum skargi kasacyjnej nie zasługiwały na podzielenie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., ponieważ nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
O kosztach postępowania, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz organu 1 800 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego, to jest wynagrodzenia radcy prawnego, który w terminie sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i prowadził sprawy przed WSA (50%).