II GSK 1303/23

II GSK 1303/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
608  Energetyka i atomistyka
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 111/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-14
Skarżony organ
Minister Gospodarki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 716
art. 9a ust. 5 pkt 1, art. 9e ust. 2, ust. 11, ust. 13, ust. 14, art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 par. 4, art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1a, art. 153, art. 170, art. 171, art. 190, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art. 62, art. 63 par. 2, art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1378
art. 186 ust. 2, art. 188 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt VI SAB/Wa 111/22 w sprawie ze skargi T.J. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie wydania decyzji o umorzeniu świadectwa pochodzenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lutego 2023r., sygn. akt VII SAB/Wa 111/22 na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329, obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę T.J. (dalej też: "strona", "skarżący") i stwierdził, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej też: "Prezes URE", "organ") dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 30 marca 2016r. o umorzenie świadectw pochodzenia, uznał że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy orzekając o kosztach postępowania.
W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 9e ust. 11 i 16 ustawy Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r.) w związku z art. 186 ust. 2 i 7 oraz art.188 ustawy OZE i przyjęcie, że organ nie zbadał czy brak załączenia do wniosku skarżącego dwóch osobnych dokumentów wydanych przez T. S.A. jest innym wymogiem formalnym określonym w przepisach szczególnych, podczas gdy zgodnie z art. 9e ust. 16 ustawy - Prawo energetyczne, do wniosku o umorzenie świadectw pochodzenia dołącza się dokument, wydany przez podmiot prowadzący rejestr świadectw pochodzenia, stwierdzający prawa majątkowe wynikające ze świadectwa pochodzenia i określający odpowiadającą tym prawom ilość energii elektrycznej, a więc przepis ten określa inne wymogi formalne, o których mowa w art. 64 § 2 k.p.a. i wobec faktu, że obowiązek umorzenia świadectwa pochodzenia w 2015r. należało zrealizować w podziale na dwa okresy tj. za okres od 1 stycznia 2015r. do 3 kwietnia 2015r. oraz za okres od 4 kwietnia 2015r. do 31 grudnia 2015r., oznacza, że skarżący powinien był złożyć dwa odrębne wnioski z T. S.A. z odrębnymi załącznikami gdyż przedmiotem były dwie niezależne sprawy administracyjne i realizacja ustawowych obowiązków oparta jest na dwóch odrębnych podstawach prawnych.
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Prezes URE dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego T.J. z 30 marca 2016r. o umorzenie świadectwa pochodzenia jak również poprzez błędne zobowiązanie Prezesa URE do rozpoznania ww. wniosku w sytuacji, gdy zgodnie z art. 186 ust. 2 ustawy OZE do wykonania i rozliczenia obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia za okres przed wejściem w życie ustawy OZE stosuje się przepisy dotychczasowe, co oznacza, że do wykonania i rozliczenia obowiązku za 2015r. należało zastosować dwie odmienne podstawy prawne tj. za okres od 1 stycznia 2015r. do 3 kwietnia 2015r. art. 9a i 9e ustawy - Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r.), natomiast za okres od 4 kwietnia 2015r. do 31 grudnia 2015r. art. 188 ustawy OZE co oznacza, że za oba okresy podmiot zobowiązany powinien złożyć dwa osobne wnioski o umorzenie świadectwa pochodzenia, do którego to wniosku zgodnie z art. 9a ust. 16 ustawy - Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r.) powinien dołączyć dokument stwierdzający prawa majątkowe wynikające ze świadectwa pochodzenia i określający odpowiadającą tym prawom ilość energii elektrycznej;
2) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i 151 p.p.s.a. w związku z art. 62 k.p.a. poprzez przyjęcie, że możliwe było w sprawie pisma skarżącego z 30 marca 2016r. prowadzenie postępowania na zasadzie art. 62 k.p.a., w sytuacji kiedy oba żądania zawarte w tym
piśmie nie dotyczą tej samej podstawy prawnej, albowiem w kwestii wykonania obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia za okres od 1 stycznia 2015r. do 3 kwietnia 2015r. zastosowanie miały art. 9a i 9e ustawy - Prawo energetyczne w związku z art. 186 ust. 2 ustawy OZE, natomiast do wykonania obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia za okres od 4 kwietnia 2015r. do 31 grudnia 2015r. zastosowanie miał art. 188 ustawy OZE w związku z art. 186 ust. 2 tej ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że organ nie zbadał czy postępowanie w przedmiocie umorzenia świadectwa pochodzenia mogło być kontynuowane podczas, gdy art. 62 k.p.a. nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania, z uwagi na odmienne podstawy prawne obu żądań.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Pismem procesowym z 27 listopada 2023 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z 26 marca 2014r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z 29 sierpnia 2012r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tej sprawie, sposób sformułowania zarzutów i ich uzasadnienie w treści rozpoznawanego środka zaskarżenia powoduje, że zarzuty te należy rozpoznać łącznie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym i kompetencyjnym, na jego podstawie Sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w warunkach wynikających ze związania na podstawie art. 190 p.p.s.a. wyrokiem NSA z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II GSK 614/22.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zaś wynika z treści art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (...). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do Sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Powyższe oznacza, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie poddana badaniu. Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Jakkolwiek przy tym powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, przez wzgląd na okoliczność, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu, na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem Sądu i ustaleniami faktycznymi leżącymi u jego podstaw, niedopuszczalnym staje się dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą (por. wyrok NSA z 28 października 2022r., sygn. akt III FSK 778/22; wyrok NSA z 18 stycznia 2023r., sygn. akt III FSK 386/22).
Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II GSK 614/22 wyjaśnił, że świadectwo pochodzenia, na mocy art. 9e ust. 1 Prawa energetycznego jest potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii. Przepis art. 9e ust. 2 tej ustawy określał elementy, które w szczególności zawiera świadectwo pochodzenia, w tym: dane dotyczące ilości energii elektrycznej objętej świadectwem pochodzenia i wytworzonej w określonej instalacji odnawialnego źródła energii (pkt 3) oraz określenie okresu, w którym energia elektryczna została wytworzona (pkt 4). Podkreślił, że skoro świadectwo pochodzenia zawierało szczegółowe dane, to wniosek o umorzenie takiego świadectwa także powinien był być tak skonstruowany, aby nie było wątpliwości, którego świadectwa pochodzenia czy jego części dotyczył. Było to szczególnie ważne w przypadku żądania umorzenia świadectw pochodzenia za 2015r., do których, w zależności od tego, którego okresu roku 2015 te świadectwa dotyczyły, to były inne podstawy ich umorzenia, jak i terminy, w których świadectwa te mogły być umorzone, co już wskazano. Wyjaśnił, że w świetle uregulowań art. 63 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia mającego wprost zastosowanie na mocy art. 30 ust. 1 ustawy prawo energetyczne podmiot, jak skarżący, występujący o umorzenie świadectwa pochodzenia nie wypełnił należycie obowiązku redakcji wniosku z 30 marca 2016r., tym bardziej, że wniosek jego miał dotyczyć całego 2015r. Po wezwaniu organu (z 20 kwietnia 2016r.) nadal zaś twierdził w pkt 1 pisma z 27 kwietnia 2016r., że "przedstawione do umorzenia świadectwa pochodzenia dotyczą wypełnienia obowiązku za cały 2015r." Zauważył jednakże, że pismo wnioskodawcy z 27 kwietnia 2016r. zawierało jeszcze cztery punkty, z których pkt 2 i 3 zawierały oświadczenia skarżącego odnoszące się do okresów 2015r., wskazanych w piśmie Prezesa URE, wiążąc z nimi odpowiednie wielkości MWh objęte, według wnioskodawcy, świadectwami pochodzenia. NSA podkreślił, że organ natomiast nie rozważał, czy wspomniane oświadczenia były wypełnieniem zobowiązania organu, czy w świetle art. 62 k.p.a., mógł prowadzić dalej postępowanie, skoro dostrzegł, że w jednym piśmie skarżący zawarł dwa żądania. Podniósł, że dla organu ważne było, że podania nie zostały złożone na odrębnych drukach, nie wskazał jednak podstawy prawnej przyjęcia tak istotnych skutków, jedynie powołując się na niewypełnienie przez skarżącego zaleceń organu zawisłych na stronach internetowych, co nie jest wystarczającym powodem, skoro organ na podstawie art. 6 k.p.a. działa na podstawie przepisów. Podkreślił, że do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu administracji publicznej wezwania strony do usunięcia w ustawowym terminie, należą braki podania wskazane w art. 63 § 2 k.p.a. - określenie żądania, podpis strony, jeżeli działa przez pełnomocnika dołączenie pełnomocnictwa oraz wymagania określone w przepisach szczególnych. Wobec tego ostatniego stwierdzenia pojawiła się wątpliwość, czy podnoszony przez Prezesa URE w zawiadomieniu z 8 czerwca 2016r. brak odrębnych dokumentów wystawionych przez [...] należało traktować jako inne wymagania formalne określone w przepisach szczególnych, czy już jako brak mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tym bardziej, że sam organ w ww. zawiadomieniu zalecał wnioskodawcy ponowny kontakt z [...] w celu uzyskania nowych dokumentów dotyczących 2015r., ale w rozbiciu na ww. dwa okresy. Przy tym świadectwa pochodzenia mogły być przedmiotem obrotu w myśl art. 13a Prawa energetycznego.
W ocenie NSA tych okoliczności ani Prezes URE, ani Sąd I instancji nie rozpatrywali, co skutkowało, że ich rozważania co prawidłowości pozostawienia podania skarżącego bez rozpoznania na mocy art. 64 § 2 k.p.a. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosku z 30 marca 2016r. były przedwczesne, bo nie oparte na wyczerpującej analizie pism skarżącego w powiązaniu z obowiązującymi regulacjami. Wskazał, że istotą uznania zasadności skargi na bezczynność organu było, to, że Prezes URE wydał zawiadomienie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. bez przeanalizowania, czy złożenie w jednym piśmie dwóch żądań dotyczących umorzenia świadectw pochodzenia oraz brak załączenia dwóch, osobnych dokumentów wydanych przez T., które stwierdzałyby prawa majątkowe jest, innym wymaganiem formalnym określonym w przepisach szczególnych. Czy jest to brak, który mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i rozpoznanie wniosku o umorzenie świadectwa pochodzenia. Dalej wskazał, że kolejną kwestią, nad którą powinien pochylić się organ jest okoliczność, iż świadectwa pochodzenia zawarte na odwrocie dokumentu stwierdzającego prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia, zostały wystawione 14 marca 2016r., a zatem w chwili gdy obowiązywała ustawa o odnawialnych źródłach energii. Prezes URE ma zatem obowiązek dokonania analizy, tego czy dokument świadectwa pochodzenia z 14 marca 2016r. spełnia warunki określone w art. 9e ust. 11 Prawo energetyczne. Podkreślił, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki rozważy i wypowie się co do tego czy w zaistniałym stanie faktycznym braki, które ma wniosek z 30 marca 2016r. należy zaliczyć do braków formalnych, a zatem możliwe jest zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i wydanie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku z 30 marca 2016r. bez rozpoznania. Czy też braki wniosku z 30 marca 2016r. dotyczyły kwestii merytorycznych, a zatem organ zobligowany będzie do wydania decyzji.
Skarżący kasacyjnie organ uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 149 § 1a p.p.s.a., nie zgadzając się z oceną, że doszło do bezczynności, podnosi, że za oba okresy skarżący powinien złożyć dwa osobne wnioski o umorzenie świadectwa pochodzenia, do którego to wniosku zgodnie z art. 9a ust. 16 ustawy - Prawo energetyczne (w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r.) powinien dołączyć dokument stwierdzający prawa majątkowe wynikające ze świadectwa pochodzenia i określający odpowiadającą tym prawom ilość energii elektrycznej.
Tymczasem NSA wyraźnie wskazał, że co do zasady, nie ma podstaw do łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu więcej niż jednej sprawy indywidualnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast z art. 62 k.p.a. nie wynika możliwość łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu dwóch spraw administracyjnych opartych na różnych podstawach materialnoprawnych. Podkreślił jednak, że ta reguła może doznawać modyfikacji w zakresie, w jakim ogólne postępowanie administracyjne jest modyfikowane normami ustaw materialnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie wiążącą treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II GSK 614/22 szczegółowo wymienił, jakie okoliczności organ winien brać pod uwagę dla prawidłowej oceny wniosku skarżącego z 30 marca 2016r. i jego uzupełnienia.
Trafnie WSA stwierdza, iż składany do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wniosek o umorzenie świadectwa pochodzenia winien zawierać takie dane, aby nie było wątpliwości, którego świadectwa pochodzenia dotyczy i czy stwierdzone w niniejszej sprawie braki należy zaliczyć do braków formalnych, a zatem możliwe jest zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i wydanie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku z 30 marca 2016r. bez rozpoznania. Czy też braki wniosku z 30 marca 2016r. dotyczyły kwestii merytorycznych, a zatem organ zobligowany będzie do wydania decyzji. W 2015r. w zależności od tego, którego okresu roku świadectwa pochodzenia dotyczyły, podlegały po pierwsze innym podstawom umorzenia, a po drugie należało je złożyć w różnych terminach.
Zasadnie wskazał, że z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący, występujący o umorzenie świadectwa pochodzenia nie wypełnił należycie obowiązku redakcji wniosku z 30 marca 2016r., tym bardziej, że wniosek miał dotyczyć całego 2015r. Po wezwaniu organu (z 20 kwietnia 2016r.) nadal zaś twierdził w pkt 1 pisma z 27 kwietnia 2016r., że "przedstawione do umorzenia świadectwa pochodzenia dotyczą wypełnienia obowiązku za cały 2015r." Jednakże, pismo wnioskodawcy z 27 kwietnia 2016r. zawierało jeszcze cztery punkty, z których pkt 2 i 3 zawierały oświadczenia skarżącego odnoszące się do okresów 2015r., wskazanych w piśmie Prezesa URE, wiążąc z nimi odpowiednie wielkości MWh objęte, według wnioskodawcy, świadectwami pochodzenia.
Tymczasem jak trafnie wskazał to Sąd I instancji Prezes URE nie rozważał, czy wspomniane oświadczenia były wypełnieniem zobowiązania organu, czy w świetle art. 62 k.p.a., mógł organ prowadzić dalej postępowanie, skoro dostrzegł, że w jednym piśmie skarżący zawarł dwa żądania. Dla organu ważne było, że podania nie zostały złożone na odrębnych drukach, nie wskazał jednak podstawy prawnej przyjęcia tak istotnych skutków, jedynie powołując się na niewypełnienie przez skarżącego zaleceń organu zawisłych na stronach internetowych, co nie jest wystarczającym powodem, skoro organ na podstawie art. 6 k.p.a. działa na podstawie przepisów.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii, odbiorca przemysłowy, przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w ust. 2 pkt 1-5, w zakresie określonym w ust. 17, obowiązani byli za 2015r.:
1) uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo pochodzenia lub świadectwo pochodzenia biogazu rolniczego wydane odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub 2) uiścić opłatę zastępczą, obliczoną w sposób określony w ust. 16 - do 30 czerwca 2016r.
Zgodnie zaś z treścią art. 186 ust. 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii do wykonania i rozliczenia obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 1 (uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia, szczegółowo tam wymienionych) i ust. 8 ustawy zmienianej w art. 179 (czyli Prawa energetycznego), za okres przed dniem wejścia w życie art. 179 pkt 5 (czyli 4 kwietnia 2015r. w myśl art. 223 pkt 2 ustawy OZE), oraz w zakresie kar pieniężnych za nieprzestrzeganie tego obowiązku w tym okresie należało stosować przepisy dotychczasowe. Przepis art. 9e ust. 14 Prawa energetycznego wyznaczał, że świadectwo pochodzenia umorzone do dnia 31 marca danego roku kalendarzowego jest uwzględniane przy rozliczeniu wykonania obowiązku określonego w art. 9a ust. 1 w poprzednim roku kalendarzowym. Podobnie na mocy art. 9a ust. 5 pkt 1 Prawa energetycznego opłaty zastępcze, o których była mowa w ust. 1 pkt 2 oraz ust. 8 pkt 2, należało uiszczać do dnia 31 marca każdego roku, za poprzedni rok kalendarzowy - w przypadku opłaty, o której mowa w ust. 1 pkt 2.
W konsekwencji powyższego umorzenie świadectw pochodzenia za okres od 1 stycznia 2015r. do 3 kwietnia 2015r. następowało na podstawie art. 9a ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997r. – Prawo energetyczne w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r., obowiązek ten należało zrealizować w terminie do 31 marca 2016r. Natomiast umorzenie świadectw pochodzenia na poczet obowiązku wynikającego z art. 188 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015r. o odnawialnych źródłach energii za okres od 4 kwietnia 2015r. do 31 grudnia 2015r., do 30 czerwca 2016r.
Na mocy art. 9e ust. 13 Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązującym do 3 kwietnia 2015r. "Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek przedsiębiorstwa energetycznego, odbiorcy końcowego oraz towarowego domu maklerskiego lub domu maklerskiego, o których mowa w art. 9a ust. 1a, którym przysługują prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia umarza, w drodze decyzji, te świadectwa w całości lub części.", a w brzmieniu od 4 kwietnia 2015r.: "Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek przedsiębiorstwa energetycznego, odbiorcy końcowego oraz towarowego domu maklerskiego lub domu maklerskiego, o których mowa w art. 188 ust. 2 ustawy z 20 lutego 2015r. o odnawialnych źródłach energii, którym przysługują prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia umarza, w drodze decyzji, te świadectwa w całości lub części.". Świadectwo pochodzenia, na mocy art. 9e ust. 1 Prawa energetycznego jest potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii. Przepis art. 9e ust. 2 Prawa energetycznego określał elementy, które w szczególności zawiera świadectwo pochodzenia, w tym: dane dotyczące ilości energii elektrycznej objętej świadectwem pochodzenia i wytworzonej w określonej instalacji odnawialnego źródła energii (pkt 3) oraz określenie okresu, w którym energia elektryczna została wytworzona (pkt 4).
W wyroku z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II GSK 614/22 NSA stwierdził, iż skarżący nie wypełnił należycie obowiązku redakcji wniosku z 30 marca 2016r. szczególnie, że wniosek jego miał dotyczyć całego 2015r.
Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu z 20 kwietnia 2016r. nadal twierdził w pkt 1 pisma z 27 kwietnia 2016r., że świadectwa pochodzenia dotyczą wypełnienia obowiązku za cały 2015r. Wskazał również, że "Do 03.04.2015 sprzedano odbiorcy końcowemu od początku roku 165,021 MWh energii elektrycznej, co oznacza 23,103 MWh w ŚP;". W punkcie 3 tego nadmienił, iż "Od 04.04.2015 do końca 2015 sprzedano 401,073 MWh energii elektrycznej, co oznacza 56,150 MWh w ŚP;".
Zasadnie wobec powyższego WSA stwierdził, że uchybienie organu polegało na tym, iż Prezes URE wydał zawiadomienie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. bez przeanalizowania, czy złożenie w jednym piśmie dwóch żądań dotyczących umorzenia świadectw pochodzenia oraz brak załączenia dwóch, osobnych dokumentów wydanych przez T., które stwierdzałyby prawa majątkowe jest, innym wymaganiem formalnym określonym w przepisach szczególnych, czy jest to brak, który mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i rozpoznanie wniosku o umorzenie świadectwa pochodzenia. Dodatkową okolicznością do której nie odniósł się organ była okoliczność, że świadectwa pochodzenia zawarte na odwrocie dokumentu stwierdzającego prawa majątkowe wynikające ze świadectw pochodzenia, zostały wystawione w dniu 14 marca 2016r., a zatem w chwili gdy obowiązywała ustawa o odnawialnych źródłach energii. Prezes URE ma zatem obowiązek dokonania analizy, tego czy dokument – świadectwa pochodzenia z 14 marca 2016r. spełnia warunki określone w art. 9e ust. 11 Prawo energetyczne.
.A zatem trafnie wskazał WSA, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki będzie miał obowiązek rozważenia i wypowiedzenia się co do tego czy w zaistniałym stanie faktycznym braki wniosku z 30 marca 2016r. należy zaliczyć do braków formalnych, a zatem możliwe jest zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i wydanie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku z 30 marca 2016r. bez rozpoznania, czy też braki te dotyczyły kwestii merytorycznych, a zatem organ zobligowany będzie do wydania decyzji.
W konsekwencji trafnie WSA wywiódł, iż Prezes URE dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 30 marca 2016r. Organ bowiem bez rozważenia opisanych powyżej kwestii zawiadomił stronę pismem z 8 czerwca 2016r. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, a dokonując oceny oświadczeń skarżącego zawartych w punktach 2 i 3 pisma z 27 kwietnia 2016r., podniósł, iż nie zostały załączone do nich odrębne i odpowiednie dokumenty wystawione przez [...], co oznacza, że zasadnie WSA rozstrzygnięcie organu uznał za przedwczesne
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, to żądanie to nie mogło zostać uwzględnione. Pełnomocnik skarżącego w terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a., nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Jak wynika z treści § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U., poz. 1800 ze zm.), stawki minimalne w sprawach przed Sądem administracyjnym w drugiej instancji uzależnione zostały: od wniesienia środka prawnego w postaci skargi kasacyjnej, a jak przyjęto w orzecznictwie - także w przypadku wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała składu 7. sędziów NSA z 19 listopada 2012r., sygn. akt II FPS 4/12), jak również od obecności na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie miało miejsce na rozprawie, na której nieobecny był pełnomocnik skarżącego, zaś strona co już zaznaczono nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną, zatem brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.