II GSK 1358/23

II GSK 1358/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II SA/Op 23/23 - Wyrok WSA w Opolu z 2023-03-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2063
art. 1, art. 2, art. 4 pkt 5, 8, 9a, 10, 12, art. 8 ust. 1-3, art. 8 ust. 5, art. 8a, art. 8b, art. 8h, art. 8i, art. 8m, art. 8n, art. 10
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 64
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Op 23/23 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2022 r. nr BP.501.72.2021.2135.OP8.264159 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 2. zasądza od B. Sp. z o.o. Sp. k. w O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Op 23/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu skargi B. Sp. z o. o. Sp. k. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 września 2022 r. nr BP.501.72.2021.2135.OP8.264159 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym: uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 grudnia 2020 r. nr WITD.DI.0152.VIII0311/52/20; zasądził na rzecz skarżącej spółki 400 złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 2 października 2020 r. w miejscowości Głuchołazy, inspektorzy Opolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę drogową 12-osiowego pojazdu członowego, składającego się z 4-osiowego ciągnika siodłowego marki Volvo o nr rej. [...] oraz 8-osiowej przyczepy modułowej składającej się z grupy trzech przyczep marki GOLDHOFER (nr rej.: [...], [...] i [...]). Wskazanym zespołem pojazdów wykonywano w imieniu skarżącej spółki przejazd drogowy ładunku niepodzielnego w postaci konstrukcji metalowej z Czech do Polski.
W wyniku ustaleń kontroli, decyzją z dnia 14 stycznia 2021 r. nr WITD.DI.0152.VIII0311/52/20, Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 12000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na:
1) dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%,
2) dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona powyżej co najmniej 20%,
3) dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalne szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m.
Decyzją z dnia 8 września 2022 r., nr BP.501.72.2021.2135. OP8.264159, Główny Inspektor Transportu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem co – na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. – uzasadniało uchylenie tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Zdaniem Sądu organy obydwu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie dokonały wszystkich koniecznych ustaleń faktycznych i nie przeprowadziły w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia i nie odniósł się do podnoszonych przez stronę zarzutów, w szczególności nie rozważył jaki wpływ na powstanie naruszenia prawa miały działania pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Opole, zapewniających o terminowym załatwieniu wniosku strony o wydanie zezwolenia na przejazd pojazdów nienormatywnych. Sąd I instancji uznał, że organy administracji nie wyjaśniły podniesionych przez spółkę wątpliwości odnoszących się do legalizacji wag METEOR wykorzystanych w toku kontroli pojazdu, co miało zdaniem Sądu istotne znaczenie dla sprawy. Jednocześnie Sąd podniósł, że organy administracji nie oceniły podnoszonych przez skarżącą spółkę okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, jak również tego, że skontrolowany zespół pojazdu nie był jedynym transportem realizowanym przez spółkę w dniu 2 października 2020 r. między Czechami a Polską.
W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że niewyjaśnienie w sposób dostateczny podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy uzasadnia wniosek odnośnie do naruszenia przepisów art. 7, 77 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, przeprowadzona przez organy administracji ocena stanu faktycznego nie była pełna, a ponadto organy administracji nie uzasadniły wystarczająco stanowiska o konieczności nałożenia na skarżącą przedmiotowej kary pieniężnej. W ocenie Sądu, treść decyzji nie pozwala na odtworzenie toku myślowego oraz poglądu prawnego organu odwoławczego, a także nie przekonuje o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do naruszenia zasady wynikającej z art. 15 k.p.a.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Organ administracji wniósł również o zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
Naruszenie przepisów prawa postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późń. zm., dalej "k.p.a.") które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie zebrał w sprawie kompletnego materiału dowodowego, nie ocenił sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz dokonał dowolnej oceny dowodów w celu ustalenia oraz w sposób wyczerpujący nie uzasadnił podstaw prawnych i faktycznych wydanej decyzji podczas gdy organ zebrał kompletny materiał dowodowy konieczny do rozpoznania sprawy, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa i na podstawie jego całokształtu wydał decyzję, w uzasadnieniu której wyczerpująco uzasadnił motywy zapadłego rozstrzygnięcia, tym samym prowadząc postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, nie naruszając fundamentalnej zasady działania organu administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa, o której mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej,
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ niezasadnie pominął w swoim rozstrzygnięciu kwestie logistyczne związane z wykonywanym przewozem, tj. niemożnością przełożenia terminu realizacji przewozu z uwagi na wymogi zlecenia oraz, że organ nie wziął pod uwagę skali przedsięwzięcia – ilości podmiotów zaangażowanych w jego realizację oraz faktu, że przewóz dotyczył jednego z elementów konstrukcji i nie był jedynym transportem realizowanym przez spółkę w dniu 2 października 2020 r., podczas gdy bezspornym jest, że w chwili kontroli skarżąca nie dysponowała wymaganym zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego, dlatego niezależnie od zobowiązań przyjętych przez skarżącą na gruncie przepisów cywilnoprawnych i skali przedsięwzięcia nie posiadała ona uprawnienia do wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych, nadto wymogi wynikające z zawartych przez wykonawcę przewozu umów z kontrahentami, jak i faktu, że przewóz stanowił jeden z elementów operacji logistycznej polegającej na przewozie części konstrukcji nie stanowią przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych ustawą z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 z późń. zm., dalej "u.t.d."),
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ powinien udokumentować własne twierdzenia dotyczące prawidłowości dokumentacji zastosowanych do ważenia pojazdu wagi METEOR-E-097, bez wskazania o jakie dokumenty chodzi, pozwalające na ocenę zarzutu skarżącej dotyczącego użytej do dokonania ważenia wagi METEOR-E-097 w kontekście okazanych do kontroli dokumentów w postaci instrukcji obsługi wagi i świadectwa legalizacji wagi i wątpliwości co do tego, czy oba dokumenty dotyczą wagi użytej do ważenia kontrolowanego pojazdu, podczas gdy świadectwo legalizacji pierwotnej dotyczące użytej do ważenia wagi METEOR-E-097 zostało wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku było ważne do 2 maja 2022 r. i na dzień kontroli pozostawało w obrocie prawnym jako decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ, a zatem brak jest innego dowodu/dokumentu, który organ był zobowiązany przedłożyć skarżącej celem potwierdzenia dopuszczenia wagi do użytkowania zgodnie z obowiązującym prawem, natomiast instrukcja obsługi wagi METEOR dotyczy przenośnych wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, do których należy rzeczona waga METEOR-E-097,
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że świadectwa legalizacji pierwotnej wystawionej dla wagi METEOR-E-097 wynika, że do kontroli użyto terminala 3590E, podczas gdy ze świadectwa legalizacji pierwotnej wagi nie wynika taka informacja,
5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że waga METEOR-E-097 użyta do dokonania pomiarów nie została w całości wyprodukowana przez EWP (Elektroniczne Wagi Przemysłowe Sp. z o. o.) lecz w całości przez Dini Argeo S.R.L., wobec czego Główny Urząd Miar powinien odrzucić wniosek EWP o nadanie zatwierdzenia typu wagom MARS/METEOR, gdyż wnioskujący nie był rzeczywistym producentem wag, podczas gdy argumentem mającym potwierdzić powyższe ustalenia był jedynie materiał zdjęciowy pochodzący ze strony internetowej http://www.diniargeo.com zawierający zdjęcia przykładowych terminali wagowych, który nie może stanowić przeciwdowodu wobec decyzji administracyjnych, jakim jest decyzja administracyjna – świadectwo legalizacji pierwotnej dotyczące wagi METEOR-E-097 użytej do dokonania pomiarów, ważna na dzień kontroli i wydania przez przypisany do tego organ,
6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wziął pod uwagę zachowania pracowników Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział Opole, na popełnienie przez skarżącą naruszeń, podczas gdy bezspornym jest, że w chwili kontroli skarżąca nie dysponowała wymaganym zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego, a zatem nie posiadała uprawnienia do wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych, a przewóz powinna realizować po otrzymaniu stosownego zezwolenia, a nie w oparciu o rozmowy telefoniczne, a zatem nie sposób uznać za uzasadnione przyjęcie, że organ winien brać pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia okoliczności w postaci rozmów skarżącej z pracownikami GDDKiA Opole,
7) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że stan faktyczny niniejszej sprawy może wypełnić hipotezę wskazanej normy prawnej, podczas gdy o ile niewydanie skarżącej zezwolenia na przewóz pojazdu nienormatywnego w terminie wskazanym we wniosku skarżącej mogłoby być uznane za okoliczność, na którą skarżąca nie miała wpływu, o tyle decyzja o realizacji przewozu pojazdem nienormatywnym mimo braku zezwolenia, z zatem wbrew obowiązującym przepisom, nie stanowi o spełnieniu przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w ww. przepisie, bowiem stanowiła świadomą decyzję skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym – a, mianowicie w zakresie odnoszącym się do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%; wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m; wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20 % – stwierdził, że decyzja ta oraz utrzymana nią w mocy decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że o braku zgodności z prawem wymienionych decyzji należało – zdaniem Sądu I instancji – wnioskować po pierwsze na tej podstawie, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły w dostatecznym stopniu wątpliwości odnoszących się do wykorzystanych podczas kontroli wag METEOR, których źródłem – jak podnosiła skarżąca spółka podważając wiarygodność ważenia – miałaby być rozbieżność między stanem rzeczywistym z czasu kontroli a stanem deklarowanym w świadectwie legalizacji pierwotnej, co miałoby polegać na użyciu terminala wagowego 3590 E zamiast terminala wagowego 3590 EXP, zaś po drugie na tej podstawie, że organy administracji nie uwzględniły w nie mniej istotnym stopniu tych wszystkich okoliczności, które – zdaniem tego Sądu – miałyby, czy też mogłyby nie pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a mianowicie, że spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia kat. VII, że została zapewniona przez pracowników organu administracji, że zezwolenie to zostanie wydane w terminie, lecz mimo tych zapewnień wydane nie zostało, a ponadto, że wykonywany przewóz miał charakter międzynarodowy i był wykonywaną między dwoma krajami złożoną operacją logistyczną, która nie miała jednostkowego charakteru, i w której realizację było zaangażowanych szereg innych jeszcze podmiotów, a w tym kontekście, że ze względu na wymogi i warunki wykonania zlecenia spółka nie mogła zmienić terminu rozpoczęcia wykonywania przewozu.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Podkreślając, że zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym trzeba stwierdzić, że skarżący kasacyjnie organ nie bez uzasadnionych podstaw podważa – na gruncie zarzutów z pkt I. ppkt 1) oraz ppkt 3) – ppkt 5) petitum skargi kasacyjnej – zasadność oceny Sądu I instancji odnośnie do braku prawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę przypisania skarżącej spółce naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20 % (lp. 10.2.4. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
Z całą pewnością, o braku prawidłowości tychże ustaleń zwłaszcza zaś o istnieniu mających im towarzyszyć wątpliwości we wskazywanym przez Sąd I instancji zakresie, nie sposób jest zasadnie wnioskować na podstawie "tezy" o rozbieżnościach między stanem rzeczywistym z czasu kontroli a stanem deklarowanym w świadectwie legalizacji pierwotnej, co miałoby polegać na użyciu terminala wagowego 3590 E zamiast terminala wagowego 3590 EXP, a więc innymi słowy na tym, że do ważenia kontrolowanego pojazdu została – miałaby zostać – użyta niewłaściwa waga oraz terminal wagowy, a mianowicie urządzenie, które nie stanowiło przedmiotu decyzji o zatwierdzeniu typu, ani też przedmiotu świadectwa legalizacji pierwotnej.
"Teza" Sądu I instancji – której istota sprowadza się do podważania, że do ważenia kontrolowanego pojazdu miałaby nie zostać użyta właściwa waga oraz właściwy terminal wagowy – a mianowicie urządzenie, które nie posiadało wymaganego prawem oraz ważnego świadectwa legalizacji pierwotnej – co miałoby w konsekwencji prowadzić do wniosku o braku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a co za tym idzie do wniosku o deficytach przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych oraz o potrzebie – wręcz obowiązku – ich usunięcia przez organ administracji, co miałoby nastąpić w odpowiedzi na wątpliwości podnoszone przez stronę w tym zakresie, nie jest ani trafna, ani też uzasadniona.
"Teza" ta jest wręcz dowolna i wprost – co trzeba uznać za oczywiste (zob. s. 15 – 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – stanowi dosłowne wręcz powielenie stanowiska skarżącej spółki, opartego na wynikach "[...] oględzin urządzenia kontrolno-pomiarowego [...]" przeprowadzonych na podstawie materiału internetowego zawierającego przykładowe zdjęcia terminali wagowych, a mianowicie stanowiska prezentowanego w odwołaniu od decyzji organu I instancji (s. 8 i n.) i w skardze (s. 7 – 10), którego Sąd I instancji w ogóle nie zweryfikował, ani też nie poddał krytycznej ocenie, która była konieczna. Zwłaszcza wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy, który – co jest aż nadto oczywiste – sprzeciwiał się – co słusznie podnosi skarżący kasacyjnie organ – weryfikowaniu w przedmiotowym postępowaniu ostatecznych decyzji w sprawie zatwierdzenia typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (o znakach fabrycznych MARS oraz WWS, a następnie, wobec zmiany znaku WWS o znaku fabrycznym METEOR) oraz weryfikowania (posiadającego walor ostateczności) świadectwa legalizacji pierwotnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu METEOR, znak typu: PLT161, nr fabryczny: METEOR-E-097, rok produkcji: 2020, z okresem ważności legalizacji do dnia 2 maja 2022 r.
W tym też kontekście i zarazem wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy wymaga przypomnienia – co wobec przywołanego powyżej stanowiska Sądu I instancji nie pozostaje siłą rzeczy bez wpływu na wniosek o zasadności zarzutów naruszenia przez ten Sąd art. 134 § 1 p.p.s.a., w rozumieniu którego granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa (sprawa administracyjna) będąca przedmiotem zaskarżenia, której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97) oraz naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., który zobowiązuje do orzekania na podstawie akt sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09; 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 67/13) – że wobec celu, jak również logiki czynności kontrolnych – które w rozpatrywanej sprawie, na podstawie ustawy o transporcie drogowym, zostały przeprowadzone przez uprawnione organy – istota protokołu kontroli – czego Sąd I instancji w ogóle nie dostrzegł – wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Jego walor, jako dowodu, wyraża się w tym, że skoro jest on sporządzany podczas kontroli drogowej, to w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania siłą rzeczy umożliwia odzwierciedlenie w jego treści – i to niemal na bieżąco – zarówno przebieg czynności kontrolnych, jak również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzone w trakcie tych czynności fakty, zdarzenia i okoliczności mające czy też mogące mieć istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto – co najistotniejsze – ich utrwalenie we wskazany sposób. Dlatego też właśnie protokół kontroli drogowej jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 2035/21; 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17).
Podkreślając, że protokół kontroli drogowej został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu bez zastrzeżeń, wymaga szczególnego zaakcentowania, że treść sporządzonego w rozpatrywanej sprawie protokołu kontroli drogowej odzwierciedla dokonane w jej toku czynności i ustalenia, z uwzględnieniem daty i miejsca przeprowadzenia kontroli, danych kierowcy pojazdu oraz danych identyfikujących podmiot kontrolowany, albowiem jasno i wyraźnie wynika z niego, kto, gdzie i kiedy zatrzymał do kontroli pojazd marki VOLVO o nr rej. [...] (przyczepy nr rej. [...], [...], [...]), a co za tym idzie kto dokonywał czynności kontrolnych, jakiego rodzaju oraz z czyim udziałem czynności te były dokonywane. Co więcej, z załącznika do protokołu kontroli drogowej nie mniej jasno wynika (zob. s. 2), że kierujący pojazdem został pouczony o procedurze ważenia (w tym, o możliwości powtórnego ważenia, z której nie skorzystał), a ponadto – co istotne z punktu widzenia istoty omawianej kwestii spornej – że kierującemu okazano świadectwo legalizacji wag METEOR E-097 użytych podczas kontroli oraz, że został on poinformowany o możliwości wglądu do instrukcji obsługi tychże wag.
W tym też kontekście – i zarazem w opozycji do stanowiska Sądu I instancji, który eksponując w ślad za skarżącą spółką, że "[...] waga powinna posiadać dokumentację wystawioną przez rzeczywistego producenta wagi, tj. Dini Argeso S.R.L., zaś Główny Urząd Miar [...] powinien był odrzucić wniosek o nadanie zatwierdzenia typu wagom" (s. 15 oraz s. 15 – 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) pominął jednocześnie znaczenie konsekwencji wynikających z art. 4 pkt 9a ustawy Prawo o miarach definiującego pojęcie "producenta" (którym w rozumieniu tej ustawy jest osoba fizyczna lub prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która projektuje i wytwarza przyrząd pomiarowy, albo – co trzeba podkreślić – dla której ten przyrząd zaprojektowano lub wytworzono w celu wprowadzenia go do obrotu lub użytkowania pod własną nazwą lub znakiem), a ponadto treść decyzji w sprawie zatwierdzenia typu wag samochodowych w zakresie odnoszącym się do opisanej w nich charakterystyki typu (miernik/terminal wagowy) – wymaga podkreślenia, że ze znajdujących się w aktach sprawy i przywołanych powyżej decyzji ostatecznych w sprawie zatwierdzenia typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (o znakach fabrycznych MARS oraz WWS, a następnie, wobec zmiany znaku WWS, o znaku fabrycznym METEOR), które zostały wydane przez upoważniony organ administracji publicznej w zakresie przyznanych mu kompetencji – zob. w tej mierze przepisy ustawy Prawo o miarach, a zwłaszcza: art. 1 (cel ustawy); art. 2 (zakres przedmiotowy ustawy); art. 4 pkt 5, pkt 8, pkt 9a; pkt 10, pkt 12 (definicje, odpowiednio: "przyrządu pomiarowego"; "wymagań"; "producenta"; "badania typu"; "zatwierdzenia typu"); art. 8 ust. 1 – 3, ust. 5 (przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej; sposoby i zakres kontroli); art. 8a (ważność zatwierdzenia i legalizacji); art. 8b (podmioty wykonujące prawną kontrole metrologiczną); art. 8h (okres ważności zatwierdzenia typu); art. 8i (znak zatwierdzenia typu na przyrządzie pomiarowym); art. 8m (sprawdzenie przyrządu pomiarowego pod względem zgodności z wymaganiami); art. 8n (legalizacja, okres ważności, utrata ważności); art. 10 (organy administracji miar) – wynika, że wymienionym wagom został nadany konkretny znak zatwierdzenia typu.
Mianowicie, znak zatwierdzenia typu PLT 161, co koresponduje – a jest to, aż nadto oczywiste – z treścią świadectwa legalizacji pierwotnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu METEOR, znak typu: PLT161, nr fabryczny: METEOR-E-097, rok produkcji: 2020, z okresem ważności legalizacji do dnia 2 maja 2022 r., a mianowicie wagi użytej (wag użytych) podczas kontroli.
W świetle przedstawionych argumentów, w opozycji do stanowiska Sądu I instancji trzeba więc stwierdzić, że nie było podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń faktycznych przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie w sytuacji, gdy użyta do ważenia pojazdu waga posiadała ważne świadectwo legalizacji i była używana zgodnie z instrukcją obsługi (zob. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2301/11). Zwłaszcza, że przedmiot rozpatrywanej sprawy – czego Sąd I instancji nie dostrzegł – sprzeciwiał się podważaniu ostatecznych decyzji w sprawie zatwierdzenia typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (o znakach fabrycznych MARS oraz WWS, a następnie, wobec zmiany znaku WWS o znaku fabrycznym METEOR) oraz podważaniu świadectwa legalizacji pierwotnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu METEOR, znak typu: PLT161, nr fabryczny: METEOR-E-097, rok produkcji: 2020, z okresem ważności legalizacji do dnia 2 maja 2022 r.
Jeżeli w korespondencji do przedstawionych argumentów podkreślić – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia treści protokołu kontroli drogowej, z którego wynika, że instrukcja obsługi wag była dostępna do wglądu, zaś kierujący pojazdem nie kwestionował sposobu użycia tychże wag – że instrukcja obsługi wag użytych podczas kontroli odnosi się do wag o zatwierdzonym przywołanymi powyżej decyzjami typie PLT 161 (pkt 2.) – a więc siłą rzeczy do wag stanowiących przedmiot wymienionego świadectwa legalizacji pierwotnej – a co więcej, że wymieniona w tych decyzjach wersja oprogramowania – a mianowicie: E.AF09-PL 01.01 2.01.02 – odpowiada wersji oprogramowania wymienionej w pkt 5.2. instrukcji obsługi "Terminal wagowy", to w omawianym zakresie stanowisko Sądu I instancji trzeba uznać za tym bardziej nieprawidłowe.
Stanowisko Sądu I instancji nie jest również prawidłowe w zakresie – co skarżący kasacyjnie organ trafnie podnosi na gruncie zarzutów z pkt I. ppkt 1) – 2) oraz ppkt 6) – 7) petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – odnoszącym się do drugiej spośród wskazanych na wstępie kwestii spornych, a mianowicie oceny, że organy administracji nie uwzględniły tych wszystkich okoliczności, które miałyby, czy też mogłyby – zdaniem tego Sądu – nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
W opozycji do stanowiska Sądu I instancji kwestionującego prawidłowość ustaleń faktycznych we wskazanym powyżej zakresie – których deficyt, w również deficyt ocen, miałby odnosić się do pominięcia znaczenia konsekwencji mających wynikać z faktu wystąpienia przez spółkę z wnioskiem o wydanie zezwolenia kat. VII, a ponadto pominięcia, że spółka, jak twierdziła, została zapewniona przez pracowników organu administracji, że zezwolenie to zostanie wydane w terminie (to jest najpóźniej w dniu 2 października 2020 r.), co mimo tych zapewnień nie nastąpiło, w związku z czym, w tym wobec tego, że wykonywany przewóz miał charakter międzynarodowy i był wykonywaną między dwoma krajami złożoną operacją logistyczną, która nie miała jednostkowego charakteru, i w której realizację było zaangażowanych szereg innych jeszcze podmiotów, a w tym kontekście, że ze względu na wymogi i warunki wykonania zlecenia spółka nie mogła zmienić terminu rozpoczęcia wykonywania przewozu – w punkcie wyjścia wymaga przypomnienia, że z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że – zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do konwencji językowej, którą operuje ustawodawca – że przesłanki jego stosowania aktualizują się w sytuacji, gdy "okoliczności i dowody wskazują na braku wpływu na powstanie naruszenia", które nastąpiło "wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć".
Wobec treści, logiki oraz funkcji przywołanego przepisu prawa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że mowa jest w nim nie tylko o braku możliwości przewidzenia określonych zdarzeń i okoliczności – w odniesieniu do których przyjmuje się, że są to wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot nie był w stanie przewidzieć nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności (zob. np. wyroki NSA z dnia: 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20; 3 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1447/19; 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 696/20; 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1046/19) – ale również o braku wpływu na powstanie naruszenia, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – a mianowicie przeciwstawnym spójnikiem "a" – wymaga łącznego zaktualizowania się tak określonych przesłanek jego stosowania.
Co więcej, w świetle treści przywołanego przepisu prawa za nie mniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że to na podmiocie, o którym w nim mowa spoczywa w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy ciężar wykazania, że – co trzeba podkreślić – uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 8 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 2221/21; 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20; 23 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 2723/17; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona skarżąca nie wykazała zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Źródłem oraz bezpośrednią przyczyną zaistnienia stwierdzonych naruszeń przepisów o transporcie drogowym było zachowanie samej strony skarżącej, której staranność działania była – jak należałoby przyjąć – daleka od oczekiwanej, albowiem – i to pomimo doświadczenia zawodowego, na które się powołuje – rozpoczęła wykonywanie przewozu bez posiadania wymaganego zezwolenia kat. VII, o którego wydanie wystąpiła świadoma ciążących na niej w tym zakresie obowiązków wynikających z ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a determinowanych rodzajem oraz charakterem wykonywanego przewozu. Wobec świadomości istnienia tego obowiązku – w tym jego bezwzględnie obowiązującego charakteru – rozpoczęcia wykonywania przewozu bez wymaganego zezwolenia kat. VII w żadnym stopniu, ani też zakresie nie mogła więc usprawiedliwiać, ani okoliczność, że spółka złożony wniosek o wydanie wskazanego zezwolenia, który nie został rozpoznany w terminie oczekiwanym przez wnioskodawcę, albowiem wniosek ten nie załatwiał jeszcze inicjowanej nim sprawy (por. w tej mierze również wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn., akt II GSK 1832/21), ani też eksponowana przez Sąd I instancji okoliczność, że spółka – jak twierdziła – została zapewniona przez pracowników organu administracji, że zezwolenie, o które wystąpiła zostanie wydane w terminie (to jest najpóźniej w dniu 2 października 2020 r.). Zapewnienie tego rodzaju – nawet, jeżeli zostało złożone – nie ma bowiem waloru, o którym stanowi art. 64 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że tego rodzaju argument nie stanowi podstawy wnioskowania o zaistnieniu przesłanki egzoneracyjnej w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. O jej zaistnieniu nie sposób jest tym samym zasadnie wnioskować na tej podstawie, że wykonywany przewóz miał charakter międzynarodowy stanowił wykonywaną między dwoma krajami złożoną operacją logistyczną, która nie miała jednostkowego charakteru, i w której realizację było zaangażowanych szereg innych jeszcze podmiotów. Sugestia Sądu i instancji (s. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że miałoby się to sprzeciwiać kwalifikowaniu kontrolowanego przewozu, jako jednostkowego naruszenia – a to wobec potrzeby zaangażowania wielu nienormatywnych pojazdów do przewozu konstrukcji metalowej – nie jest uzasadniona, ani też trafna, albowiem pozostaje w jaskrawej wręcz opozycji do treści przepisów art. 2 pkt 35a (definicja pojazdu nienormatywnego) oraz art. 64 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który określając warunki ruchu pojazdu nienormatywnego uzależnia ich spełnienie od posiadania zezwolenia wymaganej kategorii o treści dedykowanej do danego pojazdu nienormatywnego, które kierujący konkretnym pojazdem nienormatywnym jest zobowiązany posiadać przy sobie i okazywać uprawnionym podmiotom. Co więcej, jej zasadność, a co za tym idzie trefność, podważa również argument ze znaczenia konsekwencji wynikających z opisu znamion przypisanego stronie deliktu – "dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t [...]" (lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Również argument ze znaczenia konsekwencji mających wynikać z umownych wymogów i warunków wykonania zlecenia przewozu określonego ładunku – w tym również skali tej operacji przewozowej – które miałyby sprzeciwiać się zmianie terminu rozpoczęcia wykonywania przewozu, nie mogą być uznane za okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika. Postanowienia umowne nie mogą bowiem kształtować publicznoprawnych obowiązków, których adresatem jest przewoźnik.
W świetle powyższego nie sposób jest więc zasadnie twierdzić, że ustalenia faktyczne oraz ich ocena we wskazywanym przez Sąd I instancji zakresie nie są wolne od deficytów, które miałyby nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów wniesioną w rozpatrywanej sprawie skargę kasacyjną należało uznać za uzasadnioną. Podważa ona zgodność z prawem kontrolowanego orzeczenia, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania, który – uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z art. 190 p.p.s.a. – będzie zobowiązany do ponownego rozpoznania skargi B. Sp. z o.o. Sp. k. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz sporządzenia uzasadnienie wyroku wydanego w rezultacie ponownego rozpoznania tej skargi w sposób uwzględniający wszystkie wymogi określone art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.