II GSK 1316/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-10
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo lotniczebezpieczeństwo lotnictwastrefa zastrzeżonadostępkontrola przeszłościprawo pracykonstytucjazasada proporcjonalnościograniczenie prawstraż graniczna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska, uznając, że bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego ma pierwszeństwo przed prawem do wykonywania zawodu, nawet w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej.

Skarżący kasacyjnie D.S. kwestionował wyrok WSA w Gdańsku, który oddalił jego skargę na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej odmawiającą dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym niezgodność przepisów Prawa lotniczego z Konstytucją RP, argumentując, że objęcie go ograniczeniami zatrudnienia nie jest niezbędne dla bezpieczeństwa i stanowi naruszenie zasady proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając priorytet bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego nad prawem do wykonywania zawodu, zwłaszcza w kontekście osób skazanych za określone przestępstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę skarżącego na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie stwierdzenia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 189d ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 189c ust. 2 pkt 1 lit. a Prawa lotniczego oraz art. 189e ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, argumentując ich niezgodność z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Podnosił, że objęcie go ograniczeniami zatrudnienia, w tym ze względu na prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo z art. 200 § 3 k.k., nie jest niezbędne dla bezpieczeństwa i stanowi naruszenie zasady proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie spełniają wymogów prawnych, w szczególności nie zostały powiązane z przepisami postępowania. Sąd podkreślił, że bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego jest dobrem prawnym o wyższej wadze niż prawo do wykonywania zawodu, a ograniczenia w tym zakresie, wynikające z Prawa lotniczego, są proporcjonalne i niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pasażerów i porządku publicznego. NSA uznał, że ustawodawca słusznie wprowadził wykluczenie z zatrudnienia w strefach zastrzeżonych osób skazanych za określone przestępstwa, a uznaniowa ocena organu w tym zakresie byłaby sprzeczna z konstytucyjnymi wartościami. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ograniczenie jest zgodne z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego jest dobrem prawnym o wyższej wadze niż prawo do wykonywania zawodu. Ustawodawca ma prawo wprowadzać ograniczenia w dostępie do stref zastrzeżonych lotniska dla osób skazanych za określone przestępstwa, aby zapewnić bezpieczeństwo pasażerów i porządek publiczny. Wymóg niezbędności i proporcjonalności jest spełniony, a wykluczenie takich osób jest uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Konstytucja RP art. 65 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Prawo lotnicze art. 189c § ust. 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 189d § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 189e § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 189e § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 200 § § 3

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego ma pierwszeństwo przed prawem do wykonywania zawodu. Ograniczenia dostępu do stref zastrzeżonych lotniska dla osób skazanych za określone przestępstwa są proporcjonalne i niezbędne dla bezpieczeństwa. Zarzuty skargi kasacyjnej nie spełniły wymogów formalnych.

Odrzucone argumenty

Niezgodność przepisów Prawa lotniczego z Konstytucją RP w zakresie ograniczenia prawa do wykonywania zawodu. Naruszenie zasady proporcjonalności poprzez objęcie skarżącego ograniczeniami zatrudnienia. Krajowa regulacja wykracza poza minimum zakresu niezbędnego do implementacji prawa UE.

Godne uwagi sformułowania

Bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego jest dobrem, które powinno być wyżej chronione od prawa wywodzonego z art. 65 ust. 1 Konstytucji. Skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

Skład orzekający

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sędzia

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

sędzia

Mirosław Trzecki

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie priorytetu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego nad prawem do wykonywania zawodu, zasady proporcjonalności w ograniczaniu praw konstytucyjnych, wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do stref zastrzeżonych lotniska i osób skazanych za określone przestępstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do wykonywania zawodu a bezpieczeństwem publicznym w specyficznym kontekście lotnictwa cywilnego, co może być interesujące dla prawników i osób związanych z branżą.

Bezpieczeństwo lotniska ważniejsze niż przeszłość kryminalna? NSA rozstrzyga.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1316/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
III SA/Gd 679/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-03-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2110
art. 189c ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 189d ust. 1 pkt 1, art. 189e ust. 1 pkt 1, art. 189e ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 17
art. 200 par. 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 679/23 w sprawie ze skargi D.S. na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. płk. Karola Bacza w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 14 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 679/23, oddalił skargę D.S. na czynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. płk. Karola Bacza w Gdańsku z 19 września 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia negatywnych przesłanek do uzyskania dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D.S. (dalej jako: "skarżący"), wnosząc o uchylenia zaskarżonego wyroku, uchylenie czynności Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej im. płk. Karola Bacza w Gdańsku (dalej jako: "organ") oraz zasądzenie kosztów sądowych w wysokości 300 zł, a także kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości 720 zł za obie instancje.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego - art. 189d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 189c ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz. U. 2023, poz. 2110 ze zm.; dalej jako: "Prawo lotnicze") poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów w uwagi na ich niezgodność z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w części obejmującej skarżącego jako osobę mającą dostęp bez eskorty do strefy zastrzeżonej lotniska (osobę uczestniczącą w przeładunku bagażu w transporcie lotniczym), podczas gdy objęcie skarżącego ograniczeniami zatrudnienia nie jest niezbędne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w konsekwencji stanowi naruszenie zasady proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych wolności skarżącego;
2. naruszenie prawa materialnego - art. 189e ust. 1 pkt 1 Prawo lotnicze poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu z uwagi na jego niezgodność z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w części obejmującej skazanie prawomocnym wyrokiem w związku z przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, którego górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności za to przestępstwo wynosi co najmniej 3 lata, a w konsekwencji stanowi naruszenie zasady proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych wolności skarżącego.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Skarżący oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (choć w petitum skargi kasacyjnej błędnie wskazał również pkt 2 art. 174 p.p.s.a.), tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty te zakreśliły zakres niniejszego postępowania.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.
Przystępując do analizy rozpoznanej skargi kasacyjnej na wstępie ocenić należy, że przedstawione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie spełniają dostatecznie wymogów prawnych wynikających z unormowań art. 174 pkt 1 i art. 176 u.p.p.s.a. Wskazane poniżej wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej w sposób istotny ograniczyły zakres kontroli przeprowadzonej przez NSA w tej sprawie.
Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym. Wymagania materialnoprawne skargi kasacyjnej zostały precyzyjnie wskazane w art. 176 p.p.s.a. Do wymagań tych należy oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądania uchylenia lub zmiany. Wskazać trzeba, że wypełniając nakazy cyt. wyżej ustawy w zakresie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia należy wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który został naruszony, a ponadto konieczne jest jeszcze sprecyzowanie, do jakiego naruszenia prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym ono polega.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego wymagają należytej precyzji w ich konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12).
Formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej nie powiązał ich z przepisami postępowania sądowoadministracyjnego. Autor skargi kasacyjnej powinien wskazać, jakie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 31 marca 2013 r., II FSK 925/10).
Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie powiązano zarzucanego naruszenia prawa materialnego z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem wyraźnie, na czym – zdaniem skarżącej spółki – polegało naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji. Dodać należy, że wzorcami kontroli wyroku sądu pierwszej instancji, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39). Normy te należy powołać łącznie.
W tym miejscu – w odniesieniu się do konstrukcji zarzutów kasacyjnych odnoszących się do niewłaściwego zastosowania przepisów art. 189d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 189c ust. 2 pkt 1 lit a prawa lotniczego z uwagi na ich niezgodność z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji wskazać należy, że zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego zakłada potrzebę wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany. Zarzut ten polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny rozumiane jest więc jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny albo wręcz przeciwnie – na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.
W odwołaniu do przywołanego powyżej rozumienia naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy strona skarżący podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca niewłaściwe zastosowanie, to ocena zasadności tego rodzaju zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane w sprawie lub nie zostały skutecznie podważone. Podstawy tej oceny nie może więc stanowić stan faktyczny, który jest uznawany za miarodajny przez wnoszącego skargę kasacyjną.
W doktrynie i orzecznictwie ukształtował się też jednolity pogląd, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na pierwszą z podstaw kasacyjnych (błędne zastosowanie lub niezastosowanie przepisów materialnoprawnych), jeżeli nie zostaną jednocześnie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA z 1 grudnia 2005 r., I FSK 397/05, z 14 października 2004 r., sygn. FSK 568/04, z 06 maja 2005 r., sygn. FSK 692/04, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, wyd. 6, str. 1053). Tym samym, zasadniczo oznacza to brak możliwości aby można zasadnie twierdzić, że wskazane w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego zostały wadliwie zastosowane.
W rzeczywistości skarga kasacyjna kwestionuje prawidłowość sądowej oceny zastosowania przywoływanych unormowań w zakresie dokonania "kontroli konstytucjonalności przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania polegającego na rozszerzeniu kręgu osób podlegających rozszerzonemu sprawdzeniu przeszłości jak i zakresu zagrożeń i przestępstw jakimi należy kierować się przy ocenie przeszłości osób sprawdzanej". W opinii autora skargi kasacyjnej nie zachodziła konieczność objęcia skarżącego zakresem kontroli rozszerzonej, gdyż krajowa regulacja wykracza "poza minimum zakresu niezbędnego do implementowania rozporządzenia wykonawczego Komisji 2015/1998 z 5 listopada 2015 r. ustanawiającego szczególne środki w celu wprowadzenia w życie wspólnych podstawowych norm ochrony lotnictwa cywilnego. Pkt 11.1 nie obejmuje bowiem swoim zakresem osób, do których zaliczony został skarżący." Objęcie skarżącego ograniczeniami zatrudnienia "nie jest niezbędne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w konsekwencji stanowi naruszenie zasady proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych wolności skarżącego."
Sedno błędu niewłaściwego zastosowania przepisów art. 189d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 189c ust. 2 pkt 1 lit a prawa lotniczego przejawia się więc w podważaniu ich konstytucyjności w świetle art. 65 ust. 1 Konstytucji. Należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie nie kwestionuje samej możliwości ograniczenia wolności wyboru i wykonywania zawodu w drodze ustawy, jednakże uważa, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do naruszenia art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Według autora skargi kasacyjnej skarżący jako osoba skazana za czyn z art. 200 § 3 k.k. nie stanowi takiego poważnego zagrożenie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, by automatycznie pozbawiać go możliwości wykonywania pracy fizycznej w strefie zastrzeżonej lotniska.
Przewidziana w art. 65 ust. 1 Konstytucji wolność wyboru i wykonywania zawodu jest jedną z podstawowych praw i wolności człowieka, która oznacza brak ograniczeń dla każdego, kto ma wolę prowadzenia aktywności w zakresie wykonywania pracy zarobkowej.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego uznaje się za rzecz oczywistą, że wolność wykonywania zawodu "może być poddana reglamentacji prawnej, w szczególności jeśli chodzi o uzyskanie prawa wykonywania określonego zawodu, wyznaczenie sposobów i metod jego wykonywania, a także określenie relacji wobec państwa czy samorządu zawodowego. Przesłanki kwalifikujące do wykonywania zawodu powinny być określone w sposób jasny, przewidywalny oraz adekwatny do istoty i charakteru danego zawodu oraz służyć zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego oraz ochrony słusznych interesów konsumentów usług czy dóbr wytwarzanych przez osoby uprawnione do wykonywania zawodu, a więc odpowiedniej fachowości ze strony osób świadczących dane usługi (wyrok TK z 23 czerwca 2005 r. K 17/04).
NSA uznał, że podobnie jak większość praw i wolności ( np. swoboda działalności gospodarczej ), w tym także wolność wyboru i wykonywania zawodu, nie ma charakteru absolutnego. Oznacza to, że ustawodawca może w drodze ustawy reglamentować zarówno kwestie wyboru, jak i wykonywania pracy (zawodu), ale zakres dopuszczalnych ograniczeń trzeba rozpatrywać z uwzględnieniem ogólnych wymagań, jakie wynikają z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Chodzi o to, aby wszelkiego rodzaju ingerencja państwa w sferę wolności lub prawa podmiotowego spełniały wymóg niezbędności (proporcjonalności).
Ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu należy uznać za uprawnione, jeżeli jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa w celu zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że bezpieczeństwo lotniska cywilnego powinno podlegać szczególnej ochronie prawnej ze względu na konieczność ochrony przed zagrożeniem zdrowia i życia pasażerów. Istnieje bowiem legitymowany interes państwa w stworzeniu takich ram prawnych związanych z bezpieczeństwem pasażerów na lotniskach cywilnych, które pozwolą zminimalizować ryzyka wynikające z funkcjonowania określonych osób w strefach zastrzeżonych lotniska. Zagrożenia te nie mogą pozostać obojętne dla Państwa ze względu na ochronę powszechnie uznawanych wartości jak zdrowie i życie. Zagrożenia wynikające z działalności lotnisk cywilnych z natury rzeczy wynikają z różnorodnych okoliczności, w tym też związanych z działalnością osób, które w przeszłości karane były w związku z popełnieniem czynów zabronionych, których - jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji - wybór należy do ustawodawcy krajowego.
Proporcjonalnym środkiem prawnym w celu osiągnięcia zamierzonego celu, tj. bezpieczeństwa lotnisk cywilnych, jest wykluczenie z zatrudnienia w charakterze osób upoważnionych do dostępu bez eskorty do stref zastrzeżonych lotniska, osób które zostały skazane za przestępstwa wymienione w art. 189e ust. 1 pkt 1 i 2 prawa lotniczego. Zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego na lotniskach cywilnych wymaga zatem zwiększonego rygoryzmu w zakresie ustawowej regulacji dotyczącej ograniczenia wolności wyboru i wykonywania zawodu.
Zazwyczaj ograniczenia wolności pracy (wykonywania zawodu) mające źródło w normach konstytucji mogą wpadać w kolizje z innymi prawami lub wolnościami jednostki. Racje ma Sąd pierwszej instancji, że w kwestii wagi dobra chronionego, bezpieczeństwo lotnictwa cywilnego jest dobrem, które powinno być wyżej chronione od prawa wywodzonego z art. 65 ust. 1 Konstytucji.
Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność związana z rodzajem wykonywanych obowiązków przez skarżącego w strefie zastrzeżonej lotniska nie dyskredytuje powyższego poglądu. Argumentacja skarżącego, że "sam fakt przekroczenia norm prawa karnego nie może być wystarczający do przyjęcia reguły wykluczenia danej osoby od pracy w strefie zastrzeżonej lotniska", całkowicie pomija istotę kontroli rozszerzonej sprawdzania przeszłości określonej w art. 189d prawa lotniczego polegającej na wyeliminowania wynikających z funkcjonowania lotniska cywilnego różnorodnych zagrożeń, w szczególności związanych z wykonywaniem pracy w strefach zastrzeżonych lotniska przez osoby skazane prawomocnymi wyrokami za popełnienie czynów zabronionych wymienionych w art. 189e prawa lotniczego.
Ustawodawca słusznie wprowadził ograniczenia wolności pracy, których zakres wynika przede wszystkim ze specyfiki lotnictwa cywilnego. Omawiane ograniczenie związane jest z podwyższeniem wymagań w stosunku do pracowników lotniska wykonujących pracę w strefach zastrzeżonych lotniska cywilnego. Chodzi o uniemożliwienie dostępu osób skazanych prawomocnymi wyrokami za popełnienie czynów zabronionych wymienionych w art. 189e prawa lotniczego do miejsc szczególnie wrażliwych ze względów zapewnienia bezpieczeństwa na lotniskach cywilnych, w tym zwłaszcza w strefach zastrzeżonych, które niewątpliwie mają bardzo poważny wpływ na funkcjonowania lotniska jako całości. Chodzi o uniknięcie zagrożenia ze strony tych osób w stosunku do innych osób uprawnionych do korzystania w strefie zastrzeżonej lotniska, a nie wyłącznie o zagrożenie jakie stwarza ta osoba w stosunku do bagażu podczas jego przeładunku w transporcie lotniczym. Niewątpliwie intencją ustawodawcy jest to, aby w strefach zastrzeżonych lotniska znajdowały się wyłącznie osoby, które dają nie tylko rękojmie prawidłowego wykonywania obowiązków pracowniczych, ale również przestrzegania porządku prawnego.
Swoboda dostępu do pracy (zawodu) wyznaczana jest, co oczywiste, z jednej strony kwalifikacjami zawodowymi oraz warunkami psychofizycznymi kandydata, a z drugiej właściwościami samej pracy. Ograniczenia prawa wynikającego z art. 65 ust. 1 Konstytucji mogą wynikać także z potrzeby ochrony interesów osób, na rzecz których zawód jest wykonywany. Ważny jest też wymiar społeczny świadczonej pracy, który sprawia, że dla odbiorców jej efektów nie jest obojętne, kto pracę świadczy" ( Z. Góral, Podstawowe zasady indywidualnego prawa pracy [w:] K.W. Baran (red.), Zarys systemu prawa pracy. Tom I. Część ogólna prawa pracy, Warszawa 2010, s. 562-563).
Za niekonstytucyjne można byłyby natomiast uznać zaproponowane przez autora skargi kasacyjnej rozwiązanie, że organ uznaniowo w postępowaniu dotyczącym rozszerzonego sprawdzania przeszłości pracowników lotniska, o której mowa w art. 189c ust. 1 prawa lotniczego dokonywałby oceny okoliczności związane z popełnieniem czynu zabronionego, warunków i właściwości sprawcy w celu ustalenia, czy osoba taka stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa pasażerów na lotniskach cywilnych. Skoro – jak powiedziano – wolność wykonywania zawodu to "wolność od zewnętrznej ingerencji", to sugestia skarżącego kasacyjnie, aby organ arbitralnie określał przesłanki, od których zależy wykonywanie pracy w strefach zastrzeżonych lotniska przez osobę, która popełniła przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, musi być uznana jako naruszająca wartości konstytucyjne wyrażone w art. 65 ust. 1 Konstytucji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjnych uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej w żaden sposób nie podważyły prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku jest zgodna z prawem
Z tych powodów NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako pozbawionych usprawiedliwionych podstaw, oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI