II GSK 1374/20

II GSK 1374/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 356/20 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2020-09-10
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a ust. 1, 3, 7 art. 4 pkt 22 oraz 1p. 6.1.3 załącznika nr 3, 1p. 1. 11 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 356/20 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 lutego 2020 r. nr BP.501.136.2020.1278.OL14.2295 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 10 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 356/20, oddalił skargę W. W. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji") z [...] lutego 2020 r., nr [...], z tytułu kary pieniężnej za naruszenia przepisów o transporcie drogowym.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] sierpnia 2019 r. inspektor transportu drogowego przeprowadził w Wójtowie kontrolę pojazdu marki DAF nr rej. [...] z naczepą K. o nr rej. [...], którym kierował skarżący. Wykonywał on międzynarodowy transport drogowy rzeczy ze S. do K. na L. Kierujący okazał m.in. kartę kierowcy do tachografu cyfrowego i udostępnił dane z tachografu za okres od [...] lipca 2019 r. - [...] sierpnia 2019 r. Jak się okazało, tachograf zarejestrował tylko 2 minuty jazdy do chwili zatrzymania do kontroli, bowiem - jak wyjaśnił kierowca - stał on około 30 min. na zjeździe z obwodnicy. Kontrolujący nie dali wiary tym wyjaśnieniom, bowiem przejeżdżając we wskazanym miejscu postoju kilkanaście minut wcześniej nie zauważyli żadnego pojazdu. Stwierdzili, że tachograf na trasie od miejsca załadunku w S. około godz. 17:38 do chwili zatrzymania pojazdu w W. o godz. 23:04 zarejestrował tylko 191 km przebytej przez pojazd drogi i 3h jazdy, podczas gdy najkrótsza trasa wyznaczona na internetowej mapie www.googlemaps.pl między tymi punktami wynosiła około 347 km i dla samochodu osobowego wskazywała potrzebę jazdy około 3h 55 min. Kontrolujący stwierdzili również brak zapisu jazdy przez około 156 km drogi w sytuacji zalogowania karty kierowcy w slocie tachografu. Po dokonaniu oględzin pojazdu stwierdzono, że nadajnik impulsów w skrzyni biegów nosi ewidentne ślady ingerencji w pracę tachografu przez przykładanie magnesu (liczne zadrapania i wytarcia, które nie powstają przy normalnym użytkowaniu pojazdu). Wykonana diagnostyka komputerowa urządzeniem diagnostycznym jaltest nie wykazała błędów uszkodzenia tachografu, takich błędów nie stwierdzono również w pamięci tachografu czy na wydrukach. Organ ustalił, że podłączono do tachografu niedozwolone urządzenie lub przedmiot wykonany lub przeznaczony do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystano z tego urządzenia lub przedmiotu.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "organ I instancji) decyzją z [...] grudnia 2019 r. znak [...], nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym.
Zdaniem organu I instancji, uzyskana dokumentacja zapisów przemieszczania się pojazdu o nr rej. [...] (z systemu Viatoll) świadczy o tym, że wielokrotnie manipulowano pracą tachografu podczas realizowania przewozów po drogach publicznych (organ opisał łącznie osiem takich przypadków, w tym przypadek z dnia kontroli, odnosząc je szczegółowo do dat, godzin i miejsc rejestracji pobytu pojazdu wynikających z wydruków z systemu Viatoll; znalazły się wśród nich niezarejestrowane odcinki trasy na długości od 12 km do 289 km w okresie 15 lipca 2019 r. - 9 sierpnia 2019 r., podczas prowadzenia pojazdu przez stronę i dwóch jej pracowników). Manipulowanie zapisami tachografu przez kierowcę nie było pojedynczym przypadkiem a regułą i miało na celu ukrycie przekroczeń związanych z czasem pracy.
Zdaniem WITD, powyżej opisane naruszenie wypełnia dyspozycję przepisu art. 92a ust. 1, 3, 7 art. 4 pkt 22 oraz 1p. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm., dalej: "u.t.d."), co uzasadnia nałożenie kary w wysokości 10.000 zł przy niewystąpieniu przesłanek odstąpienia od ukarania wynikających z art. 92c ust. 1 u.t.d., tzn. sytuacji wyjątkowych, których strona nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu, a wyłączających jej odpowiedzialność. W ocenie organu, dowody zgromadzone w sprawie (dane systemu Viatoll rejestrujące przejazd pod kolejnymi bramownicami elektronicznego systemu poboru opłat i oględziny impulsatora tachografu) w sposób obiektywny i jednoznaczny potwierdziły fakt używania niedozwolonego przedmiotu służącego do manipulowania pracą tachografu zarówno w dniu kontroli jak i w kilku dniach poprzedzających dzień kontroli, zawartych w okresie kontrolnym. Naruszeń dopuścił się sam ukarany jak i jego kierowcy. Odpowiedzialność przewoźnika za tego typu naruszenia jest odpowiedzialnością niezależną od winy, przy czym przewoźnik nie wykazał okoliczności obiektywnie wyłączających jego odpowiedzialność. Strona nie przesłała także w toku postępowania informacji, aby przypadek nierejestrowania aktywności kierowcy, prędkości pojazdu, długości przebytej drogi na karcie przez kierowcę przedsiębiorstwa był już wcześniej objęty inną karą.
Organ I instancji stwierdził również, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 92a ust. 1, 3, 7, art. 4 pkt 22 u.t.d. oraz 1p. 1. 11 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. skarżący przewożąc artykuły przemysłowe w postaci płyty MDF ze S. do K.na L. poruszał się zespołem pojazdów powyżej 12 ton (DMC zespołu pojazdów to 40 ton) w okresie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów między godz. 17:54 a godz. 23:04 dnia [...] sierpnia 2019 r., w piątek. Zakazy te obowiązywały na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach oraz art. 10 ust. 11 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Organ wskazał, że przewożony ładunek 23753 kg artykułów przemysłowych nie znajdował się na liście dopuszczonych do przewozu podczas zakazu ruchu rodzaju przewozu czy rodzaju ładunku. Jednocześnie nie wystąpiły inne przesłanki uzasadniające odstąpienie od kary w tym zakresie. W tym konkretnym przypadku wysokość kary określona jest w 1p. 1. 11 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą w wysokości 2.000 zł sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Również odnośnie do tego naruszenia organ wskazał, że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
GITD zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2019 r.
Wskazał, że kary pieniężne zostały nałożone na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., a ich wysokość została ustalona w sposób sztywny bez możliwości miarkowania i pozostawienia uznaniu organu. W niniejszym przypadku przesłanki odstąpienia od ukarania zostały określone w art. 92c u.t.d..
Odnośnie do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (1p. 1. 11 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ II instancji wskazał, że spełnione zostały przesłanki ukarania, bowiem w dniu kontroli [...] sierpnia 2019 r. i w godzinach wykazanego ruchu pojazdu (17:54-23:04) obowiązywał zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton z wyłączeniami, którymi przejazd realizowany przez ukaranego nie był objęty. Wynikało to z § 1, § 2 pkt 3 i § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. z 2018 r. poz. 2353) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. 2002 Nr 46, poz. 4320). Skarżący [...] sierpnia 2019 r. poruszał się zestawem pojazdów składających się z ciągnika siodłowego oraz naczepy, którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 12 ton, a pojazd nie był objęty wyłączeniami z zakazu ruchu.
Odnosząc się do naruszenia zakwalifikowanego z 1p. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. (związanego z ingerencją w pracę tachografu) GITD w całości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W jego ocenie, ukarany wykonywał przewozy używając niedozwolonego przedmiotu - magnesu ponieważ: przed zatrzymaniem do kontroli tachograf zarejestrował jedynie dwuminutowy przejazd w godz. 23:02-23:04, okoliczności tak krótkiej rejestracji pracy pojazdu nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości (brak postoju stwierdzony przez kontrolerów), a dalsza analiza danych cyfrowych wykazała, iż tachograf nie zarejestrował około 156 km w czasie przejazdu w godz. 17:38-23:04 w dniu [...] sierpnia 2019 r., stwierdzono liczne ślady przykładania niedozwolonego przedmiotu - magnesu na nadajniku impulsów w skrzyni biegów, zaś analiza porównawcza danych cyfrowych zapisanych przez tachograf z danymi uzyskanymi z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat GITD wykazała liczne przypadki wykonywania przewozów bez prawidłowej rejestracji danych przez tachograf, w szczegółowo wskazanych przez organ I instancji okresach, wynikających z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zdaniem organu II instancji, pojazdem regularnie wykonywano przewozy z podłączonym do tachografu niedozwolonym przedmiotem wykonanym lub przeznaczonym do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystano z tego urządzenia lub przedmiotu.
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
WSA w Białymstoku, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy ustaliły, że doszło do dwóch naruszeń kwalifikowanych z załącznika nr 3 do u.t.d., tj. 1p. 6.1.3 - podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu, za co ustawodawca przewidział karę w wysokości 10.000 zł oraz 1p. 1. 11 - wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach - za co ustawodawca przewidział karę w wysokości 2.000 zł. Ustalony stan faktyczny dla obydwu ww. przypadków uprawnia do wniosku, że kwalifikacja i wymiar kary nie budzą wątpliwości.
Okoliczności związane z niezgodnym z prawem korzystaniem z tachografu polegającym na podłączeniu do niego urządzenia blokującego rejestrację rzeczywistego czasu jazdy i przebytej drogi zostały ustalone już w dniu kontroli (zarejestrowany nieistniejący postój oraz brak rejestracji około 156 km przebytej drogi). Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania potwierdził powyższe okoliczności i ujawnił większą liczbę takich przypadków mających miejsce w okresie 15 lipca 2019 r. - 9 sierpnia 2019 r., szczegółowo opisanych w uzasadnieniach wydanych decyzji a mających oparcie w materiale dowodowym sprawy. Organ udowodnił manipulację przy tachografie wskazując na ingerencję w impulsator przy skrzyni biegów (uszkodzenia niebędące wynikiem normalnego użytkowania - zdjęcia, protokół oględzin) oraz porównał wydruki z tachografu z danymi ze strony googlemaps i z danymi systemu Viatoll obrazujące nierejestrowanie rzeczywistej drogi przez skarżącego i dwóch jego kierowców. Każdy taki przypadek został szczegółowo opisany i odzwierciedlony uwagami pracownika organu na wydrukach z tachografu i wydrukach z systemu Viatoll. Dodatkowo organ wyjaśnił, odwołując się do doświadczenia zawodowego, na czym polega możliwość ingerencji w oprzyrządowanie rejestrujące w tym konkretnym pojeździe, mając na uwadze datę rejestracji pojazdu, rodzaj i numer seryjny impulsatora oraz brak jego odporności na działanie pola magnetycznego (s. 5 decyzji z [...] grudnia 2019 r.). W sprawie niniejszej całokształt wyżej wskazanego i zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego uprawnia do niebudzącego wątpliwości wniosku, że dochodziło co najmniej kilkukrotnie w okresie 15 lipca - 9 sierpnia 2019 r. do podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia (organ wskazał magnes), co wypełnia dyspozycję 1p. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d. Przewidziane w art. 92a ust. 1 u.t.d. naruszone działaniem skarżącego jako przewoźnika "obowiązki lub warunki przewozu drogowego", to m.in. obowiązki i warunki wynikające z wymienionego przez organy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 (art. 4 pkt 22 lit. "h" u.t.d.).
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej w sposób niebudzący wątpliwości organy wykazały spełnienie dyspozycji ww. przepisów, co przy braku wykazania przez skarżącego okoliczności wykluczających jego odpowiedzialność skutkowało ukaraniem na podstawie 1p. 6.1.3. załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 92a ust. 1 u.t.d. karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. Niewątpliwie skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.t.d. (przewóz rzeczy w ramach działalności gospodarczej zespołem pojazdów z naczepą przy przekroczeniu granic RP). To on jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy" w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d. jest zatem odpowiedzialny za ustalone naruszenia. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy, w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy.
WSA podkreślił, że skarżący, mimo umożliwienia mu wypowiedzenia się w sprawie (złożył wyjaśnienia w piśmie z [...] września 2019 r., został zawiadomiony o możliwości udostępnienia akt przez platformę ePUAP, co było odpowiedzią na wniosek o "przesłanie materiału dowodowego", k. 47, 53 akt adm.) - nie przedstawił okoliczności wykluczających odpowiedzialność za ww. naruszenie. Tymczasem to na nim spoczywał obowiązek przedstawienia takich okoliczności, które muszą mieć charakter szczególny. Zatem to podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien wykazać, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub wystąpiły okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Takich w sprawie nie przedstawiono. Nie należy do nich okoliczność dysponowania pojazdem od marca 2019 r., bowiem wykorzystywanie pojazdu do działalności gospodarczej oznacza odpowiedzialność za sposób jego wykorzystania. Fakt przeprowadzania napraw w pojeździe na wysokości impulsatora skrzyni biegów również nie wyłącza wyżej opisanego domniemania odpowiedzialności za wykonywanie transportu, zaś deklarowana przez skarżącego awaria instalacji tachografu nie została jakimkolwiek dowodem wykazana. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że manipulowanie urządzeniami rejestrującymi i nierejestrowanie wszystkich okresów aktywności przez kierowców nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot organizujący przewozy nie mógłby przewidzieć. Przeciwnie, jest to jedna z okoliczności, którą podmiot wykonujący przewozy i posługujący się w tym celu osobami trzecimi musi mieć zawsze na uwadze.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wykazane zostało również drugie przypisane skarżącemu naruszenie "obowiązków i warunków przewozu drogowego" zakwalifikowane z 1p. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d. W dacie kontroli [...] sierpnia 2019 r. obowiązywało okresowe ograniczenie ruchu pojazdów wynikające z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Dzień kontroli [...] sierpnia 2019 r. był to piątek, a skarżącemu wykazano, że do godz. 23.04 tego dnia nie zarejestrował ponad 156 km jazdy począwszy od 17:54 tego dnia, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. Jednocześnie skarżący nie przewoził towarów łatwo psujących się wymienionych w załączniku do rozporządzenia oraz nie był pojazdem wyłączonym z zakazu ruchu wymienionym w § 3 tego rozporządzenia. Obowiązywał go zatem ww. zakaz, którego nie przestrzegał. Również i w tym zakresie skarżący nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności wyłączających odpowiedzialność. Za takie z pewnością nie mogą być uznane brak wiedzy o zakazie i wprowadzających go przepisach. Podmiot profesjonalny jakim jest przewoźnik prowadzący działalność gospodarczą nie może uchylać się od odpowiedzialności argumentacją o braku wiedzy i nieświadomości dotyczących go regulacji prawnych reglamentujących i sankcjonujących.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj:
1. art. 92a ust. 1, 3, 7, art. 4 pkt. 22 oraz 1p. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2140 ze zm., dalej jako u.t.d.),
2. art. 92a ust. 1, 3, 7, art. 4 pkt. 22 oraz 1p. 1. 11 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2140 ze zm.) ,
- poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie, a skarżący wypełnił swoim zachowaniem ich dyspozycje,
II. naruszenie przepisów prawa procesowego stanowiących o aktywnym udziale strony w postępowaniu administracyjnym w tym art. 10 k.p.a. poprzez pominięcie udziału strony co uniemożliwiło obronę interesów strony i spowodowało błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego,
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał na brak miarkowania kary przez organ w interesie społecznym, rażącą niesprawiedliwość i nadmierną surowość zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej w stosunku do innych kar za cięższe przewinienia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Dlatego skarga kasacyjna jest profesjonalnym i sformalizowanym środkiem prawnym. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem autora skargi kasacyjnej – uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).
Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc wskazanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienie (por. m.in. wyroki NSA: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04).
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej. Należy jednak przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu i właściwą jego subsumcje (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238593; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385).
Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, co do treści poszczególnych zarzutów uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów, jest ona bowiem wadliwa zarówno w zakresie sformułowania zarzutów kasacyjnych, w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia.
Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego przedmiocie nałożenia na W. W. kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach oraz za podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu, uznał, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu pierwszej instancji – po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny o naruszeniu przez stronę ograniczeń i zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach oraz używania niedozwolonego przedmiotu służącego do manipulowania pracą tachografu za które to naruszenie należało orzec karę pieniężną.
Przede wszystkim zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie powiązano wskazanych jako naruszone przepisów postępowania administracyjnego (kpa), ani przepisów materianoprawnych z przepisami procedury sądowoadministracyjnej, co powinno mieć miejsce, zważywszy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, a nie aktu organu administracji. Mając jednak na uwadze uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09,( ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), NSA przystąpił do rozpatrzenia tak sformułowanych zarzutów.
Rozpoczynając w pierwszej kolejności od zarzutów naruszenia prawa procesowego ( zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej oraz wynikający z uzasadnienia zarzut naruszenia art. 6, 7 8 i 107 kpa, których naruszenia miał dopuścić się organ "poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy"), ich ocena nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).
Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.
Z przedstawionego punktu widzenia, omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za zasadne, a co za tym idzie skuteczne. Niezwykle lakoniczne uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera bowiem w ogóle tego wskazanego i zarazem koniecznego elementu, a co za tym idzie nie wyjaśnia na czym miałoby polegać naruszenie wskazanych przepisów prawa i rekonstruowanych na ich podstawie wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, które w sprawie naruszono. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia na jakiej podstawie faktycznej opiera tezę o pominięciu udziału strony w postępowaniu, co miało uchybiać treści art. 10 kpa, ani jakich konkretnych dokumentów i twierdzeń nie zauważył organ, "prowadząc sprawę w oderwaniu od przedłożonych przez skarżącego dokumentów i twierdzeń" ( str. 3 skargi kasacyjnej), przy czym kasator nie wskazuje też jednostek redakcyjnych tych przepisów kpa, które składają się z kilku paragrafów ( art. 10, 8 i 107).
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego ( zarzut 1 petitum skargi kasacyjnej) "przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie a skarżący wypełnił swoim zastosowaniem ich dyspozycje", to w tym przypadku brak jest jakiegokolwiek, nawet szczątkowego, uzasadnienia skargi kasacyjnej, co nie pozwala na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem materialnym.
Stawiając zarzut błędnej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowym autor skargi kasacyjnej ani nie wskazuje jakiej ( błędnej) wykładni dokonał WSA, ani nie przeciwstawia jej własnej ( prawidłowej). Powołując się z kolei na wadliwe zastosowanie, nie odnosi tych przepisów do żadnego stanu faktycznego, czy to (przypuszczalnie) wadliwie ustalonego przez organ, czy to takiego, który miałby ( a nie został) ustalony prawidłowo.
Z tych przyczyn również zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie.
Całkowicie chybiony jest również zarzut "braku miarkowania kary przez Organ, rażącą niesprawiedliwość i nadmierną surowość zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej" ( pkt 5 skargi kasacyjnej). Także i w tym przypadku ani w petitum omawianego zarzutu, ani w jego uzasadnieniu nie wskazano na żadną normę prawną, która mogłaby stanowić wzór kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia wysokości nałożonej na skarżącego kary. Na marginesie tylko należy zauważyć, że nałożona na skarżącego, za przypisane mu naruszenia, kara została przewidziana jako suma kar sztywno określonych a przepisy nie przewidywały ich miarkowania.
Podsumowując przedstawione argumenty należało więc stwierdzić, że tak sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły podważyć zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.