II GSK 1352/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej dotyczącą uchwały rady powiatu ustalającej rozkład godzin pracy aptek, uznając ją za zgodną z prawem i potrzebami ludności.
Spółka W. Sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu Starogardzkiego ustalającą rozkład godzin pracy aptek, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię przepisów Prawa farmaceutycznego oraz Konstytucji RP. Spółka kwestionowała nałożenie obowiązku dyżurów nocnych i świątecznych bez ekwiwalentu finansowego oraz lakoniczność uzasadnienia uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając uchwałę za zgodną z prawem, dostosowaną do potrzeb ludności i mieszczącą się w granicach upoważnienia ustawowego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez W. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na uchwałę Rady Powiatu Starogardzkiego w przedmiocie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Spółka zarzucała naruszenie przepisów Prawa farmaceutycznego, Konstytucji RP oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, kwestionując zasadność nałożenia obowiązku dyżurów nocnych i świątecznych, brak odpowiedniego uzasadnienia uchwały oraz nieproporcjonalność nałożonych obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do procesu stanowienia prawa miejscowego przez radę powiatu. Odnosząc się do Prawa farmaceutycznego, NSA stwierdził, że uchwała została podjęta po zasięgnięciu opinii, a jej treść jest zgodna z wymogami ustawy, zapewniając dostępność aptek w porze nocnej i dni wolne od pracy. Sąd uznał, że nałożone obowiązki dyżurów nie naruszają wolności działalności gospodarczej, gdyż działalność aptek ma szczególny charakter i służy ochronie zdrowia publicznego. Uzasadnienie uchwały, choć lakoniczne, zostało uznane za wystarczające, ponieważ wskazywało podstawę prawną i motywowało potrzebę wyznaczenia dyżurów w związku z zamknięciem innych aptek. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała jest zgodna z prawem, ponieważ zapewnia dostępność aptek zgodnie z potrzebami ludności i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Prawa farmaceutycznego upoważniają rady powiatu do ustalania rozkładu godzin pracy aptek, w tym dyżurów nocnych i świątecznych, w celu zapewnienia dostępności leków. Działalność aptek ma charakter publiczny i służy ochronie zdrowia, co uzasadnia pewne ograniczenia wolności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.f. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
u.p.f. art. 94 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § par. 2 ust. 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80 § par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 68
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.f. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
u.p.f. art. 95a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
u.p.f. art. 98 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady powiatu ustalająca rozkład godzin pracy aptek, w tym dyżury nocne i świąteczne, jest zgodna z Prawem farmaceutycznym i Konstytucją RP. Przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do procesu uchwalania prawa miejscowego. Działalność aptek ma charakter publiczny i służy ochronie zdrowia, co uzasadnia ograniczenia wolności gospodarczej. Uzasadnienie uchwały, mimo lakoniczności, jest wystarczające, jeśli wskazuje podstawę prawną i motywy podjęcia uchwały.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 94 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego poprzez błędną wykładnię, skutkującą uznaniem przesłanek do ustalenia dyżurów aptek w godzinach nocnych, dni wolne i święta. Naruszenie art. 2, 22, 31 ust. 3, 68 Konstytucji RP w zw. z art. 94 ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego poprzez nieproporcjonalne nałożenie obowiązków dyżurów bez ekwiwalentu finansowego. Naruszenie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 § 2 K.p.a. w zw. z art. 94 ust. 2 Prawa farmaceutycznego poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i lakoniczne uzasadnienie uchwały.
Godne uwagi sformułowania
Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Rada powiatu podjęła uchwałę ze świadomością argumentów, zawartych w danej opinii. Treść opinii, w przeciwieństwie do uzgodnienia lub zatwierdzenia, nie jest zatem wiążąca dla uchwałodawcy. Apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego, przez co ich zadaniem jest świadczenie pełnego zakresu usług farmaceutycznych. Działalność aptek jest szczególną działalnością gospodarczą, która ma zmierzać nie tylko do osiągnięcia efektu gospodarczego, ale też służyć ochronie zdrowia, a więc dobra wyższego i chronionego prawem.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Małgorzata Bejgerowska
sprawozdawca
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i sposobu ustalania rozkładu godzin pracy aptek, w tym dyżurów nocnych i świątecznych, przez rady powiatów, a także interpretacja przepisów Prawa farmaceutycznego i Konstytucji RP w kontekście działalności aptek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem farmaceutycznym i kompetencjami rad powiatów. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sektorów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dostępności aptek, zwłaszcza w godzinach nocnych i świątecznych, co ma znaczenie praktyczne dla obywateli. Interpretacja przepisów dotyczących działalności gospodarczej o charakterze publicznym jest również interesująca dla prawników.
“Apteka musi dyżurować w nocy i święta? NSA rozstrzyga spór o godziny otwarcia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1352/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-12-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Gabriela Jyż /przewodniczący/ Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/ Marcin Kamiński Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych 6392 Skargi na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 87 i 88 ustawy o samorządzie powiatowym) Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane III SA/Gd 311/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-23 Skarżony organ Starosta Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 3 par. 2 ust. 5, art. 147, art. 151. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 par. 2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 2022 poz 2301 art. 94 ust. 2, art. 86. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del.WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 311/20 w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w G. na uchwałę Rady Powiatu Starogardzkiego z dnia 18 grudnia 2019 r. nr XIV/142/2019 w przedmiocie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. Sp. z o.o. w G. na rzecz Rady Powiatu Starogardzkiego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r., o sygn. akt III SA/Gd 311/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę "W. do z. [...]" Spółki z o.o. z siedzibą w Cz. (dalej jako: "Strona", "Apteka" lub "Skarżąca kasacyjnie") na uchwałę Rady Powiatu Starogardzkiego z dnia 18 grudnia 2019 r., nr XIV/142/2019, w przedmiocie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu starogardzkiego. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych powołanych poniżej orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) naruszenie art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 499 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.f.") poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że na terenie miejscowości S. wystąpiły przesłanki do ustalenia dyżurów aptek ogólnodostępnych w godzinach nocnych, dni wolne od pracy oraz święta oraz uznanie, że lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie stanowi o jej kwalifikowanej wadliwości, pomimo że nie wyjaśnia podstaw uchwalenia harmonogramu dyżurów aptek w zaskarżonym zakresie, w tym w szczególności nie wykazują przesłanki wystąpienia "potrzeb ludności", uzasadniających nałożenie obowiązku pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną Strony w S.; 2) naruszenie art. 2, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 68 Konstytucji RP w zw. z art. 94 ust. 1 i ust. 2 u.p.f. poprzez bezzasadne i nieuzasadnione nałożenie na Stronę nieproporcjonalnych do faktycznych potrzeb mieszkańców miejscowości S. obowiązków świadczenia usług na rzecz ludności w porze nocnej oraz święta, w tym nałożenie na Aptekę obowiązku i ciężaru finansowego pełnienia dyżurów nocnych, bez przyznania ekwiwalentu pieniężnego za poniesione koszty, pomimo że za ochronę zdrowia odpowiedzialne są władze publiczne oraz poprzez brak należytego uzasadnienia uchwały, co uniemożliwia kontrolę merytoryczną, czy zostały spełnione przesłanki do ograniczenia wolności gospodarczej przedsiębiorcy; 3) naruszenie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") w zw. z art. 94 ust. 2 u.p.f. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie analizy realnych potrzeb ludności w odniesieniu do dostępności do usług aptecznych w powiecie starogardzkim oraz miejscowości S., co odzwierciedla lakoniczne uzasadnienie uchwały, w którym nie wykazano przesłanek jej podjęcia i podstaw, na których ustalono harmonogram i zakres pełnienia dyżurów przez apteki, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, że potrzeby mieszkańców uzasadniają wprowadzenie całodobowych dyżurów aptek. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony Rada Powiatu Starogardzkiego, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej oddalenie w całości. 2.3. W rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym udział wziął pełnomocnik Rady Powiatu Starogardzkiego, który podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o zasądzenie od Skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., przedstawiając jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny sprowadził swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej, określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i uchybienie przepisom postępowania, stąd w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą tych ostatnich przepisów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanych w sprawie regulacji prawa materialnego. 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do multiplikacji zarzutów procesowych, za bezzasadne uznał zarzuty uchybienia art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 2 K.p.a. w zw. z art. 94 ust. 2 u.p.f. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Przepis ten określa jedną z kompetencji sądów administracyjnych, która była w niniejszej sprawie wykonywana przez kontrolę aktu prawa miejscowego. Sąd pierwszej instancji zrealizował obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu – uchwały Rady Powiatu Starogardzkiego, a autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby WSA uczynił przedmiotem rozpoznania inną uchwałę niż ta, której dotyczy skarga. Kontroli został zatem poddany zaskarżony akt, czyli uchwała Rady Powiatu Starogardzkiego, w wystarczająco szerokim aspekcie. Wobec powyższego nie sposób przypisać Sądowi pierwszej instancji uchybienia art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W niniejszej sprawie nie mogły również zostać naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 2 K.p.a., które dotyczą sposobu gromadzenia materiału dowodowego i prowadzenia postępowania administracyjnego. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego określają przepisy art. 1 – art. 5 K.p.a. Żaden z tych przepisów nie wskazuje, by przepisy o postępowaniu administracyjnym, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 2 K.p.a., miały zastosowanie w toku procesu uchwalania prawa miejscowego, takiego jak zaskarżona uchwała. Innymi słowy Rada Powiatu Starogardzkiego nie miała ustawowego obowiązku stosowania powyższych regulacji K.p.a., w toku stanowienia powyższej uchwały. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na uchwałę, może stwierdzić jej nieważność (lub stwierdzić, że wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności), na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., jeśli ujawni, że narusza ona prawo. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że dana uchwała prawa nie narusza, następuje oddalenie skargi, stosownie do art. 151 P.p.s.a., do czego w niniejszej sprawie był uprawniony WSA w Gdańsku. 3.2. Wobec oczywistej niezasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należało przejść do oceny zarzutów dotyczących prawa materialnego. Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.p.f. rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Stosownie zaś do art. 94 ust. 2 u.p.f. rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Z pierwszego z tych przepisów wynika obowiązek takiego zorganizowania pracy aptek, by był dostosowany do potrzeb ludności i zapewniał dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Obowiązek ten jest realizowany, zgodnie z art. 94 ust. 2 u.p.f., w drodze uchwały rady powiatu, która powinna być poprzedzona zasięgnięciem opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Powyższa regulacja nie stanowi jednak dla podstawowych organów samorządu terytorialnego ani dla organów samorządu aptekarskiego żadnych kompetencji decyzyjnych, a jedynie wprowadza obowiązek zasięgnięcia od nich opinii przed podjęciem uchwały. Nie ma zatem przeszkód, aby rada powiatu podjęła uchwałę o treści niezgodnej z treścią opinii, o ile uprzednio taką opinię uzyskała i podjęła uchwałę ze świadomością argumentów, zawartych w danej opinii. Treść opinii, w przeciwieństwie do uzgodnienia lub zatwierdzenia, nie jest zatem wiążąca dla uchwałodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, że projekt uchwały został pozytywnie zaopiniowany przez wójtów i burmistrzów z terenu Powiatu Starogardzkiego, z wyjątkiem Wójta Gminy Kaliska, Prezydenta Miasta Starogard Gdański oraz Prezesa Gdańskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej, którzy jako powód braku pozytywnego zaopiniowania projektowanej uchwały wskazali konieczność zapewnienia całodobowego dostępu do apteki dyżurnej (Wójt i Prezydent), bądź niepowierzenie w sporządzonym harmonogramie dyżurów w weekendy w porze nocnej tym z aptek, które i tak w niedziele pracują i zwolnienia ich z obowiązku dyżurowania w pozostałe dni (Prezes OIA). Wobec pozyskania stosownych opinii i rozważeniu ich treści, zaskarżonej uchwale nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 94 ust. 2 u.p.f. 3.3. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby kontrolowaną przez Sąd pierwszej instancji uchwałą Rada Powiatu Starogardzkiego dopuściła się naruszenia ustawowego upoważnienia. Istotą aktów prawa miejscowego jest możliwość korzystania przez prawodawców lokalnych ze swobody prawotwórczej, której zakres każdorazowo określa ustawodawca poprzez upoważnienie ustawowe do stanowienia tego rodzaju aktów. Jak wynika z art. 94 Konstytucji RP, organy lokalne są upoważnione do stanowienia aktów prawa miejscowego "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie". Przywołana norma konstytucyjna nie stwarza pola do dowolności dla prawodawców lokalnych, wszak akty prawa miejscowego pozostają nadal aktami podustawowymi i wykonawczymi do ustawy, ale też nie wiąże ich z upoważnieniem ustawowym w sposób tak wąski, jak w przypadku rozporządzeń (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Dokonywana zatem przez sąd administracyjny kontrola legalności aktów prawa miejscowego, sprawowana na podstawie art. 184 Konstytucji oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), powinna uwzględniać tak rozumiany wykonawczy charakter tych aktów wobec ustaw, na podstawie których są one stanowione. Analiza treści zaskarżonej uchwały wraz z jej załącznikiem prowadzi do wniosku, że rada powiatu ustaliła na 2020 r. rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, uwzględniając przytoczone powyżej wymogi, wynikające z ustawy, tj. dostosowując ów rozkład do potrzeb ludności i zapewniając dostępność realizowanych przez aptekę świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Odwołując się do kryteriów ustawowych, czego dowodzi treść uzasadnienia, przyjęte w uchwale regulacje mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego i wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie naruszają przepisu art. 94 ust. 1 u.p.f. Nakładając na poszczególne apteki obowiązek pełnienia dyżurów, całodobowych albo w godzinach 21:00 do 24:00, w określonych w uchwale terminach, organ powiatu nie wykroczył poza granice upoważnienia ustawowego, prawidłowo korzystając z przyznanego mu ustawowo zakresu swobody prawotwórczej. Podstawą do zakwestionowania zgodności z prawem (legalności) zaskarżonej uchwały byłoby wykazanie, że Rada Powiatu Starogardzkiego działała bez podstawy prawnej lub z naruszeniem granic upoważnienia ustawowego. Tymczasem w kontrolowanej sprawie do takich naruszeń nie doszło, albowiem organ pozyskał i przeanalizował stosowne opinie. Rada, wykorzystując upoważnienie ustawowe, wprowadziła mieszczące się w granicach tego upoważnienia obowiązki, uznane przez nią za adekwatne do prawidłowego wykonania ustawy w interesie mieszkańców. Nie można skutecznie argumentować wadliwości uchwały stwierdzeniem, że "ustanowienie dyżurów w porach nocnych i w dniach wolnych od pracy niesie za sobą bardzo wysokie koszty i konieczność całkowitej reorganizacji pracy personelu", skoro w istocie chodziło o 10 dyżurów w ciągu 12 miesięcy, trwających po 3 godziny - od 21:00 do 24:00. Autor skargi kasacyjnej pomija, że obowiązki w zakresie dyżurów w aptece w Skarszewach zostały nałożone nie tylko na Skarżącą kasacyjnie, ale i na inne lokalne apteki, co było wynikiem zamknięcia dwóch aptek na terenie powiatu. Prowadzenie działalności gospodarczej w formie apteki jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem podmiotów gospodarczych, które podejmując się jej prowadzenia z oczywistych względów, winny kierować się nie tylko rachunkiem ekonomicznym, ale muszą uwzględniać specyfikę tej działalności i brać pod uwagę dodatkowe obciążenia, jakie się z nią wiążą. Niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej co do niecelowości zastosowanego w uchwale sposobu realizacji dostępności świadczeń z powodu mniejszej liczby mieszkańców w miejscowości S. (ok. 7.000), a dużo większej liczby w S. G. (ok. 48 000). Jak słusznie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, uzasadnienie zaskarżonej uchwały, choć lakoniczne, zawiera wyjaśnienie, że celem jej podjęcia było zapewnienie dostępności do leków na terenie Powiatu Starogardzkiego w godzinach: 7:30-24:00 od poniedziałku do soboty, 10:00-24:00 w niedziele oraz 8:00-24:00 w święta i dni wolne od pracy. Z załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały wynika, iż realizując obowiązek określony w art. 94 ust. 1 u.p.f. Rada Powiatu Starogardzkiego, przyjmując rotacyjny system dyżurów aptek w porze nocnej, w niedziele i święta oraz w inne dni wolne od pracy w 2020 r., w sposób równomierny obciążyła tymi dyżurami wszystkie funkcjonujące na terenie Powiatu Starogardzkiego ogólnodostępne apteki, wyznaczając w odniesieniu do apteki prowadzonej przez Stronę w S. przy ul. W. [...] w okresie 12 miesięcy 2020 r., 10 "dodatkowych" dyżurów w godzinach od 21:00 do 24:00 (w dniach: 30 stycznia – czwartek, 5 marca – czwartek, 9 kwietnia – czwartek, 18 maja – poniedziałek, 24 czerwca – środa, 29 lipca – środa, 3 września – czwartek, 8 października – czwartek, 14 listopada – sobota i 19 grudnia – sobota). Powyższe spowodowało, że Skarżąca kasacyjnie rzadziej niż raz na miesiąc winna zmodyfikować "dotychczasowy" grafik pracy apteki i zorganizować go w godzinach od 21:00 do 24:00, co słusznie zostało ocenione przez WSA jako nie powodujące nadmiernych trudności oraz kosztów Apteki, natomiast czyni zadość rozdzieleniu w sposób równy obowiązku zadbania o możliwość dostępu do leków mieszkańcom powiatu pomiędzy wszystkie ogólnodostępne apteki funkcjonujące na terenie powiatu. 3.4. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie doszło także do naruszenia norm konstytucyjnych, w szczególności niedopuszczalnego ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Stosownie do art. 22 Konstytucji RP ograniczenie wspomnianej działalności ze względu na ważny interes publiczny możliwe jest w drodze ustawy. Dokonując wykładni powyższej regulacji w łączności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, należy wywieść, że korzystanie z zasady wolności działalności gospodarczej może być ograniczane tylko w ustawie i tylko wówczas, gdy ograniczenia są konieczne w demokratycznym państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony własności i praw innych osób (art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Ustawodawca przewidział zatem sytuacje, gdy konieczne będzie stopniowanie ochrony poszczególnych wolności i praw obywatelskich, a ograniczenie konstytucyjnej wolności nie może naruszać jedynie jej istoty. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy zauważyć, że apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego (art. 86 ust. 1 u.p.f.), przez co ich zadaniem jest świadczenie pełnego zakresu usług farmaceutycznych wymienionych w art. 86 u.p.f. Całodobowe, czy wydłużone do godz. 24:00, dyżury aptek stanowią formę realizacji ustawowego obowiązku zapewnienia dostępu do usług farmaceutycznych, w tym leków ratujących zdrowie i życie. Szczególną rolę aptek potwierdza też art. 95a u.p.f., nakładający na aptekę określonego rodzaju obowiązki w przypadku niedostępności określonych produktów i środków w obrocie detalicznym. Z kolei w art. 98 ust. 3 i 4 u.p.f. ustawodawca przyznał określone uprawnienia farmaceutom w przypadku nagłego zagrożenia życia pacjenta. Z powyższych powodów uzasadnione jest ustawowe upoważnienie do wprowadzenia lokalnych regulacji, zapewniających dostosowaną do potrzeb ludności dostępność świadczeń aptek. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej kwestionowana uchwała nie ogranicza wolności wykonywania działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP), która to działalność w żadnym wypadku nie ma charakteru absolutnego. Działalność aptek jest szczególną działalnością gospodarczą, która ma zmierzać nie tylko do osiągnięcia efektu gospodarczego, ale też służyć ochronie zdrowia, a więc dobra wyższego i chronionego prawem, w tym w art. 68 Konstytucji RP. Wobec powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji uchwała naruszała zasady legalizmu i zasady demokratycznego państwa prawnego, o których stanowią art. 7 i art. 2 Konstytucji RP. 3.5. Odnosząc się do zastrzeżeń Skarżącej kasacyjnie dotyczących treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały Rady Powiatu Starogardzkiego, uznać należy, że pomimo dostrzeżonej przez Sąd pierwszej instancji lakoniczności, uzasadnienie uchwały jest wystarczające. Kluczowym jest bowiem, że organ wskazał podstawę prawną uchwały i umotywował potrzebę wyznaczenia Apteki w S. w okresie 12 miesięcy 2020 r., 10 "dodatkowych" dyżurów (w godzinach 21:00 do 24:00). Wyjaśniono, że powyższa sytuacja była podyktowana zamknięciem innych aptek (dwóch w S. G. i jednej w Z.), co ma istotne znaczenie dla "potrzeb ludności". Autor skargi kasacyjnej zdaje się nie dostrzegać nadrzędnej w sprawie kwestii, że wszyscy mieszkańcy powiatu powinni mieć możliwość uzyskania świadczenia i zakupu lekarstw w aptece także w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy, a za niezbędne minimum uznać należy dostęp do apteki w godzinach 21:00 do 24:00. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, uznać należy, że w skardze kasacyjnej nie zdołano podważyć zasadnego stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Dodatkowo należy zauważyć, że analogiczne zagadnienie prawne było przedmiotem analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia: 28 lutego 2018 r., o sygn. akt II GSK 3374/17; 14 grudnia 2018 r., o sygn. akt II GSK 1789/18; 18 lipca 2019, o sygn. akt II GSK 288/19 i 17 grudnia 2019 r., o sygn. akt II GSK 1170/19). 3.6. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Apteki jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz organu, na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). M. Bejgerowska G. Jyż M. Kamiński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI