II GSK 1319/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-03
NSAAdministracyjneWysokansa
zarząd przymusowyinteres prawnyskarżącyspółka z o.o.prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSAdecyzja administracyjnaprawo handloweUkraina

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki L. w M., uznając, że nie posiada ona interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o przedłużeniu tymczasowego zarządu przymusowego wobec innej spółki, B. Sp. z o.o.

Spółka L. w M. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło jej skargę na decyzję Ministra Rozwoju o przedłużeniu tymczasowego zarządu przymusowego wobec B. Sp. z o.o. L. w M. twierdziła, że jako wyłączny wspólnik B. Sp. z o.o. ma interes prawny w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że spółka L. w M. nie wykazała interesu prawnego, ponieważ decyzja dotyczyła B. Sp. z o.o., a nie bezpośrednio praw L. w M., a powiązania kapitałowe nie są wystarczające do legitymacji procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę spółki L. w M. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii przedłużającą tymczasowy zarząd przymusowy wobec B. Sp. z o.o. Sąd uznał, że L. w M., będąc wyłącznym wspólnikiem B. Sp. z o.o., nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji, gdyż nie jest ona bezpośrednio skierowana do niej ani nie narusza jej praw materialnych, a jedynie faktyczny interes wynikający z powiązań kapitałowych. Skarga kasacyjna wniesiona przez L. w M. została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA potwierdził stanowisko WSA, podkreślając, że interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny, oparty na przepisach prawa materialnego, a nie na faktycznych powiązaniach czy interesie finansowym. Sąd wskazał, że decyzja o przedłużeniu zarządu przymusowego dotyczy B. Sp. z o.o., a nie jej wspólnika, a prawa korporacyjne spółki są reprezentowane przez tymczasowego zarządcę przymusowego. NSA uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., nie są zasadne, ponieważ uzasadnienie WSA zawierało stanowisko co do stanu faktycznego i podstaw prawnych, a polemika z merytorycznym rozstrzygnięciem nie stanowi podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia tego przepisu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wspólnik spółki z o.o. nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia decyzji administracyjnej dotyczącej przedłużenia tymczasowego zarządu przymusowego wobec tej spółki, jeśli decyzja ta nie narusza bezpośrednio jego indywidualnych praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego.

Uzasadnienie

Interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny, oparty na przepisach prawa materialnego. Powiązania kapitałowe i faktyczne zainteresowanie wynikiem sprawy nie są wystarczające do wykazania interesu prawnego. Decyzja dotycząca spółki z o.o. nie narusza bezpośrednio praw jej wspólnika, a prawa spółki są reprezentowane przez tymczasowego zarządcę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 33 § § 1 i 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 166

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowemu

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 6a § ust. 2

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowemu

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 6a § ust. 11 pkt 2

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowemu

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konwencja art. 6 § ust. 1

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

Konwencja art. 13

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

k.s.h. art. 151 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 151 § § 3

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 151 § § 4

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 152

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 154

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 191 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 193 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 201 § § 4

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 212 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 228

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 231 § § 2

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 242 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 255 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 286 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 12

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka L. w M. nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej przedłużenia tymczasowego zarządu przymusowego wobec B. Sp. z o.o., ponieważ decyzja ta nie narusza jej indywidualnych praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego. Powiązania kapitałowe i faktyczne zainteresowanie wynikiem sprawy nie są wystarczające do wykazania interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie postanowienia WSA było prawidłowe, a zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie były zasadne, ponieważ umożliwiało ono kontrolę instancyjną.

Odrzucone argumenty

Spółka L. w M. posiada interes prawny w zaskarżeniu decyzji o przedłużeniu tymczasowego zarządu przymusowego wobec B. Sp. z o.o. jako jej wyłączny wspólnik. Zaskarżona decyzja narusza prawa spółki L. w M. wynikające z przepisów Kodeksu spółek handlowych. Uzasadnienie postanowienia WSA było wadliwe, lakoniczne i nie zawierało analizy sprawy, opierając się jedynie na wyroku NSA w innej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny powiązania kapitałowe nie są wystarczające do legitymacji procesowej polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii braku interesu prawnego wspólnika w zaskarżaniu decyzji dotyczących spółki, w szczególności w kontekście zarządu przymusowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia tymczasowego zarządu przymusowego na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę, ale zasady dotyczące interesu prawnego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście powiązań kapitałowych i specyficznych regulacji dotyczących zarządu przymusowego. Jest to istotne dla prawników procesowych i specjalistów od prawa handlowego.

Czy wspólnik może bronić spółki przed sądem? NSA wyjaśnia granice interesu prawnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1319/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 33 § 1 i 1a, art. 33 § 2, art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. w M., F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 989/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi L. w M., F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 stycznia 2024 r. nr DNP-VII.491.2.2023 w przedmiocie przedłużenia okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 989/24, odrzucił skargę L. w M., F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 stycznia 2024 r. nr DNP-VII.491.2.2023 w przedmiocie przedłużenia okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego oraz orzekł o zwrocie L. w M. kwoty 200 złotych uiszczonej tytułem wpisu od skargi.
W uzasadnieniu WSA w Warszawie wskazał, że decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. nr DNP-VII.491.2.2023 Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 6a ust. 2 w zw. z art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących bezpieczeństwu narodowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 129 i 185) m.in. ustanowił wobec B. Sp. z o.o. w W. na okres 6 miesięcy tymczasowy zarząd przymusowy w celu zbycia posiadanych przez ten podmiot środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych. Następnie zaskarżoną w tej sprawie decyzją z 23 stycznia 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii przedłużył do 12 miesięcy ustanowiony decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. tymczasowy zarząd przymusowy. Decyzja ta została doręczona B. Sp. z o.o. w W. oraz P. P., tj. wyznaczonemu tymczasowemu zarządcy przymusowemu.
Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. L. w M. (dalej: skarżąca spółka) wniosła skargę na decyzję z 23 stycznia 2024 r. wskazując, że jest wyłącznym wspólnikiem B. Sp. z o.o. w W., dlatego posiada bezpośredni interes prawny w wyniku tego postępowania. Spółka podkreśliła, że zaskarżona decyzja o przedłużeniu okresu tymczasowego zarządu przymusowego prowadzi do bezpośredniego naruszenia praw spółki, wynikających z przepisów Kodeksu spółek handlowych.
Wyjaśniając motywy odrzucenia skargi WSA w Warszawie wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Osoba, która nie posiada interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić.
Sąd I instancji uznał, że skarżąca spółka nie legitymuje się interesem prawnym opartym na konkretnych przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Spółka posiada jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, w której adresatem zaskarżonej decyzji był inny podmiot, co nie jest wystarczające do uznania jej interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja leżąca u podstaw przedmiotowej sprawy została wydana w stosunku do B. Sp. z o.o. w W. w przedmiocie przedłużenia tymczasowego zarządu przymusowego, a więc w żaden sposób nie dotyczy praw i obowiązków skarżącej spółki (udziałowca B. Sp. z o.o. w W.) i tym samym nie ma bezpośredniego przełożenia na sytuację prawną skarżącej spółki.
WSA w Warszawie wskazał również, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając o możliwości dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym, w charakterze uczestnika, spółki będącej udziałowcem podmiotu, który został wpisany na listę osób i pomiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, uznał że wspólnik nie wykazał istnienia interesu prawnego, który uzasadniałby jego udział na prawach strony w postępowaniu wszczętym skargą polskiej spółki na decyzję o wpisie. Zdaniem WSA to, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z przedłużeniem okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego, a nie wpisem na listę osób i podmiotów wspierających na agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia oceny jednobrzmiącej argumentacji podnoszonej przez spółkę – wspólnika na poparcie twierdzenia o istnieniu interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji kierowanej do spółki polskiej.
W ocenie WSA, w wyniku wydania zaskarżonej decyzji nie doszło bowiem do naruszenia interesu prawnego skarżącej spółki, który polegałby na istnieniu związku między rozstrzygnięciem organu a jej własną indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z przepisów prawa. Spółka nie jest ani adresatem zaskarżonej decyzji, ani nie jest wskazana jako strona postępowania administracyjnego. Natomiast twierdzenie, że ma interes prawny w tym postępowaniu oraz, że zaskarżona decyzja prowadzi do naruszenia jej praw, jest niewystarczające.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") Sąd I instancji odrzucił skargę spółki oraz orzekł o zwrocie wpisu zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła L. w M., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o uwzględnienie skargi w trybie autokontroli jako w całości uzasadnionej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ("Konstytucja") w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ("Konwencja"), poprzez odrzucenie skargi skarżącej kasacyjnie od zaskarżonej decyzji pomimo braku zaistnienia przesłanek odrzucenia w postaci niedopuszczalności wniesienia skargi, w szczególności wadliwego niedostrzeżenia posiadania przez skarżącą kasacyjnie legitymacji procesowej czynnej i interesu prawnego w zaskarżeniu zaskarżonej decyzji, a ponadto zaniechanie przeprowadzenia analizy sprawy i przesłanek rozpoznania skargi skarżącej kasacyjnie, a w konsekwencji braku przedstawienia własnego toku myślenia przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a zamiast tego oparcie się przez WSA wyłącznie na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w innej sprawie, pomimo iż nie ma on mocy wiążącej w niniejszej sprawie, ani charakteru uchwały,
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ narusza prawo do sądu skarżącej kasacyjnie z uwagi na brak rozpoznania jego skargi, a ponadto lakoniczne uzasadnienie sprawia, że jest nadzwyczaj utrudnione, jeśli nie niemożliwe, skontrolowanie poprawności toku rozumowania WSA.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości na podstawie art. 184 p.p.s.a. wskazując, że zaskarżone postanowienie WSA odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 i 1a p.p.s.a. oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika (w postępowaniu sądowym) może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie wyżej opisane kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Opublikowano: LEX/el. 2019, teza 1 do art. 33). Z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. jasno zatem wynika, że osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. Natomiast o uwzględnieniu tego wniosku decyduje ocena sądu, że wnioskodawca wykazał przesłankę interesu prawnego.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy podmiot ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny.
Pojęcia (kategorie) "interesu prawnego", którymi ustawodawca operuje na gruncie art. 28 k.p.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. nie są tożsame. Jak się bowiem przyjmuje, interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego posiada zarówno: 1) strona, która brała udział w postępowaniu administracyjnym w oparciu o interes prawny wywodzony z prawa materialnego, jak i 2) podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, jak i 3) podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego, a także 4) podmiot, który błędnie uznał, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego.
W tym też kontekście, nie można tracić z pola widzenia tego, że we wskazanym ujęciu, o istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności lub stanu bezczynności z obiektywnym stanem prawnym, co ma jednocześnie tę konsekwencję, że w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. skarżący musi posiadać interes prawny rozumiany, jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej. O istnieniu zaś tego związku, mającego uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej oraz indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi, co innymi słowy oznacza – a trzeba to podkreślić – że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II GZ 527/24).
Co przy tym nie mniej istotne z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii, interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., gdy chodzi o jego źródło, ma – w zdecydowanej i przeważającej większości spraw – charakter materialnoprawny, co oznacza, że jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, a więc na takiej normie prawnej, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (np. decyzji lub postanowienia) lub też podjęcia określonego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Interes prawny musi więc wynikać z przepisów prawa materialnego i rekonstruowanych z nich konkretnych norm prawnych. To one bowiem są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. np. wyrok TK z dnia 16 września 2008 r. w sprawie SK 76/06), co oznacza, że kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3087/19).
W rekapitulacji trzeba więc stwierdzić, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego czy też nawet ustrojowego) w związku z czym, o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (zob. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 290/13; zob. również np. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12 oraz postanowienia NSA z dnia: 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11; 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2500/11; 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 126/10).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy – i podzielając pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z 12 września 2024 r., sygn. akt II GZ 373/24) – należy zauważyć, że niniejsze postępowanie sądowe dotyczy kontroli legalności decyzji, mocą której organ przedłużył wobec B. Sp. z o.o. w W. tymczasowy zarząd przymusowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiot postępowania w sprawie głównej nie odnosi się bezpośrednio do interesu prawnego wnoszącej skargę kasacyjną L. w M. Przedłużenie tymczasowego zarządu przymusowego nastąpiło bowiem w konsekwencji wpisania B. Sp. z o.o. w W. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego i zastosowania wobec niej środków określonych w tej ustawie. W sprawie zainicjowanej skargą L. w M. badana jest zatem wyłącznie kwestia prawidłowości przedłużenia tymczasowego zarządu przymusowego w celu realizacji celów ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Nie budzi wątpliwości, że interes prawny w sprawie dotyczącej kontroli tej decyzji posiada wyłącznie podmiot, który został objęty tymczasowym zarządem przymusowym. Jak już bowiem wskazano powyżej i na co słusznie zwrócił również uwagę Sąd I instancji, interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny. Wynik postępowania sądowego zainicjowanego skargą B. Sp. z o.o. w W. nie dotyczy zaś interesu prawnego L. w M. Bez znaczenia przy tym pozostają wszelkie wskazywane przez spółkę powiązania kapitałowe, w tym również prawa wywodzące się z regulacji Kodeksu spółek handlowych i odnoszące się ściśle do dysponowania środkami finansowymi skarżącej, a tym samym wpływu na sytuację materialną spółki L. w M., będącej wspólnikiem B. Sp. z o.o. w W. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dał wyraz temu stanowisku, wskazując (str. 5-6 uzasadnienia), dlaczego uznał, że skarżąca kasacyjnie spółka nie ma interesu prawnego w zaskarżaniu decyzji kierowanej do spółki polskiej, której jest udziałowcem.
Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę konstrukcję prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, charakter i ustrój tej osoby prawnej oraz zaistniałe okoliczności sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 151 § 1 k.s.h. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, w tym również w celu prowadzenia działalności gospodarczej i wówczas będzie jej przysługiwał status przedsiębiorcy. Jest to kapitałowa spółka handlowa, która powstaje w wyniku umowy przynajmniej dwóch osób lub w drodze jednostronnej czynności prawnej, a której to wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia celu spółki przez wniesienie wkładów na pokrycie udziałów w kapitale (art. 152 – 154 k.s.h.) oraz jeżeli umowa tak stanowi przez współdziałanie w inny oznaczony sposób. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki (art. 151 § 4 k.s.h.) i są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki (art. 151 § 3 k.s.h.). Przy czym świadczenia te mogą mieć przykładowo charakter osobisty - pełnienie funkcji członka rady nadzorczej, rzeczowy – udostępnienie spółce pomieszczeń, itp. Spółkę z o.o. można zatem zdefiniować jako organizację wspólników o strukturze korporacyjnej z osobowością prawną, działającą przez swoje organy (zarząd), mającą podzielony na udziały kapitał zakładowy i odpowiadającą za zobowiązania spółki wyłącznie swoim majątkiem. Jest to więc, niezależnie od więzi prawnych (umowa, akt założycielski) łączących wspólników ze spółką z o.o., samodzielny i odrębny od wspólników podmiot praw.
Podkreślić również należy, że wśród przepisów regulujących ustrój i działanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, brak jest regulacji prawnych obligujących wspólników spółki z o.o. do podejmowania działań prawnych na rzecz spółki w sprawach takich jak przedmiotowa. Nie wynikają one również z przepisów k.s.h., tj. art. 191 § 1 k.s.h., art. 193 § 1 k.s.h., art. 201 § 4, art. 212 § 1 k.s.h., art. 228 k.s.h., art. 231 § 2 k.s.h., art 242 § 1 k.s.h., art. 255 § 1 k.s.h., art 286 § 1 k.s.h. Bez wątpienia spółka z o.o. jest zorganizowanym przedsiębiorcą, posiada zdolność prawną, a z chwilą wpisu do rejestru sądowego uzyskała osobność prawną (art. 12 k.s.h.), a zatem jest podmiotem wszelkich praw i obowiązków związanych z prowadzoną we własnym imieniu i na własny rachunek, działalnością gospodarczą.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w takim stanie rzeczy nałożenie i przedłużenie okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego na spółkę z o.o. rodzi doniosłe skutki prawne, uniemożliwiające podejmowanie jakichkolwiek dyspozycji w odniesieniu do majątku danego podmiotu. Jednakże wskazywane przez L. w M. przesłanki natury majątkowej i własnościowej mające przemawiać za jej uprawnieniem do zaskarżenia postanowień wydanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym innego podmiotu – choćby powiązanego z nią kapitałowo - nie mogą być brane pod uwagę ze względu na cel ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę. Tym bardziej, że same w sobie świadczą one wyłącznie o istnieniu interesu faktycznego, nie zaś o interesie prawnym, przesądzającym kwestię dopuszczalności zażalenia.
Odnośnie zaś kwestii uniemożliwienia spółce B. samodzielnej obrony praw na skutek pozbawienia jej praw korporacyjnych przez ustanowienie tymczasowego zarządu przymusowego wskazać należy, zgodnie z art. 6a ust. 11 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę zarządca zarządza przedsiębiorstwem, a w szczególności przechodzi na niego prawo podejmowania uchwał i decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych do właściwości władz i organów podmiotu gospodarczego, w tym reprezentuje on podmiot gospodarczy. Tym samym stwierdzić należy, że B. Sp. z o.o. nie została pozbawiona prawa reprezentacji, a w miejsce dotychczasowych organów spółki został powołany tymczasowy zarządca przymusowy, który na czas toczącego się postępowania przejął władztwo nad podmiotem. Przedstawiona okoliczność również nie przemawia za wystąpieniem po stronie skarżącej kasacyjnie interesu prawnego w tej sprawie. Z tych przyczyn niezasadne są zarzuty naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Przedstawiona argumentacja przekonuje również o braku zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zwłaszcza gdy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia, albowiem funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie zażalenia. Wyjaśnienia – i zarazem podkreślenia – wymaga również, że siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia stanowi zupełnie inne zagadnienie. Brak przekonania wnoszącego zażalenie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym zwłaszcza odnośnie do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego zażalenie nie oznacza wadliwości uzasadnienia orzeczenia, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego zażalenie nie uzasadnia twierdzenia, że uzasadnienie orzeczenia zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut jego naruszenia nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani też stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji było prawidłowe. L. w M. nie legitymuje się bowiem interesem prawnym opartym na konkretnych przepisach powszechnie obowiązującego prawa, aby skutecznie zaskarżać rozstrzygnięcia podjęte w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji administracyjnej, której adresatem była B. Sp. z o.o. w W. Faktyczne zainteresowanie wspólnika (będącego również przedsiębiorcą) rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy nie jest wystarczające do uznania jego interesu prawnego.
W odpowiedzi natomiast na zawartą w odpowiedzi na skargę kasacyjną sugestię organu odnośnie do zaktualizowania się w rozpoznawanej sprawie przesłanek stosowania art. 170 w zw. z art. 160 p.p.s.a. (strona 8. odpowiedzi na skargę kasacyjną), trzeba stwierdzić, że wbrew oczekiwaniom organu przesłanki te jednak nie wystąpiły. Przywoływane przez organ judykaty zapadły bowiem w sprawie dotyczącej odmowy dopuszczenia L. w M. do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 lipca 2023 r. w przedmiocie ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego. Natomiast w aktualnie rozpoznawanej sprawie jej przedmiotem jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 stycznia 2024 r. w przedmiocie przedłużenia okresu ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego wobec B. Sp. z o.o. w W. Decyzje te, z uwagi na ich przedmiot, a więc odrębności wykluczają więc uznanie stanowiska organu w tym zakresie za uzasadnione.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI