II GSK 1399/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-08
NSAAdministracyjneWysokansa
ruch drogowyusuwanie pojazdówopłatyuchwałaprawo administracyjnesądy administracyjneNSAWSAuzasadnienie uchwałykoszty

NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Powiatu, potwierdzając, że uchwała ustalająca opłaty za usuwanie pojazdów musi uwzględniać zarówno koszty, jak i sprawną realizację zadań, a jej uzasadnienie musi zawierać konkretną kalkulację.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Powiatu od wyroku WSA, który stwierdził nieważność uchwały ustalającej opłaty za usuwanie pojazdów z dróg. NSA, rozpatrując sprawę ponownie po uchyleniu poprzedniego wyroku, potwierdził, że uchwała musi uwzględniać dwa kryteria: koszty usuwania i przechowywania pojazdów oraz konieczność sprawnej realizacji zadań. Sąd podkreślił, że uzasadnienie uchwały musi zawierać konkretną kalkulację tych kosztów, a nie tylko odwoływać się do maksymalnych stawek ogłaszanych przez Ministra. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Powiatu Starogardzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie. Sąd I instancji pierwotnie uwzględnił skargę Prokuratora Rejonowego, uznając uchwałę za nieważną. Po uchyleniu tego wyroku przez NSA i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, WSA ponownie stwierdził nieważność uchwały. NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2022 r. wskazał, że przy ustalaniu opłat organ zobowiązany jest do uwzględnienia dwóch przesłanek: konieczności sprawnej realizacji zadań oraz kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Podkreślono, że rada powiatu musi brać pod uwagę obie przesłanki, a proces legislacyjny powinien to odzwierciedlać w materiałach. Ponownie rozpoznając sprawę, WSA stwierdził, że uchwała nie zawierała konkretnej kalkulacji kosztów, co narusza zasady prawidłowej legislacji. Rada Powiatu wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 190 p.p.s.a. i art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował się do wykładni prawa dokonanej przez NSA. Podkreślono, że uchwała musi być należycie uzasadniona, a brak konkretnej kalkulacji kosztów prowadzi do arbitralności. Sąd uznał, że Rada Powiatu nie uwzględniła należycie kryteriów ustawowych, w szczególności rzeczywistych kosztów usuwania i przechowywania pojazdów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała jest niezgodna z prawem, jeśli jej uzasadnienie nie zawiera konkretnej kalkulacji kosztów i nie wykazuje należytego uwzględnienia obu przesłanek ustawowych (kosztów i sprawnej realizacji zadań).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rada powiatu, ustalając opłaty, musi brać pod uwagę zarówno koszty, jak i konieczność sprawnej realizacji zadań. Uzasadnienie uchwały musi zawierać konkretną kalkulację tych kosztów, a nie tylko odwoływać się do maksymalnych stawek lub ogólnych stwierdzeń o sytuacji rynkowej. Brak takiej kalkulacji prowadzi do arbitralności i narusza zasady prawidłowej legislacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.r.d. art. 130a § 6

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Rada powiatu jest upoważniona do podjęcia uchwały w sprawie ustalenia wysokości opłat i kosztów związanych z usuwaniem pojazdów, uwzględniając konieczność sprawnej realizacji zadań oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 130a § 6c

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.s.p. art. 12 § 7

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 40

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie uchwały musi zawierać konkretną kalkulację kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Uchwała musi uwzględniać obie przesłanki ustawowe: koszty i sprawną realizację zadań. Brak należytego uzasadnienia i kalkulacji kosztów prowadzi do arbitralności uchwały.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 190 p.p.s.a. przez WSA było błędne. Wykładnia art. 130a p.r.d. przez WSA była błędna, a ustalona wysokość opłat była uzasadniona.

Godne uwagi sformułowania

Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ustawodawca obie przesłanki traktuje w sposób równorzędny. Brak należytego umotywowania zasadności uchwalenia opłat w kontekście określonych kryteriów ustawowych, nosi cechę arbitralności. Sąd ma prawo badać powody, które legły u podstaw każdego rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Dorota Dąbek

członek

Izabella Janson

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie przez rady powiatów, wymogi dotyczące uzasadnienia uchwał, zasada związania sądu wykładnią prawa przez NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji prawnej dotyczącej usuwania pojazdów z dróg i opłat z tym związanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa administracyjnego i samorządowego – ustalania opłat lokalnych. Wyjaśnia, jakie wymogi musi spełniać uchwała rady powiatu, aby była zgodna z prawem, co jest istotne dla samorządowców i prawników.

Jak prawidłowo ustalić opłaty za holowanie? NSA wyjaśnia wymogi dla uchwał samorządowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1399/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Gd 200/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-05-19
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 190, art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 130a ust. 6 i 6c
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Powiatu Starogardzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 200/22 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w Starogardzie Gdańskim na uchwałę Rady Powiatu Starogardzkiego z dnia 15 grudnia 2017 r., nr XXXVI/299/2017 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 maja 2022r.,sygn. akt III SA/Gd 200/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 147 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę Prokuratora Rejonowego w S. G.i stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu S. (dalej też: "Rada Powiatu") z 15 grudnia 2017r., nr XXXVI/299/17 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 15 grudnia 2017r. Rada Powiatu S. podjęła uchwałę nr XXXVI/299/2017 w sprawie wysokości opłat i kosztów spowodowanych wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu na obszarze powiatu starogardzkiego, o których mowa w art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017r., poz. 1260 z późn. zm., dalej: "p.r.d.").
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w wydanym na podstawie art.130a ust. 6c p.r.d. obwieszczeniu z 25 lipca 2017r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2018r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym (M.P. z 2017r., poz. 772) Minister Rozwoju i Finansów ogłosił obowiązujące w roku 2018 maksymalne stawki opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym. W związku z tym uzasadniona jest zmiana uchwały nr XXV/192/2016 Rady Powiatu S. z 16 grudnia 2016r. w sprawie wysokości opłat i kosztów spowodowanych wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu na obszarze powiatu starogardzkiego, o których mowa w art. 130a p.r.d. Stawki zaproponowane w uchwale są niższe od stawek z obwieszczenia z uwagi na obecną sytuację rynkową podmiotów świadczących usługi holownicze na terenie powiatu s.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Prokurator Rejonowy w S. G., zarzucając jej naruszenie art. 12 pkt 7 i art. 40 ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2017r., poz. 1868) oraz art. 130a ust. 6 p.r.d.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 15 listopada 2018r., sygn. akt III SA/Gd 657/18 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Wyrokiem z 11 stycznia 2022r., sygn. akt I OSK 658/19, wydanym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym uznając, że przy ustalaniu wysokości opłat organ zobligowany był do wzięcia pod uwagę tylko rzeczywistych kosztów usuwania i przechowywania pojazdów ponoszonych przez powiat w związku z umową zawartą z podmiotem zewnętrznym, które obrazują umowy z 28 grudnia 2017r. Treść umów z podmiotami zewnętrznymi i ustalone w nich opłaty i koszty są istotnym elementem, który powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu opłat i kosztów w uchwale, nie oznacza to jednak, że rada powiatu podejmując uchwałę jest bezwzględnie związana wysokością opłat i kosztów ustalonych w umowie zawartej przez zarząd powiatu reprezentowany przez starostę z podmiotem zewnętrznym. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że o treści uchwały, która jest aktem prawa miejscowego decydowałaby treść umowy cywilnoprawnej, a w konsekwencji organ samorządu wykonujący zadanie własne zostałby zupełnie pozbawiony jakiejkolwiek swobody prawodawczej. Wskazał, że upoważnienie do wydania uchwały zostało oparte o dwie przesłanki materialnoprawne, tj.: konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Ustawodawca obie przesłanki traktuje w sposób równorzędny, stąd też rada powiatu podejmując uchwałę zobligowana jest do wzięcia pod uwagę obu przesłanek. Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że przy ustalaniu wysokości opłat i kosztów rada powiatu zobligowana jest uwzględnić rzeczywiste koszty wynikające z umowy zawartej z podmiotem zewnętrznym, w takim bowiem przypadku pominięta zostaje pierwsza z wymienionych przesłanek materialnoprawnych, tj. konieczność sprawnej realizacji zadań wskazanych w ust. 1-2 art. 130a ustawy. Zaznaczył przy tym, że z zawartego w art.130a ust. 6 p.r.d. upoważnienia dla rady powiatu wynika wyłącznie podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wysokości opłat i kosztów związanych z usuwaniem pojazdów, a upoważnienie to nie obejmuje innych zagadnień związanych z realizacją wskazanych zadań, stąd też przesłanka sprawnej realizacji zadań może być uwzględniona tylko przy ustalaniu wysokości opłat i kosztów. Podkreślił, że dokonując wykładni art.130a ust. 6 p.r.d. nie można bowiem doprowadzić do takiego rezultatu, że część normy prawnej wynikającej z tego przepisu nie byłaby stosowana. Tym samym, ustalenie przedmiotowych opłat i kosztów w wysokości odpowiadającej jedynie opłatom i kosztom usług odholowania i parkowania pojazdów świadczonych przez podmioty zewnętrzne na terenie powiatu, bez uwzględnienia pierwszej z przesłanek mogłoby uniemożliwić powiatowi sprawną realizację zadań wynikających z art. 130a ust. 1-2 p.r.d. Dlatego też dokonując wykładni art. 130a ust. 6 ustawy należy brać pod uwagę oba kryteria wskazane w tym przepisie, a sam fakt, że ustalone w uchwale rady powiatu stawki opłat i kosztów nie są tożsame ze stawkami wynikającymi z zawartych przez powiat z podmiotami zewnętrznymi umów nie oznacza, że taka uchwała jest sprzeczna z prawem. Jednym z warunków prawidłowego procesu legislacyjnego jest rozważanie przez radę powiatu obu kryteriów. Oznacza to, że z materiałów procesu legislacyjnego dotyczących podjęcia uchwały na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo drogowe powinno wynikać, że organ stanowiący powiatu brał pod uwagę oba te kryteria w procesie stanowienia prawa. Zdaniem NSA obowiązek uzasadnienia uchwały wyprowadzany jest z ogólnej zasady ustrojowej związania organów administracji prawem, obowiązku odwoływania się do prawa oraz kompetencji Sądów administracyjnych i organów nadzoru, które - sprawując kontrolę - muszą znać motywy, jakimi kierowała się rada gminy, powiatu czy sejmik, a także z zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasad "dobrej legislacji".
Reasumując NSA wskazał, że w niniejszej sprawie formalnie uzasadnienie do zaskarżonej uchwały zostało sporządzone, jednak nie zawiera ono w kontekście przesłanek z art. 130a p.r.d. - prawidłowego wyjaśnienia dotyczącego wysokości uchwalonych opłat i kosztów. W uzasadnieniu uchwały odwołano się tylko do obwieszczenia Ministra Finansów w którym ogłoszone zostały obowiązujące w 2018r. maksymalne stawki opłat za usuniecie pojazdu z drogi i jego przechowywanie oraz wskazano, że stawki zaproponowane w uchwale są niższe od stawek z obwieszczenia. W takiej sytuacji uznał, że zasadnie WSA odniósł się do uzasadnienia zawartego w odpowiedzi na skargę, nie zgodził się jednak z wykładnią art.130a ust. 6 ustawy, wskazując, że Sąd I instancji dokonał jej opierając się na mylnym twierdzeniu, że przy ustalaniu wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu oraz kosztów odstąpienia od usunięcia pojazdu organ winien uwzględnić jedynie rzeczywiste koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu.
Ponownie rozstrzygając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w pierwszej kolejności przywołał treść art. 190 p.p.s.a. wskazując, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podniósł, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wydanym w rozpatrywanej sprawie wyroku NSA z 11 stycznia 2022r., sygn. akt I OSK 658/19 sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej uchwały powinna uwzględniać, że dokonując wykładni art. 130a ust. 6 ustawy należy brać pod uwagę oba kryteria wskazane w tym przepisie, a mianowicie konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, a sam fakt, że ustalone w uchwale rady powiatu stawki opłat i kosztów nie są tożsame ze stawkami wynikającymi z zawartych przez powiat z podmiotami zewnętrznymi umów nie oznacza, że taka uchwała jest sprzeczna z prawem. Zatem jednym z warunków prawidłowego procesu legislacyjnego jest rozważanie przez radę powiatu obu kryteriów. Z uzasadnienia uchwały, z odpowiedzi na skargę lub z materiałów procesu legislacyjnego dotyczących podjęcia uchwały na podstawie art. 130a ust. 6 p.r.d. powinno wynikać, że organ stanowiący powiatu brał pod uwagę oba te kryteria w procesie stanowienia prawa.
Będąc związanym przedstawioną wyżej oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrujący sprawę ponownie WSA w Gdańsku stwierdził, że ustalone w zaskarżonej uchwale poszczególne stawki opłat powinny uwzględniać zarówno konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w art. 130 a ust. 1-2 jak i koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Zgodnie jednak z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA - Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie zobowiązany był dokonać kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu nie tylko o uzasadnienie zawarte w treści samej uchwały, ale także w treści odpowiedzi na skargę, ewentualnie w innych dokumentach, związanych z procesem legislacyjnym.
Podniósł, że w utrwalonym obecnie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących uchwał wydanych na podstawie art. 130a ust. 6 p.r.d. (por. m.in. wyrok NSA z 9 grudnia 2020r., sygn. akt I OSK 3269/18) wskazuje się na to, że zasada rzetelnej legislacji wymaga, by w sytuacji, gdy ustawodawca pozostawił organowi powiatu pewien margines swobody w ustanowieniu regulacji prawnych, w uzasadnieniu uchwały wskazane były argumenty przemawiające za przyjęciem konkretnych rozwiązań. Brak należytego umotywowania zasadności uchwalenia opłat w kontekście określonych kryteriów ustawowych, nosi cechę arbitralności i nie buduje zaufania członków wspólnoty samorządowej do organów samorządu stanowiących prawo. Wymóg uzasadniania aktów prawa miejscowego wynika wprost z § 131 ust. 1 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016r., poz. 283). Co więcej, organ wydający akt prawa miejscowego ma obowiązek sporządzenia jego uzasadnienia, ponieważ warunkuje to kontrolę organów nadzoru i kontrolę sprawowaną przez Sądy administracyjne. Skoro bowiem do podstawowych obowiązków Sądów administracyjnych należy eliminowanie wszelkich rozstrzygnięć administracji publicznej, które nie są wynikiem wszechstronnej i starannej analizy stanu faktycznego i prawa, to Sąd ma prawo badać powody, które legły u podstaw każdego rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu (por. wyrok NSA z 6 maja 2003r., II SA/Kr 251/03). Sądy administracyjne i organy nadzoru, sprawując kontrolę nad aktami wydawanymi przez organy samorządu powiatu muszą znać motywy, jakimi się one kierowały. W ocenie WSA wysokość kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 6 p.r.d. powinna być tak skalkulowana, aby można było ocenić ich rzeczywistą, a nie tylko hipotetyczną wielkość. Kalkulacja ta powinna zostać przedłożona Sądowi w formie uzasadnienia uchwały, uzasadnienia odpowiedzi na skargę lub w dokumentach z procesu legislacyjnego (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2021r., sygn. akt II GSK 2196/21). Jak podkreślił w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek konkretnej kalkulacji kosztów usuwania i przechowywania pojazdu i kosztów wykonywania zadań przez powiat. Materiału dowodowego w tym zakresie nie uzupełniono także na żadnym etapie postępowania sądowego. Wysokość stawek określonych w zaskarżonej uchwale nie została zatem w żaden sposób konkretnie uzasadniona, tak by możliwe było dokonanie przez Sąd merytorycznej kontroli prawidłowości mechanizmu ich ustalenia. Konkretnej kalkulacji prowadzącej do ustalenia stawek opłat nie można odnaleźć ani w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, ani w odpowiedzi na skargę, ani w przedstawionych przez organ dokumentach sporządzonych w ramach procesu legislacyjnego. W takiej sytuacji WSA uznał, że ustalenie wysokości stawek opłat w zaskarżonej uchwale nastąpiło w sposób arbitralny z naruszeniem zasad prawidłowej legislacji, wynikających z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
W skardze kasacyjnej Rada Powiatu S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 190 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej Naczelnego Sadu Administracyjnego zawartej w wyroku z 11 stycznia 2022r. w sprawie o sygn. akt I OSK 658/19 w zakresie wykładni art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym oraz kwestii dotyczących oceny prawnej uzasadnienia Uchwały Rady Powiatu S. nr XXXVI/299/2017 w sprawie wysokości opłat i kosztów spowodowanych wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu na obszarze powiatu starogardzkiego, o których mowa w art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym.
2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997r. -Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskazane przez organ podstawy ustalenia wysokości opłat zawartych w uchwale nie uzasadniają ustalenia ich wysokości w kwotach zawartych w treści zaskarżonej uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Przesłanki nieważności w sprawie nie zaistniały, zatem Sąd rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach podniesionych przez stronę zarzutów, które okazały się nieusprawiedliwione.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, którym jest art. 190 p.p.s.a.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy podkreślić, że powyższy przepis znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., tj. wtedy, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji (por. B. Dauter, B. Gruszczyński: Komentarz do art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/2013).
W niniejszej sprawie wyrokiem z 11 stycznia 2022r., sygn. akt I OSK 658/19, wydanym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 listopada 2018r., sygn. akt III SA/Gd 657/18, stwierdzający nieważność zaskarżonej uchwały i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Przepis art. 190 p.p.s.a. musiał być zatem w niniejszej sprawie stosowany, a w konsekwencji oparcie w zasadniczej części wyroku Sądu I instancji na powyższym unormowaniu czyni niezasadnym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia tej normy poprzez jego niezastosowanie.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez Sąd mają moc wiążącą.
Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednio wydanym wyroku przedstawił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.
W tym stanie rzeczy stanowisko to wiązało ponownie orzekający Sąd Wojewódzki.
Powtórzyć należy, że w uzasadnieniu wyroku z 11 stycznia 2022r., NSA wskazał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym uznając, że przy ustalaniu wysokości opłat organ zobligowany był do wzięcia pod uwagę tylko rzeczywistych kosztów usuwania i przechowywania pojazdów ponoszonych przez powiat w związku z umową zawartą z podmiotem zewnętrznym, które obrazują umowy z 28 grudnia 2017r. Tymczasem upoważnienie do wydania uchwały zostało oparte o dwie przesłanki materialnoprawne, tj.: konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Ustawodawca obie przesłanki traktuje w sposób równorzędny, stąd też rada powiatu podejmując uchwałę zobligowana jest do wzięcia pod uwagę obu przesłanek. Dlatego też dokonując wykładni art. 130a ust. 6 ustawy należy brać pod uwagę oba kryteria wskazane w tym przepisie, a jednym z warunków prawidłowego procesu legislacyjnego jest rozważanie przez radę powiatu obu kryteriów. Oznacza to, że z materiałów procesu legislacyjnego dotyczących podjęcia uchwały na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo drogowe powinno wynikać, że organ stanowiący powiatu brał pod uwagę oba te kryteria w procesie stanowienia prawa. W konsekwencji wskazał, że obowiązek uzasadnienia uchwały wyprowadzany jest z ogólnej zasady ustrojowej związania organów administracji prawem, obowiązku odwoływania się do prawa oraz kompetencji Sądów administracyjnych i organów nadzoru, które - sprawując kontrolę - muszą znać motywy, jakimi kierowała się rada gminy, powiatu czy sejmik, a także z zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasad "dobrej legislacji".
W ocenie NSA trafnie wskazał Sąd I instancji, że Rada podejmując Uchwałę naruszyła art. 130a ust. 6 p.r.d. przez niewykazanie należytego uwzględnienia wymienionych w tym przepisie kryteriów rzeczywistych kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu oraz konieczności sprawnej realizacji powierzonych zadań w tym zakresie, przy określaniu wysokości opłat i kosztów ustalonych w Uchwale. Niesporne jest, że uzasadnienie do zaskarżonej uchwały zostało sporządzone, jednak nie zawiera ono w kontekście przesłanek z art. 130a p.r.d. prawidłowego wyjaśnienia dotyczącego wysokości uchwalonych opłat i kosztów. Trafnie również wskazał Sąd I instancji, że analiza Uchwały i materiałów przedłożonych Sądowi nie zawiera żadnej kalkulacji kosztów związanych z realizacją zadań w niej określonych. Takiej kalkulacji nie zawierała także odpowiedź na skargę, ani przedłożone Sądowi materiały, jak również dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych i sądowych. Brak jest też informacji, że przed ustaleniem stawek została przeprowadzona analiza kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na terenie powiatu. Tym samym Rada nie uwzględniła należycie kryteriów, którymi winna kierować się przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały na podstawie art. 130a ust. 6 p.r.d., a zwłaszcza drugiego z tych kryteriów, w postaci rzeczywistych kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów, czyli wynagrodzenia uzyskiwanego z tego tytułu przez firmę zewnętrzną na podstawie umowy zawartej z organem.
Powtórzyć należy, że w uzasadnieniu uchwały wskazano jedynie, że w wydanym na podstawie art. 130a ust. 6c p.r.d. obwieszczeniu z 25 lipca 2017r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2018r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym (M.P. z 2017r., poz. 772) Minister Rozwoju i Finansów ogłosił obowiązujące w roku 2018 maksymalne stawki opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym. W związku z tym uzasadniona jest zmiana uchwały nr XXV/192/2016 Rady Powiatu Starogardzkiego z 16 grudnia 2016r. w sprawie wysokości opłat i kosztów spowodowanych wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu na obszarze powiatu starogardzkiego, o których mowa w art. 130a p.r.d. Stawki zaproponowane w uchwale są niższe od stawek z obwieszczenia z uwagi na obecną sytuację rynkową podmiotów świadczących usługi holownicze na terenie powiatu starogardzkiego.
Podkreślić jednakże należy, że skoro do podstawowych obowiązków Sądów administracyjnych należy eliminowanie wszelkich rozstrzygnięć administracji publicznej, które nie są wynikiem wszechstronnej i starannej analizy stanu faktycznego i prawnego, to Sąd ma prawo badać powody, które legły u podstaw każdego rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu. W tym stanie rzeczy nie można było Sądowi I instancji skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia przepisów prawa materialnego, podnoszonych w skardze kasacyjnej. Dotyczy to także wskazywanych naruszeń regulacji konstytucyjnych.
Skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to należało ją oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI