II GSK 2383/21

II GSK 2383/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Jacek Boratyn
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 230/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 41
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 230/21 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 grudnia 2020 r. nr BP.502.138.2020.0155.LD5.10634 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w pozostałej części odstępuje od ich zasądzenia.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 230/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B. (strona skarżąca, skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD, organ) z dnia 3 grudnia 2020 r., nr BP.502.138.2020.0155.LD5.10634, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 9 marca 2020 roku w Piotrkowie Trybunalskim zatrzymano do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z samochodu ciężarowego marki Volvo nr rej. [...] i dwuosiowej naczepy marki Huttner nr rej. [...]. Pojazdem kierował skarżący, który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem łat drewnianych( ładunek podzielny). Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej i nie napędowej, jak również z powodu okoliczności ładunku podzielnego, okazane zezwolenie było niewystarczające do wykonywania przejazdu na jego podstawie.
Decyzją z dnia 24 czerwca 2020 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
Na powyższą decyzję skarżący złożył odwołanie.
Decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odnosząc się do argumentów odwołania wskazał, że w niniejszej sprawie do ważenia zastosowano przenośną wagę typu MARS, nr seryjny EWP-MARS -021, służącą do pomiarów statycznych, jak również do pomiarów dynamicznych. Przedmiotowa waga spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007 roku w sprawie wymagań którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonanych podczas kontroli prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Zgodnie z pkt 1 Instrukcji użytkownika wagi osiowe typu MARS zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi przewożonego ładunku. Waga charakteryzuje się dwoma trybami ważenia: statycznym oraz dynamicznym. Podwójna certyfikacja wagi umożliwia wykonywanie pomiarów osi i wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej do celów nadzoru nad ruchem drogowym, zarówno w ławach fundamentowych, jak przy pomocy mat wyrównujących nawierzchnię w momencie używania wag. W niniejszym przypadku wagi umieszczono we wnęce fundamentowej na miejscu ważenia przeprowadzono ważenie dynamiczne. Możliwość zastosowania dwóch platform pomiarowych (dwóch wag) do wyznaczania nacisku na grupie osi, czy rzeczywistej masy całkowitej pojazdu w trybie pomiaru w ruchu z pkt 5.5 ww. Instrukcji. Ponadto z danych technicznych zawartych w pkt 2 Instrukcji wprost wynika, że brak jest ograniczeń do ważenia liczby osi. Z przeprowadzonego pomiaru sporządzono wydruk ID 555, z którego wynika, że prędkość przejazdu przez wagi wynosiła 5 km/h, a zatem mieściła się w dopuszczalnych granicach (1-5 km/h). Zdaniem organu, proces ważenia został przeprowadzony w sposób prawidłowy. Z instrukcji obsługi wagi i świadectwa legalizacji nie wynikał obowiązek żadnej tolerancji. Pomimo tego organ zastosował tolerancję w wysokości 2%. Organ wskazał następnie, iż zgodnie z treścią art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach p.r.d. Ustawodawca posłużył się określeniem "w przepisach o drogach publicznych", co świadczy, że miał na myśli wszelkie regulacje dotyczące dróg publicznych, a nie tylko przepisy ustawy o drogach publicznych. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140aa ust.4 p.r.d. Strona nie dostarczyła także dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulacje art. 140 aa ust.4 p.r.d. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 11 marca 2020 roku poinformował stronę, że w przypadku zaistnienia okoliczności świadczących, że dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Jak wynika z zeznań skarżącego, dokonał on sam załadunku, a pojazd po jego wykonaniu nie był ważony. W związku z tym należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie miała podstaw przypuszczać, że pojazd jest normatywny i nie przekracza dopuszczalnych norm. Okoliczności te świadczą o niedochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i wpływie na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli.
Skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd I instancji wskazał, że skarżący stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wskazał jakie dowody w ocenie materiału dowodowego zostały pominięte lub które zostały ocenione dowolnie z naruszeniem art. 80 k.p.a. Sąd Wojewódzki podniósł, że strona skarżąca zasadniczo nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby na którymkolwiek etapie proces pomiaru lub jego wynik. Protokół kontroli został przez skarżącego zaakceptowany. WSA w Warszawie wskazał, że w sytuacji potencjalnej możliwości uwolnienia się od kary poprzez wykazanie okoliczności określonych w przepisie art. 140aa ust. 4 p.r.d. – strona skarżąca przekonana o prawidłowości swojego stanowiska powinna powołać się na konkretne rzeczowe argumenty, poparte możliwie przekonującymi dokumentami. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie definiuje pojęć "należytej staranności" oraz "braku wpływu", a zatem w tym zakresie należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (k.c.) dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Pod pojęciem zachowania należytej staranności należy zatem rozumieć sposób postępowania odpowiadający wymaganiom zawartym w obiektywnym wzorcu postępowania. Sąd Wojewódzki wskazał, że kwestia niezachowania należytej staranności może być rozpatrywana wówczas, gdy zachowanie podmiotu stanowiło będzie odstępstwo od tak ukształtowanego wzorca. Budowa wzorca staranności w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe musi uwzględniać regulację zawartą w art. 355 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności, a zatem należyta staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju będzie musiała być oceniana przy uwzględnieniu wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są od przedsiębiorcy podejmującego w tym przypadku działalność w zakresie przewozu drogowego. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów, należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. WSA w Warszawie wskazał, że odnośnie do przesłanki "braku wpływu" można przyjąć, że jest to sytuacja, gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (u.d.p.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjcie, że powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie a skarżący wypełnił swoim zachowaniem ich dyspozycje;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego "stanowiących o aktywnym udziale Strony w postępowaniu administracyjnym", w tym art. 10 k.p.a. "poprzez pominięcie udziału Strony", co "uniemożliwiło obronę interesów Strony i spowodowało brak w zakresie ustalenia stanu faktycznego";
3. "brak miarkowania kary przez Organ", "rażącą niesprawiedliwość i nadmierną surowość zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej w odniesieniu do innych kar, które określił ustawodawca za cięższe przewinienia".
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Stanowisko strony przeciwnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
1. Skarga kasacyjna jako pozbawiona w stopniu oczywistym usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. Mając na względzie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając, że podlegają one formalnemu oddaleniu.
4. Podniesione w rozpoznanej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego są dotknięte istotnymi i nieusuwalnymi wadami konstrukcyjnymi, które uniemożliwiają poddanie ich merytorycznej oraz szczegółowej ocenie kasacyjnej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przypomina pełnomocnikowi strony skarżącej, że na tle przewidzianego w art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a. wymogu formalnego skargi kasacyjnej profesjonalny podmiot ją sporządzający jest zobowiązany do dokonania koniecznej konkretyzacji podstawy kasacyjnej w ten sposób, że w opisie samej podstawy należy zamieścić szczegółowe i precyzyjne określenie, w jaki sposób i w jakim zakresie kontrolowany sąd administracyjny dokonał błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania (niezastosowania) określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego, a także wskazać postulowany przez autora skargi kasacyjnej oraz uznany przez niego za prawidłowy sposób i wynik wykładni lub zastosowania przepisów, które zostały przyjęte jako wzorce kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; por. także wyrok NSA z dnia 23 września 2025 r., II GSK 240/22). Ponadto – w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania – nie jest wystarczające wskazanie jedynie formy lub postaci naruszenia prawa procesowego lub opisu konsekwencji tego rodzaju wady prawnej (np. przez przyjęcie przez sąd administracyjny za prawidłowe określonych ustaleń faktycznych kontrolowanych organów), lecz dodatkowo konieczne jest argumentacyjne wykazanie, że imputowane kontrolowanemu sądowi naruszenia prawa procesowego co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc na treść zaskarżonego orzeczenia. Brak prawidłowej realizacji powyższych obowiązków procesowych skutkuje formalnym oddaleniem podniesionych zarzutów kasacyjnych.
5. Uwzględniając powyższe założenia normatywne, należy stwierdzić, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie art. 10 k.p.a. poprzez "pominięcie udziału" strony w postępowaniu administracyjnym, co "uniemożliwiło obronę" jej interesów oraz "spowodowało brak w zakresie ustalenia stanu faktycznego" jest dotknięty tak poważnym brakiem konkretyzacji, że w istocie niemożliwa staje się jakakolwiek rekonstrukcja treści i kierunku stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, podczas gdy nieodzowna operacja skonstruowania weryfikowalnego kasacyjnie zarzutu powinna obejmować nie tylko wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie ogólnego sposobu ich naruszenia, lecz także musi zawierać konieczną konkretyzację tych podstaw przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek szczegółowego określenia sposobu i formy naruszenia przepisów prawa nie tylko w warstwie abstrakcyjnej, lecz także w płaszczyźnie konkretnej na tle poszczególnych elementów stanu sprawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21).
Tożsamej oceny wymagał zarzut naruszenia prawa materialnego przez "niewłaściwą wykładnię" art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1 oraz 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) i art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (u.d.p.) i przyjęcie, że "powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie", a "skarżący wypełnił swoim zachowaniem ich dyspozycje". Autor skargi kasacyjnej nie tylko nie wyjaśnił zakresu i sposobu wadliwej interpretacji wskazanych regulacji materialnoprawnych, lecz także nie przedstawił postulowanej i uznanej za prawidłową ich wersji wykładniczej lub aplikacyjnej na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
Nie poddawał się także kontroli kasacyjnej co do meritum – w warunkach oczywistości – zarzut "braku miarkowania", "rażącej niesprawiedliwości" i "nadmiernej surowości zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej w odniesieniu do innych kar, które określił ustawodawca za cięższe przewinienia", albowiem z treści tak ogólnikowo ujętej formuły nie wynika żadna skonkretyzowana ekscepcja spełniająca wyżej wskazane wymogi formalne skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 oraz art. 207 § 2 w zw. z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną oraz – biorąc pod rozwagę indywidualne cechy stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy – zasądził od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu 900 (dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, natomiast w pozostałym zakresie odstąpił od ich zasądzenia.
-----------------------
2