II GSK 1304/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów administracji, dopuszczając stowarzyszenie do udziału w postępowaniu o zezwolenie na przewozy drogowe ze względu na interes społeczny.
Stowarzyszenie P. domagało się dopuszczenia do postępowania o zezwolenie na międzynarodowe przewozy drogowe osób, argumentując interesem społecznym i celami statutowymi. Organy administracji oraz WSA odmówiły, uznając brak związku celów statutowych z postępowaniem i niewykazanie interesu społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenia, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował pojęcie interesu społecznego, który może obejmować działania na rzecz dobra ogólnego, takie jak bezpieczeństwo przewozów i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z interesem prawnym członków stowarzyszenia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę stowarzyszenia na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) odmawiające dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób. Stowarzyszenie argumentowało, że jego cele statutowe, obejmujące m.in. troskę o bezpieczeństwo pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji i kontrolę społeczną nad postępowaniem administracyjnym, uzasadniają jego udział. Organy administracji oraz WSA uznały, że cele te nie mają związku z postępowaniem dotyczącym nowej linii komunikacyjnej, a interes społeczny nie został wykazany w sposób konkretny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i postanowienia organów, uznając, że WSA błędnie zinterpretował pojęcie interesu społecznego. Sąd wskazał, że interes społeczny organizacji społecznej może wykraczać poza bezpośrednie interesy prawne jej członków i obejmować działania na rzecz dobra ogólnego, takie jak poprawa standardów przewozowych i bezpieczeństwa, co w tym przypadku było zgodne z celami statutowymi stowarzyszenia. NSA podkreślił, że udział organizacji społecznej ma na celu "uspołecznienie" postępowania i zapewnienie kontroli społecznej, a niekoniecznie bezpośrednie wypełnianie celów postępowania przez samą organizację.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli wykaże istnienie interesu społecznego, który może obejmować działania na rzecz dobra ogólnego, takie jak bezpieczeństwo przewozów i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z interesem prawnym stron postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował pojęcie interesu społecznego. Interes społeczny organizacji społecznej może wykraczać poza bezpośrednie interesy prawne jej członków i obejmować działania na rzecz dobra ogólnego, które odzwierciedlają istotne i chronione prawem wartości. Udział organizacji ma na celu "uspołecznienie" postępowania i zapewnienie kontroli społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym wymóg istnienia interesu społecznego.
Pomocnicze
u.t.d. art. 22 a § ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa o transporcie drogowym
Określa przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych, w tym zagrożenie dla istniejących linii.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia co do istoty sprawy.
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania skargi co do istoty sprawy przez NSA, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przez WSA pojęcia interesu społecznego organizacji społecznej. Cele statutowe stowarzyszenia dotyczące bezpieczeństwa przewozów i zwalczania nieuczciwej konkurencji uzasadniają jego udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej służy "uspołecznieniu" postępowania i kontroli społecznej.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA, że cele statutowe stowarzyszenia nie mają związku z postępowaniem dotyczącym nowej linii komunikacyjnej. Stanowisko organów administracji o niewykazaniu przez stowarzyszenie interesu społecznego w sposób konkretny.
Godne uwagi sformułowania
udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej interes społeczny nie może być rozumiany jako zinstytucjonalizowana forma popierania partykularnych interesów członków organizacji społecznej Cele w ten sposób ujęte służą zaspokajaniu potrzeb przyszłych pasażerów, co z całą pewnością jest w interesie społecznym
Skład orzekający
Krystyna Anna Stec
przewodniczący
Andrzej Skoczylas
sędzia
Jacek Boratyn
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu społecznego organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście transportu drogowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania o zezwolenie na przewozy drogowe. Konkretne cele statutowe i sposób ich powiązania z interesem społecznym mogą być różne w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą wpływać na postępowania administracyjne, nawet jeśli ich interes nie jest bezpośrednio związany z interesem prawnym stron. Podkreśla znaczenie kontroli społecznej i szerszego rozumienia interesu społecznego.
“Czy stowarzyszenie może zablokować zezwolenie na nową linię autobusową? NSA wyjaśnia rolę interesu społecznego.”
Dane finansowe
WPS: 1037 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1304/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-10-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas Jacek Boratyn /sprawozdawca/ Krystyna Anna Stec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Transport Sygn. powiązane VI SA/Wa 47/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-07 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 31 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2017 poz 2200 art. 22 a ust. 1 pkt 2 lit. a , art. 23 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym Dz.U. 2023 poz 259 art. 135 , art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia P. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 47/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. w L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 31 sierpnia 2018 r. nr [...]; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Stowarzyszenia P. w L. 1037 zł (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. VI SA/Wa 47/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), po rozpoznaniu ze skargi Stowarzyszenia P., z siedzibą w L., (zwanego dalej stowarzyszeniem, stroną lub skarżącym), na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia 23 października 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do uczestniczenia, na prawach strony, w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych, oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy stowarzyszenie, w dniu 7 sierpnia 2018 r., złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału, na prawach strony, w postępowaniu administracyjnym, w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób na linii K. – B., wszczętym na wniosek A. sp. z o.o., z siedzibą w W. (dalej zwanej spółką). Swój wniosek uzasadniło istnieniem interesu społecznego, przejawiającego się w trosce o zdrowie i bezpieczeństwo publiczne i bezpieczeństwo w ruchu drogowym, w trosce o zdrowie i życie pasażerów komunikacji regularnej w krajowym transporcie drogowym, w racjonalnym pojmowaniu kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, w pełnym zaspokajaniu potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych i potencjalnych pasażerów na tej linii regularnej, w podwyższaniu jakości i standardu, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów i w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r., GITD odmówił skarżącemu udziału, na prawach strony, w powyższym postępowaniu administracyjnym. W wyniku rozpoznania wniosku stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z 23 października 2018 r., organ ten utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. GITD uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wykazała ona istnienia przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.). Przytaczając cele statutowe stowarzyszenia, określone w § 6 statutu stowarzyszenia organ wskazał, że zgodnie z § 7 tego statutu, powyższe cele stowarzyszenie realizuje poprzez organizowanie wspólnych przedsięwzięć mających ułatwić i doskonalić świadczenie usług, organizowanie spotkań zainteresowanych działalnością usługową w transporcie drogowym, kontakty i współpracę z instytucjami i organizacjami działającymi w zakresie świadczenia usług transportowych oraz z organizacjami administracji samorządowej i rządowej nadzorującymi tego typu działalność, a także występowanie o wszczęcie oraz przystępowanie do toczących się postępowań administracyjnych w warunkach określonych obowiązującymi przepisami prawa. W tym kontekście organ stwierdził, że cele statutowe stowarzyszenia nie mają żadnego związku z przedmiotem postępowania wszczętym na wniosek spółki, każdy bowiem z tych celów dotyczy działalności w zakresie transportu drogowego wykonywanego na już istniejącej linii komunikacyjnej. Natomiast przedmiotem postępowania prowadzonego z wniosku spółki jest udzielenie jej zezwolenia na wykonywanie przewozów osób na linii regularnej K. – B., która jeszcze nie istnieje. Zatem, zdaniem organu, cele statutowe stowarzyszenia będą miały związek z wykonywaniem usług na tej linii dopiero po rozpoczęciu wykonywania przewozów osób na ww. linii, po uprzednim uzyskaniu przez przewoźnika zezwolenia na ich wykonywanie. Zdaniem GITD wnioskodawca nie wykazał również istnienia interesu społecznego, mogącego stanowić podstawę do dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Wskazany przez stowarzyszenie interes społeczny dotyczy bowiem wykonywanych przewozów osób na już istniejącej linii komunikacyjnej. Ponadto organ zwrócił uwagę, że stowarzyszenie zrzesza przewoźników drogowych wykonujących przewozy osób i tych przewoźników reprezentuje. Zatem strona reprezentuje konkurencję spółki, a nie potencjalnych pasażerów, którzy mogli być zainteresowani bezpieczeństwem pasażerów, kontrolą społeczną nad postępowaniem administracyjnym w sprawie udzielenia spółce zezwoleń na wykonywanie usług przewozu osób na liniach regularnych i zaspokajaniem potrzeb obecnych i potencjalnych pasażerów. W skardze wniesionej do WSA w Warszawie na decyzję GITD z 23 października 2018 r. stowarzyszenie zarzuciło, że organ rozpatrując jego wniosek nie kierował się przesłankami z art. 31 § 1 K.p.a., nadto w rozstrzygnięciu ocenił przedwcześnie intencje wnioskodawcy. Zdaniem strony interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu polegać ma na sprawowaniu racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i działaniem organów administracji. Stowarzyszenie argumentowało, że organ w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów osób nie badał obligatoryjnych przesłanek odmowy udzielenia zezwolenia, określonych w art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm., tj.. t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, zwanej dalej u.t.d.) oraz przepisach prawa unijnego. Ponadto, zdaniem skarżącego stowarzyszenia, organ niesłusznie twierdzi, że skarżący zamierza działać w celu ochrony interesów wąskiej grupy podmiotów prowadzących działalność konkurencyjną wobec wnioskodawcy. WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi stowarzyszenia, wyrokiem z 7 czerwca 2019 r., oddalił skargę. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie nie naruszają prawa, zarówno na płaszczyźnie materialnoprawnej, jak również procesowej. W uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku podkreślono, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione od spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie wykazania przez nią: że postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, ale praw i obowiązków "innej osoby", czyli jednej ze stron postępowania; żądanie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej; za uwzględnieniem żądania przemawia interes społeczny. Pierwszy warunek stowarzyszenie niewątpliwie spełniło. Sąd zgodził się z GITD, że nie spełniło dwóch pozostałych warunków. W kwestii interesu społecznego WSA w Warszawie zaznaczył, że pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie podlega ono wykładni organu administracji rozpatrującego sprawę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt II GZ 264/18, wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1397/10, Lex nr 1151862; wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11 Lex nr 1217445; wyrok NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07 niepubl.). Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub interesom jej członków, a ponadto musi mieć niższą rangę niż interes strony. Dlatego udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie i podlega kontroli instancyjnej. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (por. wyrok NSA 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10). W tym kontekście Sąd przyjął, że stowarzyszenie nie przedstawiło takich argumentów, które uzasadniałby jego uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym. Pogląd skarżącego, że dopuszczalne jest uczestniczenie organizacji społecznej w postępowaniu, ze względu na faktyczne interesy członków, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Bezspornym bowiem jest, że stosownie do art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. in fine, za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu ma przemawiać interes społeczny. Interes społeczny nie może zaś być rozumiany jako zinstytucjonalizowana forma popierania partykularnych interesów członków organizacji społecznej. Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uznania za zasadne tych twierdzeń skarżącego, które opierają się na wywodach zawartych w wyrokach zapadłych w innych jego sprawach, na gruncie art. 31 § 1 K.p.a. Każde bowiem postępowanie administracyjne jest inne, czego zdaje się nie dostrzegać strona. Nie dostosowuje ona argumentacji wynikającej z wyroków sądowych do konkretnych okoliczności stanu faktycznego. Posługuje się argumentami uznanymi za skuteczne w innych postępowaniach, pomimo tego, że argumenty nie te nie mają charakteru uniwersalnego, przydatnego w każdej sprawie. Zgodnie z art. 22 a ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d. organy mogą odmówić udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, jeśli zostanie wykazane, że projektowana linia regularna stanowić będzie zagrożenie dla już istniejących linii regularnych, z wyjątkiem sytuacji, kiedy linie te są obsługiwane tylko przez jednego przewoźnika lub przez jedną grupę przewoźników. W tym aspekcie Sąd zaznaczył, że obawy stowarzyszenia wyrażane w niniejszym postępowaniu w ww. zakresie (z uwagi na fakt, że na linii regularnej K.– B. nikt jeszcze nie wykonuje przewozów) są przedwczesne, co dostrzegł także organ. Tak więc w niniejszej sprawie brak podstaw do oceny interesu społecznego na gruncie art. 22 a ust. 1 pkt 2 a u.t.d. Sąd podsumował, że stowarzyszenie nie przedstawiło innych przekonujących argumentów, które wskazywałyby na to, że istnieje interes społeczny uzasadniający jego uczestnictwo we wnioskowanym postępowaniu administracyjnym. Argumentem takim nie jest bowiem przytaczane przez stowarzyszenie ogólnikowe twierdzenie, że jego udział w przedmiotowym postępowaniu jest uzasadniony chęcią czuwania nad zachowaniem prawidłowej i bezpiecznej organizacji przewozów, zgodnej z interesem przewoźników i korzystających z ich usług pasażerów. Interes społeczny winien być wykazany w sposób konkretny i niewątpliwy, a więc poprzez określenie, jakiego rodzaju wartości istotne i ważne ze społecznego punktu widzenia, podlegałyby ochronie w danym postępowaniu administracyjnym. Konkretyzacja interesu społecznego, polega bowiem na wykazaniu, iż interes społeczny przekłada się na to konkretne postępowanie administracyjne, w tym wypadku na postępowanie w sprawie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów osób na określonej linii. Potencjalne naruszenia prawa przez organ nie stanowią przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Określając w ten sposób interes społeczny, na podstawie tak ogólnie wskazanych przesłanek, skarżący musiałby być dopuszczony do każdego postępowania. Organizacja społeczna powinna przynajmniej uprawdopodobnić, że swoim działaniem przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie. Dopiero wówczas będzie można przyjąć, że na rzecz jej udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Organ nie jest zaś zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy może być związany z zakresem jej statutowej działalności. W kwestii celów statutowych stowarzyszenia Sąd zgodził się z organem, że cele statutowe stowarzyszenia nie mają żadnego związku z przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek spółki, bowiem każdy z tych celów dotyczy działalności w zakresie transportu drogowego wykonywanego na już istniejącej linii komunikacyjnej. Natomiast przedmiotem postępowania prowadzonego z wniosku wymienionej spółki jest udzielenie jej zezwolenia na wykonywanie przewozów osób na linii regularnej K.– B., która jeszcze nie istnieje. Za niezasadne uznał Sąd zarzuty stowarzyszenia, dotyczące uchybienia obowiązującym w tym zakresie regulacjom prawa procesowego. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 7 czerwca 2019 r. wniosło stowarzyszenie, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyroki zarzuciło: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., polegające na tym, że WSA w Warszawie badając legalność zaskarżonego postanowienia oddalił skargę, zaakceptował ustalony stan faktyczny sprawy i nie uwzględnił, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, a w konsekwencji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając również zasadę zaufania do organów poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku spółki; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na tym, że WSA w Warszawie badając legalność zaskarżonego postanowienia oddalił skargę i błędnie przyjął, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku spółki, pomimo tego, że skarżący w toku postępowania udowodnił, że spełnione zostały przewidziane w tym przepisie przesłanki, a mianowicie jego udział w postępowaniu jest uzasadniony celami statutowymi stowarzyszenia oraz za przystąpieniem do postępowania przemawia interes społeczny. W związku z powyższym stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że stowarzyszenie wykazało i wyjaśniło w toku postępowania dlaczego określone w statucie cele uzasadniają jego udział w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym. W kwestii swoich celów statutowych stowarzyszenie zauważyło, że obejmują one między innymi zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Na ten element swojej działalności zwróciło ono zresztą uwagę we wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. W kwestii nieistnienia jeszcze linii komunikacyjnej, na której mają być realizowane przez spółkę przewozy stowarzyszenie podkreśliło, że powstanie tej linii może negatywnie oddziaływać na funkcjonowanie już istniejących linii krajowych. Skarżący kasacyjnie nadmienił, że dochodzi do sytuacji, w której odmawia mu się udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji, a później - tzn. już na etapie realizacji udzielonego zezwolenia, jakakolwiek ingerencja i działania mające na celu realizację jego celów statutowych, będzie niemożliwa. Końcowo skarżący kasacyjnie zaznaczył, że okoliczność, że członkowie organizacji społecznej posiadają własne interesy, które hipotetycznie mogą kolidować z interesem strony w danej sprawie, nie musi oznaczać automatycznie, że organizacja nie legitymuje się interesem społecznym. Bezrefleksyjna akceptacja takiego stanowiska stawia bowiem pod znakiem zapytania sens istnienia organizacji społecznych, które nierzadko skupiają osoby z danego środowiska lub grupy zawodowej. Wykluczenie a priori uprawnienia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu tylko z uwagi na teoretyczną możliwość wystąpienia kolizji interesu jej członków i interesu strony postępowania godzić może w zagwarantowaną konstytucyjnie wolność zrzeszania się. Za bezzasadne, zdaniem stowarzyszenia, uznać należy przyjęte przez Sąd domniemanie, że głównym jego celem będzie blokowanie konkurencji. Uczestnik w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 P.p.s.a.. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub na niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna stowarzyszenia oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Skarga ta ma usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione znajdują uzasadnienie prawne. Nietrafny jest zarzut podnoszący naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Niezasadność tego zarzutu polega na tym, że jest on merytorycznie nieuzasadniony. Analiza akt sprawy i uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do ustaleń faktycznych sprawy. Stan sprawy jest jednoznaczny, natomiast problem prawny, który w sprawie się pojawił, dotyczy wykładni art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., na gruncie przyjętych w sprawie ustaleń, a zasadniczo rozumienia pojęcia interesu prawnego, który uzasadniałby udział skarżącego w postępowaniu wszczętym na wniosek innego podmiotu. Ocena interesu społecznego dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest wadliwa, dlatego należy uznać za zasadny drugi z zarzutów kasacyjnych, który wskazuje na naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarga kasacyjna trafnie podnosi, że interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym polega na działaniu na rzecz dobra ogólnego niepowiązanego wprost z interesem indywidualnym podmiotów tworzących organizację społeczną. Oczywistą rzeczą jest, że interes społeczny w takim przypadku jest budowany nie tylko przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, ale także ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość, bowiem będą odzwierciedlać istotną i chronioną prawem wartość. Analiza akt sprawy, a zwłaszcza celów i zadań skarżącego prowadzi do wniosku, że podmiot ten działa w interesie społecznym. Wynika to z treści § 6 i § 7 statutu stowarzyszenia, zgodnie z którymi celami statutowymi prowadzonej działalności jest propagowanie i popieranie nowoczesnych form transportu osobowego, kreowanie pozytywnej opinii o działalności przewoźników, podwyższanie standardów przewozowych oraz działanie na rzecz bezpieczeństwa przewozów. Cele w ten sposób ujęte służą zaspokajaniu potrzeb przyszłych pasażerów, co z całą pewnością jest w interesie społecznym, zwłaszcza że postępowanie dotyczy linii regularnej, na której członkowie skarżącego kasacyjnie stowarzyszenia nie świadczą usług przewozowych. W związku z tym stwierdzić należy, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie ma służyć zapewnieniu aktywnego i lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego, jak twierdzi Sąd pierwszej instancji. Te cele ma zrealizować organ prowadzący postępowanie. Natomiast udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje podmiot niebędący wprost zainteresowanym rozstrzygnięciem sprawy. A zatem błędnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował przyjęte w tej sprawie wadliwe stanowisko organu zaprezentowane w postanowieniach obu instancji, który nie rozważył wyczerpująco i ocenił w świetle przesłanek i celów z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., czy organizacja społeczna zajmująca się – w świetle postanowień statutu – dbałością o uczciwe wykonywanie transportu drogowego i odpowiedni poziom usług świadczonych na rzecz pasażerów, powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu toczącym się z wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych. W związku z powyższym, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu w całości (pkt 1 sentencji wyroku). Wobec tego również, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, NSA na podstawie art. 188 P.p.s.a. rozpoznał skargę stowarzyszenia na postanowienie GITD o odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób, która w świetle przedstawionych argumentów była uzasadniona, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione powyżej oceny prawne i formułowane na ich podstawie wnioski. O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 P.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 1 P.p.s.a., art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (2018 r. poz. 265 z późn. zm.), zasądzając od GITD na rzecz skarżącego 1 037 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI