II GSK 1396/22

II GSK 1396/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 201/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę WSA do ponownego rozpoznania 2.Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 12a § 4, art. 16 § 1-2, art. 90 § 1, art. 106 § 3, art. 111 § 1, art. 141 § 4, art. 183 § 2 pkt 5, art. 184, art. 185 § 1, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 8, art. 21, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 64, art. 76 oraz art. 77 ust. 2, art. 179, art. 187
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 2, art. 6 ust. 1-3, art. 19 ust. 1
Traktatu o Unii Europejskiej
Dz.U. 2020 poz 842
art. 66, art. 70, art. 101, art. 103, art. 105, art. 137, art. 138, art. 174
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji  - t.j.
Dz.U.UE.C 2016 nr 202 poz 389 art. 47, art. 52
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 24, art. 77 § 1, art. 84, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 267
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolanci starszy asystent sędziego Beata Cisek-Chojnacka asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich skarg kasacyjnych: 1. R. w W.; 2. L. C.; 3. L. w A.; 4. G. S.A. w W.; 5. A. K., M. K., P. K. i K. Sp. z o.o. w K.; 6. A. K.; 7. M. M.; 8. J. G., N. P., K. P., J. K., E. Ł., W. W., A. C., I. D., H. M., J. G., G. T., T. M., A. M., R. Ł., J. M., J. P., A. W., A. K., H. C., M. B., J. O., C. K., M. Z., B. R., L. B., E. B., A. K., E. Z., J. B., K. F., M. K., D. R., A. S., A. K., I. H., A. W., Z. W., J. W., K. C., M. P., J. S., L. C., A. D., Z. G., J. S., A. P., J. L., J. K., A. R., S. M., A. D., B. U., G. Ś., P. Ś., J. Z., H. G., J. K., A. N., Z. S., A. A., P. A., R. A., P. M., J. A., R. M., J. J., R. M., I. P., S. S., Ł. O., A. S., D. K., M. K., K. K., W. K., R. P., B. Ż., E. C., D. K., E. B., A. S., M. J., J. K., G. K., J. K., E. G., E. D., A. P., M. S., P. M., R. R., P. Z., M. G., R. D., P. P., A. B., M. A., M. K., B. H., H. M., P. S., M. Ż., E. S., P. Ł., P. J., W. K., D. W., K. D., Z. Z., R. Ł., A. P., N. K., J. B., R. F., P. K., M. G., T. T., M. W., R. W., Z. M., E. S., E. M., L. T., P. H., E. B., M. S., M. K., A. G., J. H., M. M., K. B., T. M., S. D., E. B., Ł. T., Z. O., K. Z., Ł. J., C. Ś., E. D., A. R., B. B., A. S., Z. B., E. K., M. B., W. O., R. H., G. K., J. S., M. K., M. P., E. M., W. S., A. S., M. W., R. W., M. S., M. P., K. P., I. O., G. Ż., M. G., D. I., B. W., W. K., B. S., M. B., Ł. J., D. M., R. I., L. J., M. G., W. B., W. F., J. P., J. G., S. K., A. S., D. W., J. K., A. H., P. K., M. M., M. L., C. P., W. C., M. Ł., M. P., W. B., E. Z., K. C., M. K., T. B., E. S., J. S., J. K., B. G., H. D., B. Z., E. M., Z. G., A. B., J. P., D. D., J. W., I. D., D. B., Z. N., I. K., W. M., M. J., A. S., H. K., K. W., E. B., E. W., K. K., M. W., R. S., S. P., B. K., M. B., R. U., T. P., K. R., M. G., G. K., R. K., B. W., T. L., T. R., S. Z., Ł. P., A. N., J. W., M. F., W. S., M. G., P. P., J. S., T. G., G. N., J. W., K. K., W. M., P. B., M. Ł., Ż. K., B. S., Z. W., P. M., R. Ś., A. S., R. M. i A. K.; 9. R. R.; 10. P. W.; 11. W. B.; 12. J. G.; 13. A. K.; 14. A. B., B. B., R. B., W. B., J. B., H. C., K. C., H. D., T. F., W. F., A. J., J. J., A. K., J. K., J. K., G. K., R. K., Z. K., R. L., K. M., W. M., P. N., B. O., K. P., I. R., Z. R., J. S., A. S., A. S., Z. S., M. T., J. W., R. Z., J. Z. i L. W.; 15. Z. S.; 16. M. O.; 17. M. C.; 18. E. G., F. J., L. M. i M. P.; 19. P. W.; 20. O. H.; 21. A. K.; 22. Z. B., A. B., M. K., M. F., M. A., J. D., P. J., R. S., K. J., A. K., I. T., J. D., W. D., A. P., K. B. i M. D.; 23. S. C.; 24. J. P. i W. T.; 25. J. G. i M. G.; 26. K. B.; 27. M. K.; 28. S. U.; 29. A. F.; 30. M. U., E. B., U. B., B. Z., E. K. i B. C.; 31. W. K., M. K., J. R., M. A., B. B., M. O., W. R., E. G., L. O., J. N., B. S., K. M., I. B., A. K., L. J. i A. O.; 32. D. K., E. S., I. M., J. D., M. J., M. B., M. K., P. P., P. B., R. P., S. K. i S. C.; 33. A. H. i T. H.; 34. W. S.; 35. S. M.; 36. B. K.; 37. K. M.; 38. W. M.; 39. J. M.; 40. E. F.; 41. H. D.; 42. R. B., B. B., S. B., B. B., W. B., A. B., K. D., A. G., E. H., Z. J., M. J., A. K., S. K., D. K., A. K., P. M., K. O., B. P., M. P., D. P., Z. P., R. P., H. P., J. R., K. S., J. S., T. S., M. W. i M. Z.; 43. A. P. i T. Z.; 44. G. J.; 45. J. A.; 46. A. J., M. W., L. W., J. M., W. M., W. P., K. K., A. Ś., E. M., P. D., R. J., A. J., P. M., R. H. i M. Z.; 47. J. P.; 48. P. A.; od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 201/21 w sprawie ze skarg R. w W., L. C., I. W., J. G., K. W., P. P., M. K., N. M., M. W., A. R., R. T., R. S., M. K., M. P., E. M., J. G., A. J., R. J., Z. R., L. W., P. D., R. W., K. K., R. H., W. M., A. S., W. P., P. M., M. P., M. K., P. K., G. W., G. J., T. N., S. M., M. M., P. S., R. J., P. M., A. G., D. P., J. B., A. B., E. S., M. L., K. D., M. Z., R. P., M. P., M. J., A. K., D. K., Z. P., K. S., B. B., E. H., B. B., W. B., K. O., Z. J., M. W., J. R., T. S., R. B., J. K., J. S., A. K., H. P., A. G., S. B., B. P., T. B., M. J., A. S., B. B., M. O., R. R., M. K., J. G., J. M., J. K., A. J., M. J., Z. S., W. B., M. Z., D. N., J. M., P. W., J. B., M. W., M. R., R. G., A. M., T. R., P. Z., M. B., S. R., Z. B., P. A., M. B., B. F., L. K., M. K., Z. M., K. M., S. M., P. R., J. P., A. P., T. Z., B. S., M. S., H. B., Z. B., J. B., O. H., K. C., J. D., S. U., E. S., A. K., K. K., A. K., M. J., A. S., S. C., P. B., M. B., S. K., D. K., K. D., A. F., R. C., R. P., M. U., E. B., U. B., B. Z., E. K., B. C., J. K., E. D., J. O., J. N., J. K., T. D., L. M., H. J., J. L., J. T., Z. L., A. W., A. M., B. B., W. T., J. P., M. S., M. S., K. W., P. W., M. W., L. K., P. S., K. K., B. K., K. K., T. I., M. F., K. M., J. N., A. M., M. K., A. K., J. K., K. T., W. S., M. M., T. J., W. G., A. K., P. N., P. P., A. S., K. M., I. B., M. T., M. J., I. M., L. w A., J. G., N. P., K. P., J. K., E. L., W. W., A. C., I. D., H. M., J. G., G. T., T. M., A. M., R. L., J. M., J. P., M. D., A. W., A. K., H. C., M. B., J. O., C. K., M. Z., B. R., L. B., E. B., A. K., E. Z., J. B., J. M., K. F., M. K., D. R., A. S., A. K., I. H., A. W., Z. W., J. W., K. C., M. P., J. S., L. C., A. D., Z. G., J. S., A. P., J. L., J. K., I. N., A. R., S. M., A. D., B. U., G. S., P. S., J. Z., H. G., J. K., A. N., Z. S., A. A., P. A., R. A., P. M., J. A., R. M., J. R., J. J., R. M., I. P., S. S., L. O., A. S., D. K., M. K., K. K., W. K., R. P., B. Z., E. C., D. K., E. B., A. S., M. J., J. K., G. K., J. K., E. G., E. D., A. P., M. S., P. M., R. R., P. Z., M. G., R. D., P. P., A. B., M. A., M. K., B. H., H. M., P. S., M. Z., E. S., P. L., P. J., W. K., D. W., K. D., Z. Z., K. R., R. L., A. P., N. K., J. B., R. F., P. K., M. G., T. T., M. W., R. W., Z. M., E. S., E. M., L. T., P. H., E. B., M. S., M. K., A. G., J. H., M. M., K. B., T. M., S. D., E. B., A. B., L. T., Z. O., K. Z., L. J., C. S., E. D., A. R., B. B., A. S., Z. B., E. K., M. B., W. O., R. H., G. K., J. S., M. K., M. P., M. M., E. M., W. S., A. S., M. W., R. W., M. S., M. P., A. P., K. P., I. O., G. Z., M. G., D. I., B. W., W. K., B. S., M. B., L. J., R. M., D. M., R. I., L. J., M. G., W. B., W. F., J. P., J. G., S. K., A. S., D. W., J. K., A. H., P. K., M. M., M. L., C. P., W. C., M. L., M. P., W. B., E. Z., K. C., M. K., T. B., E. S., J. S., J. K., B. G., H. D., B. Z., E. M., Z. G., A. B., J. P., D. D., J. W., I. D., D. B., Z. N., I. K., W. M., M. J., A. S., H. K., K. W., E. B., E. W., K. K., M. W., R. S., S. P., B. K., R. R., M. B., R. U., T. P., K. R., M. G., G. K., R. K., B. W., T. L., T. R., S. Z., L. P., A. N., J. W., M. F., W. S., M. G., P. P., J. S., T. G., G. N., J. W., K. K., W. M., R. M., P. M., K. Sp. z o.o. w K., A. K., M. K., P. K., J. M., J. G., M. M., J. G., R. D., K. G., K. Z., S. P., B. M., L. D., A. K., K. Z., W. C., T. G., M. L., J. F., H. P., P. B., D. K., D. D., A. G., M. L., M. G., T. S., Z. K., M. S., B. S., B. B., L. B., E. G., W. K., L. O., M. O., W. S., M. A., E. F., L. J., M. K., J. M., W. R., J. R., A. O., G. S.A. w W., A. K., W. M., J. M., A. S., G. P., I. S.A. w W., A. B., H. B., S. C., S. C., M. C., P. W., E. Z., K. K., Z. K., H. N., M. W., J. A., A. H., T. H., A. C., J. D., M. F., M. G., J. G., H. J., J. S., A. K., M. K., L. K., P. K., A. K., M. M., P. P., W. S., J. P., W. T., S. w W, K. B., A. B., B. B., R. B., W. B., J. B., H. C., K. C., H. D., T. F., W. F., A. J., J. J., A. K., J. K., J. K., G. K., R. K., Z. K., R. L., K. M., W. M., P. N., B. O., K. P., I. R., Z. R., J. S., A. S., A. S., Z. S., M. T., J. W., R. Z., J. Z., L. W., T. C., J. W., M. C., R. D., E. G., M. H., F. J., G. M., L. M., M. P., J. P., B. S., R. S., Z. W., Z. B., A. B., M. K., M. F., M. A., J. D., P. J., R. S., K. J., A. K., I. T., J. D., W. D., A. P., K. B., M. D., S. H., M. J., A. K., M. M., J. S., M. Z. oraz H. D. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 30 grudnia 2020 r. nr DPR.720.2.2019, DPR.720.4.2019, DPR.720.8.2019, DPR.720.9.2019 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji: I. uchyla zaskarżony wyrok ze skarg kasacyjnych: 1. R. w W.; 2. L. C.; 3. L. w A.; 4. G. S.A. w W.; 5. A. K., M. K., P. K. i K. Sp. z o.o. w K.; 6. A. K.; 7. M. M.; 8. J. G., N. P., K. P., J. K., E. Ł., W. W., A. C., I. D., H. M., J. G., G. T., T. M., A. M., R. Ł., J. M., J. P., A. W., A. K., H. C., M. B., J. O., C. K., M. Z., B. R., L. B., E. B., A. K., E. Z., J. B., K. F., M. K., D. R., A. S., A. K., I. H., A. W., Z. W., J. W., K. C., M. P., J. S., L. C., A. D., Z. G., J. S., A. P., J. L., J. K., A. R., S. M., A. D., B. U., G. Ś., P. Ś., J. Z., H. G., J. K., A. N., Z. S., A. A., P. A., R. A., P. M., J. A., R. M., J. J., R. M., I. P., S. S., Ł. O., A. S., D. K., M. K., K. K., W. K., R. P., B. Ż., E. C., D. K., E. B., A. S., M. J., J. K., G. K., J. K., E. G., E. D., A. P., M. S., P. M., R. R., P. Z., M. G., R. D., P. P., A. B., M. A., M. K., B. H., H. M., P. S., M. Ż., E. S., P. Ł., P. J., W. K., D. W., K. D., Z. Z., R. Ł., A. P., N. K., J. B., R. F., P. K., M. G., T. T., M. W., R. W., Z. M., E. S., E. M., L. T., P. H., E. B., M. S., M. K., A. G., J. H., M. M., K. B., T. M., S. D., E. B., Ł. T., Z. O., K. Z., Ł. J., C. Ś., E. D., A. R., B. B., A. S., Z. B., E. K., M. B., W. O., R. H., G. K., J. S., M. K., M. P., E. M., W. S., A. S., M. W., R. W., M. S., M. P., K. P., I. O., G. Ż., M. G., D. I., B. W., W. K., B. S., M. B., Ł. J., D. M., R. I., L. J., M. G., W. B., W. F., J. P., J. G., S. K., A. S., D. W., J. K., A. H., P. K., M. M., M. L., C. P., W. C., M. Ł., M. P., W. B., E. Z., K. C., M. K., T. B., E. S., J. S., J. K., B. G., H. D., B. Z., E. M., Z. G., A. B., J. P., D. D., J. W., I. D., D. B., Z. N., I. K., W. M., M. J., A. S., H. K., K. W., E. B., E. W., K. K., M. W., R. S., S. P., B. K., M. B., R. U., T. P., K. R., M. G., G. K., R. K., B. W., T. L., T. R., S. Z., Ł. P., A. N., J. W., M. F., W. S., M. G., P. P., J. S., T. G., G. N., J. W., K. K., W. M., P. B., M. Ł., Ż. K., B. S., Z. W., P. M., R. Ś., A. S., R. M. i A. K.; i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. oddala skargi kasacyjne: 1. R. R.; 2. P. W.; 3. W. B.; 4. J. G.; 5. A. K.; 6. A. B., B. B., R. B., W. B., J. B., H. C., K. C., H. D., T. F., W. F., A. J., J. J., A. K., J. K., J. K., G. K., R. K., Z. K., R. L., K. M., W. M., P. N., B. O., K. P., I. R., Z. R., J. S., A. S., A. S., Z. S., M. T., J. W., R. Z., J. Z. i L. W.; 7. Z. S.; 8. M. O.; 9. M. C.; 10. E. G., F. J., L. M. i M. P.; 11. P. W.; 12. O. H.; 13. A. K.; 14. Z. B., A. B., M. K., M. F., M. A., J. D., P. J., R. S., K. J., A. K., I. T., J. D., W. D., A. P., K. B. i M. D.; 15. S. C.; 16. J. P. i W. T.; 17. J. G. i M. G.; 18. K. B.; 19. M. K.; 20. S. U.; 21. A. F.; 22. M. U., E. B., U. B., B. Z., E. K. i B. C.; 23. W. K., M. K., J. R., M. A., B. B., M. O., W. R., E. G., L. O., J. N., B. S., K. M., I. B., A. K., L. J. i A. O.; 24. D. K., E. S., I. M., J. D., M. J., M. B., M. K., P. P., P. B., R. P., S. K. i S. C.; 25. A. H. i T. H.; 26. W. S.; 27. S. M.; 28. B. K.; 29. K. M.; 30. W. M.; 31. J. M.; 32. E. F.; 33. H. D.; 34. R. B., B. B., S. B., B. B., W. B., A. B., K. D., A. G., E. H., Z. J., M. J., A. K., S. K., D. K., A. K., P. M., K. O., B. P., M. P., D. P., Z. P., R. P., H. P., J. R., K. S., J. S., T. S., M. W. i M. Z.; 35. A. P. i T. Z.; 36. G. J.; 37. J. A.; 38. A. J., M. W., L. W., J. M., W. M., W. P., K. K., A. Ś., E. M., P. D., R. J., A. J., P. M., R. H. i M. Z.; 39. J. P.; 40. P. A.; III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 201/21, oddalił skargi zarówno R. w W., jak i skargi kilkuset podmiotów wymienionych w sentencji wyroku, na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej także jako: "organ", "BFG", "Fundusz") z 30 grudnia 2020 r., którą organ: wszczął przymusową restrukturyzację wobec I. S.A. w W. (dalej także jako: "Bank", "I. S.A."), zastosował instrument przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia podmiotu restrukturyzowanego przez P. w W. ([...]), oszacował wartości aktywów i pasywów Banku, umorzył instrumenty kapitałowe, określił wynagrodzenie za jego przejęcie, jak również przeniósł na podmiot przejmujący zobowiązania i prawa majątkowe, określił przejście z dniem przeniesienia zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane Bankowi na podstawie przepisów obowiązujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z jego działalnością, określił zasady zwrotnego przeniesienia przedsiębiorstwa lub wybranych praw majątkowych lub zobowiązań, które są przedmiotem decyzji i określił przejście na BFG prawa podejmowania uchwał w sprawach zastrzeżonych w ustawie i statucie do właściwości organów podmiotu w restrukturyzacji, a także zawiesił kompetencje Rady Nadzorczej podmiotu w restrukturyzacji, rozwiązał Zarząd Banku i wygasił mandaty jego członków, ustanowił z momentem wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w podmiocie w restrukturyzacji administratora oraz ustalił jego zakres kompetencji, obowiązków, wynagrodzenie oraz sposób wykonywania nadzoru nad administratorem.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
I. S.A., stanowiący część H, prowadził działalność w zakresie usług bankowych, leasingowych i finansowych.
Zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ, Bank w latach 2016–2017 oferował instrumenty finansowe w postaci obligacji G. S.A. oraz certyfikatów inwestycyjnych określonych funduszy inwestycyjnych zamkniętych, a ponadto w latach 2016–2018 prowadził działalność doradztwa inwestycyjnego, pomimo braku zezwolenia i ujawnienia w statucie takiego przedmiotu oferty. W późniejszym okresie Bank uzyskał prawną możliwość oferowania określonych instrumentów finansowych, jednak w ocenie BFG nie wyczerpał do tego stosownej procedury przygotowawczej. Nadto Bank zmagał się z trudnościami finansowymi, znajdującymi odzwierciedlenie w działaniach właściwych organów nadzoru oraz samego Banku.
Działania te skutkowały między innymi przedłożeniem Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także jako: "KNF", "Komisja") i zatwierdzeniem przez ten organ grupowego planu naprawy Banku, o którym mowa w art. 141m ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1896, dalej jako: "pb" lub Prawo bankowe) oraz przedłożeniem KNF planu ochrony kapitału w trybie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 140).
W wyniku pogarszającej się sytuacji ekonomicznej Banku, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, działając na podstawie art. 73 i następne ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 842, dalej jako: "ustawa o BFG"), podjął uchwałę w sprawie uzgodnienia i podpisania wspólnej decyzji dotyczącej grupowego planu przymusowej restrukturyzacji i oceny wykonalności oraz określenia minimalnego poziomu funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych, podlegających umorzeniu lub konwersji dla H.
Komisja, przeprowadzając proces badania i oceny nadzorczej banków komercyjnych, zrzeszających i spółdzielczych (BION), przyznała Bankowi oceny oznaczające zagrożenie upadłością (4,00 oraz F) z uwagi na fakt, że na czas przeprowadzania procesu Bank nie spełniał wymagań nadzorczych w zakresie minimalnych poziomów łącznego współczynnika kapitałowego oraz współczynnika Tier I ani na poziomie jednostkowym, ani skonsolidowanym. Niedobór kapitału na poziomie jednostkowym wynosił około [...] mln złotych, a na poziomie skonsolidowanym - około [...] mln złotych.
Również Bank informował KNF o swojej pogarszającej się sytuacji majątkowej, najpierw sygnalizując wystąpienie wysokiego ryzyka odpływu depozytów i niespełnienia przez Bank wymogów pokrycia wpływów netto, określonych w art. 412 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U.UE.L.2013.176.1, dalej jako: "Rozporządzenie 575/2013") a następnie stwierdzając, że wymóg ten nie jest już spełniany. Następnie Bank zawiadomił KNF oraz BFG o wystąpieniu przesłanek zagrożenia upadłością, a także o braku zamiaru dokapitalizowania Banku poprzez emisję nowych akcji oraz o naruszeniu określonego w art. 92 ust. 1 lit. c Rozporządzenia 575/2013 łącznego współczynnika kapitałowego i przedłożył ramowy plan działania Banku, a KNF zobowiązała Bank do przedłożenia zaktualizowanego planu naprawy.
W tej sytuacji Zarząd BFG podjął uchwałę w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego. Następnie sprawdzono możliwość przejęcia Banku przez inny bank. P. w W. jako jedyny z zapytanych banków złożył ofertę wiążącą przejęcia przedsiębiorstwa i jego zobowiązań.
Na wniosek BFG, KNF uznała Bank za zagrożony upadłością, przyjęła propozycję nadania Bankowi oceny BION na poziomie F, i jednocześnie oceniła, że nie ma przesłanek do uznania, że możliwe do podjęcia przez organ działania nadzorcze czy też działania własne Banku, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością.
Wskutek tych działań, BFG wszczął postępowania w przedmiocie zastosowania instrumentu przymusowej restrukturyzacji, wydania decyzji o powołaniu administratora oraz decyzji w przedmiocie umorzenia lub konwersji instrumentów kapitałowych.
KNF ustanowiła BFG kuratorem w Banku, wskazując za cel poprawę jego sytuacji. BFG, działając jako kurator, m.in. złożył do sądu powszechnego sprzeciw od uchwały Zarządu i Rady Nadzorczej Banku w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż akcji M S.A.
Dokonując ponownej oceny Banku, KNF przypisała mu ryzyko nadmiernej dźwigni finansowej (ocena 4), ryzyko rynkowe (ocena 4), w tym za jakość zarządzania (ocena 4), ryzyko stopy procentowej (ocena 4), za jakość zarządzania (ocena 3,50), w konsekwencji utrzymując ogólną ocenę 4. Następnie utrzymano ocenę BION na poziomie F.
Uchwałą z 9 lipca 2020 r., Zarząd BFG wyraził zgodę na wydanie wspólnej decyzji w sprawie grupowego planu przymusowej restrukturyzacji dla H S.A. oraz wspólnej decyzji w sprawie minimalnego poziomu funduszy własnych i zobowiązań podlegających umorzeniu lub konwersji na poziomie sub-skonsolidowanym dla I. S.A. w Polsce oraz I. S.A. w [...], na co uzyskano zgodę Narodowego Banku [...].
BFG wyłonił następnie podmiot dokonujący oszacowań – W w W. (dalej jako: "W w W.", "oferent", "wykonawca"), uznając że spełnia on kryteria niezależności wskazane w Rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2016/1075 z dnia 23 marca 2016 r. uzupełniającym dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych określających treść planów naprawy, planów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz grupowych planów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, minimalne kryteria, które właściwy organ ma poddać ocenie w odniesieniu do planów naprawy i grupowych planów naprawy, warunki udzielenia wsparcia finansowego w ramach grupy, wymagania wobec niezależnych rzeczoznawców, umowne uznanie uprawnień do umorzenia i konwersji, procedury i treść wymogów dotyczących powiadomienia i obwieszczenia o zawieszeniu oraz sposób funkcjonowania kolegiów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Dz.U.UE.L.2016.184.1, dalej jako: "Rozporządzenie 2016/1075"). Na tę okoliczność uzyskano stosowne oświadczenia oferenta, przy czym wcześniej W w W. złożyło oświadczenie o treści przeciwnej, co wynikało z faktu zaangażowania tego podmiotu, polegającego na przygotowaniu modelu finansowego połączonego Banku oraz aspektów księgowych i podatkowych, w połączenie Banku i N S.A., które nie zaszło.
Wykonawca przedstawił najpierw dwa dokumenty w przedmiocie oszacowania: oszacowanie 1 (ze stycznia 2020 r.), sporządzone w przedmiocie wystąpienia przesłanki zagrożenia upadłością, oraz oszacowanie 2 (z lipca 2020 r.), wyrażające ocenę zastosowania określonych instrumentów przymusowej restrukturyzacji. W ocenie organu, z treści tych dokumentów wynikało, że kwota kapitałów własnych Banku ma wartość ujemną, współczynnik kapitału podstawowego i współczynnik kapitału Tier I wynosił [...]%, a łączny współczynnik kapitałowy wynosił [...]%. Okoliczność ta świadczyła o spełnieniu przesłanki z art. 101 ust. 3 pkt 2 ustawy o BFG, tj. aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań i wystąpił stan zagrożenia upadłością.
KNF wydała i następnie podtrzymała opinię, w której wskazała, że spełnione są warunki określone w art. 101 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o BFG, to jest, że Bank jest zagrożony upadłością oraz że brak jest przesłanek wskazujących na to, że możliwe do podjęcia działania nadzorcze lub działania Banku pozwolą we właściwym czasie usunąć to zagrożenie. W opinii tej Komisja wskazała na zaistnienie takich okoliczności faktycznych jak: odmowa zatwierdzenia ostatniej aktualizacji planu naprawy Banku z uwagi na brak uprawdopodobnienia planów pozyskania kapitałów i spełnienia minimalnego wymogu kapitałowego, nadanie Bankowi oceny BION na poziomie F, wniesienie przez kuratora Banku sprzeciwu od uchwał Zarządu Banku dotyczących sprzedaży akcji M S.A., zmianę warunków emisji posiadanych przez Bank obligacji wyemitowanych przez E S.A. oraz wyniki oszacowania aktywów Banku.
W dalszym toku postępowania sporządzono kolejne oszacowania, oznaczone, jak wcześniejsze, numerami 1 i 2 (obydwa z grudnia 2020 r.), które uwzględniały zdarzenia takie jak: wykup długu podporządkowanego przez Bank, spłata przez M S.A. części długu w wysokości [...] złotych, kontrola celno-skarbowa w M S.A., stwierdzająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych z 2018 r. w wysokości [...]złotych oraz zawarcie przez Bank umowy sprzedaży [...]% akcji M S.A. z F. oraz L. Z tych uzupełniających opracowań wynikało, że kapitał własny Banku miał na dzień ich sporządzenia wartość ujemną -[...] złotych.
Na wydanie zaskarżonej decyzji uzyskano zgodę Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej. Pozytywną opinię wyraziła również KNF, a Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: "Prezes UOKiK") ocenił, że planowana restrukturyzacja nie wywrze wpływu na stan konkurencji na rynku.
Wydając zaskarżoną decyzję BFG przyjął, że Bank zagrożony jest upadłością i wszczęcie przymusowej restrukturyzacji leży w interesie publicznym. W ocenie BFG, ze sporządzonego w grudniu 2020 r. oszacowania nr 1 wynikało, że występują wymienione w art. 101 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o BFG przesłanki stwierdzenia, że podmiot nie będzie spełniał warunków prowadzenia działalności w stopniu uzasadniającym uchylenie albo cofnięcie zezwolenia na utworzenie banku oraz że aktywa podmiotu nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań, albo że aktywa podmiotu nie wystarczą na zaspokojenie jego zobowiązań. Odwołując się zaś do oszacowania nr 2 (z grudnia 2020 r.), organ dokonał wyboru instrumentu przymusowej restrukturyzacji, który w jego ocenie zapewni najpełniejsze osiągnięcie celów tej instytucji, uwzględniając instrumenty określone w planie przymusowej restrukturyzacji oraz w kolejnych przeglądach i ocenach wykonalności planu przymusowej restrukturyzacji, a więc z wykorzystaniem przejęcia przedsiębiorstwa. W ocenie organu, oszacowania zostały sporządzone w sposób prawidłowy, według obowiązujących reguł rachunkowości, a ich sprzeczność ze sprawozdaniem finansowym banku świadczy o wadach nie oszacowań, a przedmiotowego sprawozdania.
Z dniem wszczęcia przymusowej restrukturyzacji umorzono instrumenty kapitałowe w rozumieniu art. 72 ust. 1 ustawy o BFG wraz z należnymi odsetkami. Ustalono, że wartość aktywów przejmowanych przez podmiot przejmujący na podstawie złożonej oferty wynosi [...] złotych, natomiast wartość zobowiązań wynosi [...] złotych. Jednocześnie w podmiocie w restrukturyzacji pozostawiono aktywa w wysokości [...] złotych oraz zobowiązania w wysokości [...] złotych.
Organ wskazał, że przejęciem objętych zostało około [...]% aktywów oraz około [...]% zobowiązań Banku, a przejęcie przedsiębiorstwa w takim zakresie, tj. obejmującym całość depozytów klientów, a także niespełna całość aktywów, zachowuje – w jego ocenie – substancję banku, pozwala na kontynuację więzi gospodarczej klienta z bankiem, utrzymuje ciągłość obsługi klienta oraz możliwość zdalnego dostępu do środków zdeponowanych na rachunkach bankowych. Organ wskazał, że z uwagi na treść złożonej oferty, nie musiał zastosować instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie umorzenia zobowiązań bądź ich konwersji, a przejęciu uległy także zobowiązania wynikające z umów rachunku bankowego, nieobjęte ochroną gwarancyjną.
Odnosząc się do kwestii wynagrodzenia za przejęty Bank, organ określił, że zapłata następuje przez przejęcie zobowiązań Banku. W związku z tym, że wskazana w oszacowaniu wartość przejmowanych zobowiązań Banku przekracza wartość przejmowanych praw majątkowych, zdecydowano, że różnica ta zostanie pokryta dotacją udzieloną przez BFG. Zapewni on również gwarancję całkowitego pokrycia strat podmiotu przejmującego, wynikających z ryzyka związanego z przejętymi prawami majątkowymi i zobowiązaniami Banku. Wskazano, że przeniesienie przedsiębiorstwa Banku i jego zobowiązań nastąpi z dniem 3 stycznia 2021 r.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. w W. oraz akcjonariusze, obligatariusze i wierzyciele Banku.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi, po ich połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej jako "ustawa covidowa"), oddalając je.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do trybu rozpoznania sprawy, Sąd I instancji wskazał, że miało to miejsce z uwagi na zaistniałą sytuację epidemiczną oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość w WSA, a ustawowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy przemawiał za zaniechaniem oczekiwania na rozwiązanie tych przeszkód, pozwalających na rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sąd I instancji podkreślił również, że skarżący zaprezentowali swoje stanowiska, w tym wielokrotnie, a organ ustosunkował się do każdego pisma stron, wobec czego zachowane zostało prawo skarżących do wysłuchania, choć miało to miejsce w formie pisemnej.
W kwestii wniosków dowodowych, Sąd I instancji wskazał, że dopuścił jedynie te dowody, z których wynikał status obligatariusza G w W., jak również te dotyczące przymiotu niezależności rzeczoznawcy. Pozostałe wnioski dowodowe oddalił, uznając je za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z uwagi na to, że ich przeprowadzenie wykraczałoby poza wytyczoną przez wspomniany przepis granicę uzupełniającego charakteru żądanego przez strony dowodu.
Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia, Sąd I instancji wskazał, iż w jego ocenie wszystkim skarżącym zaskarżoną decyzję, których skarga nie została uprzednio odrzucona, przysługiwał interes prawny w jej zaskarżeniu. Sąd I instancji wskazał, że samoistnie potencjalność przysługiwania obligatariuszowi roszczenia opartego na dyspozycji art. 417¹ § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740, dalej jako: kc) nie kreuje jego interesu prawnego, ale może to czynić wiązka sprzężonych ze sobą uprawnień o charakterze prywatnym i publicznym. Jak wskazał WSA, z chwilą wszczęcia przymusowej restrukturyzacji obligatariusze tracą możliwość zaspokojenia z majątku banku. Gdyby do wszczęcia restrukturyzacji nie doszło, ściągnięcie zasądzonych przez sąd powszechny należności z majątku banku, niezależnie od faktycznej skuteczności tych zabiegów, byłoby prawnie dopuszczalne, w tym w trybie postępowania upadłościowego. To zaś stanowić mogłoby pierwszy etap konstruowania jednej z przesłanek odpowiedzialności deliktowej, to jest związku przyczynowego pomiędzy poniesioną szkodą a działaniem organu. Ponadto, obligatariusze nie mieli możliwości podnoszenia własnych argumentów w postępowaniu przed BFG, bo nie brali w nim udziału. Weryfikacja przez Sąd legalności czynności organu, gdyby decyzja nie została zaskarżona przez R. w W., nie byłaby zatem możliwa. Z tych powodów Sąd I instancji ocenił, że obligatariuszom i innym wierzycielom Banku służy w tej sprawie interes prawny.
W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji przywołał regulacje prawa krajowego i wspólnotowego dotyczące przymusowej restrukturyzacji i wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE czy też pytaniem prawnym do TK, bowiem w ocenie Sądu I instancji nie doszło do nieprawidłowej implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U.UE.L.2014.173.190 ze zm., dalej jako "Dyrektywa BRR") ani do naruszenia jej przepisów w toku stosowania prawa.
Odnosząc się do celów przymusowej restrukturyzacji, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja spełnia przewidziane w ustawie oraz prawie unijnym cele przymusowej restrukturyzacji. W zaskarżonej decyzji wykazano zaistnienie przesłanki interesu publicznego we wszczęciu tej procedury m.in. z uwagi na potencjalne obniżenie zaufania do sektora bankowego przez klientów dotkniętych pogarszającą się sytuacją finansową Banku. W ocenie Sądu, organ wnikliwie i logicznie wyjaśnił przyczyny uznania, że odstąpienie od wszczęcia przymusowej restrukturyzacji mogłoby prowadzić do znaczącego wydatkowania środków publicznych. Sąd ten podzielił również stanowisko organu, zgodnie z którym zastosowane rozwiązanie było w tej kwestii korzystniejsze dla klientów Banku niż procedura upadłościowa, która nie stwarza gwarancji nieprzerwanej i niezachwianej kontynuacji realizacji zobowiązań banku względem swoich depozytariuszy oraz kredytobiorców.
Oceniając wystąpienie przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, iż decyzja o jej wszczęciu ma charakter związany. WSA podzielił zarazem stanowisko organu, zgodnie z którym Bank znajdował się w stanie zagrożenia upadłością z uwagi na fakt, że uprawdopodobnioną jest sytuacja, w której Bank ten nie będzie spełniał warunków prowadzenia działalności w stopniu uzasadniającym uchylenie albo cofnięcie zezwolenia na utworzenie banku bądź że aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań albo występują przesłanki uznania, że aktywa podmiotu nie wystarczą na zaspokojenie jego zobowiązań. Świadczyły o tym: dane zawarte w oszacowaniu nr 1, stwierdzającym ujemną wartość kapitałów własnych Banku, a także ujemne wartości współczynników kapitału podstawowego, kapitału Tier I i łącznego współczynnika kapitałowego, negatywne oceny właściwych organów nadzoru oraz niepowodzenia prób dokapitalizowania Banku.
Sąd podzielił również stanowisko organu, zgodnie z którym brak było przesłanek wskazujących, że możliwe do podjęcia działania nadzorcze lub działania tego podmiotu pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością.
Odnosząc się do roli KNF w procesie opiniowania decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, Sąd I instancji wskazał, że prawidłowe odczytanie norm prawa wspólnotowego prowadzi do wniosku, że rola, którą sprawuje KNF, a więc wydanie niewiążącej dla BFG opinii, nie stanowi naruszenia prawa.
Sąd I instancji, odnosząc się do podnoszonego przez strony zarzutu nieprawidłowej kumulacji ról pełnionych w stosunku do Banku przez BFG, a więc działań podejmowanych przez BFG jednocześnie jako organ stosujący prawo - wydający decyzję o przymusowej restrukturyzacji Banku - oraz kurator Banku poddawanego przymusowej restrukturyzacji, wskazał, że jest on nieuzasadniony. W ocenie WSA, choć prima facie wskazana dwoistość ról BFG może razić, bo kłóci się z tradycyjnie rozumianym pojęciem bezstronności i niezależności organu stosującego prawo, to jednak nie doszło do naruszenia tych wartości. W ocenie Sądu, do naruszenia bezstronności lub niezależności organu mogłoby dojść wówczas, gdyby przy wykonywaniu funkcji kuratora, BFG dopuścił się nadużyć wykorzystanych następnie przez ten organ wbrew celom przymusowej restrukturyzacji. Tego rodzaju zabiegów Sąd w tej sprawie się nie dopatrzył.
Sąd I instancji podkreślił, że w tym przypadku nie ma mowy o ścisłej łączności ról procesowych, bowiem przypisane są im zupełnie inne uprawnienia, gdzie udział kuratora, ustanowionego na podstawie przepisów Prawa bankowego, ogranicza się do udziału w bieżącym zarządzaniu bankiem, a nie czynnościach procesowych w postępowaniu administracyjnym. Odwołując się ponadto do samego procesu powołania kuratora, Sąd I instancji podkreślił, że nie jest to arbitralna decyzja Komisji, bowiem przysługuje od niej skarga do sądu administracyjnego, z którego to uprawnienia Bank nie skorzystał.
Sąd I instancji nie zakwestionował oszacowań co do ich metodologii, jak i treści, wskazując na zasadność odwoływania się w zaskarżonej decyzji do danych w nich zawartych. Sąd nie dostrzegł również naruszenia prawa w kontekście wyboru podmiotu do sporządzenia oszacowań. Wskazał, że samo świadczenie w przeszłości usług przez rzeczoznawcę na rzecz strony postępowania nie pozbawia go cechy niezależności, a nie można tracić z pola widzenia faktu, że istota działalności rzeczoznawcy sprowadza się do sporządzania różnego rodzaju wycen, i to tych elementów przedsiębiorstwa, które są istotne dla jego wartości i zdolności do podejmowania określonych zamierzeń, na przykład zaciągania zobowiązań. Za kluczowy, zdaniem Sądu, uznać należy pozytywny wynik przeprowadzonego testu niezależności. Podkreślił także, że brak niezależności rzeczoznawcy w danych warunkach i momencie nie oznacza, że na skutek upływu czasu i zmiany okoliczności przymiotu tego nie nabył. Prawodawca unijny określił bowiem przesłanki zachowania niezależności tak, by stworzyć organowi stosującemu prawo możliwość weryfikacji tej kwestii w sposób konkretny, adekwatny do danej sprawy.
Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, stąd też uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargi oddalił.
W podstawie prawnej wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: ppsa).
IV. Skargi kasacyjne
Od powyższego wyroku skargi kasacyjne, w łącznej liczbie 48, wywiedli:
1. R. w W.
R. w W. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
Naruszenia przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym:
a) art. 16 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 i art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa;
b) art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo wniosku skarżącej oraz możliwości jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, potwierdzonej przez fakt prowadzenia przez ten Sąd rozpraw zdalnych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, co skutkowało ograniczeniem prawa skarżącej do obrony w postępowaniu przed Sądem I instancji;
c) art. 106 § 3 ppsa oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako "kpa") w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi), co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi (w tym brakiem postulowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych) Sądu I instancji co do istotnych dla sprawy faktów, w tym: braku niezależności [...] (autora oszacowania); nieprawidłowości ustaleń oszacowania i niezgodności jego treści z innymi dokumentami; bezzasadnego pominięcia przez organ szeregu dowodów i informacji posiadanych przez organ z urzędu, a przemawiających przeciwko stwierdzeniu wystąpienia w stosunku do Banku przesłanek uzasadniających wszczęcie przymusowej restrukturyzacji; podejmowanych przez Bank działań naprawczych i ich znaczenia dla realizacji przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji Banku; braku zagrożenia efektem domina; naruszenia przez BFG zasady równego traktowania – co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy wyrażający się w bezrefleksyjnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji błędnych, a kwestionowanych przez skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustaleń faktycznych organu;
d) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 106 § 3 ppsa poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnej części akt sprawy na skutek nieuprawnionego oddalenia większości wniosków dowodowych skarżącej (wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu zarzutu);
e) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy, mimo że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a sporządzeniem jego uzasadnienia Sąd I instancji przeprowadzał rozprawy na odległość w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a zatem dysponował możliwościami technicznymi przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej;
f) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ppsa - tj. nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: przyjęciu przez Sąd I instancji za zgodny z prawdą stanu faktycznego ustalonego przez organ w decyzji w sposób niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego powołanymi w zarzutach dotyczących naruszenia procedury administracyjnej poniżej i niepodjęcie przez Sąd I instancji kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego; braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do sformułowanego przez skarżącą zarzutu braku niezależności W w W., wynikającego z przyznania tej spółce przez BFG nadmiernego wynagrodzenia, jako rekompensaty za podwyższone ryzyko zastosowania kontrowersyjnych metod wyceny i działania w warunkach konfliktu interesów, co skutkowało błędnym niezastosowaniem art. 39 ust. 3 lit. b) Rozporządzenia 2016/1075 i art. 137 ust. 2 ustawy o BFG a contrario i uznaniem W w W. za rzeczoznawcę niezależnego; braku analizy konieczności zaangażowania przez W w W. adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych na potrzeby sporządzenia oszacowania 1 do oceny roszczeń spornych wobec Banku innych niż spory z nabywcami obligacji G. w W.;
g) brak odniesienia się w skarżonym wyroku do zarzutów skarżącej dotyczących braku wiarygodności oszacowania 1 w zakresie rezerw na roszczenia sporne związane z decyzjami Prezesa UOKiK dot. dystrybucji obligacji G. w W., certyfikatów X, ubezpieczeń na życie z UFK i lokat strukturyzowanych, rezerwy na aktywa z tytułu podatku odroczonego, sporu podatkowego dotyczącego podatkowej grupy kapitałowej, oraz rozbieżności w wycenie akcji Y między oszacowaniem 1 a oszacowaniem 2 na poziomie ok. [...] złotych, której organ nie wyjaśnił w decyzji;
h) naruszenie art. 12a § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa - poprzez odmowę pozostałym skarżącym w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt VI SA/Wa 201/21 dostępu do akt postępowania administracyjnego i jednoczesne pominięcie (przemilczenie) w uzasadnieniu wyroku zarzutów skarżącej dotyczących nadmiernego wynagrodzenia W w W., których podstawa wynikała wyłącznie z dokumentów zawartych w tych aktach, co skutkowało odebraniem pozostałym skarżącym możliwości sformułowania zarzutów kasacyjnych w tej kwestii, a tym samym spowodowania pełnej kontroli kasacyjnej decyzji i pozbawiło pozostałych skarżących możliwości obrony ich praw, i co stanowi o nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, którą NSA powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, także w sprawach ze skarg kasacyjnych innych skarżących;
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:
i) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się naruszeń procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, 77 § 1 i 4 i 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na zignorowaniu przez BFG znanych mu z urzędu faktów co do planowanych i podjętych przez Bank oraz jego akcjonariuszy działań autosanacyjnych, których skutkiem byłoby usunięcie zagrożenia upadłością we właściwym czasie (a więc niespełnienie się przesłanki resolution wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG);
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności: braku przesłanek wskazujących, że działania podmiotu krajowego lub systemu ochrony instytucjonalnej lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG); wystąpienia ryzyka "zarażenia" N S.A. w przypadku upadłości I. S.A., co skutkowało błędnym stwierdzeniem, iż wszczęcie przymusowej restrukturyzacji I. S.A. leży w interesie publicznym (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG) (w tym zakresie organ uchybił również art. 84 § 1 kpa);
- błędnej wykładni art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan, w którym BFG działa jednocześnie jako kurator banku oraz jako organ przymusowej restrukturyzacji, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG) polegające na prowadzeniu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji kuratora Banku i organu resolution, co doprowadziło do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan w którym BFG prowadzi i rozstrzyga postępowanie administracyjne w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji instytucji gwarantującej depozyty bankowe i organu resolution, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG;
- art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji nadużycia przez BFG w toku postępowania administracyjnego przysługujących mu względem Banku uprawnień kuratora w celu zablokowania możliwości podjęcia przez Bank działań autosanacyjnych, co skutkowało doprowadzeniem do niezgodnego z prawdą ustalenia przez organ wystąpienia przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 2016/1075 w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię przepisu ww. Rozporządzenia, pomijającą sformułowania "które organ powołujący uznał za odpowiednie", co skutkowało błędnym uznaniem, że W w W. była rzeczoznawcą niezależnym, pomimo że organ uznał udział adwokatów i doradców podatkowych w sporządzeniu oszacowania 1 za konieczny, a Sąd I instancji doszedł do wniosku, że organ nie wykazał w aktach postępowania administracyjnego ani decyzji udziału takich ekspertów przy sporządzaniu oszacowania 1;
- art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że do sporządzenia oszacowania 1 nie byli niezbędni eksperci z zakresu prawa i podatków, pomimo że podstawą konkluzji o rzekomej niewypłacalności banku było zawiązanie przez W w W. dodatkowych rezerw na spory cywilne i podatkowe (w których nie było jeszcze prawomocnych orzeczeń);
- art. 12 § 1, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 kpa i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył zaniechania przez organ wnikliwego badania oświadczeń W w W. o niezależności i ustanowieniu "chińskich murów" pomimo okoliczności kreujących wątpliwości co do ich prawdziwości, w tym pomimo złożenia przez W w W. w pierwszej kolejności oświadczenia o braku niezależności, składania oświadczeń o braku niezależności przez pozostałe firmy z tzw. [...] czy też nieudokumentowanej wiedzy organu na temat rzekomego zaangażowania w sporządzenie oszacowania innych, lecz nieznanych z imienia i nazwiska ekspertów niż wymienieni w ofertach W w W. na sporządzenie oszacowania;
- art. 14 § 1a i § 2 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ mimo rzekomej, przyznanej w korespondencji procesowej, wiedzy dotyczącej szczegółów ustanowienia "chińskich murów" i zaangażowania przez W w W. doradców z innych firm nie udokumentował tej wiedzy w aktach postępowania administracyjnego, przez co ukrywał fakty istotne dla sprawy;
- art. 41 ust. 1 i ust. 4 lit. a Rozporządzenia 2016/1075 w związku z § 6 ust. 3 lit. a) Zasad Wyboru Biegłego w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu W w W. za rzeczoznawcę niezależnego, pomimo że W w W. lub spółki powiązane z W w W. doradzały Bankowi lub jego spółkom powiązanym w okresie bezpośrednio poprzedzającym zaangażowanie W w W. do sporządzenia oszacowania, a zakres przedmiotowy tego doradztwa pokrywał się lub był co najmniej związany z zakresem badania W w W. jako rzeczoznawcy w sprawie administracyjnej oraz pomimo że doradztwo to dotyczyło spraw kluczowych dla istnienia banku na rynku (roszczenia dot. obligacji G. w W.., spór podatkowy M S.A.), które rozwijały się negatywnie dla Banku, co ściągało na podmioty z grupy W w W. ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej i generowało co najmniej potencjalny konflikt interesów po stronie W w W.;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 2 ust. 6 Rozporządzenia 2018/345 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ nie przeprowadził rzeczywistej analizy kluczowego elementu materiału dowodowego, jakim było liczące 743 strony oszacowanie, a zamiast tego bezrefleksyjnie przyjął je jeden dzień po jego złożeniu, pomimo że pokazywało kapitały własne Banku niższe o [...] złotych niż sprawozdanie finansowe Banku, którego organ nie kwestionował jako kurator Banku; które to okoliczności stanowiły podstawę do zamówienia dodatkowego oszacowania celem weryfikacji wyników oszacowania 1;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 415 kc i MSR 37 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że oszacowanie 1 w części dotyczącej rezerw na roszczenia obligatariuszy G. w W. nie było oparte na pełnej analizie prawnej wszystkich przesłanek ewentualnej odpowiedzialności deliktowej Banku (przez co nie można było ustalić istnienia obowiązku w rozumieniu MSR 37), ani na badaniu statystycznym tych roszczeń pod kątem cech pozwalających na stosowanie tzw. metody wartości oczekiwanej - co z kolei powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ nie wyjaśnił w decyzji;
- art. 7, 11 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył błędów logicznych w oszacowaniu 1 dotyczących rezerwy na obligacje M S.A., polegających na oparciu tej rezerwy na metodzie wartości oczekiwanej i zawiązaniu jej wyłącznie na kwotę [...]% potencjalnego zobowiązania podatkowego, podczas gdy rezerwa ta dotyczy jednostkowego roszczenia, a z natury prawnej tego potencjalnego zobowiązania wynika, że będzie płatne albo w [...]% albo nie będzie płatne w ogóle, a ponadto nie zauważył, że organ wiedział o spłacie ww. obligacji w kwocie ok. [...] złotych w IV kwartale 2020 r. jak też że było możliwe wstrzymanie egzekucji ewentualnej decyzji podatkowej przeciwko M S.A., uprawdopodabniało wypłacalność tej spółki i powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ nie wyjaśnił w decyzji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa z zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń prawa materialnego:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a) Dyrektywy BRR i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy: kapitały własne banku były dodatnie co eliminowało przesłankę zagrożenia upadłości w postaci przewyżki zobowiązań nad majątkiem; bank nie spełniał przesłanki płynnościowej zagrożenia upadłością; Dyrektywa BRR wskazuje, że automatyczne wdrażanie w takiej sytuacji (gdy wyłączną podstawą zagrożenia upadłością jest niespełnienie regulacyjnych wymogów kapitałowych) jest niewłaściwe;
b) art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Bank był w stanie uniknąć upadłości przy pomocy własnych działań autosanacyjnych, a ustalenia ujemnych kapitałów własnych Banku, których Bank rzekomo nie mógłby zniwelować tymi działaniami, organ dokonał w oparciu o niewiarygodne oszacowanie, sporządzone przez rzeczoznawcę nieposiadającego przymiotu niezależności;
c) art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR (który powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG) i uznanie decyzji za legalną pomimo wydania przez organ zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki wskazujące, że możliwe działania nadzorcze lub alternatywne środki sektora prywatnego pozwolą w rozsądnych ramach czasowych zapobiec upadłości, a organ nie wykazał spełnienia surowszej niż w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG przesłanki z art. 32 ust. 1 lit. b) Dyrektywy BRR;
d) art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w (błędnie) ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można było stwierdzić, że interes publiczny uzasadnia wszczęcie przymusowej restrukturyzacji Banku, albowiem: wbrew stanowisku organu w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie nie istniało ryzyko wywołania tzw. efektu domina wynikającego z zarażenia N S.A. ewentualną upadłością Banku - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; pandemia COVID-19 nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji i nie znajduje w niej potwierdzenia, a sam BFG nie posiadał dostatecznej wiedzy pozwalającej mu na ocenę wpływu pandemii na sektor finansowy, co BFG przyznał w korespondencji procesowej - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 Ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę, mimo że prawidłowo ocenił, iż epidemia COVID-19 jest czynnikiem irrelewantnym z punktu widzenia zasadności wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; organ nie wykazał przesłanki interesu publicznego z art. 31 ust. 2 pkt b Dyrektywy BRR (który z uwagi na nieprawidłową implementację powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 66 pkt 1 ustawy o BFG), który to przepis nie wskazuje ochrony zaufania do sektora finansowego jako celu przymusowej restrukturyzacji, ale posługuje się surowszą (trudniejszą do wykazania) przesłanką uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej; wbrew stanowisku organu w razie ewentualnej upadłości Banku nie zachodziło ryzyko zaangażowania funduszy publicznych, ponieważ BFG dysponował środkami własnymi wystarczającymi na wypłatę środków gwarantowanych deponentom Banku oraz pomimo że żadne fundusze które BFG zaangażowałby w tym celu nie stanowią funduszy publicznych, środków publicznych ani środków budżetowych w rozumieniu ustawy o BFG i Dyrektywy BRR, a ponadto BFG nie wykazał, że istnieje realne ryzyko upadłości zarówno Banku jak i N S.A. (tylko w takim scenariuszu środki BFG nie wystarczyłyby na wypłatę depozytów gwarantowanych w obu bankach) - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 2 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę błędnie stosując z art. 66 pkt 4 i 5 Ustawy o BFG i uznając wskazane tam cele przymusowej restrukturyzacji za spełnione, pomimo że podstaw do ich zastosowania w decyzji nie widział sam organ.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, R. w W. wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie, o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jej uzasadnienia; rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji, w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi) i przeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych przez skarżącą na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego; wystąpienie przez tut. Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi, niewyznaczanie do składu rozpoznającego skargę kasacyjną osób powołanych na urząd Sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (w szczególności powołanych na stanowisko sędziów w Izbie Gospodarczej NSA) z uwagi na wysokie ryzyko wady wyroku NSA uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz R. w W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych - w zakresie postępowania kasacyjnego i postępowania przed Sądem I instancji.
2. L. C.
L. C., zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
Naruszenie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym:
a) art. 16 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 i art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa;
b) art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy covidowej poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo wniosku skarżącego oraz możliwości jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, potwierdzonej przez fakt prowadzenia przez ten sąd rozpraw zdalnych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, co skutkowało ograniczeniem prawa skarżącego do obrony w postępowaniu przed Sądem I instancji;
c) art. 106 § 3 ppsa oraz art. 7 kpa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego (z wyjątkiem wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi), co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi (w tym brakiem postulowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych) Sądu I instancji co do istotnych dla sprawy faktów, w tym: braku niezależności W w W. (autora oszacowania); nieprawidłowości ustaleń oszacowania i niezgodności jego treści z innymi dokumentami; bezzasadnego pominięcia przez organ szeregu dowodów i informacji posiadanych przez organ z urzędu, a przemawiających przeciwko stwierdzeniu wystąpienia w stosunku do Banku przesłanek uzasadniających wszczęcie przymusowej restrukturyzacji; podejmowanych przez bank działań naprawczych i ich znaczenia dla realizacji przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji banku; braku zagrożenia efektem domina; naruszenia przez BFG zasady równego traktowania - i w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy wyrażający się w bezrefleksyjnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji błędnych, a kwestionowanych przez skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustaleń faktycznych organu;
d) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 106 § 3 ppsa poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnej części akt sprawy na skutek nieuprawnionego oddalenia większości wniosków dowodowych skarżącego (wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu niniejszego zarzutu);
e) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy, mimo że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a sporządzeniem jego uzasadnienia Sąd I instancji przeprowadzał rozprawy na odległość w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a zatem dysponował możliwościami technicznymi przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej;
f) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ppsa - tj. nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: przyjęciu przez Sąd I instancji za zgodny z prawdą stanu faktycznego ustalonego przez organ w decyzji w sposób niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego powołanymi w zarzutach dotyczących naruszenia procedury administracyjnej wymienionych poniżej i niepodjęcie przez Sąd I instancji kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego; braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do sformułowanego przez skarżącego zarzutu braku niezależności W w W., wynikającego z przyznania tej spółce przez BFG nadmiernego wynagrodzenia, jako rekompensaty za podwyższone ryzyko zastosowania kontrowersyjnych metod wyceny i działania w warunkach konfliktu interesów, co skutkowało błędnym niezastosowaniem art. 39 ust. 3 lit. b) Rozporządzenia 2016/1075 i art. 137 ust. 2 ustawy o BFG a contrario i uznaniem W w W. za rzeczoznawcę niezależnego; braku analizy konieczności zaangażowania przez W w W. adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych na potrzeby sporządzenia oszacowania 1 do oceny roszczeń spornych wobec Banku innych niż spory z nabywcami obligacji G. w W.;
g) brak odniesienia się w skarżonym wyroku do zarzutów skarżącego dotyczących braku wiarygodności oszacowania 1 w zakresie rezerw na roszczenia sporne związane z decyzjami Prezesa UOKiK dot. dystrybucji obligacji G. w W., certyfikatów X, ubezpieczeń na życie z UFK i lokat strukturyzowanych, rezerwy na aktywa z tytułu podatku odroczonego, sporu podatkowego dotyczącego podatkowej grupy kapitałowej, oraz rozbieżności w wycenie akcji Y S.A. między oszacowaniem 1 a oszacowaniem 2 na poziomie ok. [...] złotych, której organ nie wyjaśnił w decyzji;
h) naruszenie art. 12a § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa - poprzez odmowę pozostałym skarżącym w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt VI SA/Wa 201/21 dostępu do akt postępowania administracyjnego i jednoczesne pominięcie (przemilczenie) w uzasadnieniu wyroku zarzutów skarżącego dotyczących nadmiernego wynagrodzenia W w W., których podstawa wynikała wyłącznie z dokumentów zawartych w tych aktach, co skutkowało odebraniem pozostałym skarżącym możliwości sformułowania zarzutów kasacyjnych w tej kwestii, a tym samym spowodowania pełnej kontroli kasacyjnej decyzji i pozbawiło pozostałych skarżących możliwości obrony ich praw, i co stanowi o nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, którą NSA powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, także w sprawach ze skarg kasacyjnych innych skarżących;
Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego:
i) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, 77 § 1 i 4 i 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na zignorowaniu przez BFG znanych mu z urzędu faktów co do planowanych i podjętych przez Bank oraz jego akcjonariuszy działań autosanacyjnych, których skutkiem byłoby usunięcie zagrożenia upadłością we właściwym czasie (a więc niespełnienie się przesłanki resolution wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG);
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności: braku przesłanek wskazujących, że działania podmiotu krajowego lub systemu ochrony instytucjonalnej lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG); wystąpienia ryzyka "zarażenia" N S.A. w przypadku upadłości I. S.A., co skutkowało błędnym stwierdzeniem, iż wszczęcie przymusowej restrukturyzacji I. S.A. leży w interesie publicznym (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG) (w tym zakresie organ uchybił również art. 84 § 1 kpa);
- błędnej wykładni art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan, w którym BFG działa jednocześnie jako kurator banku oraz jako organ przymusowej restrukturyzacji, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej wart. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG) polegające na prowadzeniu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji kuratora Banku i organu resolution, co doprowadziło do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan w którym BFG prowadzi i rozstrzyga postępowanie administracyjne w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji instytucji gwarantującej depozyty bankowe i organu resolution, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej wart. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG;
- art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji nadużycia przez BFG w toku postępowania administracyjnego przysługujących mu względem Banku uprawnień kuratora w celu zablokowania możliwości podjęcia przez Bank działań autosanacyjnych, co skutkowało doprowadzeniem do niezgodnego z prawdą ustalenia przez organ wystąpienia przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię przepisu ww. rozporządzenia, pomijającą sformułowania "które organ powołujący uznał za odpowiednie", co skutkowało błędnym uznaniem, że W w W. była rzeczoznawcą niezależnym pomimo, że organ uznał udział adwokatów i doradców podatkowych w sporządzeniu oszacowania 1 za konieczny, a Sąd I instancji doszedł do wniosku, że organ nie wykazał w aktach postępowania administracyjnego ani decyzji udziału takich ekspertów przy sporządzaniu oszacowania 1;
- art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że do sporządzenia oszacowania 1 nie byli niezbędni eksperci z zakresu prawa i podatków, pomimo że podstawą konkluzji o rzekomej niewypłacalności banku było zawiązanie przez W w W. dodatkowych rezerw na spory cywilne i podatkowe (w których nie było jeszcze prawomocnych orzeczeń);
- art. 12 § 1, art. 77 § 1 i 4, oraz art. 80 kpa i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył zaniechania przez organ wnikliwego badania oświadczeń W w W. o niezależności i ustanowieniu "chińskich murów" pomimo okoliczności kreujących wątpliwości co do ich prawdziwości, w tym pomimo złożenia przez W w W. w pierwszej kolejności oświadczenia o braku niezależności, składania oświadczeń o braku niezależności przez pozostałe firmy z tzw. [...] czy też nieudokumentowanej wiedzy organu na temat rzekomego zaangażowania w sporządzenie oszacowania innych, lecz nieznanych z imienia i nazwiska ekspertów niż wymienieni w ofertach W w W. na sporządzenie oszacowania;
- art. 14 § 1a i § 2 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ mimo rzekomej, przyznanej w korespondencji procesowej, wiedzy dotyczącej szczegółów ustanowienia "chińskich murów" i zaangażowania przez W w W. doradców z innych firm nie udokumentował tej wiedzy w aktach postępowania administracyjnego, przez co ukrywał fakty istotne dla sprawy;
- art. 41 ust. 1 i ust. 4 lit. a Rozporządzenia 2016/1075 w związku z § 6 ust. 3 lit. a) Zasad Wyboru Biegłego w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu W w W. za rzeczoznawcę niezależnego pomimo, że W w W. lub spółki powiązane z W w W. doradzały Bankowi lub jego spółkom powiązanym w okresie bezpośrednio poprzedzającym zaangażowanie W w W. do sporządzenia oszacowania, a zakres przedmiotowy tego doradztwa pokrywał się lub był co najmniej związany z zakresem badania W w W. jako rzeczoznawcy w sprawie administracyjnej oraz pomimo, że doradztwo to dotyczyło spraw kluczowych dla istnienia banku na rynku (roszczenia dot. obligacji G. w W., spór podatkowy M S.A.), które rozwijały się negatywnie dla Banku, co ściągało na podmioty z grupy W w W. ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej i generowało co najmniej potencjalny konflikt interesów po stronie W w W.;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 2 ust. 6 Rozporządzenia 2018/345 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ nie przeprowadził rzeczywistej analizy kluczowego elementu materiału dowodowego, jakim było liczące 743 strony oszacowanie, a zamiast tego bezrefleksyjnie przyjął je jeden dzień po jego złożeniu, pomimo że pokazywało kapitały własne banku niższe o [...] złotych niż sprawozdanie finansowe Banku, którego organ nie kwestionował jako kurator Banku; które to okoliczności stanowiły podstawę do zamówienia dodatkowego oszacowania celem weryfikacji wyników oszacowania 1;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 415 kc i MSR 37 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że oszacowanie 1 w części dotyczącej rezerw na roszczenia obligatariuszy G. w W. nie było oparte na pełnej analizie prawnej wszystkich przesłanek ewentualnej odpowiedzialności deliktowej banku (przez co nie można było ustalić istnienia obowiązku w rozumieniu MSR 37), ani na badaniu statystycznym tych roszczeń pod kątem cech pozwalających na stosowanie tzw. metody wartości oczekiwanej - co z kolei powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ nie wyjaśnił w decyzji;
- art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył błędów logicznych w oszacowaniu 1 dotyczących rezerwy na obligacje M S.A., polegających na oparciu tej rezerwy na metodzie wartości oczekiwanej i zawiązaniu jej wyłącznie na kwotę [...]% potencjalnego zobowiązania podatkowego, podczas gdy rezerwa ta dotyczy jednostkowego roszczenia, a z natury prawnej tego potencjalnego zobowiązania wynika, że będzie płatne albo w [...]% albo nie będzie płatne w ogóle, a ponadto nie zauważył, że organ wiedział o spłacie ww. obligacji w kwocie ok. [...] złotych w IV kwartale 2020 r. Jak też że było możliwe wstrzymanie egzekucji ewentualnej decyzji podatkowej przeciwko M S.A. uprawdopodabniało wypłacalność tej spółki i powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ nie wyjaśnił w decyzji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa z zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń prawa materialnego:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a) Dyrektywy BRR i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy: kapitały własne Banku były dodatnie co eliminowało przesłankę zagrożenia upadłości w postaci przewyżki zobowiązań nad majątkiem, Bank nie spełniał przesłanki płynnościowej zagrożenia upadłością, Dyrektywa BRR wskazuje, że automatyczne wdrażanie w takiej sytuacji (gdy wyłączną podstawą zagrożenia upadłością jest niespełnienie regulacyjnych wymogów kapitałowych) jest niewłaściwe;
b) art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Bank był w stanie uniknąć upadłości przy pomocy własnych działań autosanacyjnych, a ustalenia ujemnych kapitałach własnych Banku, których Bank rzekomo nie mógłby zniwelować tymi działaniami, organ dokonał w oparciu o niewiarygodne oszacowanie, sporządzone przez rzeczoznawcę nieposiadającego przymiotu niezależności;
c) art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR (który powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG) i uznanie decyzji za legalną pomimo wydania przez organ zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki wskazujące, że możliwe działania nadzorcze lub alternatywne środki sektora prywatnego pozwolą w rozsądnych ramach czasowych zapobiec upadłości, a organ nie wykazał spełnienia surowszej niż w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG przesłanki z art. 32 ust. 1 lit. b) Dyrektywy BRR;
d) art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w (błędnie) ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można było stwierdzić, że interes publiczny uzasadnia wszczęcie przymusowej restrukturyzacji Banku, albowiem: wbrew stanowisku organu w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie nie istniało ryzyko wywołania tzw. efektu domina wynikającego z zarażenia N S.A. ewentualną upadłością Banku - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; pandemia COVID-19 nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji i nie znajduje w niej potwierdzenia, a sam BFG nie posiadał dostatecznej wiedzy pozwalającej mu na ocenę wpływu pandemii na sektor finansowy, co BFG przyznał w korespondencji procesowej - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę, mimo że prawidłowo ocenił, iż epidemia COVID-19 jest czynnikiem irrelewantnym z punktu widzenia zasadności wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; organ nie wykazał przesłanki interesu publicznego z art. 31 ust. 2 pkt b Dyrektywy BRR (który z uwagi na nieprawidłową implementację powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 66 pkt 1 ustawy o BFG) który to przepis nie wskazuje ochrony zaufania do sektora finansowego jako celu przymusowej restrukturyzacji, ale posługuje się surowszą (trudniejszą do wykazania) przesłanką uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej; wbrew stanowisku organu w razie ewentualnej upadłości Banku nie zachodziło ryzyko zaangażowania funduszy publicznych, ponieważ BFG dysponował środkami własnymi wystarczającymi na wypłatę środków gwarantowanych deponentom Banku oraz pomimo, że żadne fundusze które BFG zaangażowałby w tym celu nie stanowią funduszy publicznych, środków publicznych ani środków budżetowych w rozumieniu ustawy o BFG i Dyrektywy BRR, a ponadto BFG nie wykazał, że istnieje realne ryzyko upadłości zarówno Banku jak i N S.A. (tylko w takim scenariuszu środki BFG nie wystarczyłyby na wypłatę depozytów gwarantowanych w obu bankach) - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 2 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę błędnie stosując art. 66 pkt 4 i 5 ustawy o BFG i uznając wskazane tam cele przymusowej restrukturyzacji za spełnione, pomimo że podstaw do ich zastosowania w decyzji nie widział sam organ.
W konsekwencji ww. naruszeń Sądu I instancji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jej uzasadnienia; rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżącego (z wyjątkiem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi) i przeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, wystąpienie przez tut. Sąd do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi; niewyznaczanie do składu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną osób powołanych na urząd Sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (w szczególności powołanych na stanowisko sędziów w Izbie Gospodarczej NSA) z uwagi na wysokie ryzyko wady wyroku NSA uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych - w zakresie postępowania kasacyjnego i postępowania przed Sądem I instancji.
3. L. w A.
L. w A., zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła mu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
Naruszenie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym:
a) art. 16 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 i art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa;
b) art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo wniosku skarżącej oraz możliwości jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, potwierdzonej przez fakt prowadzenia przez ten sąd rozpraw zdalnych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, co skutkowało ograniczeniem prawa skarżącej do obrony w postępowaniu przed Sądem I instancji;
c) art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 kpa poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi), co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi (w tym brakiem postulowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych) Sądu I instancji co do istotnych dla sprawy faktów, w tym: braku niezależności W w W. (autora oszacowania); nieprawidłowości ustaleń oszacowania i niezgodności jego treści z innymi dokumentami; bezzasadnego pominięcia przez organ szeregu dowodów i informacji posiadanych przez organ z urzędu, a przemawiających przeciwko stwierdzeniu wystąpienia w stosunku do Banku przesłanek uzasadniających wszczęcie przymusowej restrukturyzacji; podejmowanych przez bank działań naprawczych i ich znaczenia dla realizacji przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji banku; braku zagrożenia efektem domina; naruszenia przez BFG zasady równego traktowania - i w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy wyrażający się w bezrefleksyjnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji błędnych, a kwestionowanych przez skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustaleń faktycznych organu;
d) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 106 § 3 ppsa poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnej części akt sprawy na skutek nieuprawnionego oddalenia większości wniosków dowodowych skarżącej (wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu niniejszego zarzutu);
e) art. 141 § 4 ppsa - polegające na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy, mimo że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a sporządzeniem jego uzasadnienia Sąd I instancji przeprowadzał rozprawy na odległość w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a zatem dysponował możliwościami technicznymi przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej;
f) art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 ppsa - tj. nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: przyjęciu przez Sąd I instancji za zgodny z prawdą stanu faktycznego ustalonego przez organ w decyzji w sposób niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego powołanymi w zarzutach dotyczących naruszenia procedury administracyjnej poniżej i niepodjęcie przez Sąd I instancji kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego; braku analizy konieczności zaangażowania przez W w W. adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych na potrzeby sporządzenia oszacowania 1 do oceny roszczeń spornych wobec Banku innych niż spory z nabywcami obligacji G. w W.; braku odniesienia się w skarżonym wyroku do kwestii prawidłowości zawiązania w oszacowaniu 1 rezerw dotyczących roszczeń spornych inne niż spory z nabywcami obligacji G. w W. oraz spór podatkowy M S.A.;
g) naruszenie art. 12a § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa - poprzez odmowę skarżącej i pozostałym skarżącym w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt VI SA/Wa 201/21 dostępu do akt postępowania administracyjnego i jednoczesne pominięcie (przemilczenie) w uzasadnieniu wyroku zarzutów wniesionych przez R. w W., których podstawa wynikała wyłącznie z dokumentów zawartych w tych aktach, co skutkowało odebraniem skarżącej i pozostałym skarżącym możliwości sformułowania zarzutów kasacyjnych w tej kwestii, a tym samym spowodowania pełnej kontroli kasacyjnej decyzji i pozbawiło skarżącą oraz pozostałych skarżących możliwości obrony ich praw, i co stanowi o nieważności postępowania z art. 183 § 2 ppsa, którą NSA powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, także w sprawach ze skarg kasacyjnych innych skarżących;
Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego:
h) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń procedury administracyjnej w stopniu mogącym mleć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, 77 § 1 i 4 i 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na zignorowaniu przez BFG znanych mu z urzędu faktów co do planowanych i podjętych przez Bank oraz jego akcjonariuszy działań autosanacyjnych, których skutkiem byłoby usunięcie zagrożenia upadłością we właściwym czasie (a więc niespełnienie się przesłanki resolution wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG);
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności: braku przesłanek wskazujących, że działania podmiotu krajowego lub systemu ochrony instytucjonalnej lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG); wystąpienia ryzyka "zarażenia" N S.A. w przypadku upadłości I S.A., co skutkowało błędnym stwierdzeniem, iż wszczęcie przymusowej restrukturyzacji I S.A. leży w interesie publicznym (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG) (w tym zakresie organ uchybił również art. 84 § 1 kpa);
- błędnej wykładni art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan, w którym BFG działa jednocześnie jako kurator Banku oraz jako organ przymusowej restrukturyzacji, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG) polegające na prowadzeniu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji kuratora Banku i organu resolution, co doprowadziło do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan w którym BFG prowadzi i rozstrzyga postępowanie administracyjne w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji instytucji gwarantującej depozyty bankowe i organu resolution, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej wart. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG;
- art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji nadużycia przez BFG w toku postępowania administracyjnego przysługujących mu względem Banku uprawnień kuratora w celu zablokowania możliwości podjęcia przez Bank działań autosanacyjnych, co skutkowało doprowadzeniem do niezgodnego z prawdą ustalenia przez organ wystąpienia przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię przepisu ww. rozporządzenia, pomijającą sformułowania "które organ powołujący uznał za odpowiednie", co skutkowało błędnym uznaniem że W w W. była rzeczoznawcą niezależnym pomimo, że organ uznał udział adwokatów i doradców podatkowych w sporządzeniu oszacowania 1 za konieczny, a Sąd I instancji doszedł do wniosku, że organ nie wykazał w aktach postępowania administracyjnego ani decyzji udziału takich ekspertów przy sporządzaniu oszacowania 1;
- art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że do sporządzenia oszacowania 1 nie byli niezbędni eksperci z zakresu prawa i podatków, pomimo że podstawą konkluzji o rzekomej niewypłacalności banku było zawiązanie przez W w W. dodatkowych rezerw na spory cywilne i podatkowe (w których nie było jeszcze prawomocnych orzeczeń);
- art. 14 § 1a i § 2 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ mimo rzekomej, przyznanej w korespondencji procesowej, wiedzy dotyczącej zaangażowania przez W w W. doradców z innych firm nie udokumentował tej wiedzy w aktach postępowania administracyjnego, przez co ukrywał fakty istotne dla sprawy;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 2 ust. 6 Rozporządzenia 2018/345 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ nie przeprowadził rzeczywistej analizy kluczowego elementu materiału dowodowego jakim było oszacowanie, a zamiast tego bezrefleksyjnie je zaakceptował, pomimo, że pokazywało kapitały własne banku niższe o [...] złotych niż sprawozdanie finansowe Banku którego organ nie kwestionował jako kurator banku, które to okoliczności stanowiły podstawę do zamówienia dodatkowego oszacowania celem weryfikacji wyników oszacowania 1;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 415 kc i MSR 37 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że oszacowanie 1 w części dotyczącej rezerw na roszczenia obligatariuszy G w W. nie było oparte na pełnej analizie prawnej wszystkich przesłanek ewentualnej odpowiedzialności deliktowej banku (przez co nie można było ustalić istnienia obowiązku w rozumieniu MSR 37), ani na badaniu statystycznym tych roszczeń pod kątem cech pozwalających na stosowanie tzw. metody wartości oczekiwanej - co z kolei powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie dokonał w decyzji;
- art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył okoliczności świadczących o braku wiarygodności oszacowania 1 w zakresie dotyczącym rezerwy na obligacje M S.A., polegających na oparciu tej rezerwy o metodę niedopasowaną do jednostkowego roszczenia - co powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie wyjaśnił w decyzji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa z zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń prawa materialnego:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a) Dyrektywy BRR i uznanie decyzji za legalną w sytuacji gdy: kapitały własne Banku były dodatnie co eliminowało przesłankę zagrożenia upadłością w postaci przewyżki zobowiązań nad majątkiem, Bank nie spełniał przesłanki płynnościowej zagrożenia upadłością, Dyrektywa BRR wskazuje, że automatyczne wdrażanie w takiej sytuacji (gdy wyłączną podstawą zagrożenia upadłością jest niespełnienie regulacyjnych wymogów kapitałowych) jest niewłaściwe;
b) art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Bank był w stanie uniknąć upadłości przy pomocy własnych działań autosanacyjnych, a ustalenia o ujemnych kapitałach własnych Banku, których Bank rzekomo nie mógłby zniwelować tymi działaniami organ dokonał w oparciu o niewiarygodne oszacowanie, sporządzone przez rzeczoznawcę nieposiadającego przymiotu niezależności;
c) art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR (który powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG) i uznanie decyzji za legalną pomimo wydania przez organ zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki wskazujące, że możliwe działania nadzorcze lub alternatywne środki sektora prywatnego pozwolą w rozsądnych ramach czasowych zapobiec upadłości, a organ nie wykazał spełnienia surowszej niż w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG przesłanki z art. 32 ust. 1 lit. b) Dyrektywy BRR;
d) art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG i art. 8 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w (błędnie) ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można było stwierdzić, że interes publiczny uzasadnia wszczęcie przymusowej restrukturyzacji banku, albowiem: wbrew stanowisku organu w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie nie istniało ryzyko wywołania tzw. efektu domina wynikającego z zarażenia N S.A. ewentualną upadłością Banku - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; pandemia COVID-19 nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę, mimo że prawidłowo ocenił, iż epidemia COVID-19 jest czynnikiem irrelewantnym z punktu widzenia zasadności wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; organ nie wykazał przesłanki interesu publicznego z art. 31 ust. 2 pkt b Dyrektywy BRR (który z uwagi na nieprawidłową implementację powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 66 pkt 1 ustawy o BFG) który to przepis nie wskazuje ochrony zaufania do sektora finansowego jako celu przymusowej restrukturyzacji, ale posługuje się surowszą (trudniejszą do wykazania) przesłanką uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej; wbrew stanowisku organu w razie ewentualnej upadłości Banku nie zachodziło ryzyko zaangażowania funduszy publicznych, ponieważ żadne fundusze, które BFG zaangażowałby w tym wypadku nie stanowią funduszy publicznych, środków publicznych ani środków budżetowych w rozumieniu ustawy o BFG i Dyrektywy BRR - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 2 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę błędnie stosując art. 66 pkt 4 i 5 ustawy o BFG i uznając wskazane tam cele przymusowej restrukturyzacji za spełnione, pomimo że przepust te nie były podstawą decyzji.
W konsekwencji ww. zarzutów skarżąca wniosła o: uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jej uzasadnienia; rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi) i przeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego; wystąpienie przez tut. Sąd do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi zawartymi w replice skarżącej; niewyznaczanie do składu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną osób powołanych na urząd Sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (w szczególności powołanych na stanowisko sędziów w Izbie Gospodarczej NSA) z uwagi na wysokie ryzyko wady wyroku NSA uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych - w zakresie postępowania kasacyjnego i postępowania przed Sądem I instancji.
4. G. S.A. w W.
W skardze kasacyjnej G. S.A. w W., którą zaskarżono wyrok w całości, zarzucono naruszenie:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
Naruszenie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym:
a) art. 16 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 i art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa;
b) art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo wniosku skarżącej oraz możliwości jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, potwierdzonej przez fakt prowadzenia przez ten sąd rozpraw zdalnych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, co skutkowało ograniczeniem prawa skarżącej do obrony w postępowaniu przed Sądem I instancji;
c) art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 kpa poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi), co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi (w tym brakiem postulowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych) Sądu I instancji co do istotnych dla sprawy faktów, w tym: braku niezależności W w W. (autora oszacowania); nieprawidłowości ustaleń oszacowania i niezgodności jego treści z innymi dokumentami; bezzasadnego pominięcia przez organ szeregu dowodów i informacji posiadanych przez organ z urzędu, a przemawiających przeciwko stwierdzeniu wystąpienia w stosunku do I. S.A. przesłanek uzasadniających wszczęcie przymusowej restrukturyzacji; podejmowanych przez Bank działań naprawczych i ich znaczenia dla realizacji przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji Banku; braku zagrożenia efektem domina; braku zagrożenia efektem domina - i w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy wyrażający się w bezrefleksyjnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji błędnych, a kwestionowanych przez skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustaleń faktycznych organu;
d) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 106 § 3 ppsa poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnej części akt sprawy na skutek nieuprawnionego oddalenia większości wniosków dowodowych skarżącej (wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu niniejszego zarzutu);
e) art. 141 § 4 ppsa - polegające na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy, mimo że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a sporządzeniem jego uzasadnienia Sąd I instancji przeprowadzał rozprawy na odległość w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a zatem dysponował możliwościami technicznymi przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej;
f) art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 ppsa - tj. nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: przyjęciu przez Sąd I instancji za zgodny z prawdą stanu faktycznego ustalonego przez organ w decyzji w sposób niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego powołanymi w zarzutach dotyczących naruszenia procedury administracyjnej poniżej i niepodjęcie przez Sąd I instancji kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego; braku analizy konieczności zaangażowania przez W w W. adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych na potrzeby sporządzenia oszacowania 1 do oceny roszczeń spornych wobec Banku innych niż spory z nabywcami obligacji G. w W.; braku odniesienia się w skarżonym wyroku do kwestii prawidłowości zawiązania w oszacowaniu 1 rezerw dotyczących roszczeń spornych inne niż spory z nabywcami obligacji G. w W. oraz spór podatkowy M S.A.;
g) naruszenie art. 12a § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa - poprzez odmowę skarżącej i pozostałym skarżącym w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt VI SA/Wa 201/21 dostępu do akt postępowania administracyjnego i jednoczesne pominięcie (przemilczenie) w uzasadnieniu wyroku zarzutów wniesionych przez R. w W., których podstawa wynikała wyłącznie z dokumentów zawartych w tych aktach, co skutkowało odebraniem skarżącej i pozostałym skarżącym możliwości sformułowania zarzutów kasacyjnych w tej kwestii, a tym samym spowodowania pełnej kontroli kasacyjnej decyzji i pozbawiło skarżącą oraz pozostałych skarżących możliwości obrony ich praw, i co stanowi o nieważności postępowania z art. 183 § 2 ppsa, którą NSA powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, także w sprawach ze skarg kasacyjnych innych skarżących;
Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego:
h) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, 77 § 1 i 4 i 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na zignorowaniu przez BFG znanych mu z urzędu faktów co do planowanych i podjętych przez Bank oraz jego akcjonariuszy działań autosanacyjnych, których skutkiem byłoby usunięcie zagrożenia upadłością we właściwym czasie (a więc niespełnienie się przesłanki resolution wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG);
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności: braku przesłanek wskazujących, że działania podmiotu krajowego lub systemu ochrony instytucjonalnej lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG); wystąpienia ryzyka "zarażenia" N S.A. w przypadku upadłości I. S.A., co skutkowało błędnym stwierdzeniem, iż wszczęcie przymusowej restrukturyzacji I S.A. leży w interesie publicznym (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG) (w tym zakresie organ uchybił również art. 84 § 1 kpa);
- błędnej wykładni art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan, w którym BFG działa jednocześnie jako kurator Banku oraz jako organ przymusowej restrukturyzacji, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej wart. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG) polegające na prowadzeniu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji kuratora Banku i organu resolution, co doprowadziło do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan w którym BFG prowadzi i rozstrzyga postępowanie administracyjne w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji instytucji gwarantującej depozyty bankowe i organu resolution, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG;
- art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji nadużycia przez BFG w toku postępowania administracyjnego przysługujących mu względem Banku uprawnień kuratora w celu zablokowania możliwości podjęcia przez Bank działań autosanacyjnych, co skutkowało doprowadzeniem do niezgodnego z prawdą ustalenia przez organ wystąpienia przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię przepisu ww. rozporządzenia, pomijającą sformułowania "które organ powołujący uznał za odpowiednie", co skutkowało błędnym uznaniem że W w W. była rzeczoznawcą niezależnym pomimo, że organ uznał udział adwokatów i doradców podatkowych w sporządzeniu oszacowania 1 za konieczny, a Sąd I instancji doszedł do wniosku że organ nie wykazał w aktach postępowania administracyjnego ani decyzji udziały takich ekspertów przy sporządzaniu oszacowania 1;
- art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że do sporządzenia oszacowania 1 nie byli niezbędni eksperci z zakresu prawa i podatków, pomimo że podstawą konkluzji o rzekomej niewypłacalności Banku było zawiązanie przez W w W. dodatkowych rezerw na spory cywilne i podatkowe (w których nie było jeszcze prawomocnych orzeczeń);
- art. 14 § 1a i § 2 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ mimo rzekomej, przyznanej w korespondencji procesowej, wiedzy dotyczącej szczegółów ustanowienia "chińskich murów" i zaangażowania przez W w W. doradców z innych firm nie udokumentował tej wiedzy w aktach postępowania administracyjnego, przez co ukrywał fakty istotne dla sprawy;
- art. 41 ust. 1 i ust. 4 lit. a Rozporządzenia 2016/1075 w związku z § 6 ust. 3 lit. a) Zasad Wyboru Biegłego w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG i art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu W w W. za rzeczoznawcę niezależnego pomimo, że w związku z doradztwem W w W. na rzecz Banku, W w W. mogła pozostawać w co najmniej potencjalnym konflikcie interesów w stosunku do Banku;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 2 ust. 6 Rozporządzenia 2018/345 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ nie przeprowadził rzeczywistej analizy kluczowego elementu materiału dowodowego jakim było oszacowanie, a zamiast tego bezrefleksyjnie je zaakceptował, pomimo, że pokazywało kapitały własne banku niższe o [...] złotych niż sprawozdanie finansowe Banku którego organ nie kwestionował jako kurator Banku, które to okoliczności stanowiły podstawę do zamówienia dodatkowego oszacowania celem weryfikacji wyników oszacowania 1;
- art. 7, 77 §1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 415 kc i MSR 37 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że oszacowanie 1 w części dotyczącej rezerw na roszczenia obligatariuszy G. w W. nie było oparte na pełnej analizie prawnej wszystkich przesłanek ewentualnej odpowiedzialności deliktowej Banku (przez co nie można było ustalić istnienia obowiązku w rozumieniu MSR 37), ani na badaniu statystycznym tych roszczeń pod kątem cech pozwalających na stosowanie tzw. metody wartości oczekiwanej - co z kolei powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie dokonał w decyzji;
- art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył okoliczności świadczących o braku wiarygodności oszacowania 1 w zakresie dotyczącym rezerwy na obligacje M S.A., polegających na oparciu tej rezerwy o metodę niedopasowaną do jednostkowego roszczenia - co powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie wyjaśnił w decyzji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa z zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń prawa materialnego:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a) Dyrektywy BRR i uznanie decyzji za legalną w sytuacji gdy: kapitały własne Banku były dodatnie co eliminowało przesłankę zagrożenia upadłości w postaci przewyżki zobowiązań nad majątkiem, Bank nie spełniał przesłanki płynnościowej zagrożenia upadłością, Dyrektywa BRR wskazuje że automatyczne wdrażanie w takiej sytuacji (gdy wyłączną podstawą zagrożenia upadłością Jest niespełnienie regulacyjnych wymogów kapitałowych) jest niewłaściwe;
b) art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Bank był w stanie uniknąć upadłości przy pomocy własnych działań autosanacyjnych, a ustalenia ujemnych kapitałach własnych Banku, których Bank rzekomo nie mógłby zniwelować tymi działaniami, organ dokonał w oparciu o niewiarygodne oszacowanie, sporządzone przez rzeczoznawcę nieposiadającego przymiotu niezależności;
c) art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR (który powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG) i uznanie decyzji za legalną pomimo wydania przez organ zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki wskazujące, że możliwe działania nadzorcze lub alternatywne środki sektora prywatnego pozwolą w rozsądnych ramach czasowych zapobiec upadłości, a organ nie wykazał spełnienia surowszej niż w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG przesłanki z art. 32 ust. 1 lit. b) Dyrektywy BRR;
d) art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG i art. 8 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w (błędnie) ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można było stwierdzić, że interes publiczny uzasadnia wszczęcie przymusowej restrukturyzacji banku, albowiem: wbrew stanowisku organu w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie nie istniało ryzyko wywołania tzw. efektu domina wynikającego z zarażenia N S.A. ewentualną upadłością Banku - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; pandemia COVID-19 nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę, mimo że prawidłowo ocenił, iż epidemia COVID-19 jest czynnikiem irrelewantnym z punktu widzenia zasadności wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; organ nie wykazał przesłanki interesu publicznego z art. 31 ust. 2 pkt b Dyrektywy BRR (który z uwagi na nieprawidłową implementację powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 66 pkt 1 ustawy o BFG) który to przepis nie wskazuje ochrony zaufania do sektora finansowego jako celu przymusowej restrukturyzacji, ale posługuje się surowszą (trudniejszą do wykazania) przesłanką uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej; wbrew stanowisku organu w razie ewentualnej upadłości banku nie zachodziło ryzyko zaangażowania funduszy publicznych, ponieważ żadne fundusze, które BFG zaangażowałby w tym wypadku, nie stanowią funduszy publicznych, środków publicznych ani środków budżetowych w rozumieniu ustawy o BFG i Dyrektywy BRR, a ponadto BFG nie wykazał, że istnieje realne ryzyko upadłości zarówno Banku jak i N S.A. - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 2 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę błędnie stosując art. 66 pkt 4 i 5 ustawy o BFG i uznając wskazane tam cele przymusowej restrukturyzacji za spełnione, pomimo że przepust te nie były podstawą decyzji.
W konsekwencji ww. naruszeń zarzutów skarżąca wniosła o: uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jej uzasadnienia; rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżącej (z wyjątkiem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi) i przeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych przez skarżącą na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego; wystąpienie przez tut. Sąd do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi; niewyznaczanie do składu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną osób powołanych na urząd Sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (w szczególności powołanych na stanowisko sędziów w Izbie Gospodarczej NSA) z uwagi na wysokie ryzyko wady wyroku NSA uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych - w zakresie postępowania kasacyjnego i postępowania przed Sądem I instancji.
5. A. K., M. K., P. K. i K. Sp. z o.o. w K.
A. K., M. K., P. K. i K. Sp. z o.o. w K. wyrokowi WSA w Warszawie, który zaskarżyli w całości, zarzucili:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
Naruszenie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym:
a) art. 16 § 2 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 oraz art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa;
b) art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, mimo wniosku skarżących oraz możliwości jej przeprowadzenia przez Sąd I instancji, potwierdzonej przez fakt prowadzenia przez ten sąd rozpraw zdalnych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, co skutkowało ograniczeniem prawa skarżących do obrony w postępowaniu przed Sądem I instancji;
c) art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 kpa poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżących (z wyjątkiem wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi), co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi (w tym brakiem postulowanych przez skarżących ustaleń faktycznych) Sądu I instancji co do istotnych dla sprawy faktów, w tym: braku niezależności W w W. (autora oszacowania); nieprawidłowości ustaleń oszacowania i niezgodności jego treści z innymi dokumentami; bezzasadnego pominięcia przez organ szeregu dowodów i informacji posiadanych przez organ z urzędu, a przemawiających przeciwko stwierdzeniu wystąpienia w stosunku do Banku przesłanek uzasadniających wszczęcie przymusowej restrukturyzacji; podejmowanych przez Bank działań naprawczych i ich znaczenia dla realizacji przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji Banku; braku zagrożenia efektem domina; naruszenia przez BFG zasady równego traktowania - i w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy wyrażający się w bezrefleksyjnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji błędnych, a kwestionowanych przez skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustaleń faktycznych organu;
d) art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 106 § 3 ppsa oraz art. 7 kpa poprzez wydanie wyroku z pominięciem istotnej części akt sprawy na skutek nieuprawnionego oddalenia większości wniosków dowodowych skarżących (wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu niniejszego zarzutu);
e) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy, mimo że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a sporządzeniem jego uzasadnienia Sąd I instancji przeprowadzał rozprawy na odległość w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a zatem dysponował możliwościami technicznymi przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej;
f) art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 ppsa - tj. nierozpoznanie istoty sprawy polegające na: przyjęciu przez Sąd I instancji za zgodny z prawdą stanu faktycznego ustalonego przez organ w decyzji w sposób niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego powołanymi w zarzutach dotyczących naruszenia procedury administracyjnej poniżej i niepodjęcie przez Sąd I instancji kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego; braku analizy konieczności zaangażowania przez W w W. adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych na potrzeby sporządzenia oszacowania 1 do oceny roszczeń spornych wobec Banku innych niż spory z nabywcami obligacji G. w W.; braku odniesienia się w skarżonym wyroku do kwestii prawidłowości zawiązania w oszacowaniu 1 rezerw dotyczących roszczeń spornych inne niż spory z nabywcami obligacji G. w W. oraz spór podatkowy M S.A.;
g) naruszenie art. 12a § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa - poprzez odmowę skarżącym i pozostałym skarżącym w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt VI SA/Wa 201/21 dostępu do akt postępowania administracyjnego i jednoczesne pominięcie (przemilczenie) w uzasadnieniu wyroku zarzutów wniesionych przez R. w W., których podstawa wynikała wyłącznie z dokumentów zawartych w tych aktach, co skutkowało odebraniem skarżącym i pozostałym skarżącym możliwości sformułowania zarzutów kasacyjnych w tej kwestii, a tym samym spowodowania pełnej kontroli kasacyjnej decyzji i pozbawiło skarżących oraz pozostałych skarżących możliwości obrony ich praw, i co stanowi o nieważności postępowania z art. 183 § 2 ppsa, którą NSA powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, także w sprawach ze skarg kasacyjnych innych skarżących;
Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego
h) naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, 77 § 1 i 4 i 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na zignorowaniu przez BFG znanych mu z urzędu faktów co do planowanych i podjętych przez Bank oraz jego akcjonariuszy działań autosanacyjnych, których skutkiem byłoby usunięcie zagrożenia upadłością we właściwym czasie (a więc niespełnienie się przesłanki resolution wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG);
- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na dokonaniu przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności: braku przesłanek wskazujących, że działania podmiotu krajowego lub systemu ochrony instytucjonalnej lub działania nadzorcze, w tym środki wczesnej interwencji, pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG); wystąpienia ryzyka "zarażenia" N S.A. w przypadku upadłości I. S.A., co skutkowało błędnym stwierdzeniem, iż wszczęcie przymusowej restrukturyzacji I. S.A. leży w interesie publicznym (wystąpienia przesłanki z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG) (w tym zakresie organ uchybił również art. 84 § 1 kpa);
- błędnej wykładni art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan, w którym BFG działa jednocześnie jako kurator Banku oraz jako organ przymusowej restrukturyzacji, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu Dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG) polegające na prowadzeniu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji kuratora Banku i organu resolution, co doprowadziło do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że stan w którym BFG prowadzi i rozstrzyga postępowanie administracyjne w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w warunkach niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie Organu, wynikającego z jednoczesnego pełnienia przez BFG funkcji instytucji gwarantującej depozyty bankowe i organu resolution, które to funkcje nie są od siebie oddzielone, jest dopuszczalny w świetle ww. przepisu dyrektywy i nie stanowi podstawy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa mimo że taka sytuacja wypełniała znamiona rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności organu zawartej w Dyrektywie BRR i doprowadziła do wykreowania przez organ przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej wart. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG;
- art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji nadużycia przez BFG w toku postępowania administracyjnego przysługujących mu względem Banku uprawnień kuratora w celu zablokowania możliwości podjęcia przez Bank działań autosanacyjnych, co skutkowało doprowadzeniem do niezgodnego z prawdą ustalenia przez organ wystąpienia przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wskazanej w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG;
- art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię przepisu ww. rozporządzenia, pomijającą sformułowania "które organ powołujący uznał za odpowiednie", co skutkowało błędnym uznaniem że W w W. była rzeczoznawcą niezależnym pomimo, że organ uznał udział adwokatów i doradców podatkowych w sporządzeniu oszacowania 1 za konieczny, a Sąd I instancji doszedł do wniosku że organ nie wykazał w aktach postępowania administracyjnego ani decyzji udziału takich ekspertów przy sporządzaniu oszacowania 1;
- art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że do sporządzenia oszacowania 1 nie byli niezbędni eksperci z zakresu prawa i podatków, pomimo że podstawą konkluzji o rzekomej niewypłacalności Banku było zawiązanie przez W w W. dodatkowych rezerw na spory cywilne i podatkowe (w których nie było jeszcze prawomocnych orzeczeń);
- art. 14 § 1a i § 2 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ mimo rzekomej, przyznanej w korespondencji procesowej, wiedzy dotyczącej zaangażowania przez W w W. doradców z innych firm nie udokumentował tej wiedzy w aktach postępowania administracyjnego, przez co ukrywał fakty istotne dla sprawy;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 2 ust. 6 Rozporządzenia 2018/345 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że organ nie przeprowadził rzeczywistej analizy kluczowego elementu materiału dowodowego jakim było oszacowanie, a zamiast tego bezrefleksyjnie je zaakceptował, pomimo, że pokazywało kapitały własne banku niższe o [...] złotych niż sprawozdanie finansowe Banku którego organ nie kwestionował jako kurator Banku, które to okoliczności stanowiły podstawę do zamówienia dodatkowego oszacowania celem weryfikacji wyników oszacowania 1;
- art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 415 kc i MSR 37 - albowiem Sąd I instancji nie zauważył, że oszacowanie 1 w części dotyczącej rezerw na roszczenia obligatariuszy G. w W. nie było oparte na pełnej analizie prawnej wszystkich przesłanek ewentualnej odpowiedzialności deliktowej Banku (przez co nie można było ustalić istnienia obowiązku w rozumieniu MSR 37), ani na badaniu statystycznym tych roszczeń pod kątem cech pozwalających na stosowanie tzw. metody wartości oczekiwanej - co z kolei powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie dokonał w decyzji;
- art. 7, 77 § 1 i 4, 80 i 107 § 3 kpa - albowiem Sąd I instancji nie zauważył okoliczności świadczących o braku wiarygodności oszacowania 1 w zakresie dotyczącym rezerwy na obligacje M S.A., polegających na oparciu tej rezerwy o metodę niedopasowaną do jednostkowego roszczenia - co powinno było prowadzić do podważenia wiarygodności oszacowania 1 przez organ, a czego organ najwyraźniej nie wyjaśnił w decyzji;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa z zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z wymienionymi niżej przepisami prawa - poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organ dopuścił się następujących naruszeń prawa materialnego:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 32 ust. 1 lit. a) Dyrektywy BRR i uznanie decyzji za legalną w sytuacji gdy: kapitały własne Banku byty dodatnie co eliminowało przesłankę zagrożenia upadłością w postaci przewyżki zobowiązań nad majątkiem, Bank nie spełniał przesłanki płynnościowej zagrożenia upadłością, Dyrektywa BRR wskazuje, że automatyczne wdrażanie w takiej sytuacji (gdy wyłączną podstawą zagrożenia upadłością jest niespełnienie regulacyjnych wymogów kapitałowych) jest niewłaściwe;
b) art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie decyzji za legalną w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynikało, że Bank był w stanie uniknąć upadłości przy pomocy własnych działań autosanacyjnych, a ustalenia o ujemnych kapitałach własnych Banku, których Bank rzekomo nie mógłby zniwelować tymi działaniami, organ dokonał w oparciu o niewiarygodne oszacowanie, sporządzone przez rzeczoznawcę nieposiadającego przymiotu niezależności;
c) art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR (który powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG) i uznanie decyzji za legalną pomimo wydania przez organ zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki wskazujące, że możliwe działania nadzorcze lub alternatywne środki sektora prywatnego pozwolą w rozsądnych ramach czasowych zapobiec upadłości, a organ nie wykazał spełnienia surowszej niż w art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG przesłanki z art. 32 ust. 1 lit. b) Dyrektywy BRR;
d) art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG i art. 8 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w (błędnie) ustalonym przez organ stanie faktycznym nie można było stwierdzić, że interes publiczny uzasadnia wszczęcie przymusowej restrukturyzacji Banku, albowiem: wbrew stanowisku organu w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie nie istniało ryzyko wywołania tzw. efektu domina wynikającego z zarażenia N S.A. ewentualną upadłością Banku - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; pandemia COVID-19 nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę, mimo że prawidłowo ocenił, iż epidemia COVID-19 jest czynnikiem irrelewantnym z punktu widzenia zasadności wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG; organ nie wykazał przesłanki interesu publicznego z art. 31 ust. 2 pkt b Dyrektywy BRR (który z uwagi na nieprawidłową implementację powinien, na zasadzie pierwszeństwa i skutku bezpośredniego, zostać zastosowany zamiast art. 66 pkt 1 ustawy o BFG) który to przepis nie wskazuje ochrony zaufania do sektora finansowego jako celu przymusowej restrukturyzacji, ale posługuje się surowszą (trudniejszą do wykazania) przesłanką uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej; wbrew stanowisku organu w razie ewentualnej upadłości Banku nie zachodziło ryzyko zaangażowania funduszy publicznych, ponieważ żadne fundusze które BFG zaangażowałby w tym wypadku nie stanowią funduszy publicznych, środków publicznych ani środków budżetowych w rozumieniu ustawy o BFG i Dyrektywy BRR - a więc decyzja nie realizowała celu przymusowej restrukturyzacji z art. 66 pkt 2 ustawy o BFG; Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę błędnie stosując art. 66 pkt 4 i 5 ustawy o BFG i uznając wskazane tam cele przymusowej restrukturyzacji za spełnione, pomimo że przepust te nie były podstawą decyzji.
W konsekwencji ww. naruszeń Sądu I instancji skarżący wnieśli o: uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa; o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jej uzasadnienia; o rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych skarżących (z wyjątkiem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi) i przeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych przez skarżących na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego; wystąpienie przez tut. Sąd do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi zawartymi w replice skarżących; niewyznaczanie do składu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną osób powołanych na urząd Sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (w szczególności powołanych na stanowisko sędziów w Izbie Gospodarczej NSA) z uwagi na wysokie ryzyko wady wyroku NSA uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych - w zakresie postępowania kasacyjnego i postępowania przed Sądem I instancji.
6. A. K.
W skardze kasacyjnej A. K. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono naruszenie:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 32 ppsa w zw. z art. 12a § 4 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 5 ppsa poprzez odmowę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie udostępnienia skarżącemu całości akt sprawy (tj. udostępnienie skarżącemu akt sprawy wyłącznie w zakresie akt sądowoadministracyjnych, z wyłączeniem akt administracyjnych dotyczących wydania decyzji BFG), co doprowadziło do pozbawienia skarżącego możności obrony swych praw, a w konsekwencji do nieważności postępowania;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 ppsa poprzez zaniechanie przedstawienia w wyroku zarzutów sformułowanych przez skarżącego oraz zaniechanie odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do tych zarzutów, co uniemożliwiło instancyjną kontrolę wyroku przez tut. Sąd.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie od BFG na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, za obie instancje.
7. M. M., 8. J. G. i inni (256 podmiotów)
W skargach kasacyjnych wniesionych w imieniu: M. M. (nr 7.) oraz J. G. i innych (nr 8., łącznie 256 skarżących, wymienionych w komparycji wyroku NSA) zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. Naruszenia prowadzące do nieważności postępowania w postaci:
1. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z art. 8 § 1 kpa poprzez brak rozpatrzenia zarzutu co do istoty sprawy w zakresie zastosowania przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia przedsiębiorstwa w postaci przejęcia wybranych praw majątkowych oraz wybranych zobowiązań I. S.A., z pominięciem praw majątkowych i zobowiązań określonych w ust. 4 pkt 1 lit a i b oraz ust. 4 pkt 2 lit. b i c decyzji i oparcie decyzji na raporcie z oszacowania 1 i oszacowania 2, sporządzonym w dniu 22 grudnia 2020 r. przez W w W., sporządzonymi w sposób wadliwy, a także opartymi o dane nieaktualne w dacie wydawania decyzji, czego skutkiem było:
1.1. naruszenie zasady ponoszenia skutków strat przez wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokajania roszczeń określonych w ustawie o BFG oraz w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm., dalej jako "Prawo upadłościowe"), a więc z pokrzywdzeniem wierzycieli I. S.A., posiadających roszczenia odszkodowawcze oparte o odpowiedzialność za popełnione czyny niedozwolone na ich szkodę w związku z oferowaniem obligacji G. w W. oraz Certyfikatów X, które powinny być zaspokojone w tej samej wysokości co pozostałe roszczenia wierzycieli z II kategorii zaspokojenia w rozumieniu ustawy - Prawo upadłościowe, w tym m.in. depozytariuszy I. S.A. posiadających dotychczas w I. S.A. środki przekraczające wysokość ochrony wynikającej z ustawy o BFG czy też innych banków i instytucji finansowych,
1.2. niezapewnienie wystarczającego majątku pozostawionego w I. S.A. w restrukturyzacji, umożliwiającego zaspokojenie roszczeń wierzycieli, pomimo zawiązania stosownej rezerwy na ten cel w podmiocie w restrukturyzacji;
2. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 145 ppsa oraz art. 105 ustawy o BFG z uwagi na nierozpatrzenie przez WSA wniosku skarżących w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie ust. 4 pkt 1 lit. a i b oraz ust. 4 pkt 2 lit. b i c i umorzenie postępowania w tym zakresie, skutkiem czego pozbawiono skarżących możności dochodzenia swych praw;
3. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa w zw. z art. 15zzs⁴ ustawy covidowej, poprzez pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżących z uwagi na brak rozpatrzenia przez WSA wniosku o rozpatrzenie sprawy na rozprawie i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym;
4. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa poprzez pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżących z uwagi na brak możliwości zapoznania się przez nich z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności z pełną treścią zaskarżonej decyzji oraz aktami postępowania administracyjnego, a w konsekwencji uniemożliwienie odniesienia się do tych zarzutów;
5. art. 183 § 2 pkt 4 ppsa w zw. z art. 18 oraz 19 ppsa w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm., dalej jako "EKPCz") w zw. z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1 ze zm., dalej jako "KPP") w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wydanie przez WSA wyroku w składzie orzekającym sprzecznym z przepisami prawa, naruszając tym samym zasadę rzetelnego procesu, poprzez orzekanie przez sędziów nieprawidłowo powołanych.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1. art. 7 kpa i art. 77 kpa, poprzez błędne uznanie, że nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na braku uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji, tj. braku uwzględnienia okoliczności dot. wyników finansowych osiągniętych przez Bank w III, IV kwartale 2020 r., emisji akcji w grudniu 2020 r. w kwocie [...] złotych skierowanej do H S.A., nieuwzględnionych w oszacowaniu, a będącym podstawą wydania decyzji, a które to okoliczności w rezultacie wskazują, iż wybór instrumentu, który miał zapewnić najpełniejsze osiągnięcie celów przymusowej restrukturyzacji, nie jest uzasadniony tj. w formie przejęcia przedsiębiorstwa w postaci przejęcia wybranych praw majątkowych oraz wybranych zobowiązań I. S.A., z pominięciem praw majątkowych i zobowiązań określonych w ust. 4 pkt 1) lit. a) i b) oraz ust. 4 pkt 2) lit. b) i c) decyzji;
2. art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa, poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na analizie dowodów zgromadzonych w sposób naruszający słuszny interes obywateli, poprzez zbagatelizowanie okoliczności istnienia roszczeń wierzycieli z tytułu nabycia produktów wysokiego ryzyka, oferowanych przez pracowników I. S.A. i w rezultacie niezapewnienie wystarczającego majątku pozostawionego w I. S.A. w restrukturyzacji, umożliwiającego zaspokojenie roszczeń wierzycieli, pomimo zawiązania stosownej rezerwy na ten cel w podmiocie w restrukturyzacji;
3. art. 8 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, niepodjęciu działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i w konsekwencji wydaniu decyzji, która uniemożliwia zaspokojenie roszczeń wierzycieli z tytułu nabycia produktów wysokiego ryzyka, oferowanych przez pracowników I. S.A.;
4. art. 8 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 101 ust. 1 i 3 ustawy o BFG poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że zastosowanie przymusowej restrukturyzacji zostało dokonane zgodnie z zasadą proporcjonalności, pomimo że doszło do jej naruszenia na etapie sposobu przeprowadzania instrumentu przymusowej restrukturyzacji jakim jest przejęcie;
5. art. 8 kpa poprzez dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że dwoistość ról BFG w postaci pełnienia jednocześnie roli organu stosującego prawo oraz kuratora, nie narusza zasady bezstronności oraz niezależności;
6. art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa, art. 117 i art. 137 ust. 2 i 3 ustawy o BFG, poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci oszacowania dokonanego przez W w W., pomimo braku wypełnienia przez ten podmiot przesłanek bezstronności oraz niezależności, czego potwierdzeniem jest złożenie przez ten podmiot oświadczenia o niespełnieniu wskazanych wyżej kryteriów;
7. art. 7 kpa w zw. z art. 81 ust. 3 lit. k Dyrektywy BRR poprzez oddalenie skargi, pomimo niespełnienia przez organ administracji wymogu zawiadomienia przed wydaniem decyzji administracyjnej Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego, która winna była zbadać i ocenić scenariusze do wykorzystania w celu przymusowej restrukturyzacji.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie ust. 4 pkt 1) lit. a) i b) oraz ust. 4 pkt 2) lit. b) i c) i umorzenie postępowania w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prawnymi. Skarżący wnieśli również o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
9. R. R., 10. P. W., 11. W. B., 12. J. G., 15. Z. S., 16. M. O.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 9., 10., 11., 12., 15. i 16. zaskarżono wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa:
I. 1) naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG poprzez uznanie zaskarżonej decyzji, na mocy której P. w W. przejmuje za skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG i wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji jedynie w zakresie przejętych praw majątkowych i związanych z nim zobowiązań, również w postępowaniach sądowych i administracyjnych przedsiębiorstwo podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ujętych w jego ewidencji, w tym ewidencji księgowej lub informatycznych systemach księgowych z wyłączeniem praw majątkowych związanych z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi związanymi z przyjmowaniem i przekazywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych; wykonywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie; nabywaniem lub zbywaniem na własny rachunek instrumentów finansowych; oferowaniem instrumentów finansowych; zarządzaniem portfelami, w których skład wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych; czynnościami doradztwa inwestycyjnego; sporządzeniem analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych; czynnościami powierzonymi lub przyjętymi do wykonania przez Bank oraz pozostałą działalnością (w tym związaną z obrotem, pośrednictwem, oferowaniem, zarządzaniem, doradztwem, działalnością reklamową i marketingową) odnoszących się do instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W.., obecnie G. w restrukturyzacji oraz podmioty powiązane z G. w W. oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniem cywilnym i administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia, za wydaną zgodnie z prawem, co w konsekwencji prowadzić może do całkowitego uniemożliwienia odzyskania należności przez skarżących, jako obligatariuszy G. w W. wskutek ewentualnego ogłoszenia upadłości przez I. S.A.,
2) naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG poprzez uznanie decyzji, zgodnie z którą P. w W. przejmuje za skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG i wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji jedynie w zakresie przejętych praw majątkowych i związanych z nim zobowiązań, również w postępowaniach sądowych i administracyjnych przedsiębiorstwo podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ujęte w jego ewidencji, w tym ewidencji księgowej lub informatycznych systemach księgowych z wyłączeniem zobowiązań związanych z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi związanymi ze świadczeniem usług jako agent firmy inwestycyjnej, w szczególności praw majątkowych z umowy agencyjnej z [...] r. zawartej pomiędzy Bankiem a Z S.A. oraz roszczeń wynikających z tych zobowiązań, w tym objętych postępowaniami cywilnymi i administracyjnymi niezależnie od daty ich podniesienia za wydaną zgodnie z prawem, co w konsekwencji prowadzić może do całkowitego uniemożliwienia odzyskania należności przez skarżących, jako obligatariuszy G. w W. wskutek ewentualnego ogłoszenia upadłości przez I S.A.,
3) naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji uznanie decyzji, zgodnie z którą P. w W. przejmuje za skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG i wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji jedynie w zakresie przejętych praw majątkowych i związanych z nim zobowiązań, również w postępowaniach sądowych i administracyjnych przedsiębiorstwo podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ujętych w jego ewidencji, w tym ewidencji księgowej lub informatycznych systemach księgowych z wyłączeniem obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez G. w W. za wydaną zgodnie z prawem,
4) naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji uznanie decyzji, zgodnie z którą P. w W. przejmuje za skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG i wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji jedynie w zakresie przejętych praw majątkowych i związanych z nim zobowiązań, również w postępowaniach sądowych i administracyjnych zobowiązania podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ujęte w jego ewidencji, w tym ewidencji księgowej lub informatycznych systemach księgowych z wyłączeniem zobowiązań związanych z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi związanymi z przyjmowaniem i przekazywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych; wykonywaniem zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie; nabywaniem lub zbywaniem na własny rachunek instrumentów finansowych; oferowaniem instrumentów finansowych; zarządzaniem portfelami, w których skład wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych; czynnościami doradztwa inwestycyjnego; sporządzeniem analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych; czynnościami powierzonymi lub przyjętymi do wykonania przez Bank oraz pozostałą działalnością (w tym związaną z obrotem, pośrednictwem, oferowaniem, zarządzaniem, doradztwem, działalnością reklamową i marketingowi odnoszących się do instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W., obecnie G. w restrukturyzacji oraz podmioty powiązane z G. w W. oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniem cywilnym i administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia, za zgodną z prawem, co w konsekwencji prowadzić może do całkowitego uniemożliwienia odzyskania należności przez skarżących, jako obligatariuszy G. w W. wskutek ewentualnego ogłoszenia upadłości przez I S.A.,
5) naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG poprzez błędną jego wykładnię
i w konsekwencji uznanie decyzji, zgodnie z którą P. w W. przejmuje za skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG i wstępuje w miejsce podmiotu w restrukturyzacji jedynie w zakresie przejętych praw majątkowych i związanych z nim zobowiązań, również w postępowaniach sądowych i administracyjnych zobowiązania podmiotu w restrukturyzacji, obejmujące ogół praw majątkowych podmiotu w restrukturyzacji według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ujęte w jego ewidencji, w tym ewidencji księgowej lub informatycznych systemach księgowych z wyłączeniem zobowiązań związanych z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi związanymi ze świadczeniem usług jako agent firmy inwestycyjnej, w szczególności praw majątkowych z umowy agencyjnej z [...] r. zawartej pomiędzy Bankiem a Z S.A. oraz roszczeń wynikających z tych zobowiązań, w tym objętych postępowaniami cywilnymi i administracyjnymi niezależnie od daty ich podniesienia, za zgodną z prawem, co w konsekwencji prowadzić może do całkowitego uniemożliwienia odzyskania należności przez skarżących, jako obligatariuszy G. w W. wskutek ewentualnego ogłoszenia upadłości przez I. S.A.,
6) naruszenie art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 1) i 2) ustawy o BFG poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie decyzji o przeprowadzeniu restrukturyzacji przymusowej w stosunku do I. S.A., z wyłączeniem roszczeń i zobowiązań związanych z dystrybucją obligacji G. w W. oraz obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez G. w W., za zgodną z prawem, podczas gdy zarówno przepisy prawa, jak i instrumenty finansowe podmiotu przejmującego umożliwiały objęcie restrukturyzacją wszystkich zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji, za wydaną zgodnie z prawem - co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia słusznego interesu skarżących,
7) naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 21 Konstytucji RP, tj. zasady ochrony zaufania do Państwa i prawa, zasady równości wobec prawa oraz ochrony prawa własności poprzez podjęcie przez BFG decyzji o przejęciu przez P. w W. jedynie części praw majątkowych I. S.A. z wyłączeniem zobowiązań wskazanych w decyzji BFG odnoszących się do instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W. oraz podmioty powiązane z G. w W., co w konsekwencji prowadzić może do całkowitego uniemożliwienia odzyskania należności przez obligatariuszy G. w W. wskutek ewentualnego ogłoszenia upadłości przez I. S.A. i tym samym doprowadzenie do sytuacji, w której jednostki nie są traktowane na równi wobec prawa, a konstytucyjna ochrona prawa własności staje się jedynie iluzoryczna.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, którym uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art 107 § 3 kpa polegające na uznaniu za właściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ, podczas gdy postępowanie to było w szczególności z uwagi na niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu słusznego interesu obywateli skutkujące podjęciem decyzji o przeprowadzeniu w stosunku do I. S.A. częściowej restrukturyzacji przymusowej z wyłączeniem roszczeń i zobowiązań związanych z dystrybucją obligacji G. w W. i podmioty powiązane z G. w W. oraz obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez G. w W., czym w konsekwencji naruszono słuszny interes skarżących,
2) naruszenie przepisów prawa procesowego art. 8 kpa polegającej na niedopatrzeniu się przez Sąd I instancji przeprowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do władzy publicznej, skutkujące podjęciem decyzji o przeprowadzeniu w stosunku do I. S.A. częściowej restrukturyzacji przymusowej z wyłączeniem roszczeń i zobowiązań związanych z dystrybucją obligacji G. w W. i podmioty powiązane z G. w W. oraz obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez G. w W., czym w konsekwencji naruszono słuszny interes skarżących.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i stwierdzenie wydania decyzji BFG z naruszeniem prawa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a w obydwu przypadkach o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
13. A. K.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 13. zaskarżono wyrok w całości, zarzucając "wydanej w sprawie decyzji" naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wydane w sprawie orzeczenie, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt c ppsa w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 101 ust. 5 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedokonaniu przez WSA właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz niezastosowaniu środka określonego w ppsa, obejmującego nieuchylenie wydanej w sprawie decyzji (względnie niestwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa), mimo zaistnienia przesłanek w pełni to uzasadniających, tj. dokonania przez BFG dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci opinii KNF (opinii o zagrożeniu upadłością) i uznaniu na jej podstawie, że wobec I. S.A. zaktualizowały się przesłanki przymusowej restrukturyzacji (I. S.A. zagrożony jest upadłością) w sytuacji, gdy:
a) I. S.A. nie naruszył wymogów w zakresie funduszy własnych, płynności i dźwigni finansowej;
b) sytuacja finansowa I. S.A. od 2019 r. ulegała systematycznej poprawie, I. S.A. zmniejszył straty;
c) I. S.A. podniósł swój współczynnik kapitałowy;
d) wobec I. S.A. nie istniało niebezpieczeństwo straty, naruszającej w istotnym stopniu fundusze własne;
e) I. S.A. realizował zalecenia KNF;
f) I. S.A. został dokapitalizowany kwotą [...] złotych.
g) dokapitalizowanie I. S.A. kwotą [...] złotych zagwarantowałoby stabilność finansową I. S.A.;
- wskazujące także na fakt nieczynienia przez BFG samodzielnych ustaleń faktycznych w sprawie i oparciu się w całości na informacjach przekazanych przez KNF;
2. art. 145 § 1 pkt c ppsa w zw. z art. 7 kpa, art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa oraz art. 11 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedokonaniu przez WSA właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oraz niezastosowaniu środka określonego w ppsa, obejmującego nieuchylenie wydanej w sprawie decyzji (względnie niestwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa), mimo zaistnienia przesłanek w pełni to uzasadniających, tj. wydania przez BFG decyzji na podstawie pełnych wersji dwóch raportów z oszacowania I. S.A. sporządzonych dnia 22 grudnia 2020 roku na dzień 31 sierpnia 2020 roku oraz oferty złożonej przez P. w W., które nie zostały udostępnione ze względu na tajemnicę bankową I zawodową, a nie były przedmiotem uwagi także WSA (który oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w tym zakresie), i których nieudostępnienie uniemożliwia dokonanie oceny prawidłowości wydanej w niniejszej sprawie decyzji, wymagającej oceny sytuacji finansowej Banku, w tym zweryfikowania istnienia zagrożenia jego upadłości;
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z art. 101 ust. 3 ustawy o BFG przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji, mimo braku przesłanek to uzasadniających, tj.:
a) mimo braku zagrożenia upadłością I. S.A.:
-I. S.A. poprawił współczynnik wypłacalności do [...]% (z [...]%);
- I. S.A. wykazywał zysk netto w II kwartale 2020 r. w wysokości około [...] złotych;
- I. S.A. wykazywał zysk netto w III kwartale 2020 roku w wysokości około [...] złotych;
- I S.A. dokonał emisji akcji w grudniu 2020 roku w kwocie [...] złotych;
- w ocenie I. S.A. jego sytuacja ustabilizowałaby się po udzieleniu wsparcia finansowego w kwocie zaledwie [...] złotych;
b) mimo prowadzenia działań nadzorczych, które we właściwym czasie pozwoliłyby usunąć zagrożenie upadłości I. S.A., tj. mimo zastosowania wobec I. S.A. środka naprawczego w postaci bezterminowego ustanowienia przez KNF kuratora celem wsparcia organów pozwanego w działaniach, mających na celu doprowadzenie do poprawy jego sytuacji ekonomicznej i finansowej;
c) wobec braku interesu publicznego w wydaniu decyzji o przymusowej restrukturyzacji, wynikającego z konieczności zapewnienia klientom I. S.A. możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu szkód powstałych w ich majątkach na skutek sprzedaży obligacji G. w W. przez pracowników I. S.A.;
d) wobec konieczności dekapitalizowania P. w W. kwotą [...] złotych, który sam nie dysponował środkami, umożliwiającymi mu przejęcie I. S.A. w ramach przymusowej restrukturyzacji i wykonywanie jego zadań, przy jednoczesnym wskazaniu, że brak było podstaw do dokonania tego rodzaju dekapitalizacji I. S.A.;
e) mimo tolerowania funkcjonowania przez BFG oraz KNF działalności na rynku bankowym podmiotów, znajdujących się w gorszej sytuacji finansowej, tj.: choćby [...], którego wartość rezerw na koniec 2019 r. wynosiła [...] zł oraz niezainicjowania tego rodzaju postępowania w roku 2019, w którym sytuacja finansowa I. S.A. była znacznie gorsza;
2. art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG w zw. z art. 66 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji o przymusowej restrukturyzacji, mimo sprzeczności tej decyzji z interesem publicznym oraz jej nieprzydatności dla realizacji celów przymusowej restrukturyzacji, tj. wydana przez BFG decyzja:
a) nie doprowadzi do utrzymania stabilności finansowej I. S.A.; przeciwnie, aktualizuje po stronie I. S.A. ryzyko nagłego ogłoszenia upadłości;
b) narusza zaufanie do sektora finansowego, ugruntowując wśród konsumentów przekonanie o braku pewności co do funkcjonowania banków w obrocie prawnym, stabilności tych podmiotów i niemożności skutecznego dochodzenia przeciwko nim roszczeń związanych z ich działalnością;
c) wyłącza możliwość realizacji przez I. S.A. samodzielnie jakichkolwiek funkcji krytycznych;
d) narusza prawa deponentów i inwestorów;
e) wyłącza możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu obligatariuszy G. w W.;
3. art. 110 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 110 ust. 1 i 4 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wyborze niewłaściwego instrumentu przymusowej restrukturyzacji, tj. realizacji przymusowej restrukturyzacji przez przejęcie przedsiębiorstwa i wydzielenie praw majątkowych, mimo że wybór ten:
a) nie doprowadzi do osiągnięcia celów przymusowej restrukturyzacji;
b) stoi w sprzeczności z zasadami pokrywania strat podmiotu w restrukturyzacji oraz strat przez wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokajania roszczeń określone w ustawie - Prawo upadłościowe;
c) zakłada faworyzowanie poszczególnych wierzycieli i pozbawienie części z nich możliwości zaspokojenia ich roszczeń w jakiejkolwiek części;
d) pozostaje nieuzasadniony ekonomicznie: wydzielenie praw majątkowych, obejmujące roszczenia związane z obligacjami G. w W. nie przekraczały szacunkowo [...] złotych, a zatem pozostawały w wysokości, które I. S.A. (przy założeniu, że nie wszystkie postępowania przeciwko I. S.A. byłyby wygrane przez konsumentów, nie wszyscy konsumenci dochodziliby ochrony swoich praw inicjując tego rodzaju postępowania, a część tego rodzaju zobowiązań uiszcza sama G. w W. w ramach planu restrukturyzacji) spłaciłby w racjonalnej perspektywie czasowej, przy dekapitalizacji, którą BFG dokonał na rzecz P. w W.;
e) nie stanowi kompetencji BFG do wydzielenia praw majątkowych, obejmujących wyłącznie zadłużenie Banku, w celu uniemożliwienia prowadzenia postępowań sądowych je obejmujących;
4. art. 110 ust. 1 i 4 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wyborze niewłaściwego instrumentu przymusowej restrukturyzacji, tj. nieograniczenie przymusowej restrukturyzacji do przejęcia przedsiębiorstwa i podjęciu decyzji o wydzieleniu części praw majątkowych, które nie podlegają przejęciu, mimo że:
a) przejęcie przedsiębiorstwa w całości gwarantowałoby realizację celów przymusowej restrukturyzacji;
b) przejęcie przedsiębiorstwa w całości jest podstawowym środkiem realizacji celów przymusowej restrukturyzacji;
c) BFG nie jest uprawniony do dokonania selekcji praw majątkowych podlegających przejęciu w drodze własnej decyzji;
d) kryterium wyboru praw podlegających przejęciu nie jest interes majątkowy podmiotu dokonującego przejęcia;
e) możliwość wydzielenia praw majątkowych jest ograniczona normatywnie do wyjątkowych sytuacji, obejmujących oczekiwany skutek tego wydzielenia, tj. uzyskanie zwiększonego przychodu z tych praw albo potrzeby ich likwidacji;
f) roszczenia o prawa majątkowe pozostają przedmiotem prowadzonych postępowań i nie sposób jednoznacznie rozstrzygnąć w ich przedmiocie;
g) rozwiązanie to nie pogłębia zaufania do podmiotów rynku finansowego, tworząc po stronie konsumentów przeświadczenie o pozornym charakterze kar administracyjnych, nakładanych na I. S.A. oraz dążeniu poszczególnych aktorów tego rynku do tolerowania uchylania się przez I. S.A. od wykonania obciążających ich zobowiązań, wynikających z odpowiedzialności odszkodowawczej;
h) brak jest relewantnego kryterium, uzasadniającego odrębne traktowanie zobowiązań wynikających z instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W. oraz podmioty z nim powiązane w stosunku do innych zobowiązań, obciążających I. S.A.;
5. art. 223 ustawy o BFG w zw. z art. 110 ust. 1 i 4 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydzieleniu praw majątkowych, których P. w W. nie przejął ze skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy i w które nie wstąpił w miejsce podmiotu w restrukturyzacji, mimo braku przesłanek to uzasadniających, tj.:
a) braku istnienia potrzeby likwidacji praw majątkowych;
b) braku wpływu likwidacji praw majątkowych na sytuację na rynku albo ceny takich praw;
c) braku wpływu przeniesienia praw majątkowych do podmiotu zarządzającego aktywami na przychody z tych praw;
d) braku wpływu przeniesienia praw majątkowych na możliwość kontynuowania działalności podmiotu w restrukturyzacji;
e) przekazania na rzecz przejmującego Banku około [...]% aktywów oraz [...]% zobowiązań I. S.A. oraz woli do przekazania "substancji Banku", wskazujące na pozorność wydzielenia praw majątkowych i przekazanie w istocie całości przedsiębiorstwa I. S.A.;
6. art. 223 ustawy o BFG w zw. z art. 110 ust. 1 i 4 ustawy o BFG przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydzieleniu praw majątkowych, których P. w W. nie przejął ze skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy i w które nie wstąpił w miejsce podmiotu w restrukturyzacji, przy jednoczesnym:
a) niepozostawieniu w majątku przejmowanego podmiotu majątku pozwalającego na zaspokojenie roszczeń, które w dalszym ciągu obciążają podmiot znajdujący się w restrukturyzacji:
b) utworzeniu przez I. S.A. rezerwy na pokrycie zobowiązań, wynikających ze sprzedaży G. w W.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, tj.: a) uwzględnienie skargi na decyzję BFG w całości; b) stwierdzenie, że decyzja BFG została wydana z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, który wydał zaskarżone postanowienie. Skarżący zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
14. A. B. i inni (35 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 14. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1. art. 66 ustawy o BFG w zw. z art. 31 ust. 2 i 3 Dyrektywy BRR poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd, iż o istotności poszczególnych celów przymusowej restrukturyzacji decyduje ich kolejność sformułowana przez ustawodawcę w treści aktu normatywnego, a nie charakter i okoliczności niniejszej sprawy, czego konsekwencją było błędne założenie, iż decyzja BFG z 30 grudnia 2020 r. winna realizować wyłącznie interes publiczny rozumiany przez Sąd wąsko jako potrzeba zapewnienia stabilności systemu finansowego, które to naruszenie skutkowało tym, iż Sąd w ogóle nie badał czy zaskarżona decyzja realizuje pozostałe cele restrukturyzacji, w tym te związane z ochroną środków finansowych i aktywów wszystkich klientów Banku;
2. art. 174 ust. 1 ustawy o BFG w zw. z art. 110 ust. 3 pkt 1 oraz pkt 4 ustawy o BFG w zw. z art. 342 ust. 1 pkt. 2 Prawa upadłościowego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za prawidłowe zastosowanie w niniejszym postępowaniu instrumentu przymusowej restrukturyzacji w postaci przejęcia przedsiębiorstwa i wybranych zobowiązań, bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń czy wybór tego instrumentu nie naruszał zasad wyboru tychże, w tym w szczególności zasady równości i proporcjonalności oraz zasady ponoszenia przez wierzycieli skutków strat podmiotu w restrukturyzacji zgodnie z kolejnością ustaloną w ustawie o BFG oraz Prawie upadłościowym;
3. Art. 101 ust. 7 pkt. 1 Ustawy o BFG w zw. z 101 ust. 3 oraz art. 101 ust. 10 ustawy o BFG poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż w stosunku do I. S.A. zachodzą przesłanki do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji z uwagi na stan zagrożenie upadłością banku, w sytuacji gdy Bank posiadał dodatnie kapitały, skutecznie wdrażał program naprawczy skutkujący poprawą jego wyników i wskaźników stabilności, a jego sytuacja w dacie wydania decyzji przez organ kształtowała się zdecydowanie korzystniej w stosunku do daty wszczęcia postępowania administracyjnego, czego konsekwencją było uznanie za prawidłową decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do jej zastosowania.
II. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu w postaci:
1. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 7 kpa i art. 8 ust. 1 i 2 kpa poprzez oddalenie skargi z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz pominięciu w związku z wydanym wyrokiem zasady równości i proporcjonalności, polegające na nieuwzględnieniu w żadnym zakresie w ramach oceny zasadności przyjętych celów przymusowej restrukturyzacji i zastosowanych instrumentów restrukturyzacji, zasady ochrony środków pieniężnych i aktywów wszystkich klientów Banku, w tym również tych nieobjętych systemem ochrony jako środki gwarantowane i potraktowanie z góry (bez dodatkowej analizy okoliczności i charakteru sprawy) tego celu jako nieistotnego;
2. art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi z naruszeniem zasady równego traktowania i ochrony praw majątkowych skarżących polegające na nieuwzględnieniu tych zasad w związku z oceną prawidłowości postępowania organu w związku z wszczęciem przymusowej restrukturyzacji i zastosowaniem instrumentu tej restrukturyzacji w postaci przejęcia przedsiębiorstwa z wyłączeniem określonych praw majątkowych.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie wydania przez BFG niezgodnie z prawem zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
17. M. C.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 17. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z istotnymi naruszeniami przepisów postępowania z zakresu gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez BFG, polegającymi na zaniechaniu wszechstronnego zgromadzenia i oceny tego materiału oraz na przeprowadzeniu jego dowolnej a nie swobodnej oceny, które to naruszenie przepisów postępowania skutkowało:
a) błędnymi ustaleniami w zakresie bezstronności i niezależności podmiotu trzeciego, któremu zlecono oszacowanie, a o którym mowa jest w art. 137 ust. 1 ustawy o BFG, oraz
b) błędnymi ustaleniami w zakresie wyboru instrumentu przymusowej restrukturyzacji (tj. błędnym uznaniem, że celowym było wyłączenie spod przejęcia, o którym mowa w art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG znacznego katalogu zobowiązań osób trzecich względem Banku powstałych w związku z jego zaangażowaniem się w proces oferowania instrumentów finansowych G. w W.);
2. art. 141 § 4 ppsa poprzez naruszenie wymogów wynikających z tego przepisu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej uzasadnienia wyroku, a które to naruszenie polegało na połowicznym ustosunkowaniu się przez Sąd I Instancji do zarzutów skarżącego.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 151 ppsa w zw. z art. 137 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o BFG w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 38 pkt 2 i pkt 3 i art. 41 ust. 1, ust. 2, ust. 3 lit. a-d, ust. 4 lit. a-d, ust. 5 Rozporządzenia 2016/1075 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (lub ewentualnie błędną wykładnię), które skutkowało zaniechaniem przez Sąd I Instancji stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, podczas gdy decyzja taka nie została oparta na oszacowaniu niezależnego względem Banku podmiotu trzeciego (a to zgodnie z wymogiem wynikającym żart. 137 ust. 2 ustawy BFG) - jako że podmiot sporządzający oszacowanie uprzednio, na zlecenie Banku, świadczył usługi finansowe w zakresie wyceny, której przedmiotem były te same aktywa oraz pasywa Banku co będące przedmiotem oszacowania, a co za tym idzie podmiot taki nie mógł działać niezależnie przy sporządzaniu oszacowania (konsekwentnie zaskarżona decyzji nie mogła zostać oparta na oszacowaniu takiego podmiotu trzeciego);
2. art. 151 ppsa w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 1-3, art. 110 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1, 2, 4, art. 66 pkt 1 ustawy o BFG w zw. z art. 440 ust. 2 Prawa upadłościowego poprzez niewłaściwe zastosowanie lub ewentualnie błędną wykładnię, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia przez Sąd I Instancji, że BFG nie dokonał naruszenia ww. przepisów stosując wybrany przez siebie instrument przymusowej restrukturyzacji zakładający przeniesienie wybranych tylko zobowiązań na bank przejmujący - podczas gdy instrument taki zastosowano z naruszeniem celów przymusowej restrukturyzacji (tj. ochrony zaufania do sektora finansowego), z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy (pokrzywdzenia obligatariuszy G. w W.) oraz z niedostatecznym uwzględnieniem zasady ponoszenia skutków strat przez wierzycieli, zgodnie z kolejnością zaspokajania wierzytelności określoną w Prawie upadłościowym;
3. naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 2, art. 8 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które skutkowało wadliwym przyjęciem przez Sąd I Instancji, że BFG nie naruszył zasady ochrony zaufania do państwa oraz zasady równości wobec prawa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji - podczas gdy w zaskarżonej decyzji postanowiono o przejęciu przez P. w W. wyłącznie części praw majątkowych i zobowiązań Banku, wyłączając spod takiego przejęcia zobowiązań odnoszących się do instrumentów finansowych wyemitowanych przez G. w W., co tym samym (wobec niepozostawienia w Banku wartościowego majątku) uniemożliwi znacznej liczbie wierzycieli, pokrzywdzonych nielegalnymi praktykami Banku, zaspokojenie ich interesów;
4. naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które skutkowało wadliwym przyjęciem przez Sąd I Instancji, że poprzez wydanie zaskarżonej decyzji nie została naruszona fundamentalna zasada związana z dochodzeniem obrony praw jednostki przed sądem powszechnym - podczas gdy, w następstwie niepozostawienia w Banku żadnego wartościowego majątku, zasada taka będzie mieć charakter pozorny, jako że wszczęte przeciwko Bankowi przez wierzycieli postępowania sądowe nie doprowadzą do realnego zaspokojenia ich roszczeń.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
18. E. G., F. J., L. M. i M. P.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 18. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) art. 174 pkt 1 ppsa w zw. z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez przyjęcie, że brak było przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze lub działania podmiotu krajowego pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością I. S.A., co skutkowało przyjęciem, że została spełniona przesłanka z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG do wydania decyzji o przymusowej restrukturyzacji I. S.A.;
b) art. 174 pkt 1 ppsa w zw. z art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG poprzez przyjęcie, że została spełniona przesłanka działania w interesie publicznym, podczas gdy nie została ona spełniona;
c) art. 174 pkt 1 ppsa w zw. z art. 110 ust. 1, 2 i 3 ustawy o BFG poprzez uznanie, że zastosowanie instrumentu przymusowej restrukturyzacji w postaci przejęcia przedsiębiorstwa I. S.A., z wyłączeniem roszczeń związanych z instrumentami finansowymi wyemitowanymi przez G. w W., jest dopuszczalne i zgodne z prawem, pomimo że nie uwzględnia interesów wierzycieli - obligatariuszy, bowiem prowadzi do faktycznego pozbawienia wierzycieli - klientów I. S.A. i obligatariuszy G. w W. - dochodzenia ich praw na drodze sądowej oraz ich egzekucji;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art. 7 kpa poprzez uznanie, że decyzja BFG nie jest sprzeczna z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, w tym skarżących,
b) art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art. 8 § 1 kpa oraz art. 2 w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że decyzja BFG nie jest sprzeczna z zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, praworządności oraz z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz że nie różnicuje sytuacji wierzycieli - obligatariuszy G. w W. - w tym skarżących, a także że nie pozbawiła wierzycieli I. S.A. prawa do sądu i możliwości uzyskania zaspokojenia ich roszczeń co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż uznanie decyzji BFG za sprzeczną z ww. przepisami doprowadziłoby do stwierdzenia przez Sąd I instancji wydania decyzji BFG z naruszeniem prawa.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania.
19. P. W.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 19. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
1. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
a) art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej przez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie rozprawy, także na odległość w trybie wideokonferencji i prowadzenie sprawy oraz wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy brak było podstaw do odstąpienia od wyznaczenia rozprawy. Wnosząc jednocześnie na podstawie art. 191 ppsa o rozpoznanie przez NSA postanowienia WSA z dnia 25 sierpnia 2021 r. o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym.
b) art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 151 ppsa, w zw. z art. 105 ust. 1 i 2 ustawy o BFG przez uznanie, iż dokonana przez Sąd ocena legalności zaskarżonej decyzji nie doprowadziła do ustalenia wad skutkujących stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa (str. 21 uzasadnienia wyroku), podczas gdy analiza treści uzasadnienia wyroku wskazuje, że rozważania Sądu ograniczone zostały wyłącznie do oceny zgodności przeprowadzenia przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia I. S.A. przez P. w W., pomijając jednak w tej ocenie rozważania dotyczące jej zakresu, to jest zastosowania tego instrumentu z wyłączeniem praw i obowiązków dotyczących instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W. oraz podmioty powiązane, co skutkowało zaniechaniem zbadania przez Sąd zgodności z prawem zastosowania instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia wyżej wymienionego banku tylko w ograniczonym zakresie.
2. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 174 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 pkt 1, 3, 5, art. 110 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 5, 6, 7 ustawy o BFG przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym uznaniu, iż zastosowany przez organ instrument przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia I. S.A. przez P. w W. z wyłączeniem praw i obowiązków dotyczących instrumentów finansowych emitowanych przez G. w W. oraz podmioty powiązane zgodny jest z celami przymusowej restrukturyzacji oraz odpowiada okolicznościom faktycznym sprawy, podczas gdy przyjęte rozwiązanie bezsprzecznie pozostaje w sprzeczności z zasadami utrzymania stabilności finansowej, w tym przez ochronę zaufania do sektora finansowego oraz ochrony środków powierzonych podmiotowi przez jego klientów, co w efekcie skutkowało zaniechaniem dokonania oceny jednoznacznie negatywnego wpływu dla sektora finansowego oraz nabywców obligacji G. w W. oferowanych przez przejmowany podmiot, sprzecznego z prawidłową wykładnią przesłanki "interesu publicznego".
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
20. O. H.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 20. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono naruszenie:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa prawa materialnego przez niewłaściwe bezpośrednie zastosowanie art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1-3 oraz art. 76 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP polegające na niedostrzeżeniu, że BFG bezpodstawnie zróżnicował względem prawa sytuację dwóch grup wierzycieli I. S.A. i zdecydował o faktycznym wywłaszczeniu skarżącego i innych wierzycieli I. S.A., co doprowadziło do bezzasadnego faworyzowania deponentów środków zgromadzonych na rachunkach bankowych z jednoczesnym pominięciem interesów innych wierzycieli I. S.A., w szczególności z tytułu szkody wyrządzonej w związku z oferowaniem obligacji G. w W., co stanowi naruszenie fundamentalnych zasad konstytucyjnych dotyczących równości wobec prawa, ochrony własności oraz ochrony konsumentów, ewentualnie:
II. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1-3 oraz art. 76 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i niedostrzeżenie sprzeczności art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG z ww. przepisami Konstytucji RP i niezwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG z ww. przepisami Konstytucji RP;
III. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 66 pkt 1 ustawy o BFG polegające na utrzymaniu w mocy decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, umorzeniu instrumentów kapitałowych, zastosowaniu instrumentu przymusowej restrukturyzacji w postaci przejęcia przedsiębiorstwa o raz powołaniu administratora w stosunku do I. S.A., pomimo jej rażącej sprzeczności z jednym z celów tej instytucji tj. ochroną zaufania do sektora finansowego.
Skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - o rozpoznanie skargi i stwierdzenie wydania decyzji BFG z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, jak również zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
21. A. K.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 21. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 151 ppsa poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie oraz ruszenie art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z art. 145 ppsa poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem skargi i uznaniem, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa;
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 31 ust. 3 w zw. z ust. 2 Dyrektywy BRR oraz art. 66 pkt 4 i pkt 5 ustawy o BFG, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co w ostateczności doprowadziło do błędnego uznania, że nadrzędnym celem przymusowej restrukturyzacji jest realizacja interesu publicznego zogniskowana wokół utrzymania stabilności finansowej, podczas gdy w rzeczywistości każdy cel restrukturyzacji wymieniony w tych przepisach jest równie istotny,
2. art. 110 ust. 3 pkt 3 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji, że zostały prawidłowo dobrane instrumenty przymusowej restrukturyzacji, w tym umorzenie z dniem wszczęcia przymusowej restrukturyzacji instrumentów finansowych wyemitowanych przez I. S.A. wraz z należnymi odsetkami w postaci obligacji serii [...], podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu straty podmiotu w restrukturyzacji powinny być pokrywane w pierwszej kolejności przez właścicieli praw udziałowych [akcjonariuszy] I. S.A.,
3. art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 10 i art. 66 pkt 1 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działania wobec I. S.A. były konieczne w interesie publicznym, podczas gdy w rzeczywistości działania podejmowane przez BFG nie były dokonywane w interesie publicznym,
4. art. 174 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że działania skarżonego organu w ramach przymusowej restrukturyzacji są zgodne z interesem proporcjonalne do celów postępowania restrukturyzacyjnego, podczas gdy wyłączenie z procedury przejęcia przedsiębiorstwa I. S.A. przez P. w W. niektórych tylko zobowiązań, w tym obligacji emitowanych przez Bank przejmowany, jak również obligacji G. w W. nabywanych za pośrednictwem tego Banku, nie jest zgodny z interesem publicznym, ani nie spełnia celów postępowania restrukturyzacyjnego.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego - stwierdzenie, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, jak również o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
22. Z. B. i inni (16 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 22. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
Naruszenie przepisów prawa procesowego:
1. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej jako "pusa") w zw. z art. 7, 77, 80 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę wpływu wyłączenia przejęcia przez P. w W. zobowiązań I. S.A. wynikającego z obsługi emisji obligacji G. w W. na stabilność systemu finansowego w Polsce.
2. art. 151 ppsa (wskazane jako pusa) w zw. z art. 4 ustawy o BFG poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia. Sąd nie rozważył zarzutu, że decyzja BFG została wydana z naruszeniem prawa, bowiem nie rozważył, czy decyzja jest zgodna z celem działalności BFG. W ocenie skarżących, decyzja osłabia stabilność krajowego systemu finansowego bowiem podważa zaufanie do systemu finansowego i jego bezpieczeństwa w gronie potencjalnych dostawców kapitału - osób fizycznych, które inwestują swoje oszczędności w system finansowy jako całość, a zatem jest wydana z naruszeniem prawa.
3. art. 144 § 1 pkt 3 ppsa (wskazane jako pusa) w zw. z art. 32 Konstytucji RP Sąd oddalając skargę nie ocenił skutków przymusowej restrukturyzacji I. S.A. z wyłączaniem przejęcia przez P. w W. ogółu praw i zobowiązań przejmowanego I. S.A. w zakresie udziału tego Banku w emisji obligacji G. w W. i skutku wywołanego tą decyzja tj. doprowadzenia do niczym nieuzasadnionej dyskryminacji inwestorów z rynków finansowych obligacji G. w W. i naruszenia równowagi systemu finansowego i naruszenie przepisów Konstytucji.
4. art. 141 § 1 ppsa poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy Sąd oceniał zarzuty zgłoszone w skardze złożonej przez skarżących w sprawie o sygnaturze akt: VI SA/Wa 843/21. Wobec braku odniesienia się do zarzutów zgłoszonych w skardze VI SA/WA 843/21 skarżący nie są w stanie zweryfikować, czy Sąd rozważał ich skargę, a zatem istnieje uzasadniona obawa, że Sąd nie rozpoznał istoty sporu w sprawie ze skargi odwołujących się.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
23. S. C.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 23. zaskarżono wyrok w całości i na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ppsa, art. 174 pkt 1 i 2 ppsa zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 151 ppsa w zw. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie, iż decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w związku z tym nie zachodziły podstawy do stwierdzenia jej nieważności,
- art. 151 ppsa w zw. z art. 110 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy o BFG poprzez nietrafne przyjęcie że przepis ten został prawidłowo zastosowany przez BFG przy wyborze instrumentów przymusowej restrukturyzacji, uwzględniając w szczególności potrzebę osiągnięcia celów przymusowej restrukturyzacji i okoliczności faktyczne sprawy.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
24. J. P. i W. T., 25. J. G. i M. G., 27. M. K.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 24., 25. i 27. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 ppsa poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 137 ustawy o BFG poprzez oparcie decyzji na uprzednim dokonaniu oszacowania wg stanu na dzień 31 sierpnia 2020 r., tj. bez uwzględniania wyników czy procesów naprawczych I. S.A: za okres III i IV kwartału 2020 r. oraz zlecenie oszacowania W w W., tj. podmiotowi, którego głównym przedmiotem działalności gospodarczej jest świadczenie usług konsultingu w zakresie metod zarządzania, a nie dokonywanie wycen i oszacowań aktywów oraz pasywów; co powinno skutkować stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy o BFG;
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 178 ust. 1 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż BFG dokonał wyboru podmiotu przejmującego w sposób zapewniający otwartość, transparentność oraz równe traktowanie potencjalnych podmiotów przejmujących, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy i z zebranego materiału dowodowego wynika, iż BFG dokonał wskazanego wyboru z naruszeniem tych standardów;
b) art. 174 ust. 1 w zw. z art. 110 ust. 3 ustawy o BFG przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wydanie przez BFG decyzji o przejęciu przez podmiot przejmujący wybranych praw i zobowiązań z wyłączeniem zobowiązań I. S.A. względem poszkodowanych oferowanymi przez pracowników I. S.A. produktami takimi, jak obligacje G. w W. oraz certyfikaty X, nie narusza kryteriów wyboru instrumentów przymusowej restrukturyzacji, m.in. zasady ponoszenia strat przez wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokajania roszczeń określonych w ustawie Prawo upadłościowe, podczas gdy w konsekwencji wydania przez BFG decyzji o ww. treści doszło do naruszenia wskazanej zasady;
c) art. 174 ust. 1 w zw. z art. 66 i art. 67 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wydanie przez BFG decyzji o przejęciu przez podmiot przejmujący wybranych praw i zobowiązań z wyłączeniem zobowiązań I. S.A. względem poszkodowanych oferowanymi przez pracowników I. S.A. produktami takimi, jak obligacje G. w W. oraz certyfikaty X, nie narusza celów przymusowej restrukturyzacji takich, jak m.in. ochrona zaufania do sektora finansowego, czy ochrona środków powierzonych podmiotowi przez jego klientów, a także zasady ograniczania wartości przedsiębiorstwa podmiotu, wobec którego prowadzona jest przymusowa restrukturyzacja, podczas gdy w konsekwencji wydania przez BFG decyzji o ww. treści doszło do naruszenia wskazanych zasad.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zwrot od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie.
26. K. B.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 26. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa, naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 137 ust. 2 ustawy o BFG w związku z art. 41 ust. 4 pkt a) Rozporządzenia nr 2016/1075 w związku z art. 36 Dyrektywy BRR wszystkie w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że raporty wydane przez W w W. w dniach 31 stycznia 2020 r. oraz 22 lipca 2020 r. zostały sporządzone przez podmiot niezależny w stosunku do I. S.A. oraz, że wymienione opracowania zawierają wycenę końcową Banku, a nie wycenę wstępną, o której mowa w art. 36 Dyrektywy BRR;
2. art. 66 pkt 1 i 5 w związku z art. 67 ust. 1 pkt 2 oraz art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG, wszystkie w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wydanie decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji może odbyć się równocześnie z ochroną interesu publicznego i jednoczesnym pogwałceniem podstawowych praw kilkudziesięciu tysięcy konsumentów;
3. art. 12 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako: "TFUE"), w związku z art. 38 KPP, wszystkie w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaakceptowaniu braku zapewnienia przez BFG odpowiedniego, wysokiego poziomu ochrony konsumentów przy określaniu i realizacji działań w stosunku do Banku.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, naruszenie przepisów postępowania:
art. 146 § 1 ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 3 § 1 ppsa i art. 141 § 4 ppsa oraz art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w związku z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG w związku z art. 41 ust. 4 pkt a Rozporządzenia 2016/1075 w związku z art. 36 Dyrektywy BRR w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG oraz art. 66 pkt 1 i 5 w związku z art. 67 ust. 1 pkt 2 oraz art. 101 ust. 7 pkt 3 ustawy o BFG - w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG oraz art. 12 TFUE, art. 38 KPP - w związku z art. 105 ust. 1 ustawy o BFG, polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności BFG, nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo tego, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Naruszenia powyższe mogły mieć, a w ocenie skarżącego nawet w rzeczywistości miały, istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem uchybienia po stronie BFG, jakie wystąpiły na etapie postępowania dotyczącego przymusowej restrukturyzacji Banku, winny skutkować stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa zaskarżonej w drodze skargi decyzji, nie zaś oddaleniem skargi, jak to nieprawidłowo uczynił WSA.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA; ewentualnie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - o rozpoznanie skargi i stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od BFG na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
28. S. U.
W skardze kasacyjnej wniesionej oznaczonej numerem 28. zaskarżono wyrok w całości i zarzucono:
I. Naruszenia prowadzące do nieważności postępowania w postaci:
1. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z 8 § 1 kpa poprzez brak rozpatrzenia zarzutu co do istoty w zakresie zastosowania przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia przedsiębiorstwa w postaci przejęcia wybranych praw majątkowych oraz wybranych zobowiązań I. S.A., z pominięciem praw majątkowych i zobowiązań określonych w ust. 4 pkt 1) lit a) i b) oraz ust 4 pkt 2) lit. b) i c) decyzji i oparcie decyzji na raporcie z oszacowania 1 i oszacowania 2, sporządzonym w dniu 22 grudnia 2020 r. przez W w W., sporządzonymi w sposób wadliwy, a także opartymi o dane nieaktualne w dacie wydawania decyzji, które spowodowały:
1.1. naruszenie zasady ponoszenia skutków strat przez wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokajania roszczeń określonych w ustawie o BFG oraz w ustawie Prawo upadłościowe, a więc z pokrzywdzeniem wierzycieli I. S.A., posiadających roszczenia odszkodowawcze oparte o odpowiedzialność za popełnione czyny niedozwolone na ich szkodę w związku z oferowaniem obligacji G. w W. oraz Certyfikatów X, który powinny być zaspokojone w tej samej wysokości co pozostałe roszczenia wierzycieli z II kategorii zaspokojenia w rozumieniu ustawy - Prawo upadłościowe, w tym m. in. depozytariuszy I. S.A. posiadający dotychczas w I. S.A. środki przekraczające wysokość ochrony wynikającej z ustawy o BFG czy też innych banków i instytucji finansowych,
1.2. niezapewnienie wystarczającego majątku pozostawionego w I. S.A. w restrukturyzacji, umożliwiającego zaspokojenie roszczeń wierzycieli, pomimo zawiązania stosownej rezerwy na ten cel w podmiocie w restrukturyzacji;
2. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa poprzez pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżącą z uwagi na brak rozpatrzenia przez WSA wniosku o rozpatrzenie sprawy na rozprawie i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym;
3. art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa poprzez pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżącą z uwagi na brak możliwości zapoznania się przez nią z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności z pełną treścią decyzji BFG z 30 grudnia 2020 r. oraz aktami postępowania administracyjnego, w konsekwencji uniemożliwienie odniesienia się do tych zarzutów;
4. art. 183 § 2 pkt 4 ppsa w zw. z art. 18 oraz 19 ppsa w zw. z art. 6 EKPCz w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wydanie przez WSA wyroku przez skład orzekający sprzeczny z przepisami prawa, naruszając tym samym zasadę rzetelnego procesu poprzez orzekanie przez sędziów nieprawidłowo powołanych.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1. art. 7 kpa i 77 kpa, poprzez błędne uznanie, że nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na braku uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji, tj. braku uwzględnienia okoliczności dot. wyników finansowych osiągniętych przez Bank w III, IV kwartale 2020 r., emisji akcji w grudniu 2020 r. w kwocie [...] złotych skierowanej do H S.A., nieuwzględnionych w oszacowaniu, a będącym podstawą wydania decyzji, a które to okoliczności w rezultacie wskazują, iż wybór instrumentu, który miał zapewnić najpełniejsze osiągnięcie celów przymusowej restrukturyzacji nie jest uzasadniony tj. w formie przejęcia przedsiębiorstwa w postaci przejęcia wybranych praw majątkowych oraz wybranych zobowiązań I. S.A., z pominięciem praw majątkowych i zobowiązań określonych w ust 4 pkt 1) lit a) i b) oraz ust. 4 pkt 2) lit. b) i c) decyzji;
2. art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa, poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na analizie dowodów zgromadzonych w sposób naruszający słuszny interes obywateli, a poprzez zbagatelizowanie okoliczności istnienia roszczeń wierzycieli z tytułu nabycia produktów wysokiego ryzyka, oferowanych przez pracowników I. S.A. i w rezultacie niezapewnieniu wystarczającego majątku pozostawionego w I. S.A. w restrukturyzacji, umożliwiającego zaspokojenie roszczeń wierzycieli, pomimo zawiązania stosownej rezerwy na ten cel w podmiocie w restrukturyzacji;
3. art. 8 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, niepodjęciu działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i w konsekwencji wydaniu decyzji, która uniemożliwia zaspokojenie roszczeń wierzycieli z tytułu nabycia produktów wysokiego ryzyka, oferowanych przez pracowników I. S.A.;
4. art. 8 kpa w zw. z 77 kpa w zw. z 101 ust. 1 i 3 ustawy o BFG poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że zastosowanie przymusowej restrukturyzacji zostało dokonane zgodnie z zasadą proporcjonalności, pomimo że doszło do jej naruszenia na etapie sposobu przeprowadzania instrumentu przymusowej restrukturyzacji jakim jest przejęcie;
5. art. 8 kpa poprzez dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że dwoistość ról BFG w postaci pełnienia jednocześnie roli organu stosującego prawo oraz kuratora, nie narusza zasady bezstronności oraz niezależności;
6. art. 7 kpa, 77 kpa i 80 kpa, poprzez oddalenie skargi, pomimo że decyzja była oparta o dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci oszacowania dokonanego przez W w W., pomimo złożenia przez ten podmiot oświadczenia, że nie spełnia on kryteriów niezależności.
Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie ust. 4 pkt 1) lit a) i b) oraz ust. 4 pkt 2) lit. b) i c) i umorzenie postępowania w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
29. A. F., 35. S. M., 36. B. K., 44. G. J., 48. P. A.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 29., 35., 36., 44. i 48. zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucono:
Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik poprzez niestwierdzenie przez Sąd I instancji naruszeń proceduralnych wskazanych poniżej w zaskarżonej decyzji, tj. niezastosowanie normy z art. 145 ppsa, skutkujące niestwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa, a w konsekwencji oddalenie przedmiotowej skargi, polegające na naruszeniu:
1. art. 151 ppsa w zw. art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 11 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, w zw. z art. 80 kpa polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA i przyjęciu, iż decyzja organu jest prawidłowa w sytuacji, gdy nie został wyczerpująco zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy i nie zostały podjęte wszelkie możliwe czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - w szczególności Sąd I instancji nie zasięgnął wiedzy specjalistycznej – i rzetelnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem zasad prawa administracyjnego tj. interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi kierował się WSA uznając, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa;
2. art. 151 ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 89 kpa poprzez oddalenie skargi przez WSA, podczas gdy zostały naruszone ww. normy z uwagi na nieprzeprowadzenie rozprawy, pomimo wniosków skarżących, w sytuacji, gdy zachodziła potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale przede wszystkim biegłych, świadków, stron i pokrzywdzonych, a w konsekwencji pozbawienie strony czynnego udziału w części dowodowej stadium postępowania, w tym możności wypowiedzenia się co do ww. dowodów i ograniczeniu prawa do uczestniczenia w przeprowadzaniu ww. dowodów;
3. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez oddalenie przez WSA skargi, w sytuacji gdy zostały naruszone ww. normy, które spowodowały wszczęcie przymusowej restrukturyzacji oraz zastosowanie najostrzejszych z możliwych środków, bez wymaganych w przepisach podstaw, oraz przeprowadzenie postępowania z pominięciem zasady praworządności, bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także bez udziału strony, gwarantowanego w przepisach ppsa, a także na podstawie oszacowania, które nie zostało przedstawione I. S.A. celem odniesienia się do niego lub/i podjęcia ewentualnych działań, na które od stycznia 2020r. (pierwsze oszacowanie) poprzez sierpień 2020 r. (drugie oszacowanie) do grudnia 2020 r. był odpowiedni czas, całkowitym pominięciu wszelkich okoliczności korzystnych dla I. S.A. i wydaniu wyroku w oparciu o oszacowanie, które nie uwzględniało wszystkich aspektów badania stanu finansowego spółki jak i korzystnych dla spółki okoliczności i podjęcia rzekomo wymagających niezwłocznej interwencji działań 4 miesiące po uzyskaniu informacji z oszacowania o rzekomym złym stanie finansowym Banku;
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie przez WSA uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie odpowiada wymogom z art. 141 § 4 ppsa przede wszystkim z uwagi na brak wskazania, jaki stan faktyczny i dlaczego WSA przyjął za podstawę orzekania, w tym brak odniesienia się in concreto do zarzutów podniesionych w skargach, co uniemożliwia kontrolę merytoryczną zaskarżonego wyroku;
5. art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 160 ppsa poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA dowodu w postaci dowodu z opinii biegłego (zespołu biegłych, biegłych rewidentów) celem ustalenia sytuacji finansowej I. S.A. lub/i dokonania weryfikacji niezależności i rzetelności przeprowadzonej opinii, na podstawie której w przeważającej mierze została oparta zaskarżona decyzja jak i wyrok Sądu I instancji, podczas gdy powyższe byłe niezbędne i konieczne, aby prawidłowo ocenić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
II. Niezależnie od powyższych zarzutów, które doprowadziły do oddalenia skargi, Sąd I instancji dopuścił się na zasadzie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenia prawa materialnego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art 101 ust. 7, 10 i 12 w zw. z art. 101 ust. 3, art. 101 ust. 10 w zw. z art. 66 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe zastosowanie przedmiotowych norm przejawiające się w błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że:
a) zachodzą przesłanki wskazane w art. 101 ust. 3, 7, 10 i art. 66 ustawy o BFG, podczas gdy I. S.A. nie spełniała żadnych ww. przesłanek na dzień wydania decyzji, co więcej nie spełniała ich we wrześniu 2020 r., a także oparcie zaskarżonej decyzji na oszacowaniu z sierpnia 2020 r., które wykazuje rzekome straty I. S.A. nie mające faktycznych podstaw w wynikach finansowych I. S.A., gdyż I. S.A. na 30.09.2020 r. posiadała kapitał własny (różnica pomiędzy aktywami a pasywami) na poziomie [...] złotych (nie zostało opublikowane sprawozdanie finansowe na dzień 31.12.2020, ale po transakcjach emisji akcji oraz zamiany akcji M S.A. na NF TFI kapitał własny wzrósłby do około [...] złotych), a w konsekwencji brak podstawowej przesłanki z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG. tj. podmiot nie był zagrożony upadłością, ponadto działania nadzorcze przynosiły zyski (nie straty), a działania podjęte przez BFG doprowadziły nie do działania w interesie publicznych (dla dobra deponentów, inwestorów, właścicieli akcji), a w interesie banku przejmującego, tj. P. w W. całkowicie w oderwaniu od celów postępowania restrukturyzacyjnego;
b) zachodzą przesłanki wskazane w art. 101 ust. 3 ustawy o BFG, podczas gdy Bank nie spełnia żadnej ze wskazanych w ww. normie przesłanek, co więcej aktywa Banku co najmniej do dnia 30.09.2020 r. przewyższały znacząco (o [...] złotych) pasywa jak wyżej nie zostało opublikowane sprawozdanie finansowe na dzień 31.12.2020 r., ale po transakcjach emisji akcji oraz zamiany akcji M S.A. na NF TFI kapitał własny wzrósłby do około [...] złotych), tak więc brak było możliwości, aby I. S.A. nie miała środków na regulację swoich wymagalnych zobowiązań, ani że zostaną uchylone lub cofnięte zezwolenia (co wynika przede wszystkim z braku przesłanek z pkt. 1 lit. a, ponadto jedyne środki publiczne jakie zostały zainwestowane to środki mające na celu "wsparcie" bank przejmujący, który faktycznie przejął podmiot w pełni rentowny i funkcjonujący z pokrzywdzeniem deponentów, inwestorów, właścicieli akcji lub obligacji, a co za tym idzie interesu publicznego.
2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ppsa w zw. art. 70 ust. 1 pkt 2 i art. 72 ust. 1 i 2, art. 110 ust. 1 pkt. 1, ust. 3 pkt. 3, ust. 4 i 6, art. 174 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 5 i art. 208 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe zastosowanie przedmiotowych norm przejawiające się w błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, iż dokonanie przejęcia I. S.A. i umorzenia akcji i obligacji (uwzględniając także okoliczności wskazane w poprzednich punktach) jest zasadne w sytuacji, gdy prawidłowo zastosowanie ww. norm wskazywało, że majątek I. S.A. wystarczał co najmniej na zaspokojenie wierzycieli, oparcie ww. przejęcia na oszacowaniu z sierpnia 2020 r., co spowodowało, że P. w W. nie dość, że przejęło podmiot z kapitałem własnym ok. [...] złotych na dzień 31.12.2020 (szacunkowo po uwzględnieniu w 12.2020 emisji akcji oraz transakcji zamiany akcji M S.A. na NF TFI) to ww. spółka nie uiściła za to żadnej zapłaty zgodnie z art. 174 ust. 5 ustawy o BFG, a wręcz uzyskała z tego bardzo dużą korzyść majątkową i dodatkowo dotacje (angażując bezpośrednio środki publiczne w kwocie [...] złotych), a także składając gwarancję w wysokości [...] złotych na zabezpieczenie ewentualnych przyszłych roszczeń;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 i art. 138 ust. 1, 5, 7 i 9 ustawy o BFG poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni przedmiotowych norm polegającej na nieprawidłowym oszacowania aktywów i pasywów I. S.A., a w konsekwencji oparcia zaskarżonej decyzji na wadliwych raportach z oszacowania sporządzonych przez W w W. m.in. przejawiająca się w:
a) wycena z sierpnia 2020 r. nie jest tożsama z sytuacją finansową I. S.A. na dzień wydania decyzji, tj. 4 miesiące później;
b) nieuwzględnieniu przez W w W. okoliczności korzystnych dla Banku (emisja akcji oraz transakcja zamiany akcji M S.A. w 12.2020 podnosząca kapitał własny o [...] złotych);
c) sporządzenie wyceny w sposób ogólnikowy, brak wyszczególnienia np. należności spornych, ocena zgodnie z przyjętymi (dowolnymi) kryteriami - ocena dokonana jest na podstawie publicznie dostępnego skrótowego oszacowania - całość oszacowania nie jest publiczna.
Mając na uwadze powyższe podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
30. M. U., E. B., U. B., B. Z., E. K. i B. C.
Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 30., zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa "organowi wydającemu zaskarżony wyrok" zarzucili naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) przepisu art. 151 ppsa w zw. z art. 110 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, iż wydanie decyzji o przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A., i zastosowanie instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia przedsiębiorstwa i wybranych zobowiązań przez P. w W. dokonanego z wyłączeniem określonym w pkt 4 ppkt 1 lit. a, m, ppkt 2 lit. b, n decyzji było prawidłowe, podczas gdy podjęcie przedmiotowej decyzji w takim zakresie nastąpiło z pokrzywdzeniem skarżących jako wierzycieli I. S.A., gdyż wydzielenie aktywów Banku i pozostawienie w nim niemalże samych pasywów uniemożliwia skarżącym skuteczne dochodzenie roszczeń przeciwko I. S.A. (wówczas w restrukturyzacji),
b) przepisu art. 151 ppsa w zw. z art. 32 ust. 1 i 2, 45 ust. 1, 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie prymatu interesu publicznego wyłącznie co do niektórych wierzycieli podmiotu objętego mechanizmem przymusowej restrukturyzacji tj. m. in. obligatariuszy G. w W. z jednoczesnym uwzględnieniem indywidualnych interesów pozostałych wierzycieli Banku; ponadto poprzez niewzięcie pod uwagę rozmiaru i skali pokrzywdzenia konsumentów - obligatariuszy G. w W. wskutek częściowego przyjęcia praw i zobowiązań I. S.A. na tle ogólnej działalności Banku w latach 2016-2018;
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie, iż decyzja BFG wydana została z naruszeniem przepisów prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego oraz postępowania przed WSA, w tym koszty zastępstwa procesowego, jednocześnie nie wnosząc o przeprowadzenie rozprawy.
31. W. K. i inni (16 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
Skarżący kasacyjnie skargę kasacyjną oznaczoną numerem 31. oparli na zarzucie naruszenia:
1. art. 6 EKPCz, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 19 ppsa poprzez wydanie wyroku przez Sąd, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności,
2. art. 183 § 2 pkt 4 ppsa - wobec wydania wyroku przez sąd w składzie sprzecznym z przepisami prawa, a to wobec faktu, że sędzia sprawozdawca została powołana na stanowisko sędziego WSA na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie wyłonionym na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co w konsekwencji skutkuje nieważnością postępowania przed WSA,
3. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 134 § 1 ppsa polegającym na nierozpoznaniu zarzutów skarżących podniesionych w pkt 1., 4., 5., 6., 7. i 8. wniesionych przez nich skarg na decyzję BFG, na skutek czego zaskarżona decyzja nie została w ogóle oceniona przez WSA w perspektywie przywołanych zarzutów, w szczególności co do nierównego traktowania klientów Banku i pozbawienia skarżących ich konstytucyjnych praw, co ostatecznie skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem skarg,
b) art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa polegającym na braku jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów wskazanych w pkt 1., 6., 7. i 8. skarg na decyzję BFG oraz niezwykle lakonicznym nawiązaniu do zarzutów wskazanych w pkt 4. i 5. tych skarg, co prowadzi do uznania, że Sąd nie dokonał wymaganej od niego kompleksowej oceny przedstawionych mu skarg i nie rozpoznał w pełni sprawy,
c) art. 134 § 1 ppsa i art. 7 kpa w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG polegającym na ograniczeniu się przez Sąd do podzielenia twierdzeń organu w kwestii związania ofertą P. w W. i zaniechaniu przez sąd rozpoznania sprawy w tym zakresie, w sytuacji gdy z twierdzeń organu, powtórzonych później w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie wynika jakiej treści oferta została złożona przez P. w W., jaki był katalog wyłączeń, czy podjęto próbę negocjowania tych wyłączeń, czy proponowano przejmującemu inne rozwiązania, np. przejęcie zobowiązań wynikających z dystrybucji obligacji G. w W. połączone ze zobowiązaniem się BFG do pokrycia ewentualnych strat przejmującego, jakie mogłyby w związku z tym powstać - analogicznie jak to uczyniono w przypadku przejmowanych zobowiązań, które przekraczały wartość przejmowanych praw majątkowych; nie sposób zatem uznać, by organ podołał obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia sprawy, zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej, co uzasadniało uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa,
4. prawa materialnego, tj.:
a) art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe niezastosowanie skutkujące oddaleniem skarg w sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji nieprecyzyjnie wskazano prawa majątkowe wyłączone z przejęcia, w szczególności poprzez niewskazanie w sposób umożliwiający ich identyfikację klientów Banku, w tym skarżących, oraz przysługujących im wobec banku roszczeń w związku z dystrybucją obligacji G. w W., co prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie realizuje przymiotu konkretności, bowiem rozstrzyga o prawach osób bez jednoczesnego odpowiedniego ich skonkretyzowania, a zatem została wydana z naruszeniem prawa;
b) art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 2 i art. 176 ust. 1 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię skutkującą tym, że prawa skarżących do sądu nie zostały naruszone, w sytuacji gdy wydzielony w ramach restrukturyzacji I. S.A. majątek nie pozwoli na realne zaspokojenie roszczenia skierowanego przeciwko bankowi przez skarżących, co prowadzi do uznania, że decyzja BFG faktycznie pozbawiła doniosłości prawnej ewentualne przyszłe i zasądzające orzeczenie sądu cywilnego w postępowaniach zainicjowanych przez skarżących przeciwko I. S.A., a tym samym pozbawiła skarżących prawa do sądu i prawa do dochodzenia odszkodowania na drodze sądowej, a zatem została wydana z naruszeniem prawa,
c) art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 66 i art. 67 ust. 2 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię skutkującą pominięciem okoliczności, że poprzez działanie sprzeczne z celem restrukturyzacji, jakim jest uchronienie sektora finansów przed negatywnymi skutkami upadłości podmiotu, na mocy zaskarżonej decyzji pozbawiono I. S.A. wszystkich klientów, pracowników i prezentującego istotną wartość majątku, a więc w praktyce możliwości uzyskiwania przychodu, przy jednoczesnym pozostawieniu w banku zobowiązań, czym naruszono prawa skarżących do sądu i dochodzenia odszkodowania, a to z uwagi na fakt, że ewentualne przyszłe i uwzględniające roszczenia skarżących orzeczenie sądu cywilnego w postępowaniu zainicjowanym przeciwko I. S.A. nie będzie mogło zostać wykonane, co w konsekwencji skutkowało wadliwym uznaniem, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa,
d) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 34 ust. 1 pkt f Dyrektywy BRR poprzez niewłaściwe niezastosowanie przejawiające się pominięciem okoliczności, że na mocy zaskarżonej decyzji doszło do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji klientów Banku, które polegało na przeniesieniu całości zdeponowanych przez klientów w I. S.A. środków do przejmującego P. w W. i jednoczesnym pozostawieniu w I. S.A. całości przysługujących klientom banku praw majątkowych, które wynikają z dystrybucji przez bank obligacji G. w W., co w konsekwencji doprowadziło do objęcia ochroną całości zdeponowanych w Banku przez klientów środków, przy jednoczesnej utracie przez innych klientów całości środków przekazanych za namową Banku na zakup obligacji G. w W.; w efekcie powyższego doszło do naruszenia zasady równości i zasady równego traktowania przez władze publiczne, bowiem brak jest obiektywnych kryteriów różnicujących sytuację wskazanych grup klientów Banku, jako że obie grupy ulokowały swoje środki w produktach prezentowanych i oferowanych przez Bank jako całkowicie bezpieczne i gwarantowane przez Bank, w związku z czym powinni być traktowani jednakowo, co w konsekwencji skutkowało wadliwym uznaniem, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa,
e) art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe niezastosowanie skutkujące pominięciem faktu, że na mocy zaskarżonej decyzji doszło do niedającego się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyłączenia z przejęcia praw majątkowych klientów Banku związanych z dystrybucją obligacji G. w W., które skutkuje brakiem możliwości odzyskania przez nich zainwestowanych przy udziale Banku kwot, podczas gdy jedynym kryterium odróżniającym tę grupę klientów od klientów, których środki w całości zostały przeniesione do P. w W. jest fakt pokrzywdzenia przez nielegalne działania Banku, co w demokratycznym państwie prawnym nie może stanowić podstawy do gorszego traktowania, a zatem uzasadnione i konieczne było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa,
f) art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 66 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe niezastosowanie skutkujące pominięciem faktu, że wydając zaskarżoną decyzję BFG niezgodnie z celami restrukturyzacji, dążył przede wszystkim do jak najmniejszego zaangażowania własnych środków kosztem grupy klientów I. S.A., którzy zostali przez bank namówieni do odstąpienia od inwestowania w produkty depozytowe i ulokowania środków w obligacje G. w W., podczas gdy zgodnie z zasadą równości oraz demokratycznego państwa prawa w takiej sytuacji wszyscy klienci banku powinni w równym stopniu ponosić skutki restrukturyzacji banku i brak jest podstaw, by BFG zabezpieczając własny interes różnicował ich sytuację, co powinno prowadzić do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia zarzutów podnoszących nieważność postępowania, zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie.
32. D. K. i inni (12 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 32., zaskarżając wyrok w całości, oparli ją na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, a to:
I. naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi i przyjęcie przez Sąd, że dokapitalizowanie Banku przez H S.A. i działania naprawcze skutkujące usuwaniem przez I. S.A. zagrożenia upadłością nie przyniosłyby zakładanych efektów, z pominięciem dowodów wykazujących na uchylenie zagrożenia upadłością i systematycznej poprawy sytuacji finansowej I. S.A. oraz przy braku dokonania własnych ustaleń przez BFG, który swoją decyzję oparł się jedynie na ustaleniach i obliczeniach KNF z których wynikało, że usuwanie zagrożenia upadłością przez I. S.A. zajęłoby ponad 20 lat;
2. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi z uwagi na dokonanie przez organ wyboru adekwatnego w danych okolicznościach instrumentu przymusowej restrukturyzacji w sytuacji, gdy:
a. organ nie dokonał własnej oceny merytorycznej i formalnej oszacowań opierając się na opinii rzeczoznawcy z której wynikało, że wystąpiły przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji i która wskazała narzędzia do wdrożenia w zakresie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji;
b. organ pominął ocenę wskazywanych przez skarżących uchybień w zakresie metod wyceny aktywów i pasywów, w tym ustalenia tzw. rezerwy na sprawy sporne odnoszące się do oferowania i sprzedaży obligacji G. w W. przez I. S.A.;
c. organ nie wykonał własnego, wstępnego oszacowania I. S.A.;
d. organ pominął tzw. źródła istotnych niepewności;
3. art. 151 ppsa w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 1 pkt 5 kpa poprzez oddalenie skargi z uwagi przyjęcie przez Sąd I Instancji, że deklaracja rzeczoznawcy o uruchomieniu mechanizmu chińskich murów była wystarczająca dla zapewnienia przymiotu niezależności z pominięciem faktu, że rzeczoznawcom sporządzającym oszacowania nie można było przypisać cechy niezależności z uwagi na:
a. brak kwalifikacji części członków zespołu sporządzających wycenę (brak zasiadania w zespole pełnomocników zawodowych tj. adwokatów i radców prawnych, których ocena roszczeń obligatariuszy związanych z nabyciem obligacji G. w W. uwzględniałaby specyfikę i rodzaj prowadzonych lub przyszłych postępowań sądowych);
b. fakt, że rzeczoznawca świadczył wcześniej na rzecz I. S.A. usługi doradcze polegające na przygotowaniu modelu finansowego połączenia Banku oraz aspektów księgowych i podatkowych w tym zakresie jak również kontroli podatkowej i jej wyniku w odniesieniu do akcji M S.A.;
c. fakt, że sam rzeczoznawca deklarował brak przymiotu niezależności;
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oszacowania były podstawą podjęcia przez organ decyzji o spełnieniu przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A.;
4. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została po prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżących do organów władzy publicznej, gdyż w dniu 31 grudnia 2020 r. opublikowana została jedynie sentencja decyzji BFG w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji I. S.A., a z uwagi na okres świąteczny i dni ustawowo wolne od pracy, skarżący mieli zaledwie trzy dni robocze na wniesienia środka zaskarżenia, które było oparte jedynie na fragmencie decyzji;
5. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi na skutek przyjęcia przez Sąd I instancji, że spełnione zostały przesłanki wszczęcia przymusowej restrukturyzacji określone w art. 101 ust. 7 pkt 1-3 ustawy o BFG przy jednoczesnym pozbawieniu skarżących możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w oparciu o który Sąd I instancji przyjął spełnienie ww. przesłanek, a to raportów z oszacowań w całości, co uniemożliwia weryfikację i kontrolę zaskarżonej decyzji oraz wydanego w nin. sprawie rozstrzygnięcia;
6. art. 151 ppsa w zw. z 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niepoddającego się kontroli instancyjnej, z pominięciem precyzyjnego wskazania przez Sąd, które dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, posługiwanie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku sformułowaniami "wiele innych materiałów składających się na spójny obraz faktów przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia" czy też "Sąd uwzględnił niektóre wnioski dowodowe Skarżących (...)" bez konkretnego odniesienia się do dowodów wnioskowanych przez skarżących;
II. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.
1. art. 151 ppsa w zw. z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 10 ustawy o BFG, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie osiągnięto jeden z celów przymusowej restrukturyzacji, którym jest ochrona zaufania do sektora finansowego, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu przez Sąd I instancji, że zastosowanie instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia przedsiębiorstwa i wybranych zobowiązań w niniejszej sprawie uniemożliwiło skarżącym tj. wierzycielom I. S.A., skuteczne dochodzenie roszczeń przeciwko I. S.A. (wówczas I. S.A. w restrukturyzacji), co stanowi zaprzeczenie celu przymusowej restrukturyzacji, jakim jest ochrona zaufania do sektora finansowego;
2. art. 151 ppsa w zw. z art. 110 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy polegające na uznaniu przez Sąd, że kryteria doboru instrumentów przymusowej restrukturyzacji są adekwatne do sytuacji Banku, gdyż przyjęcie innego scenariusza przymusowej restrukturyzacji sytuowałoby wierzycieli banku w jeszcze mniej korzystnym położeniu, podczas gdy przyjęcie jedynie wybranych praw majątkowych przez P. w W. uniemożliwiło zaspokojenie roszczeń części wierzycieli (skarżących) Banku (obligatariuszy G. w W.), gdyż w podmiocie w restrukturyzacji pozostawiono niewystarczające środki (jak wskazał Sąd "relatywnie znikomą część aktywów"), która nie pozwala na zaspokojenie roszczeń skarżących;
3. art. 151 ppsa w zw. z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG w zw. z pkt 45 preambuły Dyrektywy BRR poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem przez Sąd I instancji, że jednym z celów przymusowej restrukturyzacji jest ochrona interesu publicznego rozumianego wyłącznie jako utrzymanie stabilności finansowej, przy jednoczesnym wyłączeniu z kategorii interesu publicznego potrzeby ochrony konsumentów (skarżących), którzy za namową pracowników Banku nabywali produkty wysokiego ryzyka, przy jednoczesnym braku dostatecznej reakcji instytucji państwowych oraz wadliwym nadzorze nad rynkiem finansowym i kapitałowym;
4. art. 151 ppsa w zw. z art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie skutkujące przyjęciem przez Sąd, że łączenie przez BFG funkcji kuratora Banku i jednocześnie organu nadzoru nie stanowi przeszkody dla uznania bezstronności i niezależności organu wydającego decyzję w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji w sytuacji, gdy ten sam podmiot brał udział w bieżącym zarządzaniu bankiem, by następnie zadecydować o wystąpieniu przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji co stoi w oczywistej sprzeczności z założeniem dyrektywy, by w ramach właściwych organów, narodowych banków centralnych, właściwych ministerstw lub innych organów funkcje w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji były operacyjnie niezależne od funkcji nadzoru lub innych funkcji odpowiedniego organu, czego nie może wyłączać ochrona bezpieczeństwa finansowego oraz powinność realizacji celu publicznego;
Wobec tak postawionych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych oraz zrzekli się przeprowadzenia rozprawy.
33. A. H., T. H.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 33., na podstawie art. 174 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenia prawa materialnego:
a) art. 66 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaskarżona decyzja spełnia przewidziane w ustawie oraz prawie unijnym cele przymusowej restrukturyzacji i normujące je przepisy nie zostały zatem naruszone;
b) art. 110 ust. 3 pkt 6 ustawy o BFG w zw. z art. 34 ust. 1 Dyrektywy BRR poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności sprawy, cele przymusowej restrukturyzacji oraz wyznaczone przez prawo zasady ponoszenia skutków strat przez wierzycieli, obowiązek ochrony środków gwarantowanych oraz oczekiwane skutki dla innych podmiotów grupy i stabilności finansowej przemawiały za tym, żeby w pierwszej kolejności podjąć próbę zastosowania instrumentu przejęcia, która zakończyła się zresztą powodzeniem, natomiast wyodrębnienie części przedsiębiorstwa było trafne, bo pozwalało na zachowanie ciągłości obsługi klientów, w tym dostępu do zdeponowanych przez nich środków, podczas gdy w ramach procesu przymusowej restrukturyzacji szczególnie powinna zostać uwzględniona zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli, co powinno prowadzić do takiego ukształtowania decyzji o przymusowej restrukturyzacji, które pozwoliłoby na realizację ww. zasady;
c) motywu 5, 13 i 50 dyrektywy BRR poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaspokojenie wierzycieli w regularnym postępowaniu upadłościowym byłoby - z uwagi na stan finansowy Banku - nierealne, podczas gdy w niniejszej sprawie powinna zostać zastosowana zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli, ponieważ w ocenie skarżących trudno uznać za wiarygodne, że całkowite wykluczenie obligatariuszy G. w W. i pozbawienie ich możliwości dochodzenia swoich należności nie eliminuje możliwości realizacji roszczeń;
2) naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
a) art. 90 ppsa w zw. z art. 10 ppsa poprzez rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r., podczas, gdy Sąd I instancji zgodnie z zasadą jawności postępowania, winien wyznaczyć posiedzenie jawne oraz rozpoznać sprawę na rozprawie, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżący nie mieli możliwości uczestniczenia w przebiegu rozprawy, wskazania dodatkowych argumentów przemawiających za zasadnością wniesionej skargi, co doprowadziło do braku czynnego udziału skarżących w toczącym się postępowaniu;
b) art. 15 zzs⁴ § 2 ustawy covidowej, poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie w dniu 11 grudnia 2020 r. jawnej rozprawy, co stanowiło w konsekwencji naruszenie art. 90 ppsa w zw. z art. 10 ppsa.
Wobec powyższego, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
34. W. S.
Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 34., zaskarżając wyrok w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 151 ppsa, poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, w której decyzja naruszała:
a) art. 7 kpa – albowiem sprawa została załatwiona z rażącym naruszeniem słusznego interesu obywateli;
b) art. 8 kpa - albowiem decyzja została podana do publicznej wiadomości w dniu 31.12.2020 r. tj. w przeddzień kolejnych 3 dni wolnych od pracy, z datą przejęcia przedsiębiorstwa I. S.A. z dniem 3.01.2021 tj. w trakcie dni wolnych od pracy, co rażąco narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co powinno skutkować stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa na mocy art. 145 §1 ust. 3 ppsa w związku z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG.
2) Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 151 ppsa w związku z art. 66 ust. 1 ustawy o BFG, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa w związku z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, polegającym na przejęciu aktywów podmiotu w restrukturyzacji z pominięciem licznych i zasadnych roszczeń i wierzytelności konsumentów, skutkującej utratą zaufania do sektora finansowego;
b) art. 151 ppsa w związku z art. 4 ustawy o BFG, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa w związku z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG a w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi pomimo, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z określonym w art. 4 ustawy o BFG celem, polegającym na zapewnieniu stabilności systemu bankowego w ogólności;
c) art. 151 ppsa w związku z art. 110 ust. 3 oraz art 66 ust 1 i art 174 ust 1 pkt 1-3 ustawy o BFG poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i art 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa w związku z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi pomimo, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i celów postępowania restrukturyzacyjnego polegającym na wyborze niewłaściwych instrumentów restrukturyzacji godzących w interesy wierzycieli podmiotu w restrukturyzacji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie skargi, poprzez jej uwzględnienie w całości, albowiem istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona; na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania; ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
37. K. M.
Skarżąca kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 37. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 8 kpa oraz art. 80 kpa poprzez:
a) niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do właściwego wyjaśnienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie czy w realiach niniejszej sprawy wystąpiły łącznie wszelkie przesłanki niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji przez BFG, a następnie brak konwalidacji tej wady przez Sąd I instancji,
b) dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegającej na ustaleniu przez BFG i brak konwalidacji tej wady przez Sąd I instancji, iż brak było przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze lub działania I. S.A. pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jasno wynikało, iż Bank posiada stabilną i stale poprawiającą się kondycję finansową, co skutkowało błędnym przyjęciem, że w sprawie zachodziły przesłanki umożliwiające wydanie zaskarżonej decyzji.
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 248 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej jako "kpc") poprzez nieuzupełnienie przez Sąd I instancji postępowania dowodowego,
2. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1 i 3 kpa, wskutek którego Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na nieuzupełnienie przez BFG braków w postępowaniu dowodowym przed wydaniem decyzji,
3. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz 81a § 1 kpa, przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo że zebrany przez BFG, materiał dowodowy okazał się być niewystarczającym. Po uzupełnieniu materiału dowodowego wątpliwości te (już wyjaśnione) mogły natomiast przechylić szalę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji na korzyść skarżących i podmiotu wobec którego ogłoszono przymusową restrukturyzację (gdyby natomiast wątpliwości usunąć się nie dało, zabronione byłoby rozstrzyganie ich na niekorzyść strony). Tym samym Sad I instancji nie tylko zaakceptował naruszenie art. 81a § 1 kpa popełnione przez BFG, ale sam również dopuścił się takiego samego uchybienia (mającego zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy) rozstrzygając niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony i w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 101 ust. 7 ustawy o BFG poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które przejawiały się przyjęciem, iż łącznie spełnione są następujące przesłanki: a. I. S.A. był zagrożony upadłością, b. brak było przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze lub działania I. S.A. pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością, c. wszczęcie przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A. było konieczne w interesie publicznym, a tym samym BFG zobligowany był do wydania decyzji o wszczęciu wobec I. S.A. przymusowej restrukturyzacji.
Ponadto Sąd I instancji dopuścił się także obrazy przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwą wykładnię, to jest art. 174 ust. 1 ustawy o BFG w zw. z art. 8 kpa oraz w zw. z art. 8 ust. 2, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez wydanie przedmiotowej decyzji w zakresie, w jakim P. w W. przejął jedynie wybrane zobowiązania podmiotu w restrukturyzacji.
Mając na względzie powyższe naruszenia skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz ponowiła swój dotychczasowy wniosek o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, a w związku z tym o zawieszenie postępowania, i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
38. W. M., 39. J. M., 40. E. F.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 38., 39. i 40. skarżący kasacyjnie zaskarżyli wyrok w całości i zarzucili na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa poprzez nieodniesienie się do większości zarzutów zawartych w przedmiotowej skardze do WSA;
2. naruszenie przepisu art. 1 § 1 i 2 ppsa oraz art. 3 § 1 ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 1 ppsa, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów:
a) naruszenia art. 174 ust. 1 pkt 2 i 176 ust. 1 ustawy o BFG jak też pozostałej całości przepisów tejże ustawy poprzez wydanie skarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa (w szczególności w ust. 4 pkt 1a oraz ust. 4 pkt 2b decyzji) polegającym na oczywistości jego naruszenia, gdyż ukształtowanie rozstrzygnięcia zawartego w skarżonej decyzji, a dotyczącego praw strony postępowania, jest sprzeczne z przesłankami i treścią wprost określonymi w przepisach prawa, a nie przewidującymi wyłączenia roszczeń, co powoduje dalece idące skutki ekonomiczne i koliduje z zasadą praworządności działania organów administracji publicznej w państwie prawa; a skutkujące nieważnością skarżonej decyzji w powołanej wyżej części, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa;
b) naruszenia art. 110 ust. 4 (winno być ust. 2) ustawy o BFG, poprzez wydzielenie praw majątkowych bez łącznego zastosowania z innym instrumentem przymusowej restrukturyzacji;
c) naruszenia art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 66 ustawy o BFG, polegające na niezgodnym wobec założeń restrukturyzacji działaniu BFG w celu maksymalnego pomniejszenia zaangażowania środków funduszu wobec klientów I. S.A., którzy zostali przez Bank nakłonieni do zainwestowania pieniędzy w obligacje G. w W., podczas gdy wobec zasady równości oraz demokratycznego państwa prawa - każdy klient Banku winien w równym stopniu ponosić skutki restrukturyzacji Banku i brak jest podstaw by BFG dbając tylko o interes BFG różnicował sytuację klientów podmiotu restrukturyzowanego;
d) naruszenia art. 101 ust. 7 pkt 1 do 3 ustawy o BFG polegające na wydaniu decyzji w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji i zarazem wydanie decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, podczas gdy w ustawie zawarto słowo "albo", które wskazuje na tzw. alternatywę rozłączną i dopuszczenie możliwości jednoczesnego wydania decyzji tylko jednego rodzaju,
e) naruszenia art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez niedające się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyłączenie z przejęcia praw majątkowych klientów podmiotu restrukturyzowanego związanych z dystrybucją obligacji G. w W., skutkujące niemożliwością wyegzekwowania zainwestowanych przez nich przy udziale I. S.A. pieniędzy, podczas gdy jedyną cechą wyróżniającą tą grupę klientów Banku od pozostałych klientów, których środki w całości zostały przeniesione do P. w W. jest fakt ich pokrzywdzenia przez bezprawne działania I. S.A., co w myśl zasady demokratycznego państwa prawa oraz zasady równości nie może być podstawą do nierównego traktowania,
f) naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 66 i art. 67 ust. 2 ustawy o BFG polegające na niezgodnym z założeniem restrukturyzacji, jakim jest ochrona restrukturyzowanego podmiotu przed upadłością, pozbawieniu ochrony, na mocy skarżonej decyzji, wszystkich klientów oraz pracowników Banku prezentującego znaczne aktywy majątkowe i możliwości uzyskiwania dochodu, przy jednoczesnym pozostawieniu w Banku ewentualnych zobowiązań Banku wobec nich, przez co ograniczono prawa skarżących do sądu i skutecznego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, gdyż, ewentualne przyszłe i uwzględniające roszczenia skarżących orzeczenie sądu cywilnego w postępowaniu wszczętym przeciw I. S.A. nie zostanie wykonane,
g) naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 2 oraz art. 176 ust. 1 ustawy o BFG, polegające na wydzieleniu poprzez restrukturyzację I. S.A. majątku, który nie będzie wystarczający do zaspokojenia roszczeń skarżącego wobec Banku, wskutek czego decyzja BFG unicestwiła realizację ewentualnie zasądzającego w przyszłości wyroku sądu cywilnego w zakresie postępowania wszczętego przez skarżącego przeciw I. S.A., wskutek czego skarżona decyzja pozbawiła skarżącego prawa do sądu i do realnego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na drodze postępowania cywilnego;
h) naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 34 ust. 1 pkt f Dyrektywy BRR polegające na bezprawnym zróżnicowaniu sytuacji klientów Banku, które zrealizowano poprzez przekazanie wszystkich zdeponowanych przez klientów w I. S.A. środków do przejmującego P. w W. przy jednoczesnym pozostawieniu w podmiocie restrukturyzowanym całości przysługujących klientom Banku praw majątkowych, wynikających z pośrednictwa w sprzedaży przez Bank obligacji G. w W., wskutek czego objęto ochroną całość zdeponowanych w banku przez klientów Banku środków, z jednoczesną utratą przez innych klientów Banku, w tym skarżących, całości środków wpłaconych wskutek bezprawnych działań I. S.A. na zakup obligacji G. w W.; co prowadzi do naruszenia zasad równości i równego traktowania przez organ publiczny, gdyż nie istnieją obiektywne kryteria różnicujące sytuację wymienionych grup klientów Banku, a przecież obie grupy klientów zainwestowały swoje pieniądze w produktach oferowanych przez podmiot restrukturyzowany jako całkowicie bezpieczne i gwarantowane przez I. S.A. i BFG, przez co wszyscy klienci Banku winni być traktowani równo i w identyczny sposób;
a także nieustosunkowanie się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do tych konkretnie ww. zarzutów.
3. naruszenie przepisu art. 1 § 1 i 2 ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 151 ppsa oraz z art. 141 § 4 ppsa, w związku z art. 7, 77 i 80 kpa polegające na oddaleniu skargi podczas gdy powinna ona podlegać uwzględnieniu, przy nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego przez WSA polegającym na przyjęciu, że na etapie postępowania administracyjnego przed BFG:
a) zaskarżona decyzja nie narusza unormowanej w art. 8 § 1 kpa oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości;
b) dokonane oszacowanie w prawidłowy sposób określiło wartość rezerwy na zaspokojenie roszczeń pokrzywdzonych nabywców obligacji G. w W. związanych z czynami niedozwolonymi, jakich dopuścił się I. S.A. w procesie oferowania obligacji do sprzedaży;
II. a nadto na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.
1. art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG - poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez WSA, że nie naruszono tegoż przepisu, podczas gdy przepis ten nie dozwala na możliwość wyłączenia z praw majątkowych, czy też zobowiązań podmiotu podlegającego restrukturyzacji - roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych;
2. art. 66 ust. 1 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię - polegające na przyjęciu że spełniono przesłankę stabilności finansowej, podczas gdy szczegółowej części tej przesłanki polegającej na ochronie zaufania do sektora finansowego nie spełniono, wyłączając z praw majątkowych, czy też zobowiązań podmiotu podlegającego restrukturyzacji - roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych; wskutek czego nie przeszły one do podmiotu przejmującego;
3. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zdawkowym przyjęciu, że nie doszło do naruszenia tegoż przepisu demokratycznego państwa prawa, podczas gdy wskutek wydania skarżonej decyzji, ewidentnie złamano zasadę równości wobec prawa, jak i równego traktowania przez władzę publiczną, w szczególności dopuszczono się dyskryminacji grupy podmiotów posiadających roszczenia wobec I. S.A. z tytułu popełnionych przez ten Bank czynów niedozwolonych podczas oferowania do sprzedaży obligacji G. w W.
4. naruszenie art. 101 ust. 7 pkt 1 do 3 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wydanie decyzji o przymusowej restrukturyzacji I. S.A., spełniło ustawowe przesłanki, podczas gdy brak jest do tego ustawowych przesłanek, w szczególności brak interesu publicznego poprzez: pozbawienie określonej kategorii podmiotów możliwości zaspokojenia roszczeń z majątku Banku, jak i poprzez wydanie skarżonej decyzji BFG.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, powiększonych o opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
41. H. D., 42. R. B. i inni (29 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
Skarżący kasacyjnie w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 41. i 42. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, mające istotny wpływ na wynik postępowania:
1. art. 141 § 4 ppsa wyrażające się w nierozpoznaniu przez WSA następujących zarzutów skargi złożonej do WSA tj.:
a) zarzutu naruszenia art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP, poprzez brak odniesienia się przez WSA do zarzutu podniesionego w skardze, polegającego na braku uwzględnienia przez BFG w wydanej decyzji, sytuacji prawnej, faktycznej oraz finansowej osób poszkodowanych, którzy za pośrednictwem I. S.A. nabyli obligacje wyemitowane przez spółkę G. w W., w sytuacji, kiedy Bank ten sprzedawał obligacje G. w W., które nie odpowiadały potrzebom konsumentów oraz proponował nabycie obligacji w sposób nieadekwatny do ich charakteru, oraz nie posiadał wymaganej prawem licencji uprawniającej do sprzedaży obligacji, oraz braku odniesienia stanu faktycznego sprawy do sytuacji, w jakiej znaleźli się obligatariusze G. w W. poszkodowani czynem niedozwolonym przez I. S.A., co skutkowało brakiem rozpoznania istoty sprawy i odniesienia skutków przymusowej restrukturyzacji do konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej;
b) zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, poprzez brak odniesienia przez WSA do sytuacji prawnej, majątkowej i osobistej osób poszkodowanych przez I. S.A. z tytułu nabycia obligacji spółki G. w W., mając na uwadze fakt braku pozostawienia przy I. S.A. majątku, z którego mogłyby zostać realnie zaspokojone wierzytelności i roszczenia osób, które nabyły obligacje G. w W. za pośrednictwem I. S.A., które to roszczenia zostały wyłączone przy przejmowaniu przez P. w W. przedsiębiorstwa I. S.A., co pozostaje w sprzeczności ze słusznym interesem publicznym. Pozbawiono więc realnych szans na odzyskanie utraconego majątku przez obligatariuszy G. w W., co świadczy o braku rozpoznania istoty sprawy przez WSA i faktycznego odniesienia się do sytuacji, w jakiej znaleźli się skarżący;
c) zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 oraz 78 Konstytucji RP, poprzez brak odniesienia się przez WSA do zarzutu pozbawienia skarżących i wszystkich wierzycieli I. S.A., którzy za pośrednictwem Banku nabyli obligacje G. w W., realnej możliwości dochodzenia ochrony swoich praw przed sądem powszechnym z uwagi na niezasadne zastosowanie art. 135 ustawy o BFG i brak odniesienia powyższego do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy i sytuacji skarżących, oraz pozostałych wierzycieli Banku;
d) zarzutu naruszenia pkt 5 i pkt 50 preambuły Dyrektywy BRR, albowiem WSA nie rozstrzygnął tego, czy BFG wydając decyzję o przymusowej restrukturyzacji ustalił, że w przypadku gdyby nastąpiło ogłoszenie upadłości I. S.A., sytuacja obligatariuszy G. w W. byłaby faktycznie oraz prawnie gorsza niż w przypadku przymusowej restrukturyzacji, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że część wierzycieli, która znalazłaby się w tej samej kategorii z obligatariuszami G. w W., została przejęta przez podmiot przejmujący (tzw. no creditor worse off);
e) zarzutu naruszenie pkt 47 preambuły Dyrektywy BRR, poprzez brak odniesienia się przez WSA do zarzutu nierównego potraktowania wierzycieli należących do tej samej grupy, w taki sam sprawiedliwy sposób i tym samym uprzywilejowanie części wierzycieli, których roszczenia (zobowiązania) zostały przejęte przez podmiot przejmujący w ramach przymusowej restrukturyzacji I. S.A.
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, a w konsekwencji art. 151 ppsa poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej, pomimo naruszenia przez organ administracji - BFG, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 kpa powodującego błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej I. S.A. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy i ostateczny kształt orzeczenia Sądu I instancji, polegające na dowolnej, a nie swobodnej i wszechstronnej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięciu jego istotnej części, w szczególności poprzez brak odniesienia się do całej treści decyzji i pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii, w tym zwłaszcza z uwagi na fakt, że:
a) pierwsza uchwała o przymusowej restrukturyzacji całej grupy H, w tym I. S.A. została podjęta na ponad dwa lata przed wydaniem zaskarżonej decyzji BFG,
b) jak wynika z uzasadnienia decyzji BFG, to BFG już w sierpniu 2018 r. podjął decyzję, że preferowanym instrumentem przymusowej restrukturyzacji, będzie przejęcie I. S.A. bez ryzyk prawnych związanych z dystrybucją obligacji G. w W., a nie jak wskazywał w ogłoszeniu o wydaniu Decyzji BFG;
c) zapytania BFG kierowane do audytorów w zakresie przeprowadzenia oszacowania I. S.A. pod kątem spełnienia przesłanek przymusowej restrukturyzacji, oraz zapytania kierowane do banków o możliwość przejęcia I. S.A., były kierowane już od marca 2019 r. do sierpnia 2019 r;
d) z decyzji BFG nie wynika na jakiej podstawie BFG uznał, że osiągnięte zostały cele przymusowej restrukturyzacji, nie popierając tej tezy jakimikolwiek dowodami, a tym samym WSA błędnie uznał, że utrzymanie stabilności finansowej oraz ograniczenie funduszy publicznych, nie byłoby możliwe do osiągnięcia w takim samym stopniu w postępowaniu upadłościowym, przy czym BFG w decyzji oraz WSA w zaskarżonym wyroku nie dokonali porównania w tym zakresie, uniemożliwiając jednocześnie weryfikację prawdziwości tej tezy (brak wyliczeń i porównania sytuacji, hipotetycznego rozwiązania w obu przypadkach), niemniej jednak fakt, że P. w W. uzyskał dotację w kwocie [...] złotych, która miała mu wyrównać straty wynikające z przejęcia I. S.A., daje przypuszczenia, że decyzja o przymusowej restrukturyzacji była przedwczesna i nieuzasadniona;
e) BFG działając w stosunku do I. S.A. jednocześnie, jako kurator ustanowiony decyzją KNF, oraz jako organ podejmujący najpierw uchwałę, a później decyzję, podejmował od 2018 roku sprzeczne ze sobą działania, w tym zwłaszcza jako kurator blokował możliwość dokapitalizowania I. S.A. poprzez sprzedaż udziałów w M S.A., co jak wynika z decyzji szacowano na uzyskanie ok. [...] złotych, oraz blokowanie planu naprawczego I. S.A. co daje przypuszczenia, że gdyby do tych działań nie doszło, I. S.A. nie podlegałby przymusowej restrukturyzacji; co w konsekwencji oznacza, że WSA naruszając przepisy postępowania procesowego dotyczące oceny i weryfikacji dowodów błędnie uznał, że decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, tym samym doprowadzając do naruszenia zasady praworządności wynikającej z art. 7 kpa, która stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zasady określonej w art. 8 kpa w myśl której, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz zasadę, w myśl której organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w przyjęciu za stan faktyczny (będący podstawą rozstrzygnięcia) w całości ustaleń organu, dokonanych z naruszeniem;
a) art. 66 pkt 1 - 5 ustawy o BFG poprzez błędne uznanie przez WSA, za stanowiskiem zaprezentowanym przez BFG, że cele przymusowej restrukturyzacji określone w wyżej wymienionym artykule zostały osiągnięte wydaniem decyzji przez BFG, w szczególności w zakresie realizacji interesu publicznego, a także minimalizacji zaangażowania środków publicznych oraz ochrony deponentów, inwestorów i ich środków, co w rzeczywistości nie miało miejsca, mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy, w szczególności sytuację obligatariuszy G. w W., którzy zostali całkowicie pominięci, a środki publiczne które zostały zaangażowane nie miały na celu ochrony praw skarżących ani zminimalizowania ich szkody, a polegały jedynie na dekapitalizowaniu podmiotu przejmującego, tak aby bilans aktywów i pasywów po przejęciu przedsiębiorstwa I. S.A. nie wykazywał strat, dodatkowo BFG jako podmiot organizujący przymusową restrukturyzację, od początku tj. już w sierpniu 2018 r. (wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargi), zakładał, że wybrany i preferowany przez BFG instrument przymusowej restrukturyzacji będzie polegał na pozostawieniu w podmiocie w restrukturyzacji ryzyk prawnych związanych z dystrybucja obligacji G. w W., co wynika chociażby ze strony [...] decyzji, w części [...];
b) art. 101 ust. 3 pkt 1-7 ustawy o BFG oraz pkt 13 i 50 preambuły oraz art. 34 lit a, b, g Dyrektywy BRR, poprzez uznanie przez WSA, bez dokonania wnikliwej analizy popartej dowodami i oparciu się w tym zakresie wyłącznie na twierdzeniach BFG zawartych w decyzji, że:
- sytuacja skarżących w przypadku przeprowadzenia przymusowej restrukturyzacji I. S.A. w zakresie dochodzonych przez nich roszczeń związanych z naruszeniami, jakich dopuścił się Bank wobec swoich klientów przy dystrybucji obligacji G. w W., jest bardziej korzystna od sytuacji, w jakiej znaleźliby się obligatariusze (skarżący), niż w sytuacji uruchomienia postępowania upadłościowego;
- przymusowa restrukturyzacja w zakresie zaangażowania funduszy publicznych okazała się mniej dotkliwa niż w przypadku uruchomienia postępowania upadłościowego, bez wyjaśnienia przez WSA, co w jego ocenie oznacza, że dany podmiot (tutaj skarżący) nie znajduje się w gorszej sytuacji faktycznej niż w przypadku upadłości i jak to się odnosi do sytuacji prawnej skarżących - poszkodowanych obligatariuszy G. w W., którzy mieli i mają wytoczone powództwa w sądzie powszechnym, i którym z uwagi na przymusową restrukturyzację uniemożliwiono realnego dochodzenia roszczenia na drodze postępowania sądowego, zaspokojenia roszczeń z majątku Banku, prowadzenia postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego w stosunku do podmiotu w restrukturyzacji;
- art. 6 ust. 5 ustawy o BFG w związku z art. 144 ust. 6 pb poprzez błędne uznanie przez Sąd, że uzasadniona jest kumulacja ról pełnionych w stosunku do I. S.A. przez BFG, któremu powierzono rolę kuratora Banku, nadzorującego plan naprawczy Banku, a jednocześnie posiada ustawowe kompetencje do decydowania o zastosowaniu przymusowej restrukturyzacji, a tym samym nie wpływa na obiektywizm i niezależność działania wspomnianego organu, w sytuacji kiedy niezależność i bezstronność BFG budzi poważne wątpliwości, w szczególności mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy i czynności podejmowane przez BFG w tym czasie (wykluczające się), co ostatecznie powinno mieć wpływ na stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji BFG o przymusowej restrukturyzacji I. S.A. oraz wyłączenia roszczeń obligatariuszy G. w W. z przejęcia przez podmiot przejmujący.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 174 ust. 1 pkt. 2 i art. 176 ust. 1 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię i uznanie przez WSA, że decyzja BFG nie pozbawiła obligatariuszy G. w W. dochodzenia roszczeń na drodze sądowej w stosunku do I. S.A. ani prawa do zaspokojenia swojego roszczenia w drodze egzekucyjnej, pomimo, że wydzielony w drodze restrukturyzacji majątek Banku nie pozwala na realne zaspokojenie roszczeń skierowanych przeciwko Bankowi przez skarżących, a przede wszystkim postanowienia art. 135 ustawy o BFG realnie pozbawiają możliwości obligatariuszy G. w W. zaspokojenia roszczeń nawet już zasądzonych w orzeczeniu sądowym na drodze egzekucyjnej;
2. art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 110 ust. 3 ustawy o BFG w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy o BFG, poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie powyższych zasad: zaufania obywateli do państwa oraz zasady sprawiedliwości społecznej do sytuacji skarżących, w jakiej znaleźli się skarżący na skutek wydanej decyzji przez BFG, oraz przyjęcie za zgodne z prawem działanie tych samych organów państwa, które namawiały obligatariuszy G. w W. do dochodzenia roszczeń, wskazując na możliwości prawne odzyskania zainwestowanych środków wynikające z ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, oraz w tym samym czasie podjęły działania, które to uprawnienie do dochodzenia roszczeń realnie ograniczyły a nawet wykluczyły, biorąc pod uwagę działania podejmowane przez BFG od 2018 roku, do dnia podjęcia decyzji o przymusowej restrukturyzacji na podstawie ustawy o BFG, które to działania w relacji z uprawnieniami wynikającymi z ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, były wewnętrznie sprzeczne i jawią się jako bezprawne działania organów państwowych;
3. art. 101 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o BFG w zw. z art. 66 pkt 1-5 ustawy o BFG, poprzez błędną wykładnię celu przymusowej restrukturyzacji w postaci istnienia interesu publicznego i odniesienie tego celu wyłącznie do utrzymania stabilności finansowej Banku rozumianej wąsko, z pominięciem interesu obligatariuszy G. w W., którzy również są uczestnikami rynku finansowego i których interesy majątkowe winny być uwzględnione w definicji interesu publicznego, mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy, w szczególności bezsporny fakt (WSA w uzasadnieniu wyroku wielokrotnie to podkreśla), że Bank z uwagi na prowadzony model biznesowy i bezprawne działania w zakresie oferowania i sprzedaży swoim klientom obligacji G. w W. (w tym skarżącym) doprowadziło do zagrożenia I. S.A. upadłością, a zatem tym bardziej w interesie publicznym rozumianym szeroko, było zapewnienie ochrony przez instytucje finansowe poszkodowanych działaniem Banku i przeprowadzenie takiego postępowania naprawczego czy upadłościowego, które doprowadziłoby do tego, że interesy poszkodowanych deliktem Banku zostałyby zabezpieczone w stopniu chociażby porównywalnym do innych wierzycieli, z tej samej kategorii wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, których wierzytelności zostały przejęte przez podmiot przejmujący;
4. art. 101 ust. 7 pkt 2 i 3 ustawy o BFG poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez WSA, że przesłanki przymusowej restrukturyzacji zostały spełnione, pomimo, że jak wynika z uzasadnienia decyzji BFG, Bank miał czas do 11 stycznia 2021 r. na podjęcie uzupełniających działań nadzorczych i naprawczych i przedstawienia w tym zakresie swojego stanowiska do KNF, a także poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez WSA, że działania I. S.A. nie pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenia upadłością oraz, że działania wobec I. S.A. konieczne są w interesie publicznym, pomimo, że sytuacja majątkowa Banku ulegała poprawie co wynikało chociażby z faktu, że sądy powszechne odmawiały w postępowaniach sądowych udzielenia zabezpieczenia roszczeń obligatariuszy G. w W. z uwagi na brak interesu prawnego, a co więcej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wydanie decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji leży w interesie publicznym;
5. art. 109 ustawy o BFG, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że ogłoszenie na stronie BFG w dniu 31 grudnia 2020 r. niepełnej informacji w zakresie wydanej przez BFG decyzji z 30 grudnia 2020 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A., w szczególności dla obligatariuszy G. w W., którzy nabyli obligacje za pośrednictwem Banku, a których zobowiązania nie zostały przejęte przez P. w W., była wystarczająca i rzetelna oraz zgodna z wymogami wspomnianego przepisu, w szczególności w zakresie informacji w przedmiocie ich sytuacji faktycznej, prawnej i finansowej, pomimo że ogłoszenie to nie zawierało pełnych danych oraz zawierało informacje wprowadzające skarżących w błąd, w szczególności w zakresie wpływu przymusowej restrukturyzacji na toczące się postępowania sądowe osób poszkodowanych w aferze [...] oraz na przyszłe postępowania sądowe, a także na możliwość realnego dochodzenia roszczeń na drodze egzekucyjnej;
6. art. 112 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o BFG, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez WSA, że udzielenie wparcia z funduszu przymusowej restrukturyzacji w celu pokrycia różnicy między wartością przejmowanych zobowiązań i wartością przejmowanych praw majątkowych I. S.A., przy jednoczesnym wyłączeniu z przejęcia wierzytelności wynikających ze sprzedaży obligacji G. w W., spełnia cel przymusowej restrukturyzacji i jest społecznie sprawiedliwie, pomimo, że narusza to konstytucyjne zasady zaufania obywatela do państwa i działania organów w interesie społecznym.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie wydania decyzji BFG z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie odnoszącym się bezpośrednio do naruszonego interesu prawnego skarżących tj. w którym zobowiązania i roszczenia klientów w stosunku do I. S.A. związane z dystrybucją, sprzedażą i oferowaniem obligacji G. w W. i nieprawidłowości z tym związanych przez I. S.A. nie zostały przejęte przez podmiot przejmujący tj. P. w W.; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania; zasądzenie od BFG zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, o przeprowadzenie rozprawy oraz o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości UE pytań prejudycjalnych.
43. A. P., T. Z.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 43., zaskarżając wyrok w całości, zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) art. 101 ust. 7 i 10 oraz art. 66 ust. 1 ustawy o BFG poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie wynikające z niewłaściwej implementacji przepisów Dyrektywy BRR;
b) art. 101 ust. 7 i 10, 102 i 103 oraz art. 66 ustawy o BFG poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że istniały przesłanki wydania decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji w stosunku do I. S.A., podczas gdy analiza sytuacji ekonomicznej Banku przed restrukturyzacją wskazywała, że możliwe są działania pozwalające usunąć zagrożenie upadłością, wybrane instrumenty restrukturyzacji są niewłaściwe, a nadto przymusowa restrukturyzacja nie była konieczna w interesie publicznym;
c) art. 174 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ właściwie zastosował wskazaną normę prawną, podczas gdy dokonano restrukturyzacji stanowiącej ingerencję w prawo własności w sposób niezapewniający poszanowania praw skarżących,
d) art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę zaufania obywatela do państwa, w szczególności poprzez nagłe, nieuzasadnione i arbitralne pozbawienie części obywateli realnej możliwości zaspokojenia swoich roszczeń,
e) art. 21 ust. 1, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji sprzecznej z zasadą ochrony własności oraz równej dla wszystkich ochrony prawnej własności, w szczególności poprzez brak ochrony wierzytelności przysługujących obligatariuszom G. w W. od podmiotu restrukturyzowanego, podczas gdy ochronie nie podlegają chociażby wierzytelności klientów I. S.A., które zostały w całości przejęte przez P. w W.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczyli o zrzeczeniu się rozprawy.
45. J.A.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 45., zaskarżono wyrok w całości, zarzucając:
1) Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
a) naruszenie art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR, poprzez jego niezastosowanie, gdyż zastosowano wadliwie zaimplementowany art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG w sytuacji, gdy normy krajowe i europejskie stanowią znacząco istotne rozróżnienie w kwestii ram czasowych;
b) naruszenie art. 32 ust. 1 lit. c w związku z art. 32 ust. 5 oraz art. 31 ust. 2 lit. b powołanej powyżej Dyrektywy BRR poprzez jego niezastosowanie, gdyż zastosowano wadliwie zaimplementowany z art. 101 ust. 7 pkt 3 w związku z art. 101 ust. 10 w związku z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG w sytuacji, gdy normy krajowe i europejskie stanowią znacząco istotne rozróżnienie pomiędzy definicją interesu publicznego.
2) Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. naruszenie art. 267 TFUE w związku z art. 32 ust. 1 lit. b Dyrektywy BRR w związku z art. 101 ust. 7 pkt 2 ustawy o BFG poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja w tej kwestii była niezbędna do wydania wyroku;
2. naruszenie art. 267 TFUE w związku z art. 32 ust. 1 lit. c, art. 32 ust. 5 i art. 31 ust. 2 lit. b Dyrektywy BRR oraz w związku z art. 101 ust. 7 pkt 3 i art. 101 ust. 10 w związku z art. 66 pkt. 1 ustawy o BFG poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja w tej kwestii była niezbędna do wydania wyroku;
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
46. A. J. i inni (15 podmiotów, wymienionych w komparycji wyroku NSA)
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 2 pkt 4 ppsa, skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 46., zarzucili:
I. nieważność postępowania z uwagi na sprzeczność z przepisami prawa składu sądu (art 183 § 2 pkt 4 ppsa), bowiem w składzie WSA w niniejszej sprawie brały udział osoby powołane na urząd sędziego WSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 106 § 5 ppsa w związku z art 233 § 1 kpc, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz ich dowolnej oceny, polegającej na:
a. dowolnym ustaleniu, że wobec sytuacji osób, których wierzytelności powstały na skutek czynów niedozwolonych związanych z dystrybucją przez I. S.A. obligacji G. w W., nie byłaby lepsza, gdyby organ nie wydał zaskarżonej decyzji, a wobec Banku przeprowadzono by postępowanie upadłościowe;
b. sprzecznym z zasadami logicznego rozumowania, że wyłączenie z przejęcia przez podmiot przejmujący przedsiębiorstwa I. S.A. części wierzytelności, jest zgodne z interesem publicznym, bowiem istotą postępowania restrukturyzacyjnego jest to, że podmioty trzecie ponoszą negatywne skutki finansowe, w sytuacji, gdy na gruncie niniejszej sprawy sprzeczność decyzji organu z przepisami prawa wynika nie z tego, że podmioty trzecie ponoszą negatywne konsekwencje finansowe decyzji, lecz z faktu, iż owe negatywne skutki finansowe zaskarżonej decyzji zostały przeniesione w całości tylko na niewielką część wierzycieli, którzy w większości są osobami fizycznymi, a zatem podmiotami słabszymi, a pozostali wierzyciele nie ponoszą negatywnych skutków ekonomicznych, bowiem ich wierzytelności będą zaspokojone przez podmiot przejmujący; czego skutkiem było naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1) art. 101 ust. 7, ust. 10 i ust. 12 ustawy o BFG w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skarg na decyzję organu w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wyłączająca z przejęcia części zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji, była sprzeczna z interesem publicznym oraz naruszała zasadę równości wobec prawa, zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego;
2) art. 110 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 174 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 66 pkt 1 i 5 ustawy o BFG w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi na decyzję organu w sytuacji, gdy zastosowane instrumenty postępowania restrukturyzacyjnego były sprzeczne z celami postępowania o przymusowej restrukturyzacji w zakresie wyłączenia z przejęcia części zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji, co doprowadziło do naruszenia zasady równości wobec prawa, sprawiedliwości społecznej oraz zasady uwzględniania interesu społecznego
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy.
47. J. P.
Skarżąca kasacyjnie w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 47. zaskarżyła wyrok w całości, wskazując na podstawy kasacyjne w postaci naruszenia:
I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 101 ust. 1-2 oraz ust. 7 pkt 1-3 ustawy, bowiem: BFG nie może wydać wobec podmiotu decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji i jednocześnie decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, bowiem posłużenie się spójnikiem "albo" oznacza alternatywą rozłączną i prawo do wydania tylko jednego rodzaju decyzji; oraz nie wystąpiły łącznie przesłanki umożliwiające wydanie decyzji, to znaczy:
- okoliczności dotyczące Banku wskazują, że możliwe działania pozwolą usunąć zagrożenie upadłością we właściwym czasie, zwłaszcza że aktualny stan Banku - w perspektywie lat 2018-2020 (do grudnia 2020 r.) ulegał poprawie, pomimo że zarówno KNF oraz BFG, w sposób nieuzasadniony, odrzucały kolejne plany naprawcze proponowane przez Bank;
- działania względem I. S.A. nie są w interesie publicznym z uwagi na to, że stan I. S.A. ulegał poprawie, zaś od 2018 r. nie były podejmowane tego rodzaju środki, a nadto działaniem w interesie publicznym nie może być podejmowanie działań, które doprowadzą do tego, że podmioty zobowiązane do wnoszenia do BFG opłat (banki) poniosą niższe koszty niż w przypadku braku wdrożenia przymusowej restrukturyzacji;
- BFG nie może wydać decyzji o przejęciu przedsiębiorstwa i równoczesnym wydzieleniu części zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji o czym świadczy treść art. 110 ust. 1 i 2 ustawy, tym samym wydzielanie zobowiązań podmiotu w postaci odpowiedzialności związanej z dystrybucją obligacji G. w W. w restrukturyzacji jest bezpodstawne, gdyż ustawa nie dopuszcza takiej możliwości; W sytuacji przejęcia przez podmiot przejmujący na podstawie art. 174 ust. 1 pkt. 1 ustawy o BFG przedsiębiorstwa I. S.A. nie ma możliwości określenia zgodnie z pkt. 2 "wybranych albo wszystkich praw majątkowych lub wybranych albo wszystkich zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji", które owemu przejęciu nie będą podlegać. Przepis nie pozwala na przejęcie części przedsiębiorstwa, a tym de facto byłoby takie wydzielenie. Potwierdza to treść art. 110 ust. 1 ustawy o BFG.
2. prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 66 pkt 1 i 5, art. 110 ust. 1 pkt 1, art. 110 ust. 2 oraz art. 110 ust. 3 pkt 1, 2, 3 i 6 ustawy oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wybraniu niewłaściwego instrumentu przymusowej restrukturyzacji, to znaczy wdrożeniu rozwiązania polegającego na przejęciu przedsiębiorstwa I. S.A. przez P. w W., lecz jedynie z wybranymi prawami majątkowymi oraz wybranymi zobowiązaniami Banku;
3. postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 175 ust. 7 zdanie 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia wymaganych przez ten przepis konsultacji z Prezesem UOKiK;
4. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 112 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku przyjęcia rozwiązania połączonego z udzieleniem gwarancji (pkt 1) lub dotacji (pkt 2) w celu przejęcia przez P. w W. również zobowiązań wyłączanych z przejęcia, określonych w ofercie złożonej przez P. w W. oraz w kwestionowanej decyzji;
5. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 137 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nienależyte przygotowanie oszacowania, polegające na wadliwym określeniu pasywów I. S.A., wymijającym z błędnego przedstawienia rezerw (ich wysokości), wpływających na stan pasywów a w konsekwencji podjęcie decyzji o zastosowaniu instrumentu przymusowej restrukturyzacji;
6. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 178 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak zapewnienia przy wyborze podmiotu przejmującego - P. w W. - zasad otwartości, transparentności oraz wyboru podmiotu oferującego najkorzystniejsze z punktu widzenia celów przymusowej restrukturyzacji warunki przejęcia w danych warunkach rynkowych.
7. Niezastosowanie art. 174 ust. 5 ustawy o BFG. Podmiot przejmujący jest zobowiązany zapłacić wynagrodzenie za przejmowane przedsiębiorstwo, prawa majątkowe łub prawa udziałowe. Zaplata może nastąpić w szczególności przez przejęcie zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji odpowiadających wartości przejmowanych: przedsiębiorstwa, praw majątkowych, praw udziałowych lub przez rozliczenie pieniężne. Mając na uwadze charakter odpowiedzialności I. S.A. z tytułu sprzedaży swoim własnym klientom obligacji G. w W. w restrukturyzacji zasadne jest podjąć decyzje o przejęciu przez P. w W. odpowiedzialności za te sprawy sądowe w toku których zostanie potwierdzona odpowiedniości [...] za sprzedaż ww. obligacji. Sam KNF pomimo potwierdzenia naruszenia art. 178 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i wpisania Banku na listę ostrzeżeń publicznych KNF są ustalenia dotyczące czynności wykonywanych przez Bank w łatach 2016 - 2018 w zakresie aktywności na rynku kapitałowym bez posiadania odpowiednich zezwoleń KNF. Odnosi się to do procesu oferowania instrumentów finansowych - w okresie co najmniej od sierpnia 2016 r. do października 2017 r. oraz doradztwa inwestycyjnego - w okresie co najmniej od września 2016 r. do marca 2018 r.
8. Naruszenie treści art. 190 ustawy o BFG. Zgodnie z art. 190 ustawy o BFG jeżeli ustalona zgodnie z art. 137 ust. 2 i 3 wartość przenoszonych praw majątkowych przekracza wartość przenoszonych zobowiązań, przeniesienie następuje za wynagrodzeniem, w wysokości różnicy wartości przenoszonych praw majątkowych nad wartością przenoszonych zobowiązań. Jak wynika z doniesień prasowych przejmujący część praw majątkowych Banku, P. w W. twierdzi, że przejęcie wygeneruje ok [...] złotych zysku.
9. Naruszenie treści art. 110 ust. 3 pkt. 3 ustawy o BFG. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 110 ust. 3 pkt. 3 ustawy o BFG celem przymusowej restrukturyzacji jest zasada pokrywania strat podmiotu w restrukturyzacji w pierwszej kolejności przez właścicieli praw udziałowych. Skarżąca jest konsumentem, który dochodzi od I. S.A. odpowiedzialności m.in. z powodu bezprawnego oferowania obligacji G. w W. w restrukturyzacji.
"Z uwagi na to, że skarżąca nie miała dostępu do materiałów tworzonych przez podmioty uczestniczące w procedurze poprzedzającej wydanie decyzji, zwłaszcza: opinii Komisji Nadzoru Finansowego (art. 101 ust. 11 ustawy) przekazana w piśmie z 28 grudnia 2020 r.; zgody Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (art. 14 ust. 2 Ustawy) na wydanie decyzji; inne wykorzystane w toku postępowania akty, zostały przygotowane, sporządzone i podpisane przez upoważnione do tego osoby oraz czy w aktach sprawy dotyczącej decyzji znajdują się dokumenty (np. upoważnienia), z których wynika, że osoby przygotowujące, sporządzające i podpisujące wskazane dokumenty są upoważnione do wykonywania tych (każdej z tych) czynności. [podstawa: art. 133 § 1 ppsa, art. 134 ppsa wyznaczające zakres kognicji sądu administracyjnego]."
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej i zmianę wyroku i stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa; ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
V. Stanowisko Bankowego Funduszu Gwarancyjnego
W odpowiedziach na skargi kasacyjne (31 odpowiedzi, które obejmują wszystkie 48 skarg kasacyjnych), BFG wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej R. w W. w całości, z uwagi na fakt, iż nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach – jako bezzasadnej, oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pozostałych podmiotów i odrzucenie ich skarg w całości, z uwagi na brak naruszonego interesu prawnego legitymującego te podmioty do wniesienia skargi, i z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, iż podmioty te posiadają interes prawny, o oddalenie skarg kasacyjnych jako bezzasadnych. Wniósł także o oddalenie wniosków o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skarg kasacyjnych, o oddalenie wniosków o wystąpienie do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi, o oddalenie wniosków o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym i zawieszenie postępowania oraz o wydanie, na podstawie art. 96 § 1 ppsa, z urzędu zarządzenia w sprawie odbycia całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych ze względu na fakt, iż publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu, w szczególności stabilności systemu finansowego; ewentualnie, z ostrożności procesowej, o wydanie, na podstawie art. 96 § 2 ppsa, zarządzenia o odbyciu całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych z uwagi na fakt, iż mogą zostać ujawnione informacje stanowiące tajemnicę zawodową.
BFG wskazał, że zaskarżona decyzja bezpośrednio kształtuje tylko sytuację prawną Banku. Decyzja nie dotyczy bezpośrednio akcjonariuszy Banku. Podkreślił, że wierzyciel i właściciel (akcjonariusz) korzysta z odrębnych możliwości dochodzenia wyrównania strat w postaci roszczenia uzupełniającego do Funduszu (art. 242 ust. 1 ustawy o BFG). W ocenie BFG skarżący mylą własny indywidualny interes faktyczny związany ze swoim majątkiem z ustawową przesłanką interesu publicznego określoną w ustawie o BFG.
Zdaniem BFG trafne jest stanowisko WSA, że działania organu były prawidłowe, a przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że nie było możliwe w takim samym stopniu w ramach sprawowanego nadzoru lub postępowania upadłościowego osiągnięcie celów określonych w art. 66 ustawy o BFG. Bank był zagrożony upadłością, a jednocześnie brak było przesłanek wskazujących, że możliwe do podjęcia działania nadzorcze lub działania tego podmiotu pozwoliłyby we właściwym czasie usunąć to zagrożenie.
VI. Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich
Pismem z 11 kwietnia 2022 r. udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej jako "RPO"), wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionych skarg.
Wskazał, że wszczęcie przymusowej restrukturyzacji Banku to jedna z wielu decyzji podejmowanych przez organy państwa w związku z tzw. aferą [...]. Krąg poszkodowanych w związku z dystrybucją obligacji obejmuje ponad 9 tysięcy osób, a sprawa wzbudza ogromne zainteresowanie społeczne. Biorąc to pod uwagę, jak również sytuację poszkodowanych, do powstania której przyczyniły się instytucje państwowe, każde postępowanie sądowe dotyczące tej afery powinno być prowadzone z zachowaniem najwyższych standardów staranności i transparentności, w pełni realizując prawo poszkodowanych do skutecznej obrony swoich praw. Jest to ważne również w kontekście zapewnienia legitymizacji sądów, pełniących funkcje kontrolne wobec władzy ustawodawczej.
Zdaniem RPO, WSA prowadził postępowanie w sposób, który w wielu aspektach ograniczył możliwość skutecznej ochrony swoich praw przez poszkodowanych.
Po pierwsze, WSA nie rozpatrzył wniosku o rozpatrzenie sprawy na rozprawie i rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa w zw. z art. 15 zzs⁴ ustawy covidowej.
Po drugie, obligatariusze zarzucają WSA pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżących z uwagi na brak możliwości zapoznania się przez nich z całością materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności z pełną treścią decyzji BFG z dnia 30 grudnia 2020 r.
Po trzecie, WSA odrzucił większość wniosków dowodowych wniesionych przez skarżących.
Zdaniem RPO, nagromadzenie elementów ograniczających możliwość skutecznej ochrony (w szczególności na tle charakteru sprawy) może prowadzić do wniosku, że WSA przekroczył zasady proporcjonalności, jeśli chodzi o konieczność zachowania rzetelnego postępowania sądowego.
VII. Pisma procesowe stron
W piśmie z 12 maja 2025 r., uzupełnionym pismem z 16 maja 2025 r., pełnomocnicy skarżących kasacyjnie oznaczonych numerami: 1., 2., 3. i 4. w nawiązaniu do wydania przez Rzecznika Generalnego opinii z 13 czerwca 2024 r. w sprawie C-118/23; wydania przez Trybunał Sprawiedliwości UE wyroku z 12 grudnia 2024 r. w sprawie C-118/23; wydania przez WSA wyroku z 29 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2964/22 przytoczyli nowe (szersze) uzasadnienie podstaw kasacyjnych i oświadczyli, że w całości podtrzymują skargi kasacyjne oraz zawarte w nich wnioski (w tym wnioski dowodowe), a także wnieśli o przyjęcie wskazanego pisma w poczet materiału sprawy. Ponadto wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów dołączonych do pisma na fakty wskazane w poszczególnych ustępach jego uzasadnienia.
W uzupełnieniu zarzutów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania (postępowania administracyjnego), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 i w zw. z art. 66 pkt 1 ustawy o BFG oraz w zw. z art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR polegające na zaakceptowaniu przez WSA faktu prowadzenia przez organ postępowania i wydania decyzji w warunkach konfliktu interesu pomiędzy funkcją gwaranta depozytów bankowych i funkcją organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z pominięciem konieczności identyfikacji, następnie uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. wierzycieli Banku (których wierzytelności pozostaną niespłacone w wyniku wydania decyzji) i akcjonariuszy Banku (których akcje zostały umorzone na mocy decyzji), co doprowadziło do nadania prymatu interesowi związanemu z wykonywaniem funkcji gwaranta depozytów i nadania prymatu interesom sektora bankowego, z którego organ, w drodze wydania decyzji, zdjął ryzyko zapłaty dodatkowych składek do funduszy BFG (które to ryzyko byłoby ograniczone, gdyby nie działania organu jako kuratora) i tym samym do naruszenia zasady bezstronności;
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa zarzucono nieważność zaskarżonej decyzji poprzez oddalenie skarg na decyzję w sytuacji wydania jej przez organ z naruszeniem właściwości, wynikającym z naruszenia art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR, polegającego na nieustanowieniu odpowiednich uzgodnień strukturalnych dla zagwarantowania operacyjnej niezależności i uniknięcia konfliktu interesów pomiędzy funkcją gwaranta depozytów bankowych i funkcją kuratora (tymczasowego administratora w rozumieniu art. 29 Dyrektywy BRR) oraz funkcją organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, co w konsekwencji skutkowało utratą kompetencji szczególnej do sprawowania przez organ funkcji organu ds. przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
W odniesieniu do ww. zarzutów skarżący podtrzymali zawarty w skargach na decyzję wniosek o stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (odpowiednio na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG i art. 145 § 2 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG).
W piśmie z 17 maja 2025 r., pełnomocnik BFG w odpowiedzi na wyżej powołane pismo z 12 maja 2025 r., wniósł o oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do pisma oraz podtrzymał dotychczasową argumentację i wskazał, że pismo procesowe z 12 maja 2025 r. stanowi niedopuszczalną z punktu widzenia prawnego próbę przytoczenia nowych podstaw kasacyjnych. Ponadto wykazywanie wadliwości działania WSA wydającego zaskarżony wyrok poprzez zestawienie tego orzeczenia z ustaleniami poczynionymi przez WSA w Warszawie w wyroku z 29 stycznia 2025 r. (VI SA/Wa 2964/22) obarczone jest błędem, gdyż wyrok ten nie jest prawomocny, a w polskim systemie prawa nie mamy do czynienia z systemem prawa precedensowego.
VIII. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kontroli instancyjnej został poddany wyrok, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi R. w W. oraz pozostałych skarżących na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji I. S.A. w Warszawie.
Dla przejrzystości motywów pisemnych orzeczenia odnoszącego się do 48 skarg kasacyjnych wniesionych przez kilkuset skarżących kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny w dalszej części uzasadnienia, wskazując skarżących kasacyjnie, posłużył się numerami skarg kasacyjnych, które są zgodne z numeracją przypisaną im w komparycji wyroku. Z tego samego względu, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny części zarzutów skarg kasacyjnych wspólnie, w takim zakresie, w jakim mogły być one rozpoznane łącznie ze względu na ich treść i wnioski stawiane przez strony wnoszące skargi kasacyjne.
IX. Legitymacja procesowa
W punkcie wyjścia i zarazem w nawiązaniu do zawartych w odpowiedziach na skargi kasacyjne wniosków BFG o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie odnoszącym się do skarg wniesionych przez wszystkie inne podmioty niż R. w W. oraz o odrzucenie tych skarg z uwagi – jak najogólniej rzecz ujmując wynika z argumentacji prezentowanej w uzasadnieniach tych wniosków – na brak występowania po stronie tych podmiotów legitymacji skargowej, a co za tym idzie z uwagi na brak skutecznego zainicjowania tymi skargami postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji w sprawie kontroli legalności zaskarżonej decyzji o przymusowej restrukturyzacji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wnioski te nie są uzasadnione, a to oznacza brak podstaw do zastosowania art. 189 ppsa.
Rozpoznając istnienie interesu prawnego w sprawach ze skarg na decyzje, o których jest mowa w art. 101 ust. 7 – 9 i art. 102 ust. 1 i ust. 4 ustawy o BFG nie można bowiem tracić z pola widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 50 ppsa – z którego wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1) oraz, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2) – oraz relacji, w jakiej pozostaje do art. 28 kpa – który stanowi z kolei, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zestawiając treść oraz funkcje tych przepisów nie bez uzasadnionych podstaw podkreśla się, że pojęcia (kategorie) "interesu", którymi ustawodawca operuje na gruncie art. 28 kpa oraz art. 50 § 1 ppsa, nie są tożsame.
Jeżeli bowiem – jak się akcentuje – interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego posiada zarówno: 1) strona, która brała udział w postępowaniu administracyjnym w oparciu o interes prawny wywodzony z prawa materialnego, jak i 2) podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, jak i 3) podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego, a także 4) podmiot, który błędnie uznał, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego (zob. H. Knysiak – Sudyka, t. 1 art. 50 ppsa, w: Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, WKP 2021, Lex), to wobec takiego właśnie podejścia do rozumienia art. 50 ppsa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czyli z obiektywnym porządkiem prawnym, a w konsekwencji wniosek, że o istnieniu legitymacji nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz – co należy stanowczo podkreślić – interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności lub stanu bezczynności z obiektywnym stanem prawnym, co ma jednocześnie tę konsekwencję, że w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa skarżący musi posiadać interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej (zob. T. Woś w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministarcyjne, Warszawa 2004, s. 122 – 123; A. Kabat art. 50 ppsa. t. 4, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).
O istnieniu wskazanego związku – uzasadniającego istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa – można i należy zaś wnioskować na tej podstawie, że skarga dotyczy "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej oraz indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (zob. T. Woś, art. 50 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WKP 2016, Lex oraz przywołane tam orzecznictwo), co innymi słowy oznacza, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (zob. A. Kabat, op. cit.).
Co przy tym nie mniej istotne z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii, interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 ppsa, gdy chodzi o jego źródło, ma – w zdecydowanej i przeważającej większości spraw – charakter materialnoprawny, co oznacza, że zasadniczo – a tym samym nie wyłącznie, o czym decyduje przedmiot sprawy, o czym mowa dalej – jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, a więc na takiej normie prawnej, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (np. decyzji lub postanowienia) lub też podjęcia określonego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ppsa. W tej zaś mierze trzeba podnieść, że skoro miarodajne znaczenie z punktu widzenia źródła rekonstrukcji interesu prawnego do wniesienia skargi "we własnej sprawie" ma przedmiot sprawy – a co za tym idzie, przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w decyzji – to za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że interes prawny w omawianym jego rozumieniu może być oparty nie dość, że na normach administracyjnego prawa materialnego – co jest zasadą – lecz również na materialnoprawnych normach prawa cywilnego, w tym zwłaszcza prawa własności oraz innych prawach majątkowych (w tym wynikających ze stosunków zobowiązaniowych), które podlegają ochronie prawnej (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i które mogą doznać uszczerbku, czy też ograniczenia w związku z działaniem administracji publicznej materializującym się w konkretnym rozstrzygnięciu, co wobec właśnie przedmiotu tego rozstrzygnięcia powoduje, że istnieje związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej.
Interes prawny musi więc wynikać z przepisów prawa materialnego – administracyjnego, jak również cywilnego – i rekonstruowanych z nich konkretnych norm prawnych, albowiem to one są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. np. wyrok TK z 16 września 2008 r. w sprawie o sygn. akt SK 76/06), co oznacza, że kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem (zob. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3087/19; ten, jak i niżej wskazane orzeczenia dostępne w CBOSA).
W korespondencji do przedstawionych argumentów – i zarazem w opozycji do stanowiska BFG – trzeba więc stwierdzić, że jakkolwiek istotnie przepis art. 103 ust. 2 ustawy o BFG stanowi, że stroną postępowania w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji jest podmiot, o którym mowa w art. 101 ust. 7 - 9 i art. 102 ust. 1 i 4, zaś ze zdania pierwszego ust. 5 tego artykułu wynika, że od decyzji wymienionych w art. 101 ust. 7-9 i art. 102 ust. 1 i 4 wskazanej ustawy, to rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi, to jednak nie można tracić z pola widzenia znaczenia konsekwencji wynikających ze zdania drugiego ust. 5 art. 103, a mianowicie, że uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją.
Jakkolwiek faktem jest, że z konwencji językowej, którą na gruncie zdania drugiego ust. 5 art. 103 wymienionej ustawy operuje ustawodawca – "uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją" – wynika, że istotne znaczenia na jego gruncie ma naruszenie interesu prawnego – a co za tym idzie, wykazanie przez wnoszącego skargę istnienia tego rodzaju relacji, a mianowicie, istnienia wynikającego z określonego przepisu prawa materialnego konkretnego interesu prawnego (w postaci konkretnego prawa podmiotowego o charakterze prywatnoprawnym lub publicznoprawnym), który miałby podlegać ochronie w związku z jego naruszeniem – co prowadzi do wniosku o kwalifikowanym warunku legitymacji skargowej innego podmiotu niż rada nadzorcza restrukturyzowanego banku do wniesienia skargi na decyzję, o której jest mowa w art. 101 ust. 7-9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy o BFG, to jednak właśnie z uwagi na przedmiot tej decyzji oraz jej bezpośredniego adresata, a w tym kontekście wobec normatywnego źródła relacji w jakiej przedmiot oraz adresat tej decyzji pozostają do innych podmiotów, trzeba stwierdzić, że rekonstruowanie interesu prawnego naruszonego wymienioną decyzją nie może ograniczać się wyłącznie do norm materialnego prawa administracyjnego. Siłą rzeczy musi bowiem uwzględniać w koniecznym zakresie znaczenie konsekwencji wynikających z materialnych norm prawa cywilnego, co – wobec przedmiotu decyzji podejmowanej w sprawie restrukturyzacji banku – znajduje swoje uzasadnienie w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, z którego wynika, że prawo własności oraz inne prawa majątkowe podlegają ochronie prawnej.
Podkreślając w związku z powyższym, że art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG pozostaje w ścisłym funkcjonalnym związku z zasadą wyrażoną w art. 64 ust. 2 ustawy zasadniczej, trzeba stwierdzić, że koresponduje również z Dyrektywą BRR.
Z jej art. 85 ust. 3 wynika, że państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia, aby każda osoba, której dotyczy decyzja o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, miała prawo odwołać się od tej decyzji, a ponadto, że złożenie odwołania nie prowadzi do zawieszenia skutków zaskarżonej decyzji (ust. 4a) oraz, że decyzja organu do spraw restrukturyzacji jest egzekwowana ze skutkiem natychmiastowym oraz skutkuje wzruszalnym domniemaniem, że zawieszenie jej wykonania byłoby sprzeczne z interesem publicznym (ust. 4b), co na gruncie regulacji krajowej znajduje swoje odzwierciedlenie w przywołanych już powyżej przepisach art. 103 ustawy o BFG.
Wobec istoty oraz funkcji postępowania w sprawie zastosowania środka w zakresie zarządzania kryzysowego, a co za tym idzie, wobec treści i funkcji art. 85 ust. 3 Dyrektywy BRR, nie może więc budzić wątpliwości zasadność rozwiązania prawnego, z którego na gruncie prawa krajowego wynika, że przyznając prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję, o której jest mowa w art. 101 ust. 7 - 9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy o BFG każdemu, kogo interes prawny został naruszony tą decyzją, do zbioru uprawnionych do wniesienia skargi na tę decyzję – niezależnie od rady nadzorczej restrukturyzowanego banku – włączono również podmioty, które nie brały i nie mogły brać udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym tą decyzją, i którego stroną jest wyłącznie podmiot, o którym jest mowa w ust. 2 art. 103 wymienionej ustawy.
Przepis art. 103 ust. 5 zdanie drugie ustawy o BFG stanowi bowiem – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – wypełnienie zobowiązania nałożonego na państwo członkowskie w art. 85 ust. 3 Dyrektywy BRR, który – co należy ponownie podkreślić – przyznaje prawo odwołania od decyzji o zastosowaniu środka w zakresie zarządzenia kryzysowego każdej osobie, której dotyczy decyzja.
Jakkolwiek więc decyzja o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji dotyczy podmiotu restrukturyzowanego, to jednak – a to wobec jej przedmiotu oraz jej bezpośredniego adresata, a ponadto wobec źródła relacji w jakiej przedmiot oraz adresat tej decyzji pozostają do innych podmiotów, o czym była mowa powyżej – z całą pewnością kształtuje również sytuację prawną posiadaczy akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzycieli tego banku.
Wniosek ten należy uznać za tym bardziej uzasadniony, gdy w zakresie odnoszącym się do rekonstruowania pojęcia "każdej osoby, której dotyczy decyzja o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego", w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów, odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z funkcji oraz treści postanowień Dyrektywy BRR, w również – jeżeli nie zwłaszcza – jej celów. Jakkolwiek – co oczywiste i wynika z art. 31 ust. 2 Dyrektywy BRR – cele te zostały zdeterminowane potrzebą podejmowania działań w interesie publicznym, to jednak z poszanowaniem poszczególnych interesów indywidualnych.
Zwłaszcza, że z motywu 13 wprowadzenia do wymienionej Dyrektywy wynika, że stosowanie przewidzianych w niej instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz wykonywanie określonych w niej uprawnień w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji może stanowić ingerencję w prawa akcjonariuszy i wierzycieli. W szczególności uprawnienie organów do przeniesienia akcji bądź całości lub części aktywów instytucji na rzecz prywatnego nabywcy bez zgody akcjonariuszy stanowi ingerencję w prawa własności akcjonariuszy. Ponadto uprawnienie do podjęcia decyzji, które zobowiązania – w świetle celów zapewnienia ciągłości usług i uniknięcia negatywnego wpływu na stabilność finansową – należy przenieść poza instytucję będącą na progu upadłości, może naruszać zasadę równego traktowania wierzycieli. W związku z tym restrukturyzację i uporządkowaną likwidację powinno się przeprowadzać jedynie, gdy jest to niezbędne z punktu widzenia interesu publicznego, a jakakolwiek ingerencja w prawa akcjonariuszy i wierzycieli wynikające z tego działania powinny być zgodne z KPP.
Z kolei, w motywie 49 stwierdzono, że ograniczenia praw akcjonariuszy i wierzycieli powinny być zgodne z art. 52 KPP. Instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji powinny być zatem stosowane wyłącznie w odniesieniu do tych instytucji, będących na progu upadłości lub zagrożonych upadłością, i wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne do osiągnięcia celu stabilności finansowej leżącego w interesie ogólnym. Ponadto, przy zastosowaniu środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz wykonywaniu uprawnień w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji należy brać pod uwagę zasadę proporcjonalności i szczególne cechy formy prawnej danej instytucji.
Zgodnie zaś z motywem 50 Dyrektywy, ingerencja w prawa własności nie powinna być nieproporcjonalna. Zainteresowani wierzyciele i zainteresowani akcjonariusze nie powinni ponieść większych strat niż te, które ponieśliby, jeśli instytucja zostałaby zlikwidowana w momencie podjęcia decyzji o uruchomieniu procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Co nie mniej istotne w omawianym zakresie, zgodnie z motywem 130, Dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z prawami, wolnościami i zasadami uznanymi w szczególności w KPP, a zwłaszcza prawem własności, prawem do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu oraz prawem do obrony – z art. 52 ust. 1 KPP wynika zaś, że wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności.
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że prawodawca unijny nie bez uzasadnionych podstaw założył, że decyzja o przyjęciu środka zarządzania kryzysowego (przymusowej restrukturyzacji) może ingerować w prawa akcjonariuszy i wierzycieli, co rodziło potrzebę ustanowienia szczegółowych zasad tej ingerencji – m.in. równego traktowania i proporcjonalności – w zgodzie z KPP oraz przyjęcia, że restrukturyzacja podmiotu jest dopuszczalna jedynie w ściśle określonych (wyjątkowych, nadzwyczajnych) sytuacjach, a zastosowanie tego środka jest w interesie publicznym.
Tylko wówczas więc, gdy spełnione są przesłanki zastosowania wymienionego instrumentu prawnego, dopuszczalna jest – przy zachowaniu zasad ustanowionych w Dyrektywie BRR – ingerencja w prawo własności i w sytuację prawną posiadaczy akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzycieli tego banku.
W świetle powyższego nie powinno więc budzić żadnych wątpliwości, że osoby, których prawa zostały ograniczone decyzją o przyjęciu środka zarządzania kryzysowego, są osobami, których dotyczy decyzja, o której jest mowa w art. 85 ust. 3 Dyrektywy BRR.
Zwłaszcza, że formułowane w tej mierze wnioski korespondują również ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości UE zawartym w wyroku w sprawie o sygn. C-118/23.
W odpowiedzi na pytania prejudycjalne WSA w zakresie odnoszącym się do ustalenia, czy prawo każdej osoby, której interes prawny został naruszony przez sporną decyzję, do wniesienia skargi do sądu administracyjnego stanowi skuteczny środek prawny zgodny z art. 85 ust. 2 i 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm., dalej jako "TUE") i art. 47 KPP, w punkcie 70 wymienionego wyroku Trybunał stwierdził, że "Odnosząc się do kryterium dotyczącego znaczenia sporu dla osób, których dotyczą decyzje krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o przyjęciu środków w zakresie zarządzania kryzysowego, a mianowicie odnośnych instytucji lub podmiotów, ich akcjonariuszy, ich wierzycieli i wszystkich innych osób trzecich, których mogły dotyczyć te decyzje, ocena rozsądnego charakteru terminu na wydanie orzeczenia w ramach kontroli, o której mowa we wspomnianym art. 85 ust. 3, zależy w szczególności od konieczności jak najszybszego spełnienia podstawowego wymogu pewności prawa w odniesieniu do wszystkich tych osób, ponieważ środki te dotyczą decyzji nadzwyczajnych, które mają charakter odstępstwa i wywołują znaczne konsekwencje i które, jak podkreślono w szczególności w motywie 92 dyrektywy 2014/59, powinny być podejmowane w trybie pilnym, biorąc pod uwagę wagę zagrożeń, którym mają przeciwdziałać.", zaś w jego punkcie 99, że "Gdyby zaś podmiot prawa, którego dotyczy decyzja krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o przyjęciu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, został pozbawiony prawa do uzyskania rozstrzygnięcia w drodze wyroku z uzasadnieniem w przedmiocie środka odwoławczego przewidzianego w art. 85 ust. 3 dyrektywy 2014/59, który skutecznie wniósł, doszłoby do naruszenia istoty jego prawa do skutecznego środka prawnego."
W konsekwencji, w odpowiedzi na pytanie pierwsze Trybunał stwierdził, że "[...] art. 85 ust. 3 dyrektywy 2014/59 w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy do sądu krajowego wniesiono większą liczbę skarg na decyzję krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o przyjęciu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, z których jedna została wniesiona przez organ instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, oddalenie tylko tej jednej skargi jako bezzasadnej nie pozwala uznać, że zapewniono przestrzeganie prawa do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do każdej innej osoby, której ta decyzja dotyczy i która również wniosła na nią skargę, podnosząc zarzuty, które nie zostały uwzględnione w wydanym wyroku i które w każdym razie nie były przedmiotem kontradyktoryjnej debaty pozwalającej tej osobie na przedstawienie swojej sprawy".
Wszystkie przedstawione argumenty sprzeciwiają się więc twierdzeniu, że podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na decyzję, o której jest mowa w art. 101 ust. 7 - 9 i art. 102 ust. 1 i 4 ustawy o BFG, jest wyłącznie rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji, albowiem w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 50 ppsa w związku z art. 103 ust. 5 zdanie drugie tej ustawy i art. 85 ust. 3 Dyrektywy BRR podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję są również posiadacze akcji i obligacji banku objętego restrukturyzacją, a także wierzyciele tego banku.
Zawarte w odpowiedziach na skargi kasacyjne wnioski BFG o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie odnoszącym się do skarg wniesionych przez wszystkie inne podmioty, niż R. w W. oraz o odrzucenie tych skarg z uwagi na brak legitymacji skargowej wnoszących je podmiotów i osób należało więc uznać za nieuzasadnione.
Zauważyć nadto należy, że po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie, Trybunał Sprawiedliwości UE wyrokiem z 15 lipca 2025 r. w sprawach C-777/22 i C-789/22 potwierdził stwierdzoną przez Sąd Unii Europejskiej dopuszczalność wystąpienia ze skargą na decyzję o oddaniu banku pod zarząd tymczasowy przez akcjonariusza posiadającego akcje zwykłe odpowiadające 0,000361% kapitału zakładowego banku. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że sporne decyzje dotyczyły skarżącej indywidualnie (pkt 77 uzasadnienia wyroku), a przez to skarżąca miała interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ w przypadku stwierdzenia nieważności tych decyzji oddanie banku pod zarząd tymczasowy ustałoby, a skarżąca odzyskałaby swoje prawo do przyłączenia się do innych akcjonariuszy tego banku, w szczególności w celu zwołania walnego zgromadzenia lub dodania punktu do porządku obrad tego banku (pkt 90 uzasadnienia wyroku).
X. Połączenie przez Sąd I instancji do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw zainicjowanych skargami wniesionymi na decyzję BFG
Zgodnie z art. 111 § 1 ppsa Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu łącznego ich rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. W piśmiennictwie przyjmuje się, że obligatoryjne połączenie spraw sądowoadministracyjnych do łącznego rozpoznania będzie miało miejsce wówczas, gdy tożsamy przedmiot działania organu administracji publicznej zaskarżyło kilku uprawnionych do wniesienia skargi. Niewątpliwie w realiach tej sprawy Sąd I instancji zobligowany był do połączenia spraw do wspólnego rozpoznania, gdyż 606 skarżących wniosło skargi na decyzję BFG w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji I. S.A.
Sąd I instancji łącząc sprawy do wspólnego rozpoznania łączeniem objął także rozstrzygnięcie. Zapadł zatem jeden wyrok, ale, co należy wyraźnie podkreślić, jedynie w znaczeniu formalnoprawnym, w rozumieniu art. 132 ppsa, co do formy orzeczenia.
Zarządzenie połączenia spraw w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie spowodowało powstania jednej "nowej" sprawy, a zapadły wyrok, w znaczeniu materialnoprawnym, zawiera rozstrzygnięcie odnoszące się do każdej z połączonych spraw.
Powyższe rodzi określone konsekwencje prawne, które, co jednoznacznie wynika z treści skarg kasacyjnych, nie zostały dostrzeżone przez skarżących kasacyjnie.
Przed odniesieniem się do zarzutów skarg kasacyjnych wyjaśnić zatem należy, że w stosunku do tych skarżących, którzy nie wnieśli skarg kasacyjnych, wyrok Sądu I instancji oddalający ich skargi uprawomocnił się. Natomiast w stosunku do 434 skarżących, którzy wnieśli skargi kasacyjne, przedmiotem ich środka odwoławczego jest orzeczenie Sądu I instancji w części oddalającej ich skargi (zapadłe w określonej sprawie sądowoadministracyjnej zainicjowanej ich skargą). Tymczasem w zdecydowanej większości skarg kasacyjnych, określając zakres zaskarżenia orzeczenia, wskazano, że zaskarżono wyrok w całości i domagano się uchylenia wyroku w całości. Naczelny Sąd Administracyjny w realiach tej sprawy i po przeanalizowaniu zarzutów skarg kasacyjnych uznał, że jest to jedynie wadliwość redakcyjna w określeniu zakresu zaskarżenia i przedmiotem poszczególnych skarg kasacyjnych jest wyrok Sądu I instancji w części oddalającej skargę skarżącego kasacyjnie.
Połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji ma również doniosłe znaczenie dla ustalenia treści zwrotu "części niezaskarżonej" wyroku, o której mowa w art. 186 ppsa. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uchyla wyrok także w części niezaskarżonej, jeżeli zachodzi nieważność postępowania. Nie powinno budzić wątpliwości, że w sytuacji, w której skarżący kasacyjnie stawia zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia możności obrony swych praw, to zarzut ten odnosi się do jego sprawy sądowoadministracyjnej, a wyrok w części oddalającej skargi pozostałych skarżących nie jest "niezaskarżoną częścią" wyroku w rozumieniu art. 186 ppsa.
XI. Zarzuty skarg kasacyjnych odnoszące się do nieważności postępowania
XI.I Nienależyta obsada sądu
Skarżący kasacyjnie w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4., 5., 7., 8., 28., 31. i 46. zaskarżonemu wyrokowi zarzucili nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa, wskazując na naruszenie: art. 16 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej w zw. z art. 179 i art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP; art. 6 EKPCz, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 19 ppsa; art. 183 § 2 pkt 4 ppsa w zw. z art. 18 oraz 19 ppsa w zw. z art. 6 EKPCz w zw. z art. 47 KPP w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku przez sąd nienależycie obsadzony, w skład którego wchodziła osoba powołana na urząd sędziego WSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Zauważyć zatem należy, że zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 ppsa, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.
W doktrynie wskazuje się, że skład sądu sprzeczny z przepisami prawa to skład inny niż określony konkretnym przepisem ppsa lub innym przepisem ustawowym. O nieważności postępowania można zatem mówić wówczas, gdy w składzie orzekającym brała udział zbyt mała lub zbyt duża liczba sędziów albo gdy któryś z członków składu orzekającego nie miał uprawnień do orzekania (vide H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 183; i przywołane tam orzecznictwo).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona tak rozumiana przesłanka nieważności postępowania. W tej sprawie nie doszło bowiem do procesowego naruszenia przepisów określających skład sądu. Do naruszeń tych zalicza się kwestie takie jak nieprawidłowy skład sądu (np. jedno lub trzyosobowy) czy brak podpisów wszystkich członków składu orzekającego pod sentencją wyroku (por. uchwała SN z 18 grudnia 1968 r., sygn. akt III CZP 119/68, OSP 1970/1, poz. 4; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1679/07).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał kontrolowany wyrok w składzie trzech sędziów powołanych na urząd sędziego zgodnie z obowiązującą procedurą, a pod jego sentencją oraz uzasadnieniem podpisali się wszyscy członkowie składu orzekającego, wobec czego nie zaistniało w sprawie naruszenie przepisów postępowania skutkujące nieważnością postępowania zgodnie z dyspozycją art. 183 § 2 pkt 4 ppsa.
Zarzuty wymienionych skarg kasacyjnych spełnienie przesłanki z art. 183 § 2 pkt 4 ppsa opierają na kwestionowaniu statusu sędziego sprawozdawcy wchodzącego w skład Sądu I instancji. Zauważyć zatem należy, że omawiana przesłanka nieważności postępowania nie obejmuje ustrojowego kontekstu składu sądu, i z tego powodu przepis ten nie może być podstawą kwestionowania statusu osób tworzących skład sądu, a w szczególności sposobu ich powołania na stanowisko sędziowskie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 834/24).
Konstrukcja i argumentacja zarzutów wskazuje na to, że skarżący kasacyjnie, podnosząc je, w istocie kwestionowali status osoby tworzącej skład sądu w związku z okolicznościami towarzyszącymi powołaniu na urząd sędziego WSA, a nie skład sądu z uwagi na jego sprzeczność z przepisami prawa procesowego.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, i co ma istotne znaczenie dla oceny omawianych zarzutów, że w czasie postępowania przed WSA oraz na dzień wnoszenia skarg kasacyjnych, nie obowiązywał art. 5a pusa regulujący procedurę badania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego, jednakże art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1259), którą to ustawą wprowadzono do pusa art. 5a, przewidywał możliwość wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie badania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności po wydaniu wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy.
Wnoszący skargi kasacyjne oznaczone numerami: 1., 2., 3., 4. i 5. skorzystali z tego uprawnienia i wnioski ich rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniami z 22 sierpnia 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22, odrzucił je, wskazując między innymi, że w istocie stanowią one polemikę z oceną kandydatki na stanowisko sędziego WSA, a postanowieniami z 20 września 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22, odrzucił zażalenia na te postanowienia jako niedopuszczalne. W odniesieniu zatem do tych skarżących kasacyjnie kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast w stosunku do pozostałych skarżących kasacyjnie, którzy podnosili zarzut nieważności postępowania z powodu "wadliwości" składu, a nie skorzystali z możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności, Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty te uznał za niedopuszczalne.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela wyrażane w orzecznictwie poglądy, zgodnie z którymi nie sposób przyjąć, że wobec dotychczasowych aktów powołania sędziów i asesorów sądów administracyjnych spośród kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na nowych zasadach, którzy sprawują wymiar sprawiedliwości i wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, podnoszona wadliwość Rady, jakkolwiek przekładająca się na ocenę prawidłowości nominacji sędziowskich, jest wystarczającą przesłanką do uznania wydawanych przez tych sędziów orzeczeń za niebyłe czy dotknięte wadą nieważności.
W aspekcie unijnych i konwencyjnych standardów prawa do sądu można uznać, że jeżeli w składzie orzekającym wojewódzkiego sądu administracyjnego zasiada sędzia bądź asesor sądowy spełniający konstytucyjne standardy niezależności, niezawisłości i bezstronności, nawet jeżeli został powołany przez Prezydenta na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., to taki sąd należy uznać za sąd europejski w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 TUE, art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 - dalej jako "Konwencja") (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21; z 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1125/22; z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 3626/21).
Co istotne, jak zasadnie wskazuje się w judykaturze, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest organem władzy ustawodawczej, nie może więc działać za prawodawcę. W obecnym stanie obowiązującego prawa pozytywnego brak jest dostatecznej, ustawowej podstawy prawnej, za pomocą której można by w sposób jednoznacznie pewny, precyzyjny i jurydycznie uzasadniony zakwestionować stanowisko, że sędzia sądu administracyjnego, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta RP, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim, także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta określonymi wadami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 1389/22). Każdy tego rodzaju przypadek należy badać indywidualnie.
XI.II Rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4. i 5. podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego dotyczące zaniechania przeprowadzenia rozprawy, tj. naruszenia art. 90 § 1 ppsa w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy covidowej oraz art. 141 § 4 ppsa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn rzekomej niemożliwości przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy. Ponadto, w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 33. wskazano na naruszenie art. 90 ppsa w zw. z art. 10 ppsa poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy Sąd I instancji zgodnie z zasadą jawności postępowania, winien wyznaczyć posiedzenie jawne oraz rozpoznać sprawę na rozprawie oraz art. 15 zzs⁴ § 2 ustawy covidowej, poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie jawnej rozprawy. W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 19. podniesiono z kolei zarzut naruszenia art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej przez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie rozprawy, także na odległość w trybie wideokonferencji i prowadzenie sprawy oraz wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy brak było podstaw do odstąpienia od wyznaczenia rozprawy. Stwierdzić również należy, że w trzech skargach kasacyjnych, oznaczonych numerami: 7., 8. i 28. wskazano na nieważność postępowania poprzez zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 ppsa w zw. z art. 10 kpa, a także w dwóch skargach kasacyjnych w zw. z art. 15 zzs⁴ ustawy covidowej poprzez pozbawienie możliwości skutecznej obrony swoich praw przez skarżących z uwagi na brak rozpatrzenia przez WSA wniosku o rozpatrzenie sprawy na rozprawie i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się do wyżej przywołanych zarzutów wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w dotychczasowym orzecznictwie zawierającym szczegółową i trafną analizę orzekania przez wojewódzkie sądy administracyjne w trybie wynikającym z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt II FSK 1230/21, II GSK 1283/21, I GSK 1250/21).
W przywołanych judykatach słusznie wzięto pod uwagę i uczyniono punktem wyjścia dotychczasowy dorobek orzecznictwa, zarówno Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak i Trybunału Konstytucyjnego, nakreślając na tym tle pewne minimalne wymogi dla uznania, że stronie, pomimo orzekania na posiedzeniu niejawnym, w istocie zagwarantowano poziom ochrony, jaki ustanawia w tym zakresie art. 6 ust. 1 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Wynikający z art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP standard jawności wewnętrznej postępowania sądowego i ściśle z nim związane prawo do bycia wysłuchanym, stanowiące element rzetelnego procesu i prawa do sądu, nie ma jednorodnego charakteru i w zależności od okoliczności może być różnie postrzegane oraz realizowane. W orzecznictwie ETPCz i TK wskazuje się, że rozumienie prawa jednostki do wysłuchania jest zróżnicowane, w zależności od charakteru sprawy i związanej z nią specyfiki postępowania, cech podmiotów biorących udział w sprawie, czynności, które mogą zostać podjęte w toku postępowania, zwłaszcza zaś zakresu ewentualnego postępowania dowodowego.
Co więcej, w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd zobowiązany jest do oceny legalności zaskarżonej decyzji w jej całokształcie nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi. Zgodnie zaś z art. 134 § 2 ppsa, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a uwzględnienie skargi dotyczyć może wszelkich aktów i czynności wydanych w granicach rozpatrywanej sprawy, a więc również tych, które nie zostały skargą wprost objęte (art. 135 ppsa). Sąd administracyjny, zgodnie z art. 133 § 1 ppsa, orzeka także na podstawie akt sprawy zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego i nie prowadzi, z niewielkim wyjątkiem wynikającym z art. 106 § 3 ppsa, własnego postępowania dowodowego, co czyni wręcz znikomym - w stosunku na przykład do procesu cywilnego czy karnego - zakres czynności podejmowanych na rozprawie.
Podsumowując omawiany wątek cech charakterystycznych procedury sądowoadministracyjnej, bez względu na inicjatywę strony, obowiązkiem WSA jest zbadanie zachowania przez organy wszystkich istotnych w sprawie unormowań prawnych, wydanej decyzji i poprzedzającego ją postępowania. Niewywiązanie się z tej powinności może stanowić uzasadnioną podstawę skargi kasacyjnej.
Wskazać należy, że zasadą jest, w myśl art. 133 § 1 zd. 1 ppsa, wyrokowanie po przeprowadzeniu rozprawy, jednakże w zd. 2 in fine zastrzeżono możliwość wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Obejmuje ona unormowane w art. 119 ppsa przypadki orzekania w trybie uproszczonym oraz sytuacje uregulowane w przepisach odrębnych. W tych przypadkach - jak przyjęto w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym jest niezależne od woli stron. Dodać należy, że przepisy ustawy procesowej nie przewidują dodatkowych, poza wydaniem wyroku, obowiązków sądu związanych z orzekaniem na posiedzeniu niejawnym. W szczególności nie ma podstaw do tego, by kierować do strony zawiadomienie o uruchomieniu takiego trybu, bądź o terminie wyznaczonego posiedzenia niejawnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że w takim przypadku wystarczającą gwarancją zachowania prawa do wysłuchania jest możliwość ustosunkowania się na piśmie wobec stanowiska zawartego w obligatoryjnej odpowiedzi na skargę, ewentualnie dalszych wzajemnie kierowanych pism stron.
Ukształtowane w ten sposób podstawy wyrokowania na posiedzeniach niejawnych nie budziły dotąd wątpliwości. Nie podważano w szczególności zgodności z przepisami Konstytucji odnośnych unormowań, w tym w zakresie prawa do bycia wysłuchanym. Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie narusza więc standardów konstytucyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 844/19).
Wynikająca z art. 10 i art. 90 § 1 ppsa zasada jawności posiedzeń sądowych i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie nie jest wartością absolutną i sama w sobie doznaje ograniczeń, gdy przewiduje to "przepis szczególny" Taki właśnie charakter miał art. 15zzs⁴ ust. 2 i 3 ustawy covidowej. Wbrew zarzutom skarg kasacyjnych dopuszczalne było rozpoznanie złożonych skarg na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej, gdyż Przewodniczący Wydziału VI WSA w Warszawie uznał, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Ocena, czy zachodzą w konkretnym przypadku okoliczności, o których mowa w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej należała do przewodniczącego wydziału, kierującego się bieżącą sytuacją i działającego przy uwzględnieniu nie tylko samej sprawy, a także okoliczności towarzyszących rozwojowi pandemii.
Należy zauważyć, że zgodnie z powołanym już uprzednio art. 111 § 1 ppsa, Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. W związku z tym Sąd I instancji po sprawdzeniu dopuszczalności skarg, spełnieniu przez skargi wymogów formalnych i ewentualnym ich uzupełnieniu, zobligowany był do połączenia do wspólnego rozpoznania skarg wniesionych przez 606 skarżących. Pamiętać również należy, że zaskarżone orzeczenie zapadło przez wydaniem wyroku TSUE w sprawie o sygn. C-118/23, odnoszącym się m.in. do art. 111 § 1 ppsa (przy czym też należy zaznaczyć, że przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE był stan faktyczny, w którym jedna decyzja została zaskarżona przez kilka tysięcy skarżących). Wszystkie zatem argumenty zmierzające do wykazania, że w sprawie możliwe było przeprowadzenie rozprawy na odległość przy potencjalnym udziale wszystkich podmiotów składających skargi, z jednoczesną koniecznością umożliwienia tym podmiotom wypowiedzenia się, są również z praktycznego punktu widzenia chybione.
Wskazane w niektórych skargach kasacyjnych argumenty, że po wydaniu wyroku, a przed sporządzeniem uzasadnienia, rozpoczęto rozpoznawanie spraw na rozprawach zdalnych, potwierdzają tylko tezę, że w dacie wydania wyroku Sąd I instancji nie był technicznie przygotowany do przeprowadzania takich rozpraw. Zarzucanie WSA, że nie oczekiwał na pojawienie się takiej możliwości w realiach tej sprawy (606 skarżących i ich pełnomocników, pełnomocnicy organu) jest chybione, ponieważ po 25 sierpnia 2021 r. przeprowadzenie rozprawy zdalnej w tej sprawie również nie byłoby technicznie możliwe z uwagi chociażby na techniczne problemy w nawiązaniu wiarygodnego i skutecznego połączenia z taką ilością skarżących.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ograniczenie, o którym powyżej była mowa, nie pozbawiło skarżących możności obrony ich praw przed Sądem I instancji, w znaczeniu, jaki powinno się przyjmować na gruncie art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. Skierowanie sprawy w stanie epidemii na posiedzenie niejawne umożliwiło  rozpoznanie skarg bez zbędnej zwłoki, co także jest wartością konstytucyjną, wprost wypowiedzianą w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
XI.III Odmowa udostępnienia akt administracyjnych jako przesłanka pozbawiania możności obrony swych praw
Odnosząc się do zarzutów dotyczących odmowy udostępnienia akt administracyjnych sprawy przez Sąd I instancji, a w związku z tym pozbawienia skarżących możności obrony ich praw, za uzasadnione należy uznać zarzuty podniesione w tym zakresie w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 6., 7. i 8. (m.in. zarzut naruszenia art. 12a § 4 ppsa oraz art. 183 § 1 pkt 5 ppsa).
W dotychczasowym orzecznictwie dotyczącym tej przesłanki nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny przyjmował, że pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o którym mowa w przepisie art. 183 § 1 pkt 5 ppsa, obejmuje sytuacje, gdy strona, z powodu wadliwych czynności procesowych sądu i (lub) strony przeciwnej, nie mogła brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części. Analizując w realiach konkretnej sprawy przesłankę nieważności postępowania, należy zatem każdorazowo ustalić, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie sprawdzić, czy uchybienie to wpłynęło na prawo strony do działania w postępowaniu, w końcu ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sytuacji kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek przyjąć należy, że strona została pozbawiona możności działania (por. postanowienie NSA z 3 października 2010 r., sygn. akt II GSK 865/10).
Nie budzi wątpliwości, że pozbawienie strony możności obrony swych praw należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Sytuacji tej nie należy wiązać jedynie z całkowitym wyłączeniem strony od udziału w postępowaniu. Nieważność postępowania występuje, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzi bezpośrednio w istotę procesu z powodu fundamentalnych uchybień sądu godzących w uprawnienia procesowe strony.
Jedną z gwarancji procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest prawo żądania udostępniania akt sprawy stronom postępowania. W myśl bowiem przepisu art. 12a § 4 ppsa akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.
Komentowany przepis art. 12a ppsa reguluje, w zakresie istotnym dla dalszych rozważań, dwie kwestie. Po pierwsze, zasady tworzenia, prowadzenia i przechowywania akt sądowoadministracyjnych, a po drugie - zasady udostępniania tych akt. Trafnie zauważają J. Drachal, A. Wiktorowska i G. Rząsa (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz III, s. 128-129), że pierwsze z tych zagadnień ma charakter ustrojowy związany z wewnętrzną organizacją sądów administracyjnych. Natomiast problematyka udostępniania akt ma charakter procesowy i stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych realizacji uprawnień stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Pojęcie "akta sprawy" (podobnie jak na gruncie pozostałych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - por. np. art. 133) występuje w przepisie art. 12a § 4 ppsa w dwóch znaczeniach. W ścisłym tego słowa znaczeniu pojęcie to oznacza akta założone przez sąd administracyjny w związku z wszczęciem postępowania przed tym sądem w konkretnej sprawie. Natomiast akta sądowe sensu largo, to nie tylko akta właściwe dla danej sprawy, ale również wszelkie inne dołączone do nich akta, do czasu pozostawania ich w sądzie. Zatem również akta administracyjne nadesłane przez organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 ppsa) oraz wszystkie inne akta sądowe czy administracyjne dołączone do akt właściwych, na mocy zarządzenia przewodniczącego (art. 62 pkt 1 ppsa).
Instytucja udostępnienia akt jest jedną z podstawowych gwarancji procesowych prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP). Nie ulega bowiem wątpliwości, że znajomość akt sprawy stanowi warunek sine qua non należytego przygotowania pism procesowych i wystąpień na rozprawie, a także kwestionowania oceny prawnej sądu w drodze przysługujących stronie środków zaskarżenia. (...) Naruszenie przez sąd prawa dostępu do akt sprawy (art. 12a § 4 ppsa) stanowi - co do zasady - podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 ppsa (por. J. P. Tamo [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 12(a), LEX). Uprawnienia obejmujące prawo do przeglądania akt, otrzymania odpisów, kopii lub wyciągu z akt przysługują stronie także wówczas, gdy sprawa rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgodka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).
Przenosząc te uwagi na realia rozpoznawanej sprawy wskazać i podkreślić wyraźnie należy "specyfikę" postępowania administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji, określoną w przepisach ustawy o BFG, która miała decydujące znaczenie dla przyjęcia, że w omawianym zakresie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, gdyż odmowa dostępu do akt pozbawiała w istocie stronę możliwości obrony jej praw.
Stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji jest jedynie podmiot w restrukturyzacji (art. 103 ust. 2 ustawy o BFG). To tylko zatem ten podmiot bierze udział w postępowaniu, korzystając z gwarancji wynikających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego (w tym wglądu do akt, zapoznania się z tak istotnymi dla wyniku sprawy dowodami jak oszacowania itd.). Decyzja o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji i zastosowaniu określonych rozwiązań z nią związanych doręczana jest tylko podmiotowi w restrukturyzacji (art. 103 ust. 1 ustawy o BFG). Odnotować także należy, że zgodnie z przepisami omawianej ustawy, uzasadnienie decyzji sporządzane jest po jej wydaniu i doręczeniu (art.103 ust. 3 ustawy o BFG). Uzasadnienie decyzji sporządzane w terminie 14 dni od doręczenia decyzji również otrzymuje jedynie podmiot w restrukturyzacji. Od decyzji rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi (art. 103 ust. 5 ustawy o BFG).
Jednocześnie, o czym już była mowa w tym uzasadnieniu, ustawodawca przyznał legitymację skargową każdemu, kogo interes prawny zastał naruszony decyzją w sprawie przymusowej restrukturyzacji, nie wprowadzając przy tym żadnych rozwiązań prawnych co do możliwości zapoznania się z decyzją i jej uzasadnieniem. Nałożono jedynie na organ obowiązek upublicznienia na stronie internetowej organu treści decyzji (bez uzasadnienia) lub też informacji o jej wydaniu oraz przyczynach i skutkach jej wydania (art. 109 ust.1 ustawy o BFG).
Z uwagi na doręczenie decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wraz z uzasadnieniem tylko R. w W., wiedza pozostałych podmiotów, które są legitymowane do wniesienia skargi, wynikała jedynie z informacji o decyzji zamieszczonej na stronie internetowej BFG. W takiej sytuacji odmowa udostępnienia akt administracyjnych przez Sąd I instancji w odniesieniu do wymienionych w tym punkcie uzasadnienia skarżących niewątpliwie naruszała prawo strony do skutecznego działania w postępowaniu i skutecznej możności obrony swych praw w tym postępowaniu.
Podnosząc wskazane na wstępie tej części rozważań zarzuty, skarżący wskazywali, że zostali zmuszeni do obrony swoich praw poprzez skarżenie decyzji, której dokładnej treści nawet nie znali, domyślając się jedynie jej motywów. Ponadto podnieśli, że zaskarżona decyzja "została rozbudowana mocą kolejnych pism procesowych", o których skarżący dowiedzieli się dopiero po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia wyroku. Zdaniem skarżących, rozstrzyganie co do istoty sprawy przez WSA w sytuacji ograniczenia ich praw w postaci uniemożliwienia skutecznej obrony i odniesienia się do całego materiału dowodowego, jest niezgodne z fundamentalnymi zasadami jakimi jest prawo do obrony, pogłębianie zaufania do władzy publicznej, a także zasadami prawdy obiektywnej i praworządności.
Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o analizę akt sprawy stwierdził ponadto, że wyżej wskazani skarżący nie byli poinformowaniu o terminie posiedzenia niejawnego, a większości z nich (256 skarżącym) doręczono odpowiedź na skargę dopiero wraz z wyrokiem wydanym w sprawie.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 1 pkt 5 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skarżących kasacyjnie oznaczonych w komparycji wyroku numerami 6., 7. i 8. i przekazał w tej części sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji na podstawie art. 185 § 1 ppsa. Stwierdzenie nieważności postępowania oznacza, że odniesienie się do pozostałych zarzutów podniesionych w wymienionych skargach kasacyjnych tych osób jest prawnie niedopuszczalne, gdyż Sąd I instancji będzie musiał w stosunku do nich prowadzić postępowanie od początku.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznał natomiast zarzuty odmowy udostępnienia akt podnoszone w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 5. i 28. W sprawach tych stwierdzono bowiem, że stawiane są one w sytuacji, gdy strona nie występowała o udostępnienie akt administracyjnych lub też pełnomocnik skarżącego kasacyjne zapoznał się z aktami sprawy uzyskując do nich dostęp w związku z reprezentowaniem innego skarżącego. Za niedopuszczalne Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast zarzuty skarżących kasacyjnie podniesione w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3. i 4., którym udostępniono akta, a wadliwości orzeczenia upatrywali w tym, że innym skarżącym odmówiono dostępu do akt (uwagi związane z zastosowaniem art. 111 § 1 ppsa).
XII. Naruszenia prawa procesowego
Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności podkreśla, że nie odnosił się do zarzutów podniesionych w tych skargach kasacyjnych, co do których została stwierdzona nieważność postępowania sądowego z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swych praw. W przypadku zaś pozostałych skarg kasacyjnych, to spośród podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia prawa procesowego, za usprawiedliwione uznano jedynie zarzuty ze skarg kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4. i 5. w zakresie omówionym w części XII.I uzasadnienia. Pozostałe zarzuty w tym zakresie uznano bądź za niezasadne (vide części XII.II-V uzasadnienia), bądź za niepoddające się kontroli (vide część XIV. uzasadnienia).
XII.I. Kumulacja funkcji
Podnosząc zarzuty niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu poprzez kumulację w ramach jednego organu – BFG – funkcji kuratora, gwaranta depozytów bankowych i organu ds. przymusowej restrukturyzacji, a przez to rażącego naruszenia gwarancji proceduralnej niezależności, strony skarżące kasacyjnie wskazują na naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o BFG w zw. z błędną wykładnią art. 144 ust. 1-11 pb i art. 5 ust. 6 ustawy o BFG w związku ze stosowanym bezpośrednio art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (z uwagi na jej nieprawidłową implementację) i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa; art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR (ewentualnie tego przepisu w zw. z art. 8 § 1 kpa i art. 11 ust. 5 ustawy o BFG); art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 11 ust. 5 ustawy o BFG w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 ust. 5 ustawy o BFG). Jednocześnie w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 1., 2., 3., 4. i 5., zarzucając naruszenie art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 133 § 1 ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa, podniesiono, że "Sąd I instancji odnosi się do kwestii systemowego konfliktu interesów jedynie zdawkowo, uchyla się de facto od oceny prawidłowości działania BFG jako organu przymusowej restrukturyzacji wobec brzmienia art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR, nie analizuje konkretnych faktów sprawy, a argumentację sprowadza do powielenia stanowiska KNF i organu".
Dla dalszych rozważań dotyczących zagadnienia kumulacji funkcji decydujące znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 3 grudnia 2024 r., sygn. C-118/23, który Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był wziąć pod uwagę z urzędu, mimo że wyrok ten zapadł zarówno po dacie kontrolowanego wyroku, jak i po dacie wniesienia skarg kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni bowiem podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2022 r. sygn. akt II GZ 135/23, że z art. 9, art. 90 i art. 91 Konstytucji RP wynika m.in. nakaz prounijnej wykładni prawa. Zmierza ona do zapewnienia pełnego zakresu stosowania norm prawa unijnego, tym samym zapobiegania pomijania ich w procesie stosowania prawa. Procesy integracji uwieńczone akcesją Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej spowodowały, że system prawny Rzeczypospolitej uzyskał wieloskładnikową (multicentryczną) strukturę. System prawny UE wraz z akcesją stał się również – co trzeba uznać za aksjomat – systemem własnym Rzeczypospolitej, obowiązującym na jej terytorium równolegle z systemem prawa wewnętrznego (krajowego). Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że powstał jeden porządek prawny, tyle że multicentryczny, stanowiący jednolity corpus iuris, jako prawo państwa członkowskiego (E. Łętowska, Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jego konsekwencje, "Państwo i Prawo" 2005, z. 4, s. 7 – 8; S. Biernat, Prawo Unii Europejskiej a Konstytucja RP i prawo polskie – kilka refleksji, "Państwo i Prawo" 2004, z. 11, s. 21 – 22. Z tych względów nie ulega wątpliwości, że wykładnia przepisów prawa krajowego dotyczących przymusowej restrukturyzacji, nie może być dokonywana w oderwaniu od wykładni przepisów prawa unijnego – tym bardziej, że ustawa o BFG stanowi implementację Dyrektywy BRR.
W powołanym wyroku Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR należy interpretować w ten sposób, że przepis ten ma zastosowanie, w sytuacji gdy krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji pełni również funkcje tymczasowego administratora w rozumieniu art. 29 tej Dyrektywy lub funkcje gwaranta depozytów w rozumieniu Dyrektywy BRR, w związku z czym nakłada on obowiązek przyjęcia uzgodnień strukturalnych w celu zapewnienia niezależności operacyjnej tego organu i uniknięcia konfliktu interesów w odniesieniu do tych funkcji.
Według Trybunału, art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji, gdy krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji pełni również "funkcje nadzoru" lub "inne funkcje" w rozumieniu tego postanowienia oraz w braku wewnętrznych przepisów na piśmie mających na celu zapewnienie niezależności operacyjnej tego organu i zapobieganie konfliktom interesów między jego funkcjami w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji a innymi funkcjami, przestrzeganie tych wymogów może jednak wynikać z wprowadzenia w tym celu wystarczających środków organizacyjnych i innych środków. Jeżeli istnieją przewidziane w tym postanowieniu przepisy wewnętrzne na piśmie, brak ich publikacji nie powoduje automatycznie nieważności decyzji podjętych przez organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, lecz oznacza w stosownej sytuacji w przypadku odwołania od decyzji tego organu, że do tego organu należy wykazanie, iż przepisy te były przestrzegane, w związku z czym decyzja ta została podjęta wyłącznie w celu osiągnięcia jednego lub kilku celów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Z jednoznacznych motywów cytowanego wyroku Trybunału nie sposób wyprowadzić wniosku - wbrew twierdzeniom skarżących – że przepis art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR został nieprawidłowo implementowany tylko dlatego, że organ krajowy jest zarówno organem do spraw restrukturyzacji, gwarantem depozytów i w tej sprawie był tymczasowym administratorem (kuratorem). Trybunał przesądził bowiem, że przepis art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR, nie oznacza ani tego, że decyzje dotyczące funkcji w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz te dotyczące innych funkcji wspomnianego organu muszą być podejmowane przez różne jednostki decyzyjne, ani tego, że wewnętrzne działy tego samego organu nie mogą świadczyć usług wsparcia zarówno pracownikom przydzielonym do pełnienia funkcji w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jak i pracownikom przydzielonym do pełnienia innych funkcji, bez uszczerbku dla przepisów dotyczących tajemnicy zawodowej. Dlatego wszystkie te zarzuty, które odnoszą się do "niedozwolonej" co do zasady "kumulacji funkcji" należy uznać za nieusprawiedliwione.
Natomiast pozostałe zarzuty ściśle odnoszące się do niedopuszczalnego, w realiach tej sprawy, konfliktu interesów po stronie organu, należy uznać za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny oczywiście dostrzega, że zarówno w złożonych pismach procesowych, jak i w toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący usiłowali wykazać rażące naruszenie gwarancji proceduralnej niezależności poprzez kumulację funkcji w ramach jednego organu, jednakże odniesienie się do tych zarzutów i ewentualne przesądzenie tej kwestii, negatywne bądź pozytywne, stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, pozbawiając stronę możliwości ewentualnego późniejszego zakwestionowania tego stanowiska przez podniesienie zarzutów kasacyjnych, a zatem jest niedopuszczalne.
Zwłaszcza w sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, podniesiony w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 1., 2., 3., 4. i 5., dotyczący deficytów uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie odnoszącym się do kumulacji ról organu ds. przymusowej restrukturyzacji, tymczasowego administratora (kuratora) i gwaranta depozytów bankowych. Uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości o sygn. C-118/23 należy stwierdzić, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bezspornym jest, że w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji nie ma jakichkolwiek rozważań na temat łączenia przez BFG funkcji organu ds. przymusowej restrukturyzacji z funkcją gwaranta depozytów bankowych. Odnosząc się natomiast do działań podejmowanych przez BFG jednocześnie jako organ ds. przymusowej restrukturyzacji oraz kurator banku poddawanego przymusowej restrukturyzacji (tymczasowy administrator), Sąd wskazał, że przepisy prawa nie normują skutków skorzystania przez BFG z uprawnienia pełnienia roli kuratora banku dla toczącego się postępowania w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, w szczególności dla prawidłowości wydawanej w tym postępowaniu decyzji. Stwierdził, że "w świetle art. 3 ust. 3 dyrektywy nie ma przeszkód do tego, by BFG, pełniący uprzednio funkcję kuratora Banku pozostawał właściwy w postępowaniu w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji", a "szczególne ograniczenia dotyczą pełnienia tej roli przez organ nadzoru, nie zaś przez inne podmioty."
Z powyższego wynika wprost, że wywód Sądu pozostaje w sprzeczności z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE o sygn. C-118/23 w zakresie w jakim stwierdza, że ograniczenia dotyczą organu nadzoru, a nie bierze pod uwagę innych funkcji, o których mowa w art. 3 ust. 3 Dyrektywy BRR. Ponadto Sąd I instancji wytknął stronom skarżącym, że decyzja o ustanowieniu kuratora wydawana w oparciu o art. 144 pb przez KNF, która mogła podlegać kontroli sądowej, nie została zakwestionowana skargą.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa zatem, że po pierwsze, zgodnie z art. 144 ust. 1 pb, KNF w celu poprawy sytuacji banku lub zapewnienia efektywności wdrażanego planu naprawy, może wydać decyzję o ustanowieniu kuratora w banku, ale z zastrzeżeniem art. 5 ust. 6 ustawy o BFG, zgodnie z którym KNF na wniosek BFG ustanawia Fundusz kuratorem, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Po wtóre, Sąd I instancji pominął, że kurator zostaje wyznaczony na etapie wczesnej interwencji, a zatem wówczas, kiedy kwestia przymusowej restrukturyzacji nie jest i nie była przesądzona. W związku z tym, w momencie ustanowienia kuratora nie istnieje jeszcze obawa zaistnienia konfliktu interesów przez kumulację ról w jednym organie. Po trzecie, Sąd pominął również to, że Bank objęty restrukturyzacją podjął, aczkolwiek nieskutecznie, działania celem wszczęcia postępowania zmierzającego do zmiany lub odwołania kuratora Banku. Fakt ten jest znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu (sprawa o sygn. akt VI SA/Wa 2608/20). Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykazanie istnienia braku niedopuszczalnego konfliktu interesów po stronie organu oparte zostało przez Sąd I instancji na niewystarczających założeniach.
Naczelny Sąd Administracyjny przyjmując, za usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 141 § 4 ppsa postawione w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4. i 5., w części odnoszącej się do tych skarżących kasacyjne, uchylił na podstawie art. 185 § 1 ppsa wyrok Sądu I instancji, przekazując w tej części sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
XII.II. Zarzut wadliwości uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji podnoszony z innych przyczyn.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa podnoszony był również w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 6., 17., 19., 22., 26., 29., 31., 32., 35., 36., 38., 39., 40., 41., 42., 44. i 48. Według tych skarżących kasacyjnie w pisemnych motywach orzeczenia Sąd I instancji nie odniósł się do konkretnych skarg połączonych spraw bądź do konkretnych zarzutów sformułowanych w tych skargach i dowodów wnioskowanych przez skarżących. Zarzucono nadto ograniczone lub lakoniczne rozważenie przez Sąd I instancji wskazanych w zarzutach kwestii. Jednakże biorąc pod uwagę zarówno sposób sformułowania tego zarzutu, jak również jego uzasadnienie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie zasługuje on w tych przypadkach na uwzględnienie.
Przede wszystkim odnotować należy, że stawiając zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, autorzy większości skarg kasacyjnych nawet nie podejmują próby wykazania, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, lub ich rozważania stanowią w istocie jedynie polemikę z oceną dokonaną przez WSA.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że poprzez stawianie zarzutu wadliwości uzasadnienia orzeczenia niedopuszczalne jest formułowanie twierdzeń, które w istocie wskazują na brak przekonania strony argumentami, jakimi posługuje się Sąd I instancji. Jednakże brak przekonania strony skarżącej kasacyjnie o trafności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To więc, że stanowisko WSA jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza jeszcze, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne, które uzasadniają uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13; 20 listopada 2024 r. sygn. akt II GSK 946/21).
Odnosząc się natomiast do argumentów, że Sąd nie odniósł się indywidualnie do wszystkich skarg bądź konkretnych zarzutów, wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w kontekście, co Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, zarzucanego w wyżej wskazanych skargach kasacyjnych sposobu naruszenia art. 141 § 4 ppsa, zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, jak również i konkretne motywy, z powodu których Sąd I instancji sformułował ocenę, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa. Przepis art. 141 § 4 ppsa nie kreuje po stronie sądu administracyjnego obowiązku odniesienia się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Za wystarczające w tym względzie uznać należy to, że z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazywanego w skargach. Okoliczność więc, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skargach, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 ppsa, ale tylko i wyłącznie w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. np. wyroki NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 16/12; z 20 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 169/11). W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 6., 17., 19., 22., 26., 29., 31., 32., 35., 36., 38., 39., 40., 41., 42., 44. i 48. takiego wpływu nie wykazano.
XII.III Ustalenie stanu faktycznego
W wielu skargach kasacyjnych skarżący podnieśli zarzuty naruszenia przepisów kpa dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny. Zarzuty te w znacznej mierze koncentrowały się na niedostatecznym, w ocenie ich autorów, uwzględnieniu sytuacji wierzycieli i właścicieli Banku powstałej na skutek podjęcia decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji.
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając te zarzuty w kontekście art. 174 pkt 2 ppsa uznał je za nieskuteczne, podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, a jego ocena nie nasuwa zastrzeżeń co do zgodności z art. 80 kpa. Konkluzji tej nie podważyły podniesione m.in. w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4., 5. oraz 13. zarzuty, zmierzające do wykazania naruszenia m.in. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, polegającego na nieuwzględnieniu zdarzeń o charakterze potencjalnym czy też mającym nastąpić w przyszłości (poprawa kondycji finansowej Banku). Sąd administracyjny dokonuje bowiem kontroli zgodności z prawem aktu administracyjnego na podstawie akt sprawy, a przez to wyłącznie niespójności w ramach ustalonego w sprawie stanu faktycznego w konfrontacji z materiałem dowodowym, znajdującym się w aktach, czy też jakieś uchybienia natury logicznej tudzież związkowo-przyczynowej mogą stanowić o skutecznym naruszeniu zasad postępowania administracyjnego dotyczących stanu sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.
Odnosząc się natomiast do kwestii podniesionej m.in. w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 32., dotyczącej oszacowania sporządzonego przez podmiot zewnętrzny i oparcie na nim decyzji, zauważyć należy, że postępowanie w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, ze względu na swoją specyfikę, zarówno w regulacji unijnej, jak i krajowej, wprowadza wymóg skorzystania z usług podmiotu zewnętrznego, wyspecjalizowanego w danej materii, stąd też koniecznym jest uwzględnianie tak poczynionych ustaleń przy podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawie, a zarzuty stawiane w tym przedmiocie należało uznać za niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując orzeczenie Sądu I instancji w granicach skarg kasacyjnych podziela ocenę Sądu I instancji, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdza ponadto, że wszystkie istotne dla subsumcji prawa materialnego elementy stanu faktycznego zostały ustalone przez organ, wydający zaskarżoną decyzję.
XII.IV Postępowania dowodowe przed Sądem I instancji
Odnosząc się do podniesionych w skargach kasacyjnych zarzutów dotyczących zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego, podkreślić najpierw należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa), tj. na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1961/24 i przywołane tam orzecznictwo).
Z tego względu, nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 248 kpc poprzez nieuzupełnienie przez Sąd I instancji postępowania dowodowego (tak skarga kasacyjna oznaczona numerem 37.).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa nadto, że znaczna część zarzutów dotyczących postępowania dowodowego, z uwagi na powołane w nich wzorce kontroli nie poddają się ocenie merytorycznej, o czym mowa jest w części XIV. uzasadnienia (m.in. zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia przez Sąd dowodu z opinii biegłego czy naruszenia art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 kpc.).
XII.V Metodyka sporządzania oszacowań
Szereg podniesionych przez skarżących kasacyjnie zarzutów dotyczyło sporządzonych w sprawie oszacowań, których istota sprowadzała się do dwu kwestii: niezależności podmiotu sporządzającego oszacowania oraz zakresu czasowego objętego sporządzanymi oszacowaniami.
W przedmiocie niezależności podmiotu, który sporządzał oszacowania, w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 32. zarzucono naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 1 pkt 5 kpa poprzez oddalenie skargi z uwagi na przyjęcie przez Sąd I instancji, że deklaracja rzeczoznawcy o uruchomieniu mechanizmu "chińskich murów" była wystarczająca dla zapewnienia przymiotu niezależności z pominięciem faktu, że rzeczoznawcom sporządzającym oszacowania nie można było przypisać cechy niezależności z uwagi na: a) brak kwalifikacji części członków zespołu sporządzających wycenę (brak zasiadania w zespole pełnomocników zawodowych, tj. adwokatów i radców prawnych, których ocena roszczeń obligatariuszy związanych z nabyciem obligacji G. w W. uwzględniałaby specyfikę i rodzaj prowadzonych lub przyszłych postępowań sądowych); b) fakt, że rzeczoznawca świadczył wcześniej na rzecz I. S.A. usługi doradcze polegające na przygotowaniu modelu finansowego połączenia banku oraz aspektów księgowych i podatkowych w tym zakresie jak również kontroli podatkowej i jej wyniku w odniesieniu do akcji M S.A.; c) fakt, że sam rzeczoznawca deklarował brak przymiotu niezależności - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oszacowania były podstawą podjęcia przez organ decyzji o spełnieniu przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A.
Zarzuty o tożsamej konkluzji zawarte zostały również w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 1., 2., 3., 4. oraz 5., gdzie skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie nie tylko wskazanych wyżej art. 84 § 2 w zw. z art. 24 kpa, ale również m.in. art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2016/1075 w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy o BFG.
Zarzuty te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są nieusprawiedliwione.
Powołany w omawianych zarzutach art. 24 § 1 pkt 5 kpa, stosowany odpowiednio do biegłych zgodnie ze wskazanym art. 84 § 2 kpa, stanowi, że pracownik organu administracji publicznej (biegły) podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten nie został w sprawie naruszony, gdyż, co należy podkreślić i wyjaśnić, sporządzone w ramach procedury przymusowej restrukturyzacji oszacowania nie stanowią opinii biegłego, o której sporządzenie może wystąpić organ z uwagi na wymaganie wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 kpa).
Procedura sporządzania oszacowań w postępowaniu dotyczącym przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w krajowym porządku prawnym, o czym już była mowa, uregulowana została w ustawie o BFG. Zgodnie z art. 137 ust. 1 tej ustawy, Fundusz, przed podjęciem decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, zapewnia przeprowadzenie oszacowania wartości aktywów i pasywów podmiotu. W myśl natomiast art. 137 ust. 2 ustawy o BFG oszacowania dokonuje na zlecenie Funduszu podmiot niezależny od organów publicznych, Funduszu, podmiotu, którego aktywa i pasywa podlegają oszacowaniu, oraz podmiotu dominującego wobec tego podmiotu, którego aktywa i pasywa podlegają oszacowaniu, lub innych podmiotów grupy, w skład której wchodzi podmiot, którego aktywa i pasywa podlegają oszacowaniu.
Z regulacji tych wynika fundamentalna różnica, jaka występuje między opinią biegłego sporządzaną w ramach ogólnego jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a oszacowaniem sporządzanym w ramach postępowania w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, a mianowicie obligatoryjność sporządzania oszacowań, w przeciwieństwie do fakultatywności wystąpienia z wnioskiem o opinię biegłego, jak i występowanie regulacji szczególnej dotyczącej podmiotu sporządzającego oszacowania, uregulowanej w przepisach prawa administracyjnego materialnego (ustawie o BFG).
Z tego względu, za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzucanie naruszenia przepisów dotyczących biegłych powoływanych w trybie kpa, skoro regulacja ta nie ma zastosowania do sporządzanych oszacowań, a jeśli strona chciałaby zakwestionować aspekt podmiotowy ich sporządzenia, powinna to była czynić poprzez powiązanie takiego zarzutu z naruszeniem przepisów dotyczących wymogów stawianych podmiotowi sporządzającemu takie oszacowania.
Za równie niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty dotyczące zakresu czasowego, z którego pochodził materiał źródłowy, który został uwzględniony przy sporządzaniu oszacowań.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 24., 25. i 27. zarzucono WSA naruszenie art. 151 ppsa poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 137 ustawy o BFG poprzez oparcie decyzji na uprzednim dokonaniu oszacowania wg. stanu na dzień 31 sierpnia 2020 r., tj. bez uwzględniania wyników czy procesów naprawczych I. S.A. za okres III i IV kwartału 2020 r. oraz zlecenie oszacowania W w W., tj. podmiotowi, którego głównym przedmiotem działalności gospodarczej jest świadczenie usług konsultingu w zakresie metod zarządzania, a nie dokonywanie wycen i oszacowań aktywów oraz pasywów, co powinno skutkować stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy o BFG.
Jak zostało to wskazane wyżej, ustawa o BFG obliguje Fundusz do wystąpienia do podmiotu spełniającego wskazane w ustawie warunki o sporządzenie oszacowania wartości aktywów i pasywów podmiotu przed podjęciem decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, co też w niniejszej sprawie miało miejsce.
Co istotne, ustawa o BFG przewiduje możliwość sporządzenia takiego wstępnego oszacowania nawet przez sam Fundusz, jako że zgodnie z art. 137 ust. 3 ustawy o BFG jeżeli dokonanie oszacowania w zakresie, o którym mowa w art. 138 ust. 7, lub przez podmiot, o którym mowa w ust. 2, nie jest możliwe przed podjęciem decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji albo decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, w szczególności gdy ze względu na cele przymusowej restrukturyzacji decyzja ta powinna być podjęta w terminie krótszym niż przewidywany termin zakończenia oszacowania, Fundusz dokonuje wstępnego oszacowania wartości aktywów i pasywów podmiotu. Regulacja ta ma charakter spójny systemowo, jako że gwarantuje możliwość spełnienia wymogu wstępnego wszczęcia procedury przymusowej restrukturyzacji z uwzględnieniem jej celów, gdzie niejednokrotnie sprawność postępowania i reagowania ma kluczowe znaczenie dla ich realizacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że BFG z tej możliwości nie skorzystał. Co więcej, mimo bycia zobligowanym przez ustawę do uzyskania jedynie trzech oszacowań (dotyczących wyceny, metodyki oraz skutków), organ wystąpił o sporządzenie dwóch dodatkowych oszacowań, z uwagi na zaistniałe zmiany w sytuacji majątkowej podmiotu, wobec którego miała zostać wszczęta przymusowa restrukturyzacja, a więc wykup długu podporządkowanego przez Bank, spłata przez M S.A. części długu w wysokości [...] złotych, kontrola celno-skarbowa w M S.A., stwierdzająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych z 2018 r. w wysokości [...] złotych oraz zawarcie przez Bank umowy sprzedaży [...]% akcji M S.A. z F oraz L. w A.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt, że ponowne oszacowania zostały sporządzone zgodnie z danymi aktualnymi na dzień 31 sierpnia 2020 r. nie przemawia za uznaniem wadliwości tak sporządzonych oszacowań. Oczywistym bowiem jest, że sporządzenie takich oszacowań wymaga przyjęcia jakiegoś punktu granicznego, jako że specyfiką systemu finansowego jest jego ciągła zmienność. Wobec tego, za prawidłowe należy ocenić przyjęcie określonej, nieodległej czasowo od dnia przyjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, daty za punkt odniesienia w przypadku sporządzanych oszacowań, w szczególności wobec sporządzenia dwu dodatkowych oszacowań właśnie w związku z zaistnieniem istotnych zmian w sytuacji majątkowej Banku, które jednak nie wskazywały na potencjalną poprawę jego sytuacji, a przez to na uznanie, że przestaną istnieć przesłanki do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4., 5., 24., 25. i 27., wskazujących na fakt zlecenia oszacowania podmiotowi, którego głównym przedmiotem działalności gospodarczej jest świadczenie usług konsultingu, a nie dokonywanie wycen i oszacowań aktywów oraz pasywów, jak również związanych z brakiem zaangażowania do sporządzenia oszacowania ekspertów z zakresu prawa i podatków, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, mając na uwadze, że nie istnieje takie kryterium wyboru podmiotu sporządzającego oszacowania jak nakierowanie gospodarcze na dokonywanie wycen i oszacowań aktywów oraz pasywów, że zarzuty te są nieusprawiedliwione.
Rozporządzenie 2016/1075 w art. 38, który ma zastosowanie do podmiotów sporządzających oszacowania, wskazuje, że do pełnienia funkcji rzeczoznawcy można wyznaczyć osobę prawną lub fizyczną. Art. 39 wskazuje zaś, że niezależny rzeczoznawca posiada niezbędne kwalifikacje, doświadczenie, umiejętności i wiedzę w zakresie wszystkich kwestii, jakie organ powołujący uzna za ważne (ust. 1) oraz że niezależny rzeczoznawca dysponuje zasobami ludzkimi i technicznymi, które organ powołujący uznał za odpowiednie do przeprowadzenia wyceny, lub ma do nich dostęp. W ocenie adekwatności zasobów uwzględnia się charakter, wielkość i złożoność wyceny, która ma zostać przeprowadzona (ust. 2). Skoro zaś nie istniało takie kryterium, na jakie wskazywali skarżący kasacyjnie, to nie mogło ono zostać przez WSA naruszone w procesie kontroli zaskarżonej decyzji.
Co więcej, analiza akt administracyjnych w sposób niebudzący wątpliwości wskazywała, że zarówno sam podmiot wybrany do sporządzenia oszacowań posiadał doświadczenie w sporządzaniu wycen i oszacowań aktywów oraz pasywów, a jego personel poza wskazanym doświadczeniem legitymował się również związanym z materią wykształceniem, stąd też za niezasadne należało uznać zarzuty w tym przedmiocie, podnoszone w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4. i 5.
XIII. Naruszenia prawa materialnego
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niezasadne należało uznać podnoszone w oddalonych skargach kasacyjnych zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów prawa materialnego.
Skargi kasacyjne ujmują te zarzuty w różny sposób, jednak ich istota sprowadza się do następujących kwestii: 1) wystąpienia przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji; 2) celów przymusowej restrukturyzacji; 3) wyłączenia określonych praw majątkowych w ramach decyzji o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego; 4) pokrzywdzenia wierzycieli Banku wskutek podjęcia decyzji restrukturyzacyjnej.
Jak zostało to zasygnalizowane wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do przedstawionych zagadnień łącznie, mając na uwadze to, że niezależnie od sposobu konstruowania zarzutów, dotyczą one kwestii tożsamych.
XIII.I Wystąpienie przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji
W części skarg kasacyjnych podnoszone były zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, m.in. art. 101 ustawy o BFG, wskutek którego błędnej wykładni bądź niewłaściwego zastosowania, zdaniem skarżących kasacyjnie, WSA oddalił skargi, pomimo niewystąpienia przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do tej kwestii, należy podzielić stanowisko prezentowane w zaskarżonym wyroku. WSA prawidłowo wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w sprawie ziszczone zostały przesłanki z art. 101 ust. 3 pkt 2-4 ustawy o BFG.
Powołany art. 101 ust. 3 pkt 2-4 ustawy o BFG stanowi, że podmiot uznaje się za zagrożony upadłością w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z następujących okoliczności: 2) aktywa podmiotu nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań albo występują przesłanki uznania, że aktywa podmiotu nie wystarczą na zaspokojenie jego zobowiązań; 3) podmiot nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań albo występują przesłanki uznania, że nie będzie ich regulował; 4) kontynuacja działalności podmiotu wymaga zaangażowania nadzwyczajnych środków publicznych.
Jak słusznie i obszernie wyjaśnił WSA (vide pkt VI uzasadnienia zaskarżonego wyroku), analiza znajdującego się w aktach materiału źródłowego, dotyczącego sytuacji majątkowej Banku, jak również znajdujące się w aktach dokumenty dotyczące nieskutecznie podejmowanych czynności sanacyjnych tak przez organ, jak i KNF czy sam Bank, w istocie wskazują na to, że spełniona została przesłanka zagrożenia upadłością Banku.
Nadto, jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, z zaskarżonej decyzji - odwołującej się zresztą do obliczeń dokonanych przez KNF - wynika, że usuwanie zagrożenia upadłością z wykorzystaniem mechanizmów proponowanych przez Bank (przy założeniu ich skuteczności) zajęłoby ponad dwadzieścia lat, a podnoszone okoliczności, wskazujące na rzekomą poprawę sytuacji majątkowej Banku, należało uznać za niewiarygodne, w szczególności w konfrontacji ze znaczną liczbą roszczeń w związku z podejmowanymi wcześniej przez Bank czynami nieuczciwej konkurencji na rynku finansowym.
Z tego względu, wobec nieskutecznego podważenia ustaleń faktycznych w sprawie, o czym mowa była w części uzasadnienia dotyczącej zarzutów naruszenia prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał zarzuty skarg kasacyjnych wskazujące m.in. na niespełnienie przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji z uwagi na inną wysokość aktywów Banku niż ta wynikająca z akt sprawy (tak m.in. skargi kasacyjne oznaczone numerami: 13., 29., 35., 36., 44. i 48.), w szczególności, że tak sformułowany zarzut w istocie zmierza do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a więc kwestii procesowej. Nie zasługiwały na aprobatę również zarzuty wskazujące na możliwość zmiany sytuacji Banku wskutek podejmowanych działań naprawczych, w szczególności wobec nieskuteczności działań dotychczasowych, ale i niepewności skuteczności proponowanych rozwiązań (por. pkt VI.2 uzasadnienia kontrolowanego wyroku).
W ramach zarzutów naruszenia art. 101 ustawy o BFG, podniesiony również został zarzut naruszenia art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, w ten sposób, że BFG nie może wydać wobec podmiotu decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji i jednocześnie decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, bowiem posłużenie się spójnikiem "albo" oznacza alternatywę rozłączną i prawo do wydania tylko jednego rodzaju decyzji (tak m.in. skarga kasacyjna oznaczona numerem 47.).
Zarzut ten Naczelny Sąd Administracyjny uznał za całkowicie chybiony. Wskazać bowiem należy, że o ile rzeczywiście art. 101 ust. 7 ustawy o BFG (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji) wskazywał, że Fundusz wydaje decyzję o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji albo decyzję o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, co apriorycznie mogłoby prowadzić do konkluzji wyrażonej w podniesionym zarzucie, o tyle systemowe odczytanie przedmiotowej regulacji, a więc w szczególności z uwzględnieniem art. 70 ust. 1 ustawy o BFG, w sposób niebudzący wątpliwości podważa ten wniosek.
Zauważyć bowiem należy, że wskazany wyżej art. 70 ust. 1 ustawy o BFG stanowił, że Fundusz może dokonać umorzenia lub konwersji instrumentów kapitałowych: 1) bez podejmowania decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji, jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w ust. 2; 2) w ramach przymusowej restrukturyzacji, łącznie z jednym lub kilkoma instrumentami, o których mowa w art. 110 ust. 1.
Wobec tego, już z treści samej ustawy jednoznacznie wynika, że dopuszczalnym jest wydanie wobec podmiotu decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji oraz decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych, a zatem zarzut w tym przedmiocie należało uznać za chybiony.
Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ustawą z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1598 ze zm.) część wspólna art. 101 ust. 7 ustawy o BFG została znowelizowana poprzez dodanie wprost odniesienia do art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG, co potwierdza poczynioną wyżej przez Sąd konkluzję.
W ramach zarzutów związanych z naruszeniem art. 101 ust. 7 ustawy o BFG podniesiony został również zarzut jego wadliwej implementacji względem art. 32 ust. 1 Dyrektywy BRR.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA zasadnie w części IV. kontrolowanego uzasadnienia wyroku wskazał, że rozumowanie postulowane przez część skarżących, zakładające, że z przepisów Dyrektywy BRR wynika zasadność podejmowania takich działań organu nadzoru bądź Banku, które miałyby jedynie udaremnić upadłość, nie zaś wyeliminować zagrożenie wystąpienia tego stanu, prowadziłoby do niezasadnego wniosku, że w świetle Dyrektywy dopuszczalne jest swobodne funkcjonowanie banku zagrożonego upadłością, co jest oczywistą nieprawdą. Zasadnie WSA wskazał na wyłącznie redakcyjno-semantyczny charakter różnic między art. 32 ust. 1 Dyrektywy BRR a art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, w szczególności przy odczytaniu wynikającej z tych regulacji normy ogólnej, jaką ma być spełnienie celów przymusowej restrukturyzacji, a więc m.in. zabezpieczenie stabilności finansowej, a przez to – zabezpieczenie interesu publicznego.
O nieprawidłowej implementacji można by mówić wtedy, gdyby z treści językowej przepisu krajowego, bądź jego jedynej możliwej wykładni wynikałaby norma sprzeczna z normą wyrażoną w dyrektywie, co wobec tego rodzaju konfliktu uzasadniałoby przyznanie prymatu normie wywodzonej z dyrektywy. W przywoływanej przez skarżących kasacyjnie jednostce taka sytuacja nie ma jednak miejsca, bowiem zarówno art. 32 ust. 1 Dyrektywy BRR, jak i art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, w istocie wyrażają tą samą normę prawną, a różnica wynika jedynie z odmiennego ujęcia językowego, co jest dopuszczalne. Implementacja nie stanowi bowiem wyłącznie transliteracji dyrektywy, ale dostosowuje ją do porządku prawnego państwa członkowskiego, harmonizując tym samym porządek wspólnotowy z narodowym. Stąd też za niezasadne należało uznać podniesione w oddalonych skargach kasacyjnych zarzuty dotyczące nieprawidłowej implementacji art. 32 ust. 1 ustawy o BFG.
Ze względów wskazanych powyżej, na obecnym etapie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał podniesione w oddalonych skargach kasacyjnych zarzuty dotyczące wystąpienia przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji.
XIII.II Cele przymusowej restrukturyzacji
Część skarżących kasacyjnie naruszenia przepisów prawa materialnego, zarówno poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jak i błędną wykładnię, dostrzegała w naruszeniu celów przymusowej restrukturyzacji, uregulowanych w art. 66 ustawy o BFG oraz art. 31 Dyrektywy BRR.
Podnosząc te zarzuty, skarżący kasacyjnie wskazywali, że wydana w sprawie decyzja w rzeczywistości naruszała określone cele przymusowej restrukturyzacji bądź różnicowała określony cel względem innych, tym samym stojąc w sprzeczności z zasadnością wszczynania przymusowej restrukturyzacji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te były nietrafne.
I tak, art. 66 ustawy o BFG stanowi, że celami przymusowej restrukturyzacji są:
1) utrzymanie stabilności finansowej, w szczególności przez ochronę zaufania do sektora finansowego i zapewnienie dyscypliny rynkowej;
2) ograniczenie zaangażowania funduszy publicznych lub prawdopodobieństwa ich zaangażowania wobec sektora finansowego lub jego poszczególnych podmiotów dla realizacji celów, o których mowa w pkt 1 oraz 3-5;
3) zapewnienie kontynuacji realizowanych przez podmiot funkcji krytycznych;
4) ochrona deponentów i inwestorów objętych systemem rekompensat;
5) ochrona środków powierzonych podmiotowi przez jego klientów.
Przepis art. 31 Dyrektywy BRR w ust. 2, traktującym o celach przymusowej restrukturyzacji, stanowi, że cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, o których mowa w ust. 1, są następujące:
a) zapewnienie ciągłości funkcji krytycznych;
b) uniknięcie znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej, w szczególności przez zapobiegnięcie efektowi domina, w tym w infrastrukturach rynkowych, oraz przez utrzymanie dyscypliny rynkowej;
c) ochrona finansów publicznych przez ograniczenie do minimum polegania na nadzwyczajnym publicznym wsparciu finansowym;
d) ochrona deponentów objętych zakresem dyrektywy 2014/49/WE i inwestorów objętych zakresem dyrektywy 97/9/WE;
e) ochrona środków finansowych i aktywów należących do klientów.
Realizując powyższe cele, organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dąży do zminimalizowania kosztów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz do uniknięcia spadku wartości, chyba że jest to niezbędne do osiągnięcia celów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zaprezentowane przez WSA stanowisko, że podjęta w sprawie decyzja wypełniała cele przymusowej restrukturyzacji, w szczególności wobec wystąpienia przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, o czym była mowa wyżej.
Nie sposób bowiem podzielić stanowiska niektórych skarżących kasacyjnie (tak m.in. skargi kasacyjne oznaczone numerami: 32., 34., 38., 39., 40.) implikującego naruszenie przez zaskarżoną decyzję celu przymusowej restrukturyzacji w postaci naruszenia zaufania do sektora finansowego (art. 66 pkt 1 ustawy o BFG), czy też ujmując to szerzej – naruszenia interesu publicznego.
WSA zasadnie wskazał, że wszystkie z celów przymusowej restrukturyzacji, wyrażone w art. 66 ustawy o BFG czy w art. 31 ust. 2 Dyrektywy BRR, w istocie służą właśnie ochronie interesu publicznego, przy czym rozumianego sensu largo, a nie, jak zdają się to postrzegać skarżący kasacyjnie, wyłącznie sensu stricto – z perspektywy partykularnych interesów określonej grupy społecznej.
Należy pamiętać, że clou wprowadzania przymusowej restrukturyzacji stanowi uniknięcie sytuacji, w której instytucja finansowa, w znacznej mierze przechowująca środki czy instrumenty finansowe osób fizycznych, w sposób niekontrolowany i nieuporządkowany doprowadzana jest do upadłości na zasadach ogólnych, wskutek czego przerwana jest ciągłość operacyjna tej instytucji, stwarzając tym samym istotne problemy nie tylko dla zwykłych deponentów, ale choćby i pracowników.
Mając to na uwadze, nie sposób uznać, że wobec ziszczenia się przesłanek do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, a więc między innymi z uwagi na pogarszającą się sytuację finansową banku, zagrażającą jego dalszemu funkcjonowaniu, poddanie takiego banku procedurze przymusowej restrukturyzacji stało w opozycji do celów przymusowej restrukturyzacji.
Istotnie bowiem, uniknięcie upadłości banku w trybie zwykłym poprzez wydanie decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji zabezpieczało utrzymanie stabilności finansowej, ale i chroniło zaufanie do sektora finansowego, co już samo w sobie stanowi szczególną wartość. Podjęcie takiego środka świadczyło o tym, że instytucje nadzoru nad rynkiem finansowym przeciwdziałają sytuacji, w której osoby fizyczne straciłyby dostęp do swoich rachunków depozytowych, a zatem zostałyby pozbawione dostępu do posiadanych środków finansowych, w szczególności wobec zagrożenia wypłat sum gwarantowanych w przypadku lawinowych wypłat środków z innych banków w związku z sytuacją upadającego banku, a przez to ogólnego obniżenia zaufania do instytucji bankowych, na co wskazywał organ w sprawie (por. część V.1 uzasadnienia kontrolowanego wyroku).
Istotne w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było również odniesienie się wprost do podniesionych w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 14. i 21. zarzutów naruszenia art. 66 ustawy o BFG oraz art. 31 ust. 2-3 Dyrektywy BRR polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd I instancji, że o istotności poszczególnych celów przymusowej restrukturyzacji decyduje ich kolejność sformułowana przez ustawodawcę w treści aktu normatywnego, a nie charakter i okoliczności niniejszej sprawy.
Zarzuty te należało uznać za niezasadne. Lektura przepisów tak Dyrektywy, jak i ustawy o BFG, prowadzi do konkluzji, że wyliczenie to ma charakter koniunkcyjny, jako że wymagane jest spełnienie wszystkich wskazanych w ich punktach celów, a z językowej ich konstrukcji – w szczególności końcowej części pkt. 2. art. 66 ustawy o BFG – w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że przyjęta przez ustawodawcę kolejność elementów ma znaczenie (por. P. Bielski [w:] T. Bąkowski, K. Kaszubowski, M. Kokoszczyński, J. Stelina, J. K. Warylewski, G. Wierczyński, P. Bielski, Zasady techniki prawodawczej. Komentarz, Warszawa 2003, Załącznik § 56., LEX; i przywołana tam literatura).
Nie oznacza to jednakże, jak wskazują skarżący kasacyjnie, że ocena spełnienia tych przesłanek odbywa się bez uwzględnienia charakteru i okoliczności sprawy. WSA prawidłowo bowiem ocenił zaistnienie tych przesłanek, szczegółowo się doń odnosząc (por. pkt. V.1-4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), przy czym uczynił to z perspektywy ogólnej, a nie, jak wydaje się oczekiwaliby tego skarżący kasacyjnie, tylko z punktu widzenia wierzycieli Banku. Stąd też zarzuty w tym przedmiocie należało uznać za niezasadne.
Mając na uwadze wszystkie powyższe rozważania, choć z perspektywy akcjonariuszy i wierzycieli Banku kształtować się może wrażenie odmienne, o czym szerzej mowa w dalszej części uzasadnienia, to w istocie słusznie wskazał WSA, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, a jej wszczęcie realizowało przewidziane ustawą i Dyrektywą cele przymusowej restrukturyzacji. Dlatego zarzuty w tym przedmiocie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne.
XIII.III Wyłączenie określonych praw majątkowych w ramach decyzji o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego
Część skarżących kasacyjnie podnosiła również zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące dokonanego w ramach kontrolowanej decyzji wyłączenia określonych praw majątkowych, nieprzejmowanych przez instytucję przejmującą.
Zarzuty te opierano na naruszeniu art. 174 ust. 1 ustawy o BFG, zgodnie z którym Fundusz może wydać decyzję o przejęciu przez podmiot przejmujący, bez konieczności uzyskania zgody właścicieli, dłużników lub wierzycieli podmiotu w restrukturyzacji:
1) przedsiębiorstwa podmiotu w restrukturyzacji;
2) wybranych albo wszystkich praw majątkowych lub wybranych albo wszystkich zobowiązań podmiotu w restrukturyzacji;
3) praw udziałowych podmiotu w restrukturyzacji.
W ocenie skarżących kasacyjnie, wyłączenie wierzytelności związanych z powstałymi roszczeniami w związku z nieuprawnionym oferowaniem przez Bank obligacji G. w W. czy certyfikatów X naruszało omówione wyżej cele przymusowej restrukturyzacji (tak m.in. skargi kasacyjne oznaczone numerami: 24., 25. i 27.), bądź też stanowiło niedopuszczalne wyłączenie roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych (tak m.in. skargi kasacyjne oznaczone numerami: 38., 39. i 40.).
Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty te uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawa o BFG we wskazanym artykule dopuszcza wyłączenie określonych praw majątkowych tudzież zobowiązań z przejęcia przez podmiot przejmujący.
Rozwiązanie to jest systemowo spójne i racjonalne, mając na uwadze cele, jakie mają zostać osiągnięte poprzez przeprowadzenie przymusowej restrukturyzacji, a więc przede wszystkim utrzymanie stabilności finansowej.
Wskazać bowiem należy, co słusznie zauważył WSA w kontrolowanym wyroku, ale i wynika wprost z akt sprawy, że BFG wystąpił do wielu podmiotów rynku finansowego z zapytaniem o zainteresowanie ewentualnym przejęciem Banku, jednakże podmioty te, m.in. z uwagi na ciążące zobowiązania, nie wykazały zainteresowania takim przejęciem. Ostatecznie pojawiła się propozycja P. w W., który finalnie tego przejęcia dokonał, jednakże jako warunek sine qua non wskazywała ona wyłączenie określonych zobowiązań z przejęcia.
Stąd też za niezasadne należało uznać zarzuty podważające zaaprobowanie takiej oferty, zgodnej z literalnym brzmieniem art. 174 ust. 1 ustawy o BFG.
Niezasadnie wskazywali również skarżący kasacyjnie na niedopuszczalność wyłączenia z przejęcia roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych. Zauważyć bowiem należy, że zakaz taki nie wynika z żadnej regulacji prawnej, a podmiot będący stroną postępowania sądowego, a więc I. S.A., nie utracił swojej bytności, a zatem i biernej legitymacji procesowej, wskutek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji. Stąd też ewentualne roszczenia cywilnoprawne względem takiego podmiotu nie stają się niedopuszczalne czy bezprzedmiotowe, a ewentualne rozstrzygnięcia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych mogą być uwzględniane w postępowaniach dotyczących majątku Banku wyłączonych z przejęcia przez instytucję przejmującą. W każdym razie, wierzyciel nie jest pozbawiony drogi sądowej (cywilnej), której brak być może uzasadniałby konieczność poddania szerszej rozwadze niedopuszczalność takiego wyłączenia właśnie z uwagi na konieczność zachowania sądowej kontroli (vide art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP).
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał również zarzuty naruszenia m.in. art. 112 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o BFG, że udzielenie wsparcia z funduszu przymusowej restrukturyzacji w celu pokrycia różnicy między wartością przejmowanych zobowiązań i wartością przejmowanych praw majątkowych I. S.A., przy jednoczesnym wyłączeniu z przejęcia wierzytelności wynikających ze sprzedaży obligacji G. w W., spełnia cel przymusowej restrukturyzacji i jest społecznie sprawiedliwe, pomimo że narusza to konstytucyjne zasady zaufania obywatela do państwa i działania organów w interesie społecznym (por. skargi kasacyjne oznaczone numerami: 41., 42. i 47.).
O ile o wartościach konstytucyjnych mowa jest w dalszej części uzasadnienia (część XIII.IV uzasadnienia), o tyle już teraz wskazać należało, że dyspozycja z art. 112 ust. 3 ustawy o BFG nie ma charakteru związanego, organ nie miał obowiązku jej zastosowania ("Fundusz może"), stąd też skorzystanie z tego uprawnienia w ograniczonym zakresie, z uwzględnieniem celów przymusowej restrukturyzacji, a więc między innymi ograniczenia wykorzystania środków publicznych, nie stanowi naruszenia art. 112 ust. 3 ustawy o BFG. Zarzuty w tym przedmiocie w istocie stanowią tylko polemikę z decyzją organu w tym zakresie, nie wykazują zaś faktycznego naruszenia normy wyrażonej w wyżej wskazanym przepisie.
Skarżący kasacyjnie zarzuty w tym przedmiocie wiązali również z naruszeniem art. 110 ust. 3 ustawy o BFG, zarzucając dobór nieprawidłowych instrumentów przymusowej restrukturyzacji, skutkujący pokrzywdzeniem wierzycieli Banku, które to zarzuty w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiły jedynie polemikę ze stanowiskiem organu, sprowadzającą się do domniemanego pokrzywdzenia wierzycieli Banku, o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia.
XIII.IV Sytuacja wierzycieli powstała wskutek podjęcia decyzji restrukturyzacyjnej
Podsumowując poczynione wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał odrębne odniesienie się do skutków decyzji (i oddalenia skarg na nią przez Sąd I instancji) w stosunku do tych wierzycieli, których zarzuty zmierzają do wykazania, że zostali "pokrzywdzeni" czy też inaczej potraktowani niż inni wierzyciele podmiotu w restrukturyzacji.
Temu w istocie służyły podnoszone w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami.: 17., 20., 30., 31., 38., 39., 40., 41., 42., 43. zarzuty naruszenia Konstytucji RP, a dokładniej: art. 2, art. 8, art. 21, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 64, art. 76 oraz art. 77 ust. 2., jak również podnoszone przez skarżących kasacyjnie zarzuty dotyczące wystąpienia przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, jej celów, a także dotyczące kwestii wyłączenia przeniesienia części zobowiązań do banku przejmującego, o czym mowa była we wcześniejszej części uzasadnienia wyroku.
Skarżący kasacyjnie wskazywali, że przymusowa restrukturyzacja uniemożliwiła zaspokojenie ich wierzytelności i pozbawiła ich możliwości ochrony swoich praw przed sądem powszechnym oraz że różnicowała w sposób nieuprawniony sytuację deponentów Banku w porównaniu do sytuacji jego wierzycieli.
Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty te uznał za niezasadne.
Odnosząc się do kwestii uniemożliwienia zaspokojenia wierzytelności i pozbawienia możliwości ochrony swoich praw przed sądem powszechnym, to zarzuty w tym przedmiocie stoją w opozycji do ustalonych w toku niniejszego postępowania okoliczności faktycznych, jak również nie znajdują one uzasadnienia prawnego.
Jak zostało to wskazane w części XIII.III uzasadnienia, skarżący kasacyjnie nie zostali pozbawieni możliwości zaspokojenia wierzytelności i prowadzenia sporów z poddanym przymusowej restrukturyzacji bankiem, jako że nie utracił on legitymacji procesowej biernej (por. art. 65 § 1 kpc), a dotychczasowe czy potencjalne rozstrzygnięcia sądów powszechnych mogą zostać spełnione w ramach postępowania upadłościowego Banku, w szczególności, że wobec zakończenia przymusowej restrukturyzacji i wszczęcia postępowania upadłościowego, postępowania cywilne przeciwko Bankowi nie podlegają już zawieszeniu w trybie art. 176 § 2 kpc, o czym zresztą BFG, w sprawach w których o takie zawieszenie wystąpił, informuje sądy powszechne.
Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, dopuszczalne jest uzyskanie zabezpieczenia roszczenia wytoczonego nawet wobec podmiotu czynnie poddanemu przymusowej restrukturyzacji (vide wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (Trzeciej Izby) z 8 maja 2025 r., sygn. C-324/23).
Co więcej, faktem powszechnie znanym ([...]) jest, że syndyk uznaje wierzytelności główne wierzycieli Banku w znacznej części, a pozostała część ma zostać pokryta przez emitenta obligacji, zgodnie z jego postępowaniem układowym, wskutek czego zasadnym jest przypuszczenie, że wierzytelności faktycznie zostaną zaspokojone.
Stąd też konkluzja, że zarzuty w tym przedmiocie należało uznać za niezasadne.
Odnośnie do "faworyzowania" w sposób nieuprawniony deponentów banku nad jego wierzycielami, to i te zarzuty w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać za niezasadne.
Przypomnieć należy, że już sama Dyrektywa BRR w regulującym ogólne zasady rządzące przymusową restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją art. 34, w lit. a i b wskazuje wprost, że: w pierwszej kolejności straty ponoszą akcjonariusze instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją (lit. a); po akcjonariuszach straty ponoszą wierzyciele instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją zgodnie z kolejnością zaspokajania roszczeń na mocy standardowego postępowania upadłościowego, z wyjątkiem przypadków, w których niniejsza dyrektywa wyraźnie stanowi inaczej (lit. b). Co więcej, art. 34 lit. h Dyrektywy BRR jako zasadę wskazuje fakt pełnej ochrony depozytów gwarantowanych, co wynika również z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (Dz.U.UE.L.2014.173.149 ze zm.) implementowanej do polskiego porządku prawnego wraz z Dyrektywą BRR (patrz motywy 3. i 14. tej Dyrektywy). W krajowym porządku prawnym traktuje o tym art. 110 ust. 3 ustawy o BFG.
Kwestia ta ma fundamentalne znaczenie z tego względu, że inna jest sytuacja faktyczna deponenta banku, a inna jest sytuacja jego akcjonariusza czy wierzyciela. Deponent z usługi bankowej korzysta w celach zaspokojenia potrzeb życia codziennego, a więc do obrotu środkami w ramach standardowej usługi bankowej, w celu zabezpieczającym codzienne użytkowanie zgromadzonych środków. Akcjonariusz czy wierzyciel swój związek z bankiem ma natomiast z uwagi na podjęte czynności zmierzające do zaspokojenia celów wykraczających poza potrzeby życia codziennego, a więc przede wszystkim w celach inwestycyjnych.
Dlatego też, szczególnej ochronie zarówno na gruncie prawa unijnego, jak i krajowego, poddani są właśnie deponenci banków, jako że oni swoje środki finansowe powierzają instytucjom bankowym nie w celu pomnażania dóbr nadmiarowych, jak czynią to inwestorzy, a w celu zabezpieczenia obrotu pieniędzmi, niezbędnego do codziennego funkcjonowania. Pozbawienie środków finansowych deponentów, a akcjonariuszy czy wierzycieli, wywołuje odmienne skutki, jako że pozbawia tych pierwszych dostępu do środków służących do zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, a tych drugich tylko środków, które mieli zamiar pomnożyć, będąc zarazem w stopniu mniejszym lub większym świadomi ryzyka ich pomniejszenia czy nawet utraty, co stanowi zwykłą konsekwencję inwestowania. Jeśli zaś ich decyzja o inwestycji była skutkiem nieuczciwych praktyk na rynku finansowym, jeżeli zostało to potwierdzone w odpowiednim trybie, to są oni przecież uprawnieni do wystąpienia z roszczeniem cywilnoprawnym z tego tytułu.
Zależność tę należy mieć również na uwadze analizując zasadność wszczęcia przymusowej restrukturyzacji z punktu widzenia art. 31 ust. 2 lit. b Dyrektywy BRR, gdzie wskazuje się na cel przymusowej restrukturyzacji w postaci uniknięcia znaczących negatywnych skutków dla stabilności finansowej, w szczególności przez zapobiegnięcie efektowi domina. Istotnie bowiem, ewentualne naruszenie sytuacji depozytariuszy w jednym z banków, objętym przecież systemem nadzoru, a w szczególności pozbawienie ich dostępu do zgromadzonych środków finansowych, mogłoby w istocie spowodować obniżenie zaufania do pozostałych podmiotów rynku finansowego czy też potencjalny masowy odpływ pieniędzy z tego rynku (por. części II. i IV. uzasadnienia zaskarżonego wyroku), co stałoby w opozycji do ochrony interesu publicznego.
Ze wskazanych względów, nie sposób jest uznać, że w ramach procedury przymusowej restrukturyzacji zróżnicowana została w sposób nieuprawniony sytuacja deponentów względem sytuacji wierzycieli banków. Przyjęte w tym zakresie regulacje prawne mają uzasadniony i racjonalny charakter, jako że są one zorientowane na interes publiczny sensu largo, a nie na partykularny interes określonej części społeczeństwa, o czym mowa była wyżej, w szczególności, że, co również zostało podkreślone, wierzyciele nie są pozbawieni ochrony prawnej zarówno w ramach sądowej kontroli decyzji restrukturyzacyjnej (por. część IX. uzasadnienia niniejszego wyroku), jak i w ramach postępowań przed sądami powszechnymi w związku z posiadanymi wierzytelnościami względem podmiotu poddanego przymusowej restrukturyzacji.
XIV. Zarzuty kasacyjne niepoddające się kontroli
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w części skarg kasacyjnych postawione zostały zarzuty, które z uwagi na ich wadliwość formalną nie poddawały się merytorycznej kontroli w ramach postępowania odwoławczego.
Ponownie przywołać należy treść art. 183 § 1 ppsa, która stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 ppsa).
Z tego względu, rozpoznanie sprawy nastąpić może jedynie w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 ppsa).
W kontekście konstrukcji zarzutów kasacyjnych przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) może przejawiać się, jak wskazano wyżej, w dwu postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA: z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12; z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12).
Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ppsa nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 2217/24 i przywołane tam orzecznictwo).
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 22. zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 1 pusa w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności oraz oddalenie skargi.
Zauważyć należy, że art. 1 pusa ma charakter normy ustrojowej, co wynika wprost z treści tego przepisu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 pusa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd I instancji mógłby więc naruszyć art. 1 pusa, gdyby bezpodstawnie odmówił rozpoznania skargi, albo zastosował inne kryterium kontroli niż kryterium zgodności z prawem (por. wyrok NSA z 23 września 2020 r., sygn. akt I GSK 429/18). Naruszenie art. 1 § 2 pusa może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, przy czym powołany przepis nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2147/11). Przepis art. 1 pusa nie może stanowić podstawy zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (zob. wyrok NSA z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14). Z tego też względu, podniesiony wyżej zarzut należało uznać za nieskuteczny.
Za równie nieskuteczny należało uznać podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 4 ustawy o BFG. W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 151, podobnie zresztą jak art. 145 § 1 pkt 1, czy też art. 149 § 1 i 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 161 § 1 ppsa ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 151 ppsa zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14).
Za przepis taki nie można jednak uznać art. 4 ustawy o BFG, który ustanawia cele działalności BFG. Przepis ten samoistnie nie stanowi podstawy do kwestionowania zarówno przedmiotu sprawy administracyjnej, jak i rozstrzygnięcia WSA poddanego kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako że wskazuje on jedynie na przedmiot działalności organu, a więc ma on charakter bardziej ustrojowy niż procesowy. Wobec tego, nieprawidłowym jest zarzucanie jego niewłaściwego zastosowania w okolicznościach sprawy bez przywołania innych przepisów, gdyż dopiero sprzężenie wskazanych w zarzucie przepisów tyczących się organu z innymi przepisami, odnoszącymi się do przedmiotu postępowania, poddawałoby się merytorycznej ocenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Z tego względu, za nieskuteczne należało uznać połączenie w ramach jednego zarzutu art. 151 ppsa wyłącznie z art. 4 ustawy o BFG.
W tej samej skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego przez jego niezastosowanie, tj. art. 144 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 32 Konstytucji RP.
Wobec tak skonstruowanego zarzutu, ponownie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna, mimo że jest zwykłym środkiem zaskarżenia w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, ma charakter sformalizowany, jako że wyznacza ona zakres kontroli, której poddany zostanie zaskarżony wyrok. Między innymi z tego powodu wprowadzono przymus adwokacko-radcowski do jej sporządzania, jako że błędne skonstruowanie zarzutów nie może być konwalidowane przez sąd odwoławczy.
O błędności oczywistej można mówić w przypadku tego zarzutu, bowiem w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie istnieje taka jednostka redakcyjna jak art. 144 § 1 pkt 3 ppsa (notabene – wskazywana przez skarżących kasacyjnie jako pusa, co jednak Sąd uznał za oczywistą omyłkę pisarską w całej skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 22. przy ustalaniu skrótów redakcyjnych). Jeśli by zaś przyjąć, że w istocie chodziło o art. 145 § 1 pkt 3 ppsa, to i tak skonstruowany zarzut należałoby uznać za nieskuteczny, jako że z uzasadnienia tego zarzutu wynika, iż w istocie skarżący kasacyjnie zarzucają błąd w ustaleniach faktycznych, co powinni czynić za pomocą zarzucenia obrazy innych przepisów prawa procesowego, nie zaś art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 32 Konstytucji RP.
Za nieskuteczny należało uznać również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 141 § 1 ppsa, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, podniesiony w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 22., jako że przepis ten stanowi, iż uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Treść tego przepisu pozostaje w wyraźnej opozycji wobec treści zarzutu i nie ma z nim związku. W treści zarzutu skarżący kasacyjnie bowiem podnoszą, iż Sąd I instancji nie odniósł się do treści ich zarzutów podnoszonych w skardze do WSA, co mogłoby być podnoszone jako zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jako potencjalny deficyt sporządzonego uzasadnienia rozstrzygnięcia, ale nie jako naruszenie art. 141 § 1 ppsa. Tym samym, skoro z uzasadnienia zarzutu nie wynika jednoznacznie, na czym miałoby polegać naruszenie wskazanego przez skarżących kasacyjnie art. 141 § 1 ppsa, to Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości sprawdzenia, czy podniesiony zarzut był zasadny (por. wyrok NSA z 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 175/08).
Część skarg kasacyjnych podnosiła również zarzuty dotyczące postępowania dowodowego przed Sądem I instancji, które nie mogły zostać uznane za skuteczne.
Zarzuty takie pojawiły się m.in. w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 29., 35., 36., 44. i 48., gdzie skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 160 ppsa, poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA dowodu z opinii biegłego (zespołu biegłych, biegłych rewidentów), a także zarzucili naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez m.in. niezasięgnięcie przez Sąd I instancji wiedzy specjalistycznej.
Przypomnienia wymaga, że kontrola sprawowana przez sądy administracyjne jest kontrolą pod kątem zgodności z prawem. Sądy administracyjne nie przeprowadzają dowodów z opinii biegłego, a jedynie dowody z dokumentów w wąskim zakresie, zakreślonym przez art. 106 § 3 ppsa. Brak jest podstaw do podważania kompetencji Sądu I instancji do dokonania kontroli legalności ustaleń faktycznych organu, a jeśli celem skarżących kasacyjnie było wykazanie, że Sąd I instancji błędnie zaaprobował ustalony przez organ stan faktyczny sprawy, to czynić to powinni za pomocą zarzutów podważających te ustalenia, a nie poprzez zarzucanie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego czy niezasięgnięcia wiedzy specjalistycznej (por. wyroki NSA z 10 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 643/22; z 30 maja 2025 r., sygn. akt I GSK 1305/22). Z tego względu, zarzuty te należało uznać za nieskuteczne.
W tym samym kontekście należało rozpatrzyć zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 11 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, w zw. z art. 80 kpa polegający na bezzasadnym, zdaniem skarżących kasacyjnie, oddaleniu skargi przez WSA i przyjęciu, iż decyzja organu jest prawidłowa w sytuacji, gdy nie został wyczerpująco zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy i nie zostały podjęte wszelkie możliwe czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - w szczególności Sąd I instancji nie zasięgnął wiedzy specjalistycznej - i rzetelnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem zasad prawa administracyjnego tj. interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi kierował się WSA uznając, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący kasacyjnie istotnie bowiem zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych, jednakże ponownie czynili to poprzez wytknięcie WSA niezaczerpnięcia wiedzy specjalistycznej, podczas gdy, po pierwsze, nie jest rolą sądu administracyjnego ustalenie stanu faktycznego sprawy, a jedynie kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ administracji (patrz uwagi dot. postępowania dowodowego przed WSA), a w związku z tym nie można Sądowi skutecznie zarzucić niezasięgnięcia opinii specjalistycznej, jako że to właśnie Sąd posiada wiedzę specjalistyczną w zakresie prawa - iura novit curia.
We wniesionych w sprawie skargach kasacyjnych podnoszone były również zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, których uzasadnienie nie przystawało do wynikających z nich norm, a przez to nie mogły one podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.
I tak, w skardze kasacyjnej nr 43. wytknięto WSA naruszenie art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP, wskazując je jako naruszenia prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z uzasadnienia nie wynika zaś, na czym polegała błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a jedynie wynika, że kwestionowane de facto było lakoniczne uzasadnienie wyroku w zakresie pokrzywdzenia wierzycieli. Zatem, jeśli intencją skarżących kasacyjnie było podważenie prawidłowości sporządzenia uzasadnienia wyroku, czynić to powinni byli poprzez zarzucenie naruszenia norm prawa procesowego, powiązując naruszenie art. 141 § 4 ppsa z naruszonymi ich zdaniem przepisami prawa, jak również wykazując, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro jednak skarżący kasacyjnie zdecydowali się na sformułowanie takiego zarzutu w oparciu wyłącznie o wskazane wyżej przepisy Konstytucji RP, to zarzuty te należało uznać za niepoddające się kontroli merytorycznej sądu odwoławczego.
Za niepoddający się kontroli kasacyjnej należało uznać zawarty w skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 24., 25. i 27. zarzut naruszenia art. 178 ust. 1 ustawy o BFG, wskazując, że WSA, poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu, uznał, iż BFG dokonał wyboru podmiotu przejmującego w sposób zapewniający otwartość, transparentność oraz równe traktowanie potencjalnych podmiotów przejmujących, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy i z zebranego materiału dowodowego wynika, iż BFG dokonał wskazanego wyboru z naruszeniem tych standardów. Zarzut ten nie poddaje się kontroli z tego powodu, że WSA w ogóle nie dokonywał wykładni wskazanego przepisu, stąd też oczywistym jest, że nie mógł dokonać jego wykładni w sposób błędny. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść merytorycznie do tak sformułowanego zarzutu.
Kontroli kasacyjnej nie mogły zostać również poddane zarzuty ze skarg kasacyjnych oznaczonych numerami.: 17., 26., 29., 35., 36., 44. i 48., gdzie skarżący kasacyjnie w kontekście sporządzonych w sprawie oszacowań zarzucili jako naruszenie prawa materialnego naruszenie art. 137 ustawy o BFG poprzez m.in. niewłaściwe ustalenie wysokości aktywów i pasywów Banku oraz brak niezależności podmiotu sporządzającego oszacowania.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, wątpliwości strony co do poprawności oszacowania, będącego elementem postępowania restrukturyzacyjnego, to wątpliwości odnoszące się do ustalenia stanu faktycznego. Inaczej mówiąc, strony przez takie zarzuty starają się wykazać, że organ posłużył się niewłaściwymi albo źle sporządzonymi i przeprowadzonymi dowodami, przyjmując istnienie podstaw do restrukturyzacji. Skoro tak, to te zarzuty nie odnoszą się do prawa materialnego, zatem nie mogą być oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 ppsa (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2022 r., sygn. akt II GSK 2553/21).
Naczelny Sąd Administracyjny za nieskuteczne uznał również zarzuty wskazujące na naruszenie art. 109 ustawy o BFG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że ogłoszenie na stronie BFG 31 grudnia 2020 r. niepełnej informacji w zakresie wydanej przez BFG decyzji z 30 grudnia 2020 r. o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wobec I. S.A., w szczególności dla obligatariuszy G. w W., którzy nabyli obligacje za pośrednictwem Banku, a których zobowiązania nie zostały przejęte przez P. w W., była wystarczająca i rzetelna oraz zgodna z wymogami wspomnianego przepisu, w szczególności w zakresie informacji w przedmiocie ich sytuacji faktycznej, prawnej i finansowej, pomimo, że ogłoszenie to nie zawierało pełnych danych oraz zawierało informacje wprowadzające skarżących w błąd, w szczególności w zakresie wpływu przymusowej restrukturyzacji na toczące się postępowania sądowe osób poszkodowanych w aferze [...] oraz na przyszłe postępowania sądowe, a także na możliwość realnego dochodzenia roszczeń na drodze egzekucyjnej. WSA w ogóle tego przepisu nie stosował, wobec czego nie mógł go zastosować niewłaściwie, a zatem zarzuty w tym przedmiocie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia motywów Dyrektywy BRR, a więc np. stawiany w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 33. zarzut naruszenia motywu 5., 13. i 50. Dyrektywy BRR poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaspokojenie wierzycieli w regularnym postępowaniu upadłościowym byłoby - z uwagi na stan finansowy Banku - nierealne, podczas gdy w niniejszej sprawie powinna zostać zastosowana zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli, ponieważ w ocenie skarżących trudno uznać za wiarygodne, że całkowite wykluczenie obligatariuszy G. w W. i pozbawienie ich możliwości dochodzenia swoich należności nie eliminuje możliwości realizacji roszczeń.
Przypomnieć należy, że zgodnie ze wspólnotową techniką prawodawczą, wszystkie akty o zasięgu ogólnym są zgodne ze standardową strukturą: tytuł – motywy – część normatywna – ewentualne załączniki.
Motywy to część aktu zawierająca uzasadnienie i znajdująca się pomiędzy umocowaniami a częścią normatywną. Celem motywów jest zwięzłe uzasadnienie podstawowych przepisów części normatywnej bez ich przytaczania czy parafrazowania. Nie zawierają one wypowiedzi normatywnych ani apeli politycznych (por. Wspólny przewodnik praktyczny Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji przeznaczony dla osób redagujących akty prawne Unii Europejskiej, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2015, s. 24, 31).
Skoro motywy nie zawierają wypowiedzi normatywnych, to nie mogą one stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut ich naruszenia można by rozpatrywać jedynie w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub postępowania precyzyjnie wskazanymi przez autora skargi kasacyjnej jako naruszone przez Sąd I instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1088/24).
Skoro jednak skarżący kasacyjnie zarzut oparli tylko na motywach dyrektywy, to zarzut ten należało uznać za bezskuteczny.
Za bezskuteczny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zawarty w skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 46. zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 106 § 5 ppsa w związku z art. 233 § 1 kpc, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz ich dowolnej oceny, polegającej na: a) dowolnym ustaleniu, że wobec sytuacji osób, których wierzytelności powstały na skutek czynów niedozwolonych związanych z dystrybucją przez I. S.A. obligacji G. w W., nie byłaby lepsza, gdyby organ nie wydał zaskarżonej decyzji, a wobec Banku przeprowadzono by postępowanie upadłościowe; b) sprzecznym z zasadami logicznego rozumowania, że wyłączenie z przejęcia przez podmiot przejmujący przedsiębiorstwa I. S.A. części wierzytelności, jest zgodne z interesem publicznym, bowiem istotą postępowania restrukturyzacyjnego jest to, że podmioty trzecie ponoszą negatywne skutki finansowe, w sytuacji, gdy na gruncie niniejszej sprawy sprzeczność decyzji organu z przepisami prawa wynika nie z tego, że podmioty trzecie ponoszą negatywne konsekwencje finansowe decyzji, lecz z faktu, iż owe negatywne skutki finansowe zaskarżonej decyzji zostały przeniesione w całości tylko na niewielką część wierzycieli, którzy w większości są osobami fizycznymi, a zatem podmiotami słabszymi, a pozostali wierzyciele nie ponoszą negatywnych sutków ekonomicznych, bowiem ich wierzytelności będą zaspokojone przez podmiot przejmujący; czego skutkiem było naruszenie przepisów prawa materialnego.
W tym kontekście bowiem należy przywołać w ślad za dotychczasowym orzecznictwem tutejszego Sądu, które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, że z naruszeniem art. 106 § 5 ppsa mamy do czynienia w sytuacji, gdy sąd przeprowadzał dowody uzupełniające, a dokonując tego uchybił stosownym przepisom procedury cywilnej. Zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 106 § 5 ppsa może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej wtedy, gdy sąd prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 ppsa. W sytuacji, gdy Sąd I instancji sam nie uzupełniał postępowania dowodowego – w szczególności w zakresie, jaki wskazują skarżący kasacyjnie w ramach podnoszonego zarzutu – to nie mógł naruszyć art. 106 § 5 ppsa. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero, gdy sąd dopuści przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, to wówczas w tym zakresie będą miały zgodnie z postanowieniami art. 106 § 5 ppsa odpowiednie zastosowanie przepisy kpc dotyczące postępowania dowodowego. Przepis art. 106 § 5 ppsa zawiera odesłanie nie tylko do przepisów kpc, ale i do art. 106 § 3 ppsa ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, iż odpowiednie przepisy kpc są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 ppsa.
W konsekwencji w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie przeprowadził dowodu w trybie art. 106 § 3 ppsa, powoływanie się na przepisy kpc (w tym i art. 233 kpc) dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 ppsa jest bezprzedmiotowe (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2853/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skargi kasacyjne oznaczone numerami: 9., 10., 11., 12., 15. i 16. zawierają jednakowo sformułowane zarzuty i ich uzasadnienie, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do nich łącznie. Konstrukcja wskazanych skarg kasacyjnych, zarówno sformułowanych w nich zarzutów, jak i ich uzasadnienia, wymaga przypomnienia, że skarga kasacyjna jest odrębnym od skargi do Sądu I instancji i dodatkowo, jak już wyżej wskazano, wysoce sformalizowanym środkiem prawnym, który musi spełniać ustawowe wymogi, w tym wymogi co do jego poprawnej konstrukcji, wskazane w art. 174-176 ppsa. Podkreślić należy, że w przeciwieństwie do zarzutów skargi wnoszonej do Sądu I instancji, które dotyczą decyzji organu, zarzuty i>wnioski skargi kasacyjnej muszą być skierowane wobec zaskarżonego wyroku. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną nie tylko powołania konkretnych przepisów prawa, ale także uzasadnienie ich naruszenia, które ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Rozpoznawane skargi kasacyjne o wskazanych wyżej numerach omówionych wymogów nie spełniają.
Na wstępie formułowanych zarzutów autor skarg kasacyjnych wskazuje, że zaskarża wyrok na podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa. Jednakże z pkt I.1. i I.2 nie wynika, czy przyczyną zarzutu naruszenia art. 174 ust. 1 pkt 1 ustawy o BFG jest błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Wskazano jedynie na jego naruszenie poprzez uznanie zaskarżonej decyzji za wydaną zgodnie z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej, tym bardziej, że kolejne zarzuty sformułowane w pkt I.3., I.4. i I.5. - naruszenie art. 174 ust. 1 pkt 1 oraz art. 174 ust. 1 pkt 2 ustawy o BFG, w których autor skargi kasacyjnej wskazuje, że dokonano ich błędnej wykładni, oparte zostały na tych samych przesłankach (najogólniej rzecz ujmując na "niemożliwości odzyskania należności przez skarżących jako obligatariuszy G. w W."). Nie wskazano przy tym (zarówno w zarzutach, jak i we wspólnym do nich uzasadnieniu) jak te przepisy według skarżących należy wykładać i dlaczego ich interpretacja, dokonana w zaskarżonym wyroku, jest błędna. Ograniczono się do opisania negatywnych, według autora skargi kasacyjnej, konsekwencji zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów zarzuty te nie poddają się kontroli.
Podobnie w przypadku zarzutu sformułowanego w pkt I.6. – "naruszenie art. 101 ust. 7 ustawy o BFG w zw. z art. 174 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o BFG poprzez ich błędną wykładnię". Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu do tego zarzutu wskazuje po pierwsze, że jest to zarzut naruszenia prawa procesowego, jednocześnie zarzucając błędną wykładnię tego przepisu, a po drugie uzasadniając ten zarzut nie wskazuje na czym miałaby polegać jego błędna wykładnia. Ogranicza się do próby wykazania, że "możliwe było przejęcie przez P. w W. również zobowiązań związanych z dystrybucją obligacji G. w W., albowiem podmiot przejmujący może otrzymać pomoc finansową", poprzez teoretyczne rozważania na temat form wsparcia. Zatem przy tak sformułowanym zarzucie błędnej wykładni kontrola wyroku Sądu I instancji w tym zakresie nie jest możliwa. Jak już wyżej wskazano, aby uznać skargę kasacyjną za skuteczną, musi ona jednoznacznie wskazywać naruszony przepis i wyjaśniać sposób jego naruszenia oraz wpływ na rozstrzygnięcie. Oznacza to, że przy wadliwym ujęciu zarzutu kasacyjnego NSA nie może z urzędu dokonać jego modyfikacji ani zmienić kierunku weryfikacji skarżonego wyroku.
Odnośnie do zarzucanego naruszenia przepisów Konstytucji (pkt I.7 skargi kasacyjnej) wypada zauważyć, że zgodnie z art. 8 ustawy zasadniczej Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1). Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (pkt 2). Nie ulega kwestii, że bezpośrednie i samoistne stosowanie przepisów Konstytucji może mieć miejsce tylko wówczas, gdy charakteryzują się one dostatecznym stopniem konkretności i precyzji. Norma konstytucyjna może stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, jeżeli jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na samoistne jej zastosowanie (por. wyrok SN z 8 stycznia 2009 r., I CSK 482/08), jak również może stanowić wzorzec kontroli zgodności z nią norm prawnych niższego rzędu (tzw. negatywny aspekt bezpośredniego stosowania konstytucji). Naruszenia przepisów art. 2, art. 21 i art. 32 Konstytucji RP autor skarg kasacyjnych nie powiązał z żadnymi stosowanymi w sprawie konkretnymi przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów naruszenie prawa procesowego – art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa oraz art. 8 kpa wskazać należy, że zarzuty te nie zostały wbrew ww. wymogom powiązane z zarzutami naruszenia przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto w przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 ppsa, nie decyduje bowiem, jak już wyżej wskazano, każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ na wynik sprawy należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie orzeczeniem. Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że sposób, w jaki skonstruowano oraz uzasadniono zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie daje podstaw do uznania ich skuteczności. Uzasadnienie podniesionych zarzutów procesowych zawiera teoretyczne rozważania na temat zasad postępowania administracyjnego i ogólnikowo wskazuje na istniejące – w ocenie skarżących kasacyjnie – uchybienia w zakresie nieprzejęcia przez P. w W. roszczeń obywateli pokrzywdzonych w aferze [...]
Z podobnych powodów na uwzględnienie nie zasługiwała skarga kasacyjna oznaczona numerem 34.
Zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, nie zostały wbrew obowiązkowi wskazanemu w art. 176 § 1 pkt 2 ppsa uzasadnione na tyle precyzyjnie, aby możliwe było sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
Uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania oparte zostało na poglądzie, że nieprzejęcie przez P. w W. roszczeń I. S.A. pozbawiło części wierzycieli, w tym skarżącego, możliwości zaspokojenia swoich należności. Ogólne stwierdzenie, że "Sąd I instancji pominął cel postępowania jakim jest działanie w słusznym interesie obywateli i usankcjonował działanie organu mające charakter stronniczy, wybiórczy i nieobiektywny", a "zaskarżona decyzja została ogłoszona bezpośrednio przed kolejnymi trzema od pracy dniami" nie czyni zadość wskazanym wyżej wymaganiom dotyczącym konstrukcji skargi kasacyjnej i nie poddaje się ocenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wskazuje jakie konkretne okoliczności ze stanu faktycznego sprawy nie zostały przez organy ustalone, jakie istotne dowody nie zostały zebrane i jakie nasuwające się wątpliwości odnośnie stanu faktycznego sprawy nie zostały wyjaśnione.
Uzasadniając natomiast naruszenie prawa materialnego (art. 4, art. 66 ust. 1, art. ust. 3, art. 174 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o BFG) przez niewłaściwe zastosowanie, autor skargi kasacyjnej ponownie wskazuje na kwestię przejęcia przez P. w W. jedynie aktywów I. S.A. W tym miejscu należy ponownie przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumpcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie został błędnie uznany przez sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Tak rozumianego wymagania nie spełniają sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż strona skarżąca nie zamieściła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodu prawnego wskazującego, że dokonana subsumcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego jest błędna.
W skardze kasacyjnej oznaczonej numerem 18. zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 101 ust. 7 pkt 2, art. 101 ust. 7 pkt 3, art. 110 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 10 ustawy o BFG oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 8 kpa, a także w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 ppsa: art. 2 w zw. z art. 32 oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji, jednocześnie konstruując wspólne do tych zarzutów uzasadnienie.
Z uzasadnienia wynika jedynie, że zdaniem skarżących nie zostały spełnione przesłanki z art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, gdyż możliwe było podjęcie działań nadzorczych zmierzających do poprawy sytuacji Banku. Zatem uzasadnienie w tej części sprowadza się w istocie do zakwestionowania ustaleń i oceny stanu faktycznego. Nie można jednak kwestionować poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego ustaleń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy, czy też braków obejmujących zaniechanie ustalenia istotnych elementów stanu faktycznego.
Pozostała cześć uzasadnienia ogranicza się do teoretycznych rozważań na temat sytuacji obligatariuszy Banku i ewentualnych możliwości zaspokojenia ich roszczeń. Autor skargi kasacyjnej stwierdza również, że przepisy ustawy o BFG są niezgodne z Konstytucją RP oraz wskazuje na czym polega zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów określona w art. 8 kpa oraz zasada równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Biorąc pod uwagę wyżej wskazane uwagi stwierdzić należy, że taka konstrukcja skargi kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zgodności wyroku Sądu I instancji z powołanymi w niej przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem, jak już wyżej wskazano, upoważniony do stawiania jakichkolwiek hipotez i prowadzenia rozważań, co do możliwego kierunku i zakresu zaskarżenia wyroku Sądu I instancji.
XV. Wnioski stron kierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego
W skargach kasacyjnych oraz w pismach procesowych wniesiono: o wyłączenie jawności rozprawy, przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym o rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych oraz o skierowania pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości UE oraz pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego.
BFG we wniesionych odpowiedziach na skargi kasacyjne wnosił o wydanie, na podstawie art. 96 § 1 ppsa, z urzędu zarządzenia w sprawie odbycia całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych ze względu na fakt, iż publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu, w szczególności stabilności systemu finansowego; ewentualnie, z ostrożności procesowej, o wydanie, na podstawie art. 96 § 2 ppsa, zarządzenia o odbyciu całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych z uwagi na fakt, iż mogą zostać ujawnione informacje stanowiące tajemnicę zawodową.
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie 21 maja 2025 r., po sprawdzeniu obecności i przedstawieniu sprawozdania z przebiegu sprawy, zarządził na podstawie art. 96 § 1 ppsa odbycie dalszej części posiedzenia przy drzwiach zamkniętych, mając na uwadze fakt, że w dalszej część posiedzenia, w tym w prezentowanych przez strony stanowiskach, mogły zostać ujawnione informacje stanowiące tajemnicę zawodową.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski dowodowe zawarte w pismach procesowych stron, które w istocie zmierzały do wykazania kumulacji funkcji lub też dotyczyły zdarzeń nieobjętych stanem faktycznym sprawy (zaistniałych po dacie wydania zaskarżonej decyzji). Wyjaśnienia przy tym wymaga - wobec wniosków o dopuszczenie dowodów z pism procesowych - że jeżeli strona postępowania składa pismo procesowe spełniające warunki formalne, a zawierające stanowisko strony i argumentację na jego poparcie, to Sąd zapoznaje się z nim, bez potrzeby wydawania odrębnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu.
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4., 5., skarżący wnieśli również o rozpoznanie, na zasadzie art. 191 ppsa, postanowień Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosków dowodowych. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zatem skuteczność zgłoszonego wniosku (zarzutu) zależy od wykazania, że wydane postanowienie miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając wniosek skarżący zmierzali do wykazania, że oddalone wnioski dowodowe mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek przymusowej restrukturyzacji (m.in. w zakresie braku niezależności podmiotu sporządzającego oszacowanie i ustaleń oszacowania czy podejmowanych przez Bank działań naprawczych). Biorąc pod uwagę wskazane w uzasadnieniu wniosku zagadnienia, dla ustalenia których przedstawione dowody miały być, zdaniem skarżących, niezbędne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zostało wykazane, iż postanowienia Sądu I instancji o oddaleniu tych wniosków dowodowych miały wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do wniosków o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości UE należy wskazać, że na rozprawie 21 maja 2025 r. pełnomocnicy skarżących kasacyjnie nr: 1., 2., 3. i 4. cofnęli wnioski o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości UE, a pełnomocnik skarżących kasacyjnie nr: 33. i 34. podtrzymał wniosek w tym przedmiocie.
W związku z tym, zauważyć należy, że na podstawie art. 267 TFUE Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd krajowy, jest organem uprawnionym (i zobowiązanym) do wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie wstępne w przypadku powzięcia wątpliwości, co do wykładni, bądź ważności przepisu prawa wspólnotowego. Z pytaniem prejudycjalnym może (i powinien) wystąpić, o ile uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie nie powziął wątpliwości, co do ważności czy wykładni przepisów prawa unijnego mających w sprawie zastosowanie, z tego też względu nie skorzystał z regulacji zawartej w powołanym wyżej przepisie. Dodać nadto należy - co miało także znaczenie dla nieuwzględnienia wniosków - że w kwestiach istotnych dla przymusowej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekał wielokrotnie (m.in. powoływany i omówiony wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 grudnia 2025 r., a także wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 8 maja 2025 r. w sprawie C- 324/23 dotyczący zabezpieczenia interesów konsumentów).
W skargach kasacyjnych oznaczonych numerami 7. i 8., skarżący wnieśli o wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym zredagowanym w sposób następujący: czy przepisy Dyrektywy BRR w szczególności w zakresie przepisu art. 85 Dyrektywy oraz implementującego go art. 105 ustawy o BFG są zgodne z przepisem art. 47 KPP z uwagi na ograniczenie prawa do skutecznego środka prawnego przed Sądem. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił tego wniosku przyjmując, że właściwa wykładnia i subsumcja przepisów prawa krajowego powinna umożliwić, co do zasady, realizację praw wynikających z art. 47 KPP.
W sytuacji, gdy te prawa zostały naruszone - a tak się stało w przypadku skarżących kasacyjnie występujących z omawianym wnioskiem - Naczelny Sąd Administracyjny z powodów podanych w punkcie XI.III uznał, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania. Zatem rozstrzygnął już kwestię, o której mowa w pytaniu na gruncie prawa krajowego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia wniosków o skierowanie pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego. W myśl art. 193 Konstytucji RP sądowi administracyjnemu przysługuje uprawnienie do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności aktu normatywnego z ustawą zasadniczą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała u składu orzekającego, co do zgodności przepisów prawa z Konstytucją RP, a warunek ten nie został spełniony w tej sprawie.
XVI. Podstawa prawna rozstrzygnięcia
Z przedstawionych w pisemnych motywach rozstrzygnięcia powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w punkcie I. sentencji. Na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w punkcie II. sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (punkt III. sentencji wyroku) na podstawie art. 207 § 2 ppsa, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.
W ocenie Sądu, za taki szczególnie uzasadniony przypadek należało uznać fakt, że przyczyną uchylenia wyroku w sprawach ze skarg kasacyjnych oznaczonych numerami: 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. i 8. były w istocie uchybienia Sądu I instancji – stwierdzona w trzech przypadkach nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 ppsa) oraz w pięciu przypadkach skuteczne zarzucenie naruszenia wymogów sporządzenia uzasadnienia (art. 141 § 4 ppsa).