II GSK 1407/24

II GSK 1407/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Mirosław Trzecki /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a § 2 pkt 1, art. 189d pkt 1-7, art. 189f § 1-3, art. 6, 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 3095/22 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w T. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 października 2022 r. nr DNR-1/41/2022 w przedmiocie stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny, zakazu wprowadzania na rynek, nakazu wycofania z rynku i nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 3095/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 października 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia, że produkt nie jest bezpieczny i nałożenia kary pieniężnej, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim, zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie art. 189a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 189d pkt 1-7 k.p.a. i art. 33a ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 222), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na mylnym zrozumieniu treści przepisu art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. i przyjęciu przez Sąd, że art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nakazuje uzupełnianie przesłanek wymiaru kary określonych w art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przesłankami wymiaru kary z art. 189d pkt 1-7 k.p.a., podczas gdy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. daje pierwszeństwo i wyłączność stosowania przepisom odrębnym, czyli art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189d pkt 1-7 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo że postępowanie na etapie administracyjnym nie było obarczone wadami wynikającymi z braku rozważenia przez organ pierwszej i drugiej instancji właściwych dyrektyw wymiaru kary, w związku z wyłączeniem stosowania art. 189d pkt 1-7 k.p.a. i w związku z istnieniem normy wyrażonej w art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, w oparciu o którą procedował organ;
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1-3 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu administracji, mimo że postępowanie na etapie administracyjnym nie było obarczone wadami wynikającymi z braku rozważenia przez organ pierwszej i drugiej instancji możliwości odstąpienia od jej wymierzenia w oparciu o art. 189f § 1-3 k.p.a., w sytuacji kiedy to organ w decyzjach wydanych w obu instancjach administracyjnych rozważył możliwość odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 189f § 1-3 k.p.a.;
3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organ dokonał niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, nie działając w oparciu o przepisy prawa, a rozstrzygnięcie podjął z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, kiedy to organ działał z poszanowaniem i na podstawie przepisów k.p.a.;
4. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organ nie wziął pod uwagę, że skarżąca produkując i sprzedając sporne łóżeczko opierała się na Sprawozdaniu z badań wykonanych przez [...] Instytut [...] nr [...] z dnia 14 grudnia 2010 r. oraz nadanie przedmiotowemu badaniu wagi i znaczenia przewyższającego faktyczne znaczenie w porównaniu do pozostałych badań w sprawie, w sytuacji kiedy strona nie podnosiła takiego zarzutu, a w decyzjach obu instancji administracyjnych organ dokonał oceny nie tylko ww. badań laboratoryjnych, ale również wszystkich pozostałych badań przedłożonych przez skarżącą;
5. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że uzasadnienie faktyczne decyzji w sposób niewyczerpujący wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za nim przemawiają, kiedy to organ omówił, rozpatrzył i przenalizował wszystkie okoliczności sprawy i zarzuty skarżącej;
6. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uniemożliwiający organowi zrozumienie motywów kwestionowanego rozstrzygnięcia i merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu;
7. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nakazanie organowi wzięcia pod uwagę art. 7a k.p.a., kiedy to w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do treści żadnej normy prawnej, a jednocześnie Sąd w orzeczeniu również nie wskazał na wystąpienie takich wątpliwości.
Wobec powyższego organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a., względnie przekazanie na podstawie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu pomimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Dlatego skarga kasacyjna jest profesjonalnym i sformalizowanym środkiem prawnym. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej. Należy jednak przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu i właściwą jego subsumcję (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238593; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385). Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, co do treści poszczególnych zarzutów uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają trafności stanowiska Sądu pierwszej instancji, że kontrolowana decyzja jest niezgodna z prawem.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Według autora skargi kasacyjnej skarżącego do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez "sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uniemożliwiający (...) zrozumienie motywów kwestionowanego rozstrzygnięcia i merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu" i "nakazanie organowi wzięcia pod uwagę art. 7a k.p.a., kiedy to w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do treści żadnej normy prawnej".
Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku sądu, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn skarga skarżącego zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną zaskarżonego wyroku i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przedstawił nie tylko stan sprawy ale również dokonał oceny zarzucanego w skardze naruszenia prawa. To zaś, że skarżący kasacyjnie organ nie podziela tego stanowiska i uważa, że uzasadnienie wyroku jest niepełne, niejasne, pozbawione analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).
W ocenie NSA uzasadnienie to spełnia zatem wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia ww. przepisu stanowią w istocie polemikę z przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami stanu faktycznego i dokonaną w oparciu o nie oceną. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, jakkolwiek może pozostawiać pewien niedosyt co do głębokości zawartej w nim argumentacji, to jednak zawiera wszystkie wskazane w ustawie elementy. Zostało sporządzone w taki sposób, że umożliwiło skonstruowanie zarzutów kasacyjnych i jednocześnie pozwoliło na jego kontrolę instancyjną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do stanowiska o częściowej niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z powyższych powodów podniesiony w zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za niezasadny.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają także kolejne zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1 - 5 petitum skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, że ich ocena - co wymaga przypomnienia - nie może abstrahować od znaczenia konsekwencji wynikających z faktu, że w przypadku skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelności formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17). W relacji do wymogów odnoszących się do zarzutów stawianych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a., ocena zasadności zarzutów kasacyjnych nie może nie uwzględniać znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o której mowa była na wstępie (zob. np. wyroki NSA z: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). W jej świetle, Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 2031/18; akt 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13). Zwłaszcza, gdy w korespondencji do przedstawionych uwag wprowadzających podkreślić, że zarzut ten nie został uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Formułując zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami szczegółowo wskazanymi w pkt 1-5 petitum skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ przeprowadził wywody, w których zakwestionował prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji co do stwierdzonych naruszeń. Organ uznał, że nie zachodziły podstawy prawne i faktyczne, które uzasadniałyby postawienie mu zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. 6, 7, 8 § 1, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podjął szeroką polemikę z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, natomiast w ogóle nie nawiązał do tego, czy zarzucane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, zaś związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego może ono nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga - jak powyżej wyjaśniono uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Wpływ ten w sposób jednoznaczny musi wykazać strona, zaniechanie zaś tego obowiązku powoduje, że niemożliwa staje się merytoryczna ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Celem tego przepisu jest bowiem wykluczenie sytuacji, w której przeprowadzana kontrola instancyjna miałaby w istocie pozorny charakter w tym sensie, że wprawdzie prowadziłaby do usunięcia z obrotu prawnego kwestionowanego aktu, jednak po to tylko, aby powtórzyć określone działania z tym samym co poprzednio wynikiem.
Skarga kasacyjna - co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z jej uzasadnienia (s.11-19) - wskazanego elementu nie zawiera, co nie jest bez znaczenia dla wniosku odnośnie do braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyjaśnia w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle wymogów wynikających z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., na czym miałoby polegać naruszenie przepisów postępowania wskazanych w pkt 1-5 petitum skargi kasacyjnej, a zwłaszcza na czym miałby polegać i w czym się wyrazić istotny wpływ zarzucanego naruszenia przywołanego przepisu prawa na wynika sprawy. Jakkolwiek jest ono treściowo rozbudowane, to jednak nie zawiera argumentów, które mogłyby być uznane za przydatne, a mianowicie takich, które mogłyby stanowić uzasadnioną podstawą wnioskowania odnośnie do zaistnienia stanu naruszenia prawa w omawianym zakresie oraz odnośnie do istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy.
Dodatkowo odnosząc się łącznie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, które sprowadzają się do wytknięcia Sądowi pierwszej instancji, że ten dokonał wadliwej kontroli wydanej w sprawie decyzji mimo, że postępowanie administracyjne nie było obarczone wadami w zakresie braku rozważań co do dyrektyw wymiaru kary i możliwości odstąpienia od wymierzenia kary Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie są one zasadne z powodu ich wadliwości formalnej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa i podkreśla, że w doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zarzuty kasacyjne muszą być stawiane we właściwej podstawie z art. 174 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został spełniony. Z treści zarzutów procesowych z pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej wprost wynika, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stawia rozpoznawane zarzuty w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednoznacznie określa, że chodzi jemu o naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tak określonej podstawy kasacyjnej strona podnosi naruszenie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189d pkt 1-7 k.p.a. i 189f § 1-3 k.p.a. Wskazane przepisy regulują materię związaną z nałożeniem kary, zatem jest to zagadnienie materialne, a nie procesowe. Stanowi to istotną wadę konstrukcyjną, która prowadzi do uznania rozpatrywanych zarzutów za chybione.
Przechodząc do oceny zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego trzeba wskazać, że istota sporu prawnego pod tym względem dotyczy wykładni art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., że powyższy przepis nakazuje uzupełnianie przesłanek wymiaru kary określonych w art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przesłankami wymiaru kary z art. 189d pkt 1-7 k.p.a., podczas gdy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. daje pierwszeństwo i wyłączność stosowania przepisom odrębnym, czyli art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Zdaniem NSA, sformułowany w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że "w przypadku kary, o której mowa w art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy stosowanie tego przepisu prawa powinno być dokonane przy równoczesnym uwzględnieniu regulacji wynikających z art. 189d (...)" jest błędne.
Nie znajduje akceptacji NSA taka wykładnia art. 189 § 2 pkt 1 k.p.a. polegająca na przyjęciu, że powyższy przepis nakazuje uzupełnienie przesłanek wymiaru kary określonych w art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów o przesłanki przewidziane w art. 189d k.p.a. Przepis art. 33a ust. 4 ustawy określa otwarty katalog przesłanek branych pod uwagę przy wymierzeniu kary pieniężnej, jednakże z tego powodu nie można wyprowadzić wniosku, że katalog ten może zostać uzupełniony o przesłanki przewidziane art. 189d k.p.a., nieuwzględnione przez cyt. przepis ustawy. Wprost przeciwnie, z przepisu art. 189 § 2 pkt 1 k.p.a. wynika, że daje on pierwszeństwo i wyłączność stosowania przepisów odrębnych. Takim przepisem odrębnym w zakresie przesłanek wymiaru kary jest art. 33a ust. 4 ustawy, nawet wówczas, gdy określone przepisem art. 189d k.p.a. przesłanki wartościowania kary pieniężnej ujęte zostały szerzej, niż to uczynił ustawodawca w ustawie ogólnym bezpieczeństwie produktów. W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, nie jest konieczne, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach działu IVa k.p.a., co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 art. 189 k.p.a. w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021, wyroki NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21, z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20 i z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21).
Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie jeśli chodzi o kwestie związane z wymiarem kary za naruszenia przepisów art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy należy stosować wyłącznie regulacje wskazane w art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a nie przepisy art. 189d pkt 1 – 7 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o zastosowanie normy z art. 189f § 1-3 k.p.a. sytuacja jest diametralnie inna. Otóż omawiana ustawa nie reguluje zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie prawa, wobec czego zachodzi konieczność dokonania przez organ szczegółowej analizy przesłanek zastosowania instytucji, o której mowa w przepisach art. 189f k.p.a.
Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzje z przyczyn procesowych, tj. naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a., zaś w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wypowiedział stanowisko, że organ przy wymierzaniu skarżącej spółce kary pieniężnej powinien uwzględnić regulacje zawarte w
art. 189d i art. 189f k.p.a. Organ w skardze kasacyjnej podniósł jeden zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni i zastosowaniu art. 189d k.p.a., uznany za trafny. Pozostałe zaś zarzuty procesowe, w tym dotyczący naruszenia art. 189f k.p.a. poprzez brak rozważań przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zostały uznane za nieuzasadnione.
Z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia zarzutów procesowych organ – zgodnie z wytycznymi Sądu pierwszej instancji – w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić kwestie związane z wykazaniem powstania naruszenia z art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Nie można bowiem pominąć tego, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia sankcji administracyjnej (w tej sprawie - wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej), organ zobowiązany jest do ustalenia bez najmniejszej wątpliwości, że do naruszenia prawa w istocie doszło. Ciężar wykazania powstania naruszenia norm prawa administracyjnego obciąża zatem organ, co oczywiście nie zwalnia strony z obowiązku współpracy z organem w ramach zasady koniecznego współdziałania przy wyjaśnieniu istoty sprawy.
Podsumowując, pomimo uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, w sytuacji dopuszczenia się przez organ naruszenia szeregu przepisów procesowych nie zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.