II GSK 14/22

II GSK 14/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Grzegorz Wałejko /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Sygn. powiązane
II SA/Rz 971/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-09-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 971/21 w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 971/21 oddalił skargę W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2021 r. w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją Marszałka Województwa Podkarpackiego, na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 341 z późn. zm. - dalej w skrócie: "u.k.p.") – unieważniono praktyczny egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzony w dniu [...] sierpnia 2020 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., przez egzaminatora W. D. - nr uprawnień [...], którego uczestnikiem był M. J. (dalej w skrócie: "egzaminowany").
W uzasadnieniu decyzji Marszałek Województwa wyjaśnił, że egzaminator wystawił wynik negatywny z powodu przejechania przez egzaminowanego kołem przez linię wyznaczającą zewnętrzną krawędź stanowiska podczas ustawiania pojazdu na stanowisko egzaminacyjne do wykonania drugiej próby zadania nr 2, określonego w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r., poz. 1206 - dalej w skrócie: "rozporządzenie"): "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu".
Marszałek Województwa podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż egzaminowany po tym, jak zatrzymał pojazd egzaminacyjny zwrócił się do egzaminatora o powtórzenie zadania. Bezpośrednio po tym zdarzeniu egzaminator poinformował egzaminowanego o nieprawidłowym wykonaniu zadania, które polegało na zatrzymaniu pojazdu poza miejscem do tego wyznaczonym. Marszałek Województwa zaznaczył przy tym, że bez wątpienia zatrzymanie pojazdu w zadaniu nr 2 poza obszarem do tego wydzielonym jest błędem. Natomiast w zaistniałej sytuacji, w której egzaminowany zatrzymał pojazd poza miejscem do tego wyznaczonym i zgłosił prośbę o wykonanie drugiej próby zadania, pojazd powinien zostać ustawiony przez egzaminatora na pozycję początkową w celu wykonania powtórzenia zadania lub pojazd za zgodą osoby egzaminowanej powinien zostać samodzielnie ustawiony przez osobę egzaminowaną, lecz pod nadzorem i kierownictwem egzaminatora. W niniejszej sprawie egzaminowany skorzystał z możliwości samodzielnego ustawienia pojazdu na pozycję początkową. W trakcie cofania, egzaminowany przejechał linię ograniczającą zewnętrzną krawędź stanowiska. Marszałek Województwa podkreślił jednak, że ustawienie pojazdu do pozycji początkowej jest czynnością techniczną, podczas której niezasadne jest ocenianie zadania egzaminacyjnego. Ponadto, skoro jedna osoba egzaminowana ma możliwość skorzystania z nieoceniania wykonywania zadania, to druga, która samodzielnie postanowiła ustawić pojazd, powinna mieć takie same uprawnienia. Zdaniem Marszałka Województwa niesłusznym i niesprawiedliwym jest dopuszczenie do sytuacji, w której taka, czy inna decyzja podjęta przez osobę egzaminowaną w tożsamej sytuacji wiąże się z różnymi skutkami dla osób egzaminowanych.
Natomiast Marszałek Województwa nie dopatrzył się w zachowaniu egzaminatora braku odpowiedniej komunikacji w stosunku do osoby egzaminowanej. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na wyraźne i zrozumiałe wydawanie poleceń przez egzaminatora.
Zdaniem Marszałka Województwa egzaminator nieprawidłowo więc zakwalifikował zachowanie egzaminowanego jako stworzenie zagrożenia bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego poprzez przejechanie kołem przez linię wyznaczającą zewnętrzną krawędź stanowiska, skutkujące przerwaniem egzaminu ze skutkiem negatywnym.
Dalej Marszałek Województwa wyjaśnił, że z treści art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wynika, że do unieważnienia egzaminu jest niezbędne spełnienie łącznie dwóch elementów: przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy oraz to, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W ocenie organu pierwsza przesłanka, tj. przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy jest spełniona, albowiem egzaminator nieprawidłowo zakwalifikował zachowanie egzaminowanego jako przesłankę do oceny negatywnej egzaminu naprawo jazdy. Druga przesłanka, czyli konieczność wpływu tych ujawnionych nieprawidłowości na wynik egzaminu również została spełniona. Nieprawidłowa ocena egzaminatora co do błędnego przeświadczenia o kwalifikacji zachowania egzaminowanego jako błędu skutkowała oceną negatywną egzaminu.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia 7 kwietnia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że stan faktyczny zaistniały w sprawie sprowadza się do oceny, czy w stosunku do uczestnika egzaminu przemieszczającego pojazd celem odbycia drugiej próby można zastosować instytucie przerwania egzaminu. Norma art. 16 pkt 1 rozporządzenia takiej regulacji nie wprowadza, gdyż wprost wskazuje, że część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, a takich okoliczności w sprawie nie ustalono. W ocenie SKO nie nastąpiły warunki do nieprzeprowadzenia egzaminu i jego przerwania. Ocena nagrania egzaminu wskazuje, że egzaminator zapewniał egzaminowanego o przeprowadzeniu drugiej próby zadania, a w trakcie tych czynności przerwał egzamin wskazując na przejechanie kołem przez linię.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wbrew ustaleniom organów obu instancji, egzaminowany nie przemieszczał pojazdu w celu odbycia drugiej próby zadania. Zgodnie z zarejestrowanym przebiegiem egzaminu (zapis audio i video) egzaminator ani razu nie stwierdził, że osoba zdająca zakończyła pierwszą próbę zadania, a wręcz przeciwnie, wiele razy podkreślał, że egzaminowany cały czas będzie kontynuował zadanie.
Powołując się na art. 56 ust. 2 u.k.p. skarżący stwierdził, że organ nie jest uprawniony do ingerencji w decyzje czy też ocenę egzaminatora. Nie istnieją również żadne normy prawne określające, że powyższa sytuacja przerywa wykonywanie zadania, a dalsze kierowanie pojazdem przez zdającego jest jedynie "przemieszczaniem pojazdu", które nie podlega ocenie.
Dalej skarżący podniósł, że przejechanie kołem przez linię jest niezależną od dwukrotnie nieprawidłowo wykonania zadania egzaminacyjnego przesłanką stanowiącą o konieczności przerwania egzaminu. Ponadto, w ocenie skarżącego, organy obu instancji błędnie zastosowały art. 72 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Organy w żaden sposób nie wykazały, aby przedmiotowy egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami. Unieważnienie egzaminu oparte zostało jedynie na odmiennej interpretacji sytuacji w trakcie egzaminu, a także na innej ocenie stanu faktycznego niż uczynił to egzaminator..
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę W. D. stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Stosownie do jego o treści marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli "był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik".
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że przeprowadzenie egzaminu państwowego "z naruszeniem przepisów ustawy" oznacza tak naruszenie przepisów u.k.p., jak i również wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206) - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 3879/18,. Oznacza to tym samym, że owo naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na zasadność końcowego wyniku egzaminu: pozytywnego, bądź negatywnego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący, na podstawie par. 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia przerwał część praktyczną - na placu manewrowym - egzaminu na prawo jazdy Kat. B z powodu przejechania przez egzaminowanego kołem przez linię wyznaczającą zewnętrzną krawędź stanowiska, podczas wykonywania zadania nr 2 określonego w tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Realizując wymóg § 27 pkt 7 rozporządzenia skarżący sporządził arkusz przebiegu części egzaminu. Wynika z niego jednoznacznie, że egzaminowany prawidłowo wykonał na placu pierwsze zadanie. Negatywnie natomiast została oceniona pierwsza próba wykonania zadania nr 2.
Zgodnie z par. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia, egzaminowany otrzymuje ocenę negatywna egzaminu, jeżeli: dwukrotnie nieprawidłowo wykonał to samo zadanie egzaminacyjne (lit. a), lub zachodzą wskazane w par 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6 rozporządzenia podstawa. do przerwania egzaminu.
Na podstawie dokumentów znajdujących się w akta sprawy oraz składanych w toku postępowania oświadczeń Sąd nie miał wątpliwości, że podstawą wystawienia oceny negatywnej było przerwanie egzaminu. W ocenie Sądu I Instancji postępowanie skarżącego, jako egzaminatora, było wadliwe, naruszało prawo, choć nie w sposób, jaki przyjęły to organy. Art. 52 ust. 2 u.k.p. stanowi podstawę przerwania części praktycznej egzaminu na prawo jazdy jedynie wtedy, gdy egzaminowany wykonuje zadania w ruchu drogowym w stopniu tak wadliwym, że wywołuje to skorelowane w czasie zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników tego ruchu. Instytucja przerwania części praktycznej egzaminu, o której mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., nie może dotyczyć egzaminu na placu manewrowym. Potwierdzeniem przyjętych konkluzji jest treść § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który daje podstawę do przerwania egzaminu, jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Przedmiotowa tabela określa ,,Zachowania osoby egzaminowanej zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników". Zarówno ta intytulacja, jak i wymienione w pozycjach od 1 do 18 konkretne zachowania wywołujące bezpośrednie zagrożenie potwierdzają, iż chodzi tu wyłącznie naruszenia, jakich dopuszcza się egzaminowany w ruchu drogowym, a nie na placu manewrowym. Owszem, w § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia mowa jest o tym, iż są to zachowania wskazane "w szczególności", a zatem przykładowo, niemniej nie zmienia to ogólnego wniosku, iż chodzi wyłącznie o zachowania w ruchu drogowym, a nie na placu manewrowym Powoływany przez skarżącego § 12 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia przejechanie kołem przez linie wyznaczające zewnętrzne krawędzie stanowiska - nie stanowi normatywnej podstawy przerwania części praktycznej egzaminu przeprowadzanej na placu manewrowym. Jest natomiast prawnym uzasadnieniem odstąpienia od przeprowadzenia egzaminu w ruchu drogowym. Jest to uzasadnione wyłącznie wówczas ,,gdy osoba egzaminowana przystępująca do egzaminu państwowego kieruje pojazdem na placu manewrowym w sposób pozwalający stwierdzić, że jej zachowanie zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego lub naraża swoje życie i zdrowie na uszczerbek." Nie chodzi tu więc o zachowania, które bezpośrednio skorelowane są z wywołaniem zagrożenia dla uczestników ruchu drogowego (bądź samego egzaminowanego), albowiem egzaminowany nie wykonuje zadań w ruchu drogowym. Przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia dotyczy takich sytuacji, w których egzaminowany wykonuje zadania na placu manewrowym na tyle wadliwie, że pozwala to stwierdzić, iż nie można go dopuścić do ruchu drogowego. Zagrożenie uczestników ruchu drogowego ma więc tu charakter jedynie prospektywny, przewidywany, nie bezpośredni. Z tej przyczyn prawodawca uznał, iż nie ma potrzeby przerywania części praktycznej egzaminu, lecz można ją kontynuować, po to, aby egzaminowany mógł podjąć próbę wykonania każdego zadania egzaminacyjnego. Logiczne wsparcie dla przedstawionych wniosków znajduje się w § 16 ust. 3 pkt 3 i § 27 pkt 6 rozporządzenia. Pierwszy z powołanych przepisów, jako zachowanie egzaminowanego dające podstawę do niewprowadzania praktycznej części egzaminu w ruchu drogowym kwalifikuje dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania. Drugi natomiast stanowi, że egzaminator niezwłocznie informuje osobę egzaminowaną o nieprawidłowym wykonaniu zadania egzaminacyjnego w przypadku dwukrotnego nieprawidłowego wykonania tego samego zadania egzaminacyjnego lub przerwania egzaminu państwowego, egzaminator informuje osobę egzaminowaną o negatywnym wyniku części praktycznej egzaminu państwowego. Bezpośrednio odróżniono zatem przerwanie egzaminu od dwukrotnego nieprawidłowego wykonania zadania.
Skoro więc dwukrotne niewykonanie zadania nie stanowi podstawy do przerwania egzaminu, co wynika z § 27 pkt. 6 rozporządzenia, to tym samym podstawą do przerwania egzaminu nie może być § 12 ust. 2.
Przedstawione oceny prawne wymuszają wniosek, iż niezależnie od wadliwego przerwania egzaminu przez skarżącego wynik byłby negatywny, a zatem jego postępowanie nie powinno stanowić podstawy do unieważnienia egzaminu na podstawie art. 72 ust. 1 pkt. 2 u.k.p.
Poruszanie się przez egzaminowanego pojazdem po placu manewrowym ,,pomiędzy" poszczególnymi zadaniami; podczas kończenia zadania wadliwie wykonanego, podczas ustawiania pojazdu do wykonania kolejnej próby tego samego zadania, bądź zadania kolejnego, odbywa się w trakcie egzaminu. Tym samym możliwe jest, iż podczas wykonywania tych czynności egzaminowany przejedzie kołem przez linie wyznaczające zewnętrzne krawędzie stanowisk (§ 12 ust. 3 pkt 1) lub najedzie albo potrąci pachołek lub tyczkę (§ 12 ust. 3 pkt 2), co będzie skutkowało nieprzeprowadzeniem części praktycznej egzaminu w ruchu drogowym i w konsekwencji oceną negatywną egzaminu. Tyle, że egzaminowany musi być o tym fakcie uprzednio dokładnie poinformowany, a zatem musi sobie zdawać sprawę z ewentualnych negatywnych konsekwencji podejmowanych podczas egzaminu działań. Z nagrania audio-video (DVD) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący zapytał egzaminowanego, czy zrozumiałe są zasady egzaminu, na co egzaminowany odpowiedział ,,Tak" (01:23). Po wadliwym wykonaniu przez egzaminowanego pierwszej próby zadania nr 2, egzaminowany stwierdził, iż chce powtórzyć to zadanie. Skarżący dał mu możliwość dokończenia tego zadania; najpierw jednoznacznie poinformował egzaminowanego, że wadliwie wykonał zadanie, a następnie umożliwił mu jego dokończenie. Co kluczowe, nie poinformował jednak egzaminowanego, iż działania polegające na dokończeniu zadania, które już zostało ocenione negatywnie, może wiązać się z okolicznościami, o których mowa w par. 12 ust. 2 rozporządzenia. Jest to tym istotniejsze, że egzaminowany nie miał obowiązku kontynuowania wykonywania zadania, mógł poprosić skarżącego o ustawienie pojazdu w pozycji startowej, odpowiedniej do rozpoczęcia drugiej próby. Tym samym egzaminowany nie będąc tego świadomy naraził się na "ponadprogramową", niewymaganą weryfikację swoich działań, która wypadła dla niego negatywnie. Potwierdza to zachowania egzaminowanego, który wyraźnie nie miał świadomości przedmiotowych okoliczności; stwierdził: ,,Nie zrozumiałem co Pan miał na myśli" (06:13). Sąd przyjął, iż w realiach niniejszej sprawy, samo zapytanie egzaminowanego, przed rozpoczęciem egzaminu, czy rozumie zasady jego przeprowadzania, było niewystarczające. Skarżący miał obowiązek ,,się upewnić", czy tak jest, a zatem wyjaśnić egzaminowanemu, że jest oceniany również wtedy, gdy kończy wykonanie zadania, które już zostało ocenione negatywnie. W ocenie Sądu doszło zatem do naruszenia § 26 pkt 3 rozporządzenia, co miało wpływ na wynik egzaminu
Od powyższego wyroku WSA w Rzeszowie skargę kasacyjną wniósł skarżący zarzucając mu:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy faktu powszechnie znanego, jakim jest istota egzaminowania kandydatów na kierowców kategorii B. Egzaminowanie ze swej definicji rożni się od wykonywania czynności instruktorskich wykonywanych przez instruktora nauki jazdy przeprowadzającego szkolenie osoby uczestniczącej w kursie. Rolą egzaminatora jest sprawdzenie podstawowych umiejętności w zakresie panowania nad pojazdem, nie natomiast, jak błędnie przyjął Sąd, ciągłe wyjaśnianie
egzaminowanemu kryteriów i zasad, a także informowanie, że podczas egzaminu na placu manewrowym wykonywanie zadań egzaminacyjnych podlega ocenie i może skutkować oceną negatywną - cel jaki przyświeca czynności egzaminowania jest znany każdemu racjonalnie myślącemu człowiekowi;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności i dowodów znajdujących się w aktach sprawy w postaci:
a) zarejestrowanego, przy pomocy urządzenia technicznego służącego do zapisu obrazu i dźwięku, przebiegu egzaminu, podczas którego egzaminowany na własne życzenie kontynuował zadanie (egzamin), decydując się na samodzielne ustawienie pojazdu w polu zatrzymania, w celu przystąpienia do wykonywania drugiej próby,
b) dokumentu nr 000573/2014 w postaci historii egzaminowania, z którego wynika, że Egzaminowany od marca 2014 r. przystępował po raz dziewiąty do egzaminu praktycznego na kategorię B w WORD K. Wliczając egzaminy teoretyczne, Egzaminowany przystępował do egzaminu po raz trzynasty. Sąd pominął kwestię poprzednich podejść do egzaminu, które z całą pewnością wskazują, iż obowiązujące podczas wykonywania zadania zasady (kryteria) musiały być znane Egzaminowanemu, tym bardziej, iż Egzaminowany uprzednio uzyskał wynik negatywny na placu manewrowym za przejechanie przez zewnętrzną linię;
3) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: § 26 pkt 3 rozporządzenia, poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że dla "upewnienia się, czy zasady przeprowadzenia egzaminu państwowego są zrozumiałe dla osoby egzaminowanej" egzaminator powinien przedsięwziąć jakiś szczególny, wyjątkowy tryb "upewniania się" i to nie - jak tego chce ustawodawca - przed rozpoczęciem egzaminu praktycznego, ale de facto prewencyjnie, przez cały czas trwania egzaminu dokonywać ciągłego "upewniania się", czy egzaminowany wykonując zadania egzaminacyjne rozumie zasady obowiązujące podczas egzaminu, do którego przystąpił. Tymczasem § 26 pkt 3 rozporządzenia nakłada na egzaminatora obowiązek tylko jednokrotnego upewnienia się, że zasady przeprowadzenia egzaminu państwowego są zrozumiałe dla osoby egzaminowanej i to jedynie przed rozpoczęciem egzaminu;
4) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa, tj.: niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w konsekwencji nieuzasadnione oddalenie skargi, na skutek niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez SKO w Rzeszowie oraz Marszałka Województwa Podkarpackiego przepisów art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., w zw. z § 12 ust. 2 i 3 pkt 1 rozporządzenia w sytuacji, gdy Egzaminowany wykonał zadanie nr 2 na placu manewrowym, w sposób wadliwy, tj.: przejechał przez linię wyznaczającą zewnętrzną krawędź stanowiska, co stanowiło ewidentną przesłankę uniemożliwiającą uzyskanie wyniku pozytywnego z egzaminu, z powodu braku możliwości zrealizowania wszystkich zadań, tj.: kontynuowania egzaminu w ruchu drogowym.
W związku z powyższym wniósł o:
1) uchylenie wyroku w całości i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2021 r. poprzez jej uwzględnienie ewentualnie:
2) jeżeli NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w Rzeszowie do ponownego rozpoznania;
3) zasądzenie na rzecz Skarżącego, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł także o:
1) przeprowadzenie przez NSA dowodu uzupełniającego, w postaci załączonej do skargi kasacyjnej opinii Krajowego Stowarzyszenia Egzaminatorów Kandydatów Na Kierowców i Kierowców z dnia [...] października 2021 r., na okoliczność prawidłowego, tj. zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia egzaminu przez Skarżącego oraz wadliwego wykonania zadania nr 2 na placu manewrowym przez Pana M. J. (zwanego dalej: "Egzaminowanym ");
2) zobowiązanie Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. do przesłania protokołów egzaminacyjnych - o których mowa w § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (obowiązującego w dniu przeprowadzania egzaminu: Dz. U. z 2019 r. poz. 1206), zwanego dalej: "rozporządzeniem" - dotyczących przebiegu wszystkich dotychczasowych (począwszy od marca 2014 r.) egzaminów praktycznych Egzaminowanego) oraz przeprowadzenie przez NSA dowodu uzupełniającego z ww. dokumentów (protokołów) na okoliczność stwierdzenia, iż Egzaminowany już uprzednio otrzymał wynik negatywny za przejechanie kołem na placu manewrowym przez zewnętrzną linię - ergo posiada wiedzę, że błąd taki skutkuje wynikiem negatywnym egzaminu państwowego.
W ocenie Skarżącego wymienione w ww. pkt. 1 i 2 uzupełniające dowody z dokumentów są niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie i nie przedłużą nadmiernie postępowania przed NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje .
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty są nieusprawiedliwione i nietrafne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zaistniała.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów procesowych, które podważałyby ustalony przez Organy obu instancji stan faktyczny, zaakceptowany przez Sąd I Instancji stanowiący o przebiegu unieważnionego egzaminu na prawo jazdy.
Wbrew zarzutom skarżącego, prawidłowo ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny na podstawie dokumentów i zapisów video z przebiegu praktycznego egzaminu na placu manewrowym zgromadzonych w aktach administracyjnych, świadczy o braku naruszeń przepisów postępowania, a konkretnie art. 134 § 1 p.p.s.a oraz przepisów wykonawczych rozporządzenia i został zasadnie przyjęty jako podstawa rozstrzygnięcia przez Organy obu instancji i Sąd I Instancji.
Przede wszystkim zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła potrzeba uzupełniania materiału dowodowego w tej sprawie, jak to sugeruje skarżący, gdyż nie było wątpliwości co do zachowania osoby egzaminowanej podczas wykonywania praktycznego zadania nr 2 na placu manewrowym, które spowodowało nieuzasadnione przerwanie egzaminu praktycznego przez skarżącego.
Nie sposób podważyć ustalenia Organu, że egzaminowany podjął się samodzielnie ustawienia samochodu do podjęcia drugiej próby wykonania manewru według zadania nr 2, podczas której to czynności przekroczył powtórnie linię graniczną. Natomiast to ustawianie samochodu do drugiej próby nie wchodziło jeszcze w zakres drugiej próby wykonywania przez egzaminowanego zadania nr 2 i bezspornie nie mogło stanowić podstawy do przerwania egzaminu praktycznego na placu manewrowym przez egzaminatora.
Sąd I Instancji szczegółowo przeanalizował cały przebieg wykonywania spornego zadania nr 2, a przede wszystkim przepisy wykonawcze dotyczące przeprowadzania praktycznego egzaminu na prawo jazdy i doszedł do przekonania, że tym przypadku nawet dwukrotne przekroczenie linii granicznej przez egzaminowanego podczas poruszania na placu manewrowym nie mogło stanowić podstawy do przerwania tegoż egzaminu praktycznego i jego zakończenia.
Nie jest kwestionowanym, że egzaminowany po zatrzymaniu przez egzaminatora pierwszej wadliwie wykonanej próby wykonania zadania nr. 2, podjął się drugiej próby, a nie kontynuował, jak to sugeruje skarżący, pierwszą nieudaną próbę. Dlatego też stwierdzenie skarżącego, że egzaminowany wykonał obie próby w ramach zadania nr 2 nieprawidłowo dwukrotnie przekraczając linię graniczną, nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym.
Gdyby nawet w sposób wskazany przez skarżącego zinterpretować dwukrotne przekroczenie linii granicznej na placu manewrowym przez egzaminowanego w czasie podjętych dwóch prób wykonania tego samego zadania, to i tak nie mogło to stanowić podstawy do przerwania egzaminu praktycznego, a jedynie ewentualnie do negatywnego wyniku egzaminu.
Zarzut, że Organy nie wzięły pod uwagę dokumentu nr [...] w postaci historii egzaminowania, z którego wynika, że Egzaminowany od marca 2014 r. przystępował po raz dziewiąty do egzaminu praktycznego na kategorię B w WORD K. jest całkowicie chybiony, ponieważ nawet wykazana wyjątkowa duża ilość niezdanych wcześniej przez egzaminowanego egzaminów na prawo jazdy, i przyczyny negatywnych wyników, nie mogły stanowić dodatkowej podstawy faktycznej ani prawnej do przerwania przedmiotowego egzaminu. W tych warunkach powyższy dokument nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisu § 26 pkt 3 Rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne jego zastosowanie, to należy stwierdzić, że po pierwsze, Sąd wyjaśnił przekonywująco, dlaczego w tej sprawie został naruszony przez skarżącego powyższy przepis i w jaki sposób. W myśl § 26 pkt 3 rozporządzenia, przed rozpoczęciem części praktycznej egzaminu państwowego egzaminator upewnia się, czy zasady przeprowadzania egzaminu państwowego są zrozumiałe dla osoby egzaminowanej.
Należy się zgodzić z rozumowaniem Sądu I Instancji, że pełne poinformowanie o skutkach wszystkich działań egzaminowanego, w tym podjętych po nieudanej próbie wykonania zadania nr 2, tj. ewentualne kontynuowanie tej próby, czy też podjęcie drugiej próby poprzez powtórne ustawienie pojazdu samodzielnie, czy też przy pomocy egzaminatora, wchodziło w zakres stosowania tego przepisu § 26 pkt. 3 Rozporządzenia.
Niewątpliwie egzaminowany winien rozumieć znaczenie § 12 ust. 2 Rozporządzenia i skutków niewykonania prawidłowo niektórych zadań na placu manewrowym, i w tym konkretnym przypadku możliwości dokonania wyboru pomiędzy kontynuowaniem pierwszej próby a podjęciem drugiej próby wykonania tego konkretnego zadania nr 2 po ustawieniu pojazdu przez egzaminatora.
Ponadto jeśli nawet przyjąć, że tego rodzaju obowiązek szczegółowego informowania egzaminowanego przez egzaminatora w zakresie skutków niewykonania powyższego zadania w sposób prawidłowy w postaci zastosowania przepisu § 12 ust. 2 Rozporządzenia nie należał do egzaminatora już w toku wykonywania zadań a dotyczył tylko jednorazowego poinformowania przed przystąpieniem do egzaminu praktycznego, to i tak przerwanie egzaminu na tej podstawie w czasie wykonywania kolejnego zadania na placu manewrowym było niedopuszczalne, gdyż przepis § 12 pkt. 2 Rozporządzenia stanowi, że części praktycznej egzaminu państwowego przeprowadzanej w ruchu drogowym nie można przeprowadzić w przypadku, gdy osoba egzaminowana przystępująca do egzaminu państwowego kieruje pojazdem na placu manewrowym w sposób pozwalający stwierdzić, że jej zachowanie zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego lub naraża swoje życie i zdrowie na uszczerbek. Przepis ten oznacza jedynie możliwość niedopuszczenia do dalszego prowadzenia egzaminu w ruchu drogowym, czyli poza placem manewrowym względem egzaminowanego, który wykonywał poszczególne kwalifikowane zadania na placu manewrowym, określone w konkretnych pozycjach zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym, na ocenę negatywną w sposób opisany w tym przepisie, czyli w sposób zagrażający życiu czy zdrowiu uczestników ruchu drogowego, a nie przedwczesne przerwanie wykonywania zadań na placu manewrowym z powodu nieprawidłowego wykonania pierwszej próby zadania nr 2, a nawet powtórnego nieprawidłowego wykonania tego samego zadania na placu manewrowym.
Zgodnie z przepisem § 27 pkt. 6 Rozporządzenia, egzaminator niezwłocznie informuje osobę egzaminowaną o nieprawidłowym wykonaniu zadania egzaminacyjnego; w przypadku dwukrotnego nieprawidłowego wykonania tego samego zadania egzaminacyjnego lub przerwania egzaminu państwowego, egzaminator informuje osobę egzaminowaną o negatywnym wyniku części praktycznej egzaminu państwowego. Z przepisu tego jednak nie wynika również możliwość przerwania egzaminu na tym etapie, nawet po dwukrotnym nieprawidłowym wykonaniu tego samego zadania egzaminacyjnego na placu manewrowym, gdzie nie ma bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego, czy też dla samego egzaminowanego prowadzącego pojazd.
Posłużenie się w art. 52 ust. 2 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami przez ustawodawcę sformułowaniem "jedynie w przypadku" stanowi wyraźne wskazanie, że tylko zaistnienie sytuacji, w której "zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego" jest podstawą do przerwania egzaminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt I OSK 366/18).
Skoro organy nadzorujące przeprowadzenie egzaminu na prawo jazdy stwierdziły nieprawidłowości w przerwaniu tego egzaminu na etapie wykonywania zadania na placu manewrowym i naruszenie wskazanych przepisów, regulujących przebieg egzaminu, to interwencja Organu nadzorczego była w pełni uzasadniona, bowiem zgodnie z przepisem art. 72. ust 2 u.k.p. Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.