II GSK 1326/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-28
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekkara pieniężnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesąd administracyjnysieć aptekprawo konkurencjiochrona konsumentów

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając, że kampania reklamowa produktów leczniczych stanowiła niedozwoloną reklamę sieci aptek.

Spółka D. S.A. zaskarżyła decyzję Inspektora Farmaceutycznego nakładającą karę pieniężną za prowadzenie reklamy aptek. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając, że kampania reklamowa produktów "D. P." stanowiła pośrednią reklamę sieci aptek "D. A. D. o Z." ze względu na podobieństwo logotypów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że reklama produktów, ze względu na skojarzeniowy charakter i podobieństwo logo, naruszała zakaz reklamy aptek.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki D. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek i ich działalności. Organy administracji stwierdziły, że kampania telewizyjna promująca produkty "D. P." stanowiła pośrednią reklamę 27 aptek ogólnodostępnych należących do sieci "D. A. D. o Z.", ze względu na podobieństwo logotypów. Sąd I instancji uznał te działania za niedozwoloną reklamę, zgodną z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, i utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary 40.000 zł. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując interpretację zakazu reklamy oraz sposób prowadzenia postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że podobieństwo logo produktu ("D. P.") i sieci aptek ("D. A. D. o Z.") tworzyło skojarzenie, które kwalifikowało kampanię jako niedozwoloną reklamę działalności aptek. Sąd podkreślił, że definicja reklamy apteki została wypracowana w orzecznictwie i obejmuje każde działanie mające na celu zachęcenie klientów do zakupu, a w tym przypadku przekaz miał charakter skojarzeniowy, łącząc produkt z miejscem jego sprzedaży.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, kampania reklamowa produktów leczniczych, ze względu na skojarzeniowy charakter i podobieństwo logotypów, stanowi niedozwoloną reklamę działalności sieci aptek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podobieństwo logo produktu ("D. P.") i sieci aptek ("D. A. D. o Z.") tworzyło w odbiorze konsumenta skojarzenie, które kwalifikowało kampanię jako reklamę działalności aptek, naruszającą zakaz z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.f. art. 94a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne

u.p.f. art. 129b § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne

Pomocnicze

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.f. art. 112 § 1 i 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kampania reklamowa produktów leczniczych stanowiła pośrednią reklamę sieci aptek ze względu na podobieństwo logotypów. Pisma GIF dotyczące zapoznania się z orzecznictwem nie naruszały zasad postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 94a ust. 1 u.p.f.) poprzez błędną wykładnię zakazu reklamy. Naruszenie prawa materialnego (art. 129b ust. 1 i 2 w zw. z art. 94a ust. 1 u.p.f.) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisu o karze pieniężnej. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi mimo wadliwości decyzji. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 6, 7, 11, 75 § 1, 77 § 1 i § 4, 80, 105 § 1) poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i ocenę materiału dowodowego. Naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) i zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) poprzez pisma GIF.

Godne uwagi sformułowania

Reklama jest szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej właśnie apteki. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Podobieństwo zachodzące między oznaczeniem stosowanym do "D. P." oraz aptek - "D. A. D. o Z." było na tyle wyraźne, że umożliwiało konsumentom powiązanie reklamy danego produktu z miejscem jego sprzedaży. Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Trzecki

członek

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek i ich działalności w kontekście kampanii promocyjnych produktów leczniczych oraz znaczenia podobieństwa logotypów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kampanii reklamowej produktów leczniczych i sieci aptek o podobnych oznaczeniach graficznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska reklamy w branży farmaceutycznej i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące zakazu reklamy aptek, co jest istotne dla wielu podmiotów gospodarczych i prawników.

Czy reklama leków to już reklama apteki? NSA rozstrzyga spór o logotypy.

Dane finansowe

WPS: 40 000 PLN

Sektor

farmacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1326/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Trzecki
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2199/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-12
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 8 par. 1, art. 15 .
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2019 poz 499
art. 94a ust. 1, art. 112 ust. 1 i 3, art. 129b ust. 1.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2199/18 w sprawie ze skargi D. S.A. w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia zakazu niezgodnej z przepisami reklamy aptek oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r., oddalił skargę D. S.A. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 września 2018 r., w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
decyzją z 15 września 2017 r., Podlaski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny: stwierdził naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499., dalej: u.p.f.), poprzez prowadzenie w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2017 r., reklamy w postaci emisji spotów reklamowych w stacjach telewizyjnych 27 aptek ogólnodostępnych oraz ich działalności na terenie województwa podlaskiego; umorzył postępowanie w sprawie wydania nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych oraz ich działalności na terenie województwa podlaskiego należących do sieci D.. A. D. O Z. poprzez emisję spotów reklamowych w stacjach telewizyjnych, w których reklamowano "D. P."; nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 40.000 złotych z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f., w zakresie stwierdzonego naruszenia.
Główny Inspektor Farmaceutyczny objętą skargą decyzją, uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie punktu I i w tym zakresie stwierdził naruszenie zakazu reklamy aptek i ich działalności, o którym stanowi art. 94a ust. 1 u.p.f. poprzez prowadzenie w okresie od 8 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r., telewizyjnej kampanii polegającej na emisji w stacjach telewizyjnych 4 spotów reklamujących produkty "D. P." - stanowiących skojarzeniową reklamę 27 aptek ogólnodostępnych występujących pod wspólną marką D. A. D. o Z., należących do sieci aptek D. A. D. o Z., zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego. W pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Zdaniem organu poprzez promocję "D. P.", spółka w sposób pośredni reklamowała również działalność aptek ogólnodostępnych należących do jej sieci. Wskazał, że identyfikacja apteki lub aptek, których dotyczy reklama, może polegać w szczególności na wskazaniu logo/logotypu/marki, jaką posługują się apteki. W przedmiotowych spotach reklamowych nie wskazano konkretnych aptek sieci – D.. D. o Z., niemniej przekaz filmu pozostawał czytelny - promowane były produkty marki "D.". Organ przyjął wobec tego, że spoty reklamowe, zwłaszcza że emitowane były w 85 publicznych i prywatnych stacjach telewizyjnych, dotyczyły wszystkich aptek sieci Aptek – D.. D. o Z., położonych na terenie województwa podlaskiego.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził za zasadne przyjęcie przez organy, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia zakazu reklamy apteki oraz jej działalności, o którym mowa w przepisie art. 94a ust. 1 p.f., co dało podstawę do nałożenia stosownej kary pieniężnej, w oparciu o przepis art. 129b ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.
Sąd I instancji stwierdził, że w dacie wszystkich kontroli apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę oraz wydania obu decyzji, przepis art. 94a ust. 1 p.f. stanowił o zakazie reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Zakaz ten nie obejmował jedynie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. W ocenie Sądu oznaczało to, że zakaz ten został rozszerzony w stosunku do poprzednio obowiązującego, w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz ich działalności.
Sąd powołując się na judykaturę stwierdził, że reklama jest szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej właśnie apteki. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.
Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że poprzez promocję "D. P." skarżąca w sposób pośredni reklamowała także działalność aptek ogólnodostępnych należących do sieci "D. A. D. o Z.", w tym zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego. Podobieństwo zachodzące między oznaczeniem stosowanym do "D. P." oraz aptek - "D. A. D. o Z." było na tyle wyraźne, że umożliwiało konsumentom powiązanie reklamy danego produktu z miejscem jego sprzedaży. Logo "D. P." oraz "D. A. D. o Z." zawierają ten sam sygnet - na białym tle pomarańczowo granatowy krzyż. Z kolei w logotypie, do elementu w postaci akronimu D. - od słów D. o Z., dodane są określenia precyzujące rodzaj oferowanej usługi produktu lub działalności - "P." lub "d. o z. A.". W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, emisja spornych spotów reklamowych stanowiła formę prowadzenia działalności reklamowej zachęcającej do zakupu w aptece należącej do wspólnej sieci aptek prowadzonych przez skarżącą, spełniając tym samym kryteria definicji reklamy apteki. Działania skarżącej odpowiadały reklamie, w rozumieniu art. 94a ust. 1 p.f., gdyż wykraczały poza sferę, którą ustawodawca wyłączył spod tego zakazu.
Sąd I instancji za prawidłowa uznał także ocenę organu, że kwota 40.000 zł kary była adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa w zakresie zakazu reklamy odnoszącej się na terenie województwa podlaskiego do 27 aptek.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej: p.p.s.a.).
D. S.A. w W., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
A. naruszenie prawa materialnego, to jest:
a) przepisu art. 94a ust. 1 p.f. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prowadzenie w okresie od 8 stycznia 2017 r. do dnia 28 lutego 2017 r. telewizyjnej kampanii reklamowej - polegającej na emisji w stacjach telewizyjnych 4 spotów reklamujących produkty "D. P." stanowiło naruszenie zakazu reklamy 27 aptek ogólnodostępnych występujących pod wspólną marką D. A. D. o Z./należących do sieci aptek D. A. D. o Z. zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego i ich działalności,
b) przepisu art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1 p.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prowadzenie w okresie od 8 stycznia 2017 r. do dnia 28 lutego 2017 r. telewizyjnej kampanii reklamowej - polegającej na emisji w stacjach telewizyjnych 4 spotów reklamujących produkty "D. P." stanowiło naruszenie zakazu reklamy 27 aptek ogólnodostępnych występujących pod wspólną marką D. A. D. o Z./należących do sieci aptek D. A. D. o Z. zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego i ich działalności, co powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 40.000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 p.f.;
B. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a poprzez jego zastosowanie i oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi pomimo, iż zaskarżona decyzja znak [...] Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 września 2018 r. naruszała wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania, tj.:
a) art. art. 6, 7, 11, 75 § 1, 77 § 1 i § 4, 80 i art. 107 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 94a ust. 2 p.f., poprzez niedopuszczenie jako dowodów wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie było sprzeczne z prawem oraz brak wszechstronnej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało błędnymi ustaleniami dotyczącymi charakteru i istoty prowadzenia w okresie od 8 stycznia 2017 r. do dnia 28 lutego 2017 r. telewizyjnej kampanii reklamowej - polegającej na emisji w stacjach telewizyjnych 4 spotów reklamujących produkty "D. P.", a w konsekwencji do wadliwego uznania tych działań za reklamę 27 aptek ogólnodostępnych występujących pod wspólną marką D. A. D. o Z., należących do sieci aptek D. A. D. o Z., zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego i ich działalności,
b) art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 94a ust. 1 p.f. poprzez ich błędną wykładanię i niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania administracyjnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy w zakresie pkt II decyzji znak [...] Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Białymstoku z dnia 15 września 2017 r. umarzającej postępowanie w sprawie wydania nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych oraz ich działalności z uwagi na zaprzestanie prowadzenia ww. reklamy aptek ogólnodostępnych i ich działalności przed wydaniem decyzji przez organ I instancji - pomimo nieprowadzenia przez skarżącą reklamy 27 aptek ogólnodostępnych występujących pod wspólną marką D. A. D. o Z., należących do sieci aptek D. A. D. o Z. zlokalizowanych na terenie województwa podlaskiego i ich działalności,
c) art. 15 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz bezstronności, poprzez zajęcie merytorycznego, odmiennego od stanowiska organów I instancji w takich sprawach, stanowiska przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego rozstrzygniętego decyzją znak [...] Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Białymstoku z dnia 15 września 2017 r. przed wydaniem tej decyzji przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, co miało bezpośredni wpływ na treść decyzji znak [...] Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 15 września 2017 r. poprzez przyjęcie merytorycznego stanowiska organu II instancji;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi skutkujące brakiem wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych – Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 września 2018 r., znak [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 15 września 2017 r., znak [...] - wydanych w niniejszej sprawie, a w rezultacie naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 września 2018 r., znak [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 15 września 2017r., znak [...]. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z pomieszczoną w uzasadnieniu argumentacją nie podważają prawidłowości oceny rozstrzygnięć organów inspekcji farmaceutycznej, jakiej dokonał Sąd I instancji.
Odnosząc się do zarzutów pomieszczonych w petitum skargi kasacyjnej odnieść się należy w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu z punktu B ppkt c) jej petitum, w ramach którego strona podnosi naruszenie art. 15 i art. 8 § 1 k.p.a. związanego z pismem Głównego Inspektora Farmaceutycznego dotyczącym zapoznania się przez wojewódzkiego Inspektora z aktualnym orzecznictwem odnoszącym się do kwestii zakazu określonego w art. 94a u.p.f. przy rozstrzyganiu spraw w tym przedmiocie oraz powiadomienia GIF o podjętych działaniach, w którym to piśmie i wynikającymi z niego konsekwencjami strona upatruje naruszenia zasad postępowania określonych w powołanych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, a które to naruszenie skutkowało zaakceptowaniem przez Sąd I instancji istnienia wadliwych decyzji.
Jak słusznie uznał Sąd I instancji treść pism Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 6 lutego i 3 marca 2017 r. nie zawierały nakazu podjęcia przez organ I instancji konkretnego rozstrzygnięcia. Pisma te zawierały w istocie polecenie dotyczące konieczności zapoznania się z aktualnym orzecznictwem i rozważnie zasadności wszczęcia postępowania w sprawie. Wbrew temu co zdaje się sugerować autor skargi kasacyjnej, nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że rzeczone pisma nakazywały organowi niższej instancji określony kierunek rozstrzygania w sprawach w przedmiocie badania naruszenia zakazu z powołanego art. 94a ust. 1 u.p.f. Nie zmierzały również do "wymuszenia" zmiany dotychczasowego stanowiska na wojewódzkim inspektorze farmaceutycznym i narzucenia odmiennego załatwiania spraw związanych z zakazem reklam aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Jak już wskazano Główny Inspektor Farmaceutyczny wyłącznie polecił organowi I instancji zapoznanie się z aktualnym orzecznictwem związanym z zakazem reklamy, co znajduje swoje racjonalne uzasadnienie w fakcie, iż ustawa prawo farmaceutyczne nie zawiera na potrzeby ustanowionego zakazu definicji reklamy, która w sposób precyzyjny określałaby co jest, a co nie jest reklamą naruszającą zakaz z art. 94a ust. 1 ustawy.
Skoro ramy interpretacyjne dozwolonej lub zabronionej reklamy kształtowane są przez praktykę i linię orzeczniczą sądów, zasadnym było skierowanie przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, jako organ wykonujący zadania z inspekcji farmaceutycznej i organ odwoławczy (art. 112 ust. 1 i 3 u.p.f.), do organu niższej instancji zalecenia zapoznania się z aktualną linią orzeczniczą kształtującą zakres rozumienia reklamy, jako działania niedozwolonego ustawą. Nie można takiemu działaniu przypisać charakteru narzucającego czy przymuszającego do konkretnego rozumienia, interpretowania i stosowania niezdefiniowanych pojęć zawartych w ustawie, a jedynie odczytywać je należy jako podejmowane działań zmierzających do ujednolicenia praktyki organów inspekcji w stosowaniu przepisów ustawy nakładających na podmioty trudniące się obrotem szeroko rozumianych produktów farmaceutycznych zakaz określonych działań w związku z prowadzoną działalnością. W konsekwencji nie można również uznać, że pisma te jako zalecenie, nie zaś nakaz konkretnego i kierunkowego rozumienia i stosowania art. 94a u.p.f. powodowały niejako bezwarunkowe narzucenie przez organ odwoławczy swojego stanowiska interpretacyjnego organowi I instancji w sprawach naruszenia zakazu reklamy.
Podsumowując brak jest podstaw do uznania, że sporne pisma Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 6 lutego i 3 marca 2017 r. skutkowały naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), co czyni niezasadnym omawiany zarzut.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, tak naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania rozpoznane zostaną łącznie z uwagi na swój komplementarny charakter, który w swojej istocie zmierzają do podważenia prawidłowość zarówno wyroku, jak i zaskarżonej decyzji z uwagi na błędną, w ocenie strony, interpretację art. 94a ust. 1 u.p.f. i rozumienia "niedozwolonej reklamy" w aspekcie stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Powołany przepis stanowi, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Jak już wskazano, ustawa prawo farmaceutyczne nie zawiera legalnej definicji reklamy apteki. Ta została wypracowana w orzecznictwie organów i sądów administracyjnych.
Dominująca i aktualna w orzeczeniach definicja określa, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. wyroki NSA: z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1710/21; z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 1243/22; z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1139/19; z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 1318/19 i inne).
Wskazania również wymaga, że wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1020/19).
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy podzielić należy stanowisko organów i Sądu I instancji, że działania skarżącej związane z reklamą jej produktów w formie kampanii telewizyjnej prowadzonej w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2017 r., stanowiły niedozwoloną reklamę aptek w rozumieniu art. 94a ust. 1 u.p.f.
Za słuszne uznać należy, zaaprobowane przez Sąd I instancji, stanowisko organów, że skarżąca spółka w ramach wymienionej kampanii reklamowej (spotów reklamowych) produktów "D. P." w sposób pośredni reklamowała również działalność sieci aptek "D. A. D. o Z.".
Za trafnością tego stanowiska przemawiało, dostrzeżone przez organy, podobieństwo oznaczenia reklamowanych produktów - "D. P." z oznaczeniem punktów aptecznych - "A. D. D. o Z.". Jak słusznie stwierdziły organy i Sąd I instancji, loga "D. P." oraz "D. A. D. o Z." zaprojektowane zostały w podobny sposób. Zawierały one ten sam sygnet - na białym tle charakterystyczny pomarańczowo - granatowy krzyż zaś w logotypie do stałego elementu, jakim jest akronim części słownej loga D. o Z. "DOZ" dodano określenia wskazujące na rodzaj oferowanej usługi, działalności lub produktu. W logo "D. P." zamieszczony jest dopisek "P." zaś w logo A. DOZ umieszczono hasło "d. o z. A.".
Taka konstrukcja oznaczenia produktu i sieci aptek słusznie powoduje, że ich umieszczenie w ramach reklamy umożliwi konsumentowi – nabywcy produktu jego powiązanie z konkretną apteką lub siecią aptek, jak w przypadku skarżącej. Reklama, jak zasadnie wskazał organ, przez cały czas jej trwania wyświetlała opisane logo produktu, które umieszczone było również na mikrofonie osoby występującej w spocie reklamowym. Podobieństwo logo produktu z logo sieci aptek wskazujące na unikalną i charakterystyczną markę przedsiębiorcy niewątpliwie budzić musi w odbiorcy reklamy skojarzenie pomiędzy reklamowanym produktem i podmiotem wytwarzającym i oferującym w sprzedaży rzeczone produkty.
Wobec tego za zasadną uznać należy konstatację, że skojarzeniowy charakter reklamy powodował, że zawierała ona również informację adresowaną do nabywców nakierowaną na zakup wymienionych w reklamie produktów w konkretnych aptekach.
W konsekwencji słusznym było również stwierdzenie, że emitowana w ramach kampanii reklama była niedozwoloną reklamą w rozumieniu art. 94a ust. 1 u.p.f.
Skoro zaś niewadliwie dokonano klasyfikacji emitowanych spotów reklamowych, również niewadliwie organ zastosowała art. 129b ust. 1 u.p.f., stanowiąc, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.
Poczynione rozważania odnośnie zasadności stwierdzonego charakteru reklamy i jej zaklasyfikowania jako niedozwolonej, czynią równie niezasadnym zarzut z punktu B ppk b) petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego strona podnosząc naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 94a ust. 1 u.p.f. wywodzi, że "podstawą umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie powinno być nieprowadzenie przez skarżącą reklamy aptek ogólnodostępnych wymienionych w pkt I decyzji organu I instancji i ich działalności, a nie zaprzestanie prowadzenia reklamy". Jak już stwierdzono, strona prowadziła zabronioną działalność reklamową, wobec zaś zaprzestania emisji spotów reklamowych przed wydaniem przez organ I instancji decyzji, bezprzedmiotowe było zastosowanie przez tenże organ art. 94a ust. 3 u.p.f., obligującego organ inspekcji do nakazania zaprzestanie prowadzenia niedozwolonej reklamy. Wobec tego niewadliwym było rozstrzygnięcie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, pomieszczone w punkcie 2 jego decyzji, umarzające postępowanie w tym zakresie.
Poczynione rozważania dotyczące prawidłowości stwierdzonego naruszenia zakazu reklamowego, iż prowadzona przez stronę kampania reklamowa produktów poprzez wynikające z użytych form graficznych logotypów produktów tworzyło skojarzenie z siecią aptek "D.", czyni niezasadnym ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej, pomieszczony w punkcie B ppk a) jej petitum. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, organy w sposób kompletny ustaliły stan faktyczny w sprawie, a także zastosowały do niego właściwe przepisy prawa materialnego. Istotnie bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, czy emitowane w ramach kampanii reklamy były wyłącznie reklamą produktu, czy też z uwagi na wskazane podobieństwa logotypów sieci aptek i produktów, reklama poprzez swój skojarzeniowy charakter stanowiła niedozwoloną, w rozumieniu art. 94a ust. 1 u.p.f., reklamę działalności sieci aptek.
Wskazania wymaga, że argumentacja skargi kasacyjnej odnosząca się do tego zarzutu nie wskazuje na konkretne wady postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy, w tym na dowodowy, jakie organ mógł lub powinien w ocenie strony przeprowadzić. W istocie motywy omawianego zarzuty stanowią polemikę strony opartą wyłącznie na jej przekonaniu o wyłącznym reklamowaniu produktu z wykładnią organu normy zawartej w art. 94a ust. 1 u.p.f. i zastosowaniu tego przepisu w ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Reasumując, brak jest podstaw do stwierdzenia aby dokonując kontroli objętego skargą rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Farmaceutycznego, Sąd I instancji dopuścił się naruszenia wymienionych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, w konsekwencji czego zasadnie skargę strony oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI