II GSK 1366/21

II GSK 1366/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Izabella Janson
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
657
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Gry losowe
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2067/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-13
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 165
art. 29
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 2067/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie gier hazardowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. Sp. z o.o. w K. 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 2067/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. (skarżąca, spółka, wnioskodawca) na decyzję Ministra Finansów (organ) z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie gier hazardowych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wydanie na podstawie art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców interpretacji indywidualnej dotyczącej stosowania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w związku z przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zagadnienie wymagające wyjaśnienia dotyczyło dopuszczalności umieszczenia na fasadzie budynku zajmowanego przez wnioskodawcę oznaczenia: "GP A. i W. przedstawicielstwo w Polsce" w sytuacji, w której spółka dominująca uzyska wpis do rejestru przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych (prowadzonego przez ministra właściwego do spraw gospodarki na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), z adresem siedziby przedstawicielstwa tożsamym z adresem budynku zajmowanego przez wnioskodawcę. Zgodnie z zaprezentowanym we wniosku stanem faktycznym wnioskodawca (A. Sp. z o.o. w K.) jest spółką, której dominująca działalność prowadzona jest w zakresie tworzenia oprogramowania. W kapitale wnioskodawcy całość udziałów posiada A. Limited z siedzibą w L. prowadząca działalność doradczą w dziedzinie technologii informatycznych. A. Limited jest spółką dominującą w stosunku do wnioskodawcy, w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 kodeksu spółek handlowych. A. Limited należy do grupy spółek W., do której należą również W. Limited Company oraz W. Limited (spółki zarejestrowane w Anglii i Walii, prowadzące "działalność związaną z grami hazardowymi i zakładami"). Do grupy tej należą również: W., Inc. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki, a także W. (International) Limited zarejestrowana na G. Działalność operacyjna wnioskodawcy oraz spółki G. Limited polega na tworzeniu zaawansowanych systemów technologicznych przeznaczonych dla powołanej grupy kapitałowej, a także na obsłudze bieżących potrzeb IT wraz z zabezpieczeniami systemów informatycznych całej grupy. Jak wskazano we wniosku, wnioskodawca nie podejmuje czynności poza wymienionymi we wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, ani żadnych działań faktycznych związanych z prowadzeniem działalności w zakresie gier hazardowych ("tj. nie organizuje gier o charakterze losowym, zakładów wzajemnych, gier w karty, gier na automatach o wygrane pieniężne lub rzeczowe") – ani na terytorium Polski, ani poza nim. W. (International) Limited z siedzibą na G. (spółka zależna W. PLC), prowadzi serwis bukmacherski organizowany przez sieć Internet niedostępny na obszarze Polski. Strona internetowa prowadzona przez W. (International) Limited, oferująca możliwość udziału w grach hazardowych, posiada blokadę dla państw, w których taka działalność bez zezwolenia jest nielegalna. W związku z planowanym przedsięwzięciem wnioskodawca powziął wątpliwości, które sformułował w następujących pytaniach: 1) czy wnioskodawca zobowiązany jest do uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie przyjmowania zakładów wzajemnych (art. 6 ust. 3 ustawy o grach hazardowych) oraz poniesienia opłaty za przedmiotowe zezwolenie (art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych), aby zgodnie z art.29 ust.5 ww. ustawy zamontować oznaczenie na fasadzie budynku zajmowanego przez wnioskodawcę oraz przedstawicielstwo spółki dominującej, po wpisie tego przedstawicielstwa do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych (art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) pomimo tego, że wnioskodawca nie prowadzi na terytorium RP (ani poza nim) działalności w zakresie przyjmowania zakładów wzajemnych, ani żadnej działalności w zakresie gier hazardowych, natomiast spółka dominująca ani żadna inna spółka należąca do grupy kapitałowej nie prowadzą wyżej opisanej działalności na terytorium RP, jednakże spółka dominująca planuje zarejestrowanie przedstawicielstwa przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce; 2) czy powyższe oznaczenie spełnia przesłanki zakazanej reklamy gier hazardowych w rozumieniu art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, co wiązałoby się dla wnioskodawcy z ograniczeniem swobody do prawa posługiwania się firmą oraz niemożnością zainstalowania takiego oznaczenia w przypadku, gdy przedstawicielstwo spółki dominującej zostałoby skutecznie wpisane do rejestru przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce; 3) czy powyższe oznaczenie spełnia przesłanki zakazanej promocji gier hazardowych w rozumieniu art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o grach hazardowych, co wiązałoby się dla wnioskodawcy z ograniczeniem swobody do prawa posługiwania się firmą oraz niemożnością zainstalowania takiego oznaczenia w przypadku, gdy przedstawicielstwo spółki dominującej zostałoby skutecznie wpisane do rejestru przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce; 4) czy powyższe oznaczenie spełnia przesłanki zakazanej reklamy i promocji gier hazardowych w rozumieniu art. 29 ust. 1 w zw. Z art. 29 ust. 8 ustawy o grach hazardowych, co wiązałoby się dla wnioskodawcy z ograniczeniem swobody do prawa posługiwania się firmą oraz niemożnością zainstalowania takiego oznaczenia w przypadku, gdy przedstawicielstwo spółki dominującej zostałoby skutecznie wpisane do rejestru przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce; 5) czy powyższe oznaczenie spełnia przesłanki zakazanej reklamy i promocji gier hazardowych w rozumieniu art. 29 ust. 1 w zw. Z art. 29 ust. 9 ustawy o grach hazardowych co wiązałoby się dla wnioskodawcy z ograniczeniem swobody do prawa posługiwania się firmą oraz niemożnością zainstalowania takiego oznaczenia w przypadku, gdy przedstawicielstwo spółki dominującej zostałoby skutecznie wpisane do rejestru przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce.
Po rozpatrzeniu wniosku spółki Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. uznał stanowisko strony w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego w części za prawidłowe (w zakresie pytania 3 i 4), natomiast w pozostałym zakresie za nieprawidłowe (w zakresie pytania 1, 2 i 5).
Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2019 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ, w oparciu o powszechnie dostępne informacje ustalił, że zaprojektowane oznaczenie w sformułowaniu "W." tożsame jest z symbolem graficznym podmiotu prowadzącego działalność w zakresie zakładów wzajemnych – spółki W. (International) Limited. Skoro podmiot ten nie posiada zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w Polsce, to oznaczenie "GP A. i W. przedstawicielstwo w Polsce", w którego treści zawarty jest symbol graficzny stosowany przez podmiot prowadzący działalność w zakresie zakładów wzajemnych, w myśl art. 29 ust.6 w zw. z art. 29 ust.1 ustawy spełnia przesłanki zakazanej reklamy gier hazardowych. W świetle przepisów ustawy o grach hazardowych bez znaczenia przy tym jest, że podmiot ten nie oferuje gier hazardowych w Polsce, bowiem art. 29 ust. 6 nie ogranicza zakazu reklamy jedynie do podmiotów oferujących gry hazardowe na jej terytorium.
Spółka zaskarżyła do WSA w Warszawie wyżej opisaną decyzję w części, w jakiej jej stanowisko zostało uznane za nieprawidłowe.
Zaskarżonym wyrokiem z 13 października 2020 r. Sąd Wojewódzki oddalił skargę uznając ją za niezasadną, ponieważ decyzja w kwestionowanej części nie narusza prawa. WSA podkreślił, że reklamą w rozumieniu ustawy o grach hazardowych jest każde publiczne rozpowszechnienie oznaczeń określających podmiot prowadzący określoną działalność. Przy czym bez znaczenia pozostaje tu aspekt zachęty, czy namawiania do określonego działania. Ponadto, interpretacja indywidualna nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach jej adresata (nie wiąże się ona z przyznaniem, stwierdzeniem albo uznaniem uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa). Postępowanie, które jest prowadzone w sprawie wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem, w którym organ uprawniony do jej wydania ma udzielić informacji w zakresie zastosowania i wykładni prawa w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym sprawy. Sąd Wojewódzki podtrzymał stanowisko organu, że stosownie do art. 34 ust. 5 Prawa przedsiębiorców, zgodne z prawem umieszczenie wnioskowanego oznaczenia na budynku wymagałoby wcześniejszego uzyskania przez wnioskodawcę koncesji na kasyno gry lub zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w budynku oraz posługiwania się w działalności objętej koncesją/zezwoleniem oznaczeniem "W.". Bez spełnienia tego warunku proponowane oznaczenie fasady budynku będzie nielegalne. Sąd zwrócił też uwagę, że zgodnie z art. 22 ustawy zakres działania przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. Powyższa ustawa nawiązuje do dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006r. (Dz.U.UE L 376.z 27.12.2006, str. 36). Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. h tej dyrektywy, nie ma ona zastosowania do: działalności hazardowej ze stawkami pieniężnymi w grach losowych, włącznie z loterią, grami hazardowymi w kasynach i zakładami wzajemnymi. To zaś oznacza, że ewentualny wpis spółki dominującej do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych w Polsce skutkuje tym, że do takich przedsiębiorców, ale także i do skarżącej mają zastosowanie zasady reklamy i promocji gier hazardowych określone w ustawie o grach hazardowych. Organ prawidłowo wskazał, że element opisanego przez skarżącego zdarzenia przyszłego w postaci uzyskania wpisu spółki dominującej do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych pozostaje bez wpływu na to, że do wnioskodawcy zastosowanie mają zasady reklamy i promocji gier hazardowych określone w ustawie o grach hazardowych. Skoro z zakresu działania dyrektywy, o której wyżej mowa, wyłączona została działalność hazardowa, to tym bardziej nie będzie możliwe prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego prowadzącego działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie ustawy która dyrektywę tą wdraża. W ocenie Sądu I instancji organ ma rację podnosząc, że zaprojektowane oznaczenie w sformułowaniu "W." tożsame jest z symbolem graficznym podmiotu prowadzącego działalność w zakresie zakładów wzajemnych – spółki W. (International) Limited i pozostaje bez znaczenia dla dokonanej oceny prawnej. W kapitale wnioskodawcy całość udziałów posiada A. Limited z siedzibą w L. A. Limited należy do grupy spółek W., do której należą również W. Public Limited Company oraz W. Organization Limited, prowadzące działalność związaną z grami hazardowymi i zakładami. Do grupy tej należy również W. (International) Limited. W. (International) Limited prowadzi serwis bukmacherski gier organizowanych przez sieć Internet niedostępny na obszarze Polski. Skoro podmiot ten nie posiada zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w Polsce, to oznaczenie: "GP A. i W. przedstawicielstwo w Polsce" spełnia przesłanki zakazanej reklamy gier hazardowych, zgodnie z art. 29 ust. 6 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 29 ust. 1, art. 29 ust. 6 oraz art. 29 ust. 9 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 21, art. 22 oraz art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnie skutkującą uznaniem, że planowane przez spółkę do instalacji oznaczenie na fasadzie budynku zawierające firmę skarżącej oraz oryginalną nazwę przedsiębiorcy zagranicznego ("W.") wraz z dodaniem wyrazów "przedstawicielstwo w Polsce" po wpisie tego przedstawicielstwa do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych stanowi naruszenie zakazu reklamy gier hazardowych; art. 29 ust. 1 w zw. za art. 29 ust. 6 oraz ust. 9 ustawy o grach hazardowych;
2) poprzez błędną wykładnie skutkującą przyjęciem, że zakazaną reklamą gier hazardowych jest każde publiczne rozpowszechnianie oznaczeń indywidualizujących podmiot prowadzący określoną działalność, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca, aby zgodnie z prawem umieścić oznaczenie na budynku, musiałaby uprzednio uzyskać koncesję na kasyno gry lub zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych w budynku;
3) art. 12 ust. 1 pkt 25 w zw. z art. 22 oraz art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych oraz art. 2 ust. 2 lit. h dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (dyrektywa 2006/123/WE), poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów prowadzące do przyjęcia, że skoro dyrektywa 2006/123/WE nie ma zastosowania do działalności hazardowej, to przepisy o przedstawicielstwie, o których mowa w ustawie automatycznie nie mają zastosowania do przedstawicielstwa przedsiębiorcy zagranicznego prowadzącego działalność hazardową poza terytorium Polski - wbrew literalnemu brzmieniu art. 12 ust. 1 zdanie wstępne ustawy, w którym nie wyłączono stosowania przepisów rozdziału 5 tej ustawy, w którym zawarto przepisy o przedstawicielstwie; oraz do uznania w konsekwencji, że "skoro z zakresu działania dyrektywy o której wyżej mowa wyłączona zostało działalność hazardowo, to tym bardziej nie będzie możliwe prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego prowadzącego działalność w zakresie gier hazardowych no podstawie ustawy która dyrektywę tą wdraża";
4) art. 12 ust. 1 pkt 25 w zw. z art. 22 oraz art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych oraz w wz. z art. 29 ust. 1 w zw. za art. 29 ust. 6 oraz ust. 9 ustawy o grach hazardowych, w związku z art. 2 lit. d oraz art. 5-9 dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwo wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rody oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych, dalej jako: dyrektywa 2005/29/WE) oraz w związku z art. 49 oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na pominięciu przy wykładni przepisów krajowych cytowanych przepisów powołanej dyrektywy 2005/29/WE oraz przepisów traktatowych, co prowadzi do wykładni sprzecznej z prawem unijnym;
5) art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.. w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez orzekanie w oparciu o twierdzenia nie znajdujące oparcia w opisie zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej; powyższe polegało na odwołaniu się do okoliczności, że "zaprojektowane oznaczenie w sformułowaniu "W." tożsame jest z symbolem graficznym podmiotu prowadzącego działalność w zakresie zakładów wzajemnych – spółki W. (International) Limited i pozostaje bez znaczenia dla dokonanej oceny prawnej" z pominięciem okoliczności, że skarżąca wskazywała jednoznacznie, że przedmiotem oceny ma być oznaczenie "W. przedstawicielstwo w Polsce"; w konsekwencji błędne uznanie, że Minister Finansów nie poczynił własnych ustaleń wykraczających poza przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, polegające na błędnym uznaniu, że organ wydający zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów – to jest 34 ust. 5 Prawa przedsiębiorców.
W oparciu o wymienione wyżej zarzuty spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 § 1 p.p.s.a. oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów z dnia ....] września 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzji Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Spółka wniosła także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżąca wskazała także na zasadność złożenia przez Naczelny Sąd Administracyjny – przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie – pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE w zakresie zgodności wykładni przepisów polskiej ustawy o grach hazardowych oraz przepisów o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP powołanych w zarzutach niniejszej skargi kasacyjnej z postanowieniami art. 49 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz cytowanymi przepisami Dyrektywy 2005/29/WE oraz Dyrektywy 2006/123/WE.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Pismem z [...] lutego 2023 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie II Wydział Karny z [...] grudnia 2022 r. (sygn. akt [...]) na okoliczność jego treści, w szczególności w zakresie wykładni pojęcia "prowadzenia reklamy" (w tym potocznego rozumienia przywołanego pojęcia), a także obiektywnego braku możliwości prowadzenia przez skarżącą reklamy zakładów wzajemnych. Pismem z [...] marca 2023 r. organ wniósł o oddalenie wniosku dowodowego skarżącej spółki. W piśmie z [...] kwietnia 2023 r. skarżąca podtrzymała wniesiony wniosek dowodowy zgłoszony przy piśmie z 27 lutego 2023 r. Pismem z [...] czerwca 2023 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie IV Wydział Karny Odwoławczy z [...] maja 2023 r., sygn. akt [...]). Minister Finansów pismem z [...] lipca 2023 r. wniósł o oddalenie wyżej wymienionego wniosku dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), biorąc jednak pod rozwagę z urzędu podstawy nieważności postępowania sądowego (art. 183 § 2 p.p.s.a.) oraz podstawy z art. 189 p.p.s.a.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono realizacji podstaw z art. 183 § 2 i art. 189 p.p.s.a., dlatego Sąd kasacyjny był zobowiązany do zamknięcia procesu rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu ograniczonej zarzutami kasacyjnymi kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku stwierdził, że zasadniczy zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ust. 1, art. 29 ust. 6 oraz art. 29 ust. 9 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.) w zw. z art. 21, art. 22 oraz art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (u.z.ucz.p.z.) zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie wadliwa jest przeprowadzona przez kontrolowany Sąd Wojewódzki rekonstrukcja znaczenia treści normatywnej wynikającej z przepisów art. 21 i art. 22 u.z.ucz.p.z. w zw. z art. 29 ust. 1, 6 i 9 u.g.h.
Istota pytań zawartych we wniosku o wydanie decyzji interpretacyjnej na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (u.p.p.) sprowadzała się do wątpliwości co do stosowalności do skarżącej spółki przepisów art. 29 ust. 1 oraz art. 29 ust. 5-9 u.g.h. – a w konsekwencji także art. 6 ust. 3 i art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.h. – w razie zamontowania na fasadzie budynku będącego jej siedzibą oraz siedzibą mającego powstać przedstawicielstwa spółki prawa brytyjskiego (A. Limited z siedzibą w L.), będącej przedsiębiorcą zagranicznym w rozumieniu art. 3 pkt 7 u.z.ucz.p.z. oraz spółką dominującą w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 k.s.h. względem skarżącej spółki, oznaczania w brzmieniu "GP A. | W. przedstawicielstwo w Polsce", w sytuacji gdy zarówno strona skarżąca nie prowadzi na terytorium RP (ani poza nim) działalności w zakresie zakładów wzajemnych (gier hazardowych), jak również działalności w tym zakresie nie prowadzą na terytorium RP spółki zagraniczne należące wraz z powyższą spółką do jednej grupy kapitałowej (w tym ww. spółka dominująca).
Dokonując oceny legalności stanowiska interpretacyjnego zajętego przez Ministra Finansów, Sąd pierwszej instancji powinien był dostrzec, że przepisy art. 29 ust. 1 oraz art. 29 ust. 5-9 u.g.h., w tym art. 29 ust. 6 i 9 u.g.h., mogą mieć zastosowanie jedynie do tych – prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych (w tym zakładów wzajemnych) – podmiotów, które podlegają prawu polskiemu. Stosowalność powyższych przepisów w odniesieniu do podmiotów mających siedzibę zagraniczną poza terytorium RP i terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) oraz prowadzących poza tymi obszarami działalność w zakresie gier hazardowych lub urządzających tego rodzaju gry przez sieć Internet, o ile gry te nie są dostępne dla znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej użytkowników sieci Internet (zob. art. 15d i 15f u.g.h.), jest wyłączona ze względu na ograniczenie zakresu obowiązywania prawa polskiego i unijnego (por. na tle prawa UE – np. wyrok TS z dnia 8 września 2009 r., C-42/07, Liga Portuguesa de Futebol Profissional, ECLI:EU:C:2009:519; wyrok TS z dnia 3 czerwca 2010 r., C‑258/08, Ladbrokes Betting & Gaming Ltd, ECLI:EU:C:2010:308) względem tego rodzaju podmiotów (zob. dalsze uwagi: wyroki NSA z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt II GSK 865/20 i II GSK 1177/20).
Jak wynika ze stanu faktycznego spornej sprawy interpretacyjnej, należące wraz ze stroną skarżącą do jednej grupy kapitałowej (W.) spółki: prawa brytyjskiego (W. Public Limited Company oraz W. Organization Limited) oraz prawa G. jako brytyjskiego terytorium zamorskiego (W. (International) Limited), prowadzą działalność w zakresie gier hazardowych i zakładów wzajemnych za granicą, w tym za pośrednictwem sieci Internet, jednak serwis internetowy jest niedostępny dla polskich użytkowników ze względu na zastosowanie informatycznej blokady dostępu do strony internetowej. W związku z powyższym, na tle tak wyznaczonego przyszłego zdarzenia (stanu faktycznego), nie można przyjąć, że wskazane we wniosku interpretacyjnym spółki zagraniczne, w tym spółka dominująca grupy kapitałowej W. – A. Limited z siedzibą w L., podlegają w rozważanym zakresie (ze względu na siedzibę oraz brak dostępności dla polskich użytkowników Internetu do domen służących do oferowania gier hazardowych organizowanych przez sieć internetową przez te spółki) prawu polskiemu i unijnemu, co prowadzi do wniosku, że spółki te nie są "podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych lub gier na automatach" na terytorium RP, EOG lub UE w rozumieniu art. 29 ust. 6 u.g.h., a – w konsekwencji – nie są również podmiotami, "których wizerunek reklamowy wykorzystuje podobieństwo lub jest tożsamy z oznaczeniem gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach, kasyna gry lub punktu przyjmowania zakładów wzajemnych albo z firmą, nazwą lub oznaczeniem podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach lub innym symbolem obiektywnie odnoszącym się do takich oznaczeń." (art. 29 ust. 9 u.g.h.). Tożsamej oceny prawnej wymaga zagadnienie stosowalności przepisów art. 29 ust. 1, 6 i 9 u.g.h. – na tle rozważanego stanu faktycznego – względem skarżącej spółki. Spółka ta również nie prowadziłaby działalności w zakresie reklamy i promocji gier hazardowych w rozumieniu art. 29 ust. 6 i 9 w zw. z art. 29 ust. 1 u.g.h. w razie umieszczenia na fasadzie budynku będącego jej siedzibą oznaczenia związanego z przedstawicielstwem w Polsce przedsiębiorców zagranicznych: "GP A." oraz "W.".
Oddalając skargę na decyzję interpretacyjną Ministra Finansów, Sąd pierwszej instancji pominął również istotny związek treściowy art. 29 ust. 1, 6 i 9 u.g.h. z przepisami art. 21 i art. 22 u.z.ucz.p.z. Jeżeli zgodnie z art. 21 i 22 powyższej ustawy przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć i prowadzić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedstawicielstwa, a zakres działania tych przedstawicielstw może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego, to jest oczywiste, że tego rodzaju jednostki organizacyjne przedsiębiorców zagranicznych nie mogą legalnie podejmować na terytorium RP innej działalności, niż związana z reklamą i promocja tych podmiotów. Na mocy art. 22 u.z.ucz.p.z. umożliwienie przez skarżącą spółkę reklamy lub promocji przedstawicielstwa w Polsce przedsiębiorców zagranicznych, wchodzącym w skład jednej grupy kapitałowej oraz prowadzącym za granicą działalność w zakresie gier hazardowych, nie narusza prawa polskiego, skoro samo przedstawicielstwo może na terytorium RP wykonywać działalność jedynie w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego, natomiast – jak już stwierdzono – działalność zagraniczna tego przedsiębiorcy (poza terytorium RP, EOG lub UE) w zakresie gier hazardowych, niedostępna przez sieć Internet dla znajdujących się na terytorium RP użytkowników sieci Internet, nie podlega rozważanej regulacji ustawowej.
Podzielić należy również stanowisko skargi kasacyjnej, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 13, akapit 3) stwierdzenie, że "zakazaną reklamą gier hazardowych jest każde publiczne rozpowszechnianie oznaczeń indywidualizujących podmiot prowadzący określoną działalność" jest oczywiście błędne na tle definicji normatywnych wyrażonych w art. 29 ust. 6 oraz art. 29 ust. 9 u.g.h. Powyższe definicje wyraźnie zastrzegają reklamą lub promocją gier hazardowych w ujęciu podmiotowym jest publiczne rozpowszechnianie nazw i symboli graficznych podmiotów prowadzących działalność w tym zakresie (art. 29 ust. 6 u.g.h.) lub reklama i promocja podmiotów, których wizerunek reklamowy wykorzystuje podobieństwo lub jest tożsamy z oznaczeniem gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach, kasyna gry lub punktu przyjmowania zakładów wzajemnych albo z firmą, nazwą lub oznaczeniem podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach lub innym symbolem obiektywnie odnoszącym się do takich oznaczeń (art. 29 ust. 9 u.g.h.). Nie można więc dokonywać nieuprawnionych uogólnień lub uproszczeń interpretacyjnych w tym zakresie.
Oczywiście uzasadnione są także zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 25 i art. 22 u.z.ucz.p.z. w zw. z art. 2 ust. 2 lit. h) dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (dyrektywa 2006/123/WE) w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji przyjął, że "skoro z zakresu działania dyrektywy o której wyżej mowa wyłączona została działalność hazardowa, to tym bardziej nie będzie możliwe prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego prowadzącego działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie ustawy która dyrektywę tą wdraża" (tak w oryg.).
Systematyka wewnętrzna ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych wyraźnie wskazuje, że wyłączenie stosowania jej przepisów do świadczenia usług, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, zostało ograniczone jedynie do regulacji zawartej w rozdziale 3 (Transgraniczna działalność usługowa) oraz rozdziale 6 (Współpraca międzynarodowa właściwych organów w zakresie świadczenia usług) tej ustawy, natomiast nie odnosi się ono do unormowań zawartych w rozdziale 5 (Przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych). Z kolei przepisy dyrektywy 2006/123/WE nie mają w ogóle zastosowania do działalności hazardowej ze stawkami pieniężnymi w grach losowych, włącznie z loterią, grami hazardowymi w kasynach i zakładami wzajemnymi (art. 2 ust. 2 lit. h) w zakresie regulacji tego aktu, a więc ogólnych przepisów prawa unijnego ułatwiających korzystanie ze swobody przedsiębiorczości przez usługodawców oraz swobodnego przepływu usług (art. 1 ust. 1), co należy interpretować w ten sposób, że dyrektywa ta nie normuje w żadnym zakresie zasad działalności przedsiębiorców zagranicznych prowadzących działalność lub świadczących usługi w zakresie gier hazardowych na terytorium państw członkowskich UE (w tym tworzących oddziały lub przedstawicielstwa zagraniczne). Nie istnieje zatem jakikolwiek związek między przepisami dyrektywy 2006/123/WE a zasadami tworzenia i działania lub zakresu działalności na terytorium państw członkowskich UE przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych zajmujących się działalnością hazardową, albowiem zgodnie z motywem 25 ww. dyrektywy działalność w tym zakresie podlega regulacjom ustawodawstw krajowych "ze względu na specyficzny charakter takiej działalności, która wymaga realizacji przez państwa członkowskie polityk związanych z porządkiem publicznym i ochroną konsumentów".
Oddaleniu podlega natomiast zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 25 w zw. z art. 22 oraz art. 29 ust. 1 pkt. 1 u.z.ucz.p.z. w wz. z art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 6 i 9 u.g.h. w zw. z art. 2 lit. d oraz art. 5-9 dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwo wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rody oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych) oraz w zw. z art. 49 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), albowiem zarzut ten nie został poddany dostatecznej konkretyzacji w zakresie szczegółowego wskazania sposobu i rezultatu błędnej wykładni, treści prawidłowej w ocenie autora skargi kasacyjnej interpretacji powołanych przepisów oraz wyjaśnienia, na czym miałaby polegać sprzeczność wykładni przejętej przez Sąd Wojewódzki z prawem unijnym. Błąd konstrukcji powyższego zarzutu kasacyjnego uniemożliwia Sądowi kasacyjnemu dokonanie w tym zakresie merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 34 ust. 5 u.p.p. przez "orzekanie w oparciu o twierdzenia nie znajdujące oparcia w opisie zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej". Zarzut ten odwołuje się do nieadekwatnych – względem treści i celu imputowanych Sądowi pierwszej instancji naruszeń prawa – wzorców kontroli kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał w treści skonkretyzowanej podstawy kasacyjnej zakresu, form oraz ewentualnego stopnia istotności wpływu ograniczenia, rozszerzenia lub zniekształcenia przez kontrolowany Sąd Wojewódzki materiału wynikającego z akt sprawy w procesie ustalania stanu faktycznego oraz jego oceny prawnej. Przedmiotem oceny w ramach tak postawionego zarzutu nie mogą być natomiast błędy procesowe samego organu w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy. Podobnie wadliwy konstrukcyjnie jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej również nie wykazał, że Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony ograniczył, rozszerzył lub wadliwe zrekonstruował granice sprawy interpretacyjnej, co istotnie wpłynęło lub mogło wpłynął na treść końcowego rozstrzygnięcia.
Oddaleniu na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. podlegały także wnioski dowodowe skarżącej spółki zawarte w pismach procesowych z dnia 27 lutego 2023 r., z dnia 5 kwietnia 2023 r. oraz dnia 22 czerwca 2023 r., albowiem powołane w nich okoliczności mające stanowić przedmiot dowodu z dokumentu nie miały znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie wniosek spółki o zwrócenie się przez NSA na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym. Zagadnienie interpretacyjne podniesione we wniosku zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie Trybunału i nie ma potrzeby uruchamiania kolejnego postępowania prejudycjalnego (zob. m.in. wyrok TS z dnia 8 września 2009 r., C-42/07, Liga Portuguesa de Futebol Profissional, ECLI:EU:C:2009:519; wyrok TS z dnia 3 czerwca 2010 r., C‑258/08, Ladbrokes Betting & Gaming Ltd, ECLI:EU:C:2010:308).
Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie wskazanych wyżej zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (punkt pierwszy wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie drugim wyroku, zasądzając na podstawie art. 203 pkt 1, art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.