II GSK 1292/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-30
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyhandel rolnikówuchwały rady gminyrozstrzygnięcia nadzorczeprawo administracyjneprawo miejscoweustawa o ułatwieniach w handlu

NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody stwierdzające nieważność uchwały o handlu rolników, uznając, że uchwała nie wyznaczyła prawidłowo miejsc handlu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody na wyrok WSA, który uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta B. w sprawie wyznaczenia miejsc do handlu rolników w piątki i soboty. Wojewoda zarzucił sprzeczność uchwały z ustawą o ułatwieniach w handlu rolników, wskazując na brak precyzyjnego wyznaczenia miejsc. WSA uznał, że uchwała spełnia wymogi, ale NSA uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko organu nadzoru, że ustawa wymaga wyraźnego wyznaczenia i oddzielenia miejsc handlu rolników od innych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta B. dotyczącej wyznaczenia miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Wojewoda zarzucił uchwale sprzeczność z art. 3 ustawy o ułatwieniach w handlu rolników, argumentując, że nie wyznaczono w niej konkretnych, zindywidualizowanych miejsc, a jedynie ogólnie wskazano targowiska. WSA we Wrocławiu uznał, że uchwała spełnia wymogi ustawy, wskazując konkretne targowiska. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko organu nadzoru i powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, uznał, że ustawa wymaga nie tylko wyznaczenia miejsca, ale także jego wyraźnego oddzielenia lub oznaczenia od miejsc handlu innymi produktami. NSA stwierdził, że uchwała Rady Miasta B. naruszyła art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy, ponieważ ogólnie wyznaczyła miejsca na istniejących targowiskach bez wyraźnego oddzielenia. Dodatkowo, NSA podzielił zastrzeżenia Wojewody dotyczące § 2 uchwały, który odsyłał do regulaminu targowisk dopuszczającego sprzedaż wszystkich towarów, co było sprzeczne z art. 4 ustawy ograniczającym sprzedaż do produktów rolnych i rękodzieła. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę gminy, zasądzając koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka jest sprzeczna z ustawą, jeśli nie wyznacza zindywidualizowanego i ograniczonego przestrzennie obszaru handlu dla rolników oraz nie oddziela go od miejsc handlu innymi produktami.

Uzasadnienie

Ustawa wymaga nie tylko wyznaczenia miejsca, ale także jego wyraźnego oddzielenia lub oznaczenia od miejsc handlu produktami innymi niż rolne czy spożywcze, aby umożliwić konsumentom łatwy dostęp do produktów rolniczych i promować zdrową żywność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.u.p.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

Rada gminy ma obowiązek wyznaczyć w uchwale konkretne, zindywidualizowane i ograniczone przestrzennie miejsce do prowadzenia handlu przez rolników, które powinno być oddzielone od miejsc handlu innymi produktami.

u.u.p.h. art. 4

Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników

Przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miasta B. nie wyznaczyła precyzyjnie i nie oddzieliła miejsc do handlu rolników od innych miejsc handlu, co narusza art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy o ułatwieniach w handlu rolników. Odesłanie w uchwale do regulaminu targowisk, który dopuszcza sprzedaż towarów niezgodnych z art. 4 ustawy, stanowi naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że uchwała spełnia wymogi ustawy poprzez wskazanie konkretnych targowisk, bez konieczności ich wydzielenia.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw do wywodzenia z treści art. 3 u.u.p.h. potrzeby wskazania w uchwale bądź jej załączniku konkretnych, zindywidualizowanych miejsc (straganów) na targowisku wyznaczenie miejsca, o którym mowa w art. 3 u.u.p.h. może nastąpić poprzez wskazanie określonego istniejącego już obszaru czy budynku albo poprzez wyodrębnienie na istniejącym terenie mniejszej powierzchni właściwa rada gminy, wyznaczając w drodze uchwały (aktu prawa miejscowego) miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, ma obowiązek nie tylko określenia zindywidualizowanego oraz ograniczonego przestrzennie obszaru tego rodzaju specjalistycznej sprzedaży (...), lecz także wyodrębnienia (oddzielenia lub odpowiedniego oznaczenia) tego obszaru spośród miejsc prowadzenia handlu produktami innymi niż produkty rolne lub spożywcze nie jest dopuszczalne określenie w uchwale (...) że tego rodzaju sprzedaż ma odbywać się w dowolnej lokalizacji (...) bez zapewnienia odpowiedniego oddzielenia (odseparowania) stanowisk sprzedaży produktów rolno-spożywczych (...) oraz sprzedaży produktów innego rodzaju.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Marek Krawczak

członek

Mirosław Trzecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyznaczania miejsc handlu dla rolników, wymogów formalnych uchwał rady gminy w tym zakresie oraz zgodności z prawem odesłań do regulaminów targowisk."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o ułatwieniach w handlu rolników; ogólne zasady dotyczące wyznaczania miejsc handlu mogą być stosowane analogicznie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu samorządności lokalnej i wspierania rolników, a także interpretacji przepisów prawa miejscowego. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie uchwał.

Czy gmina może dowolnie wyznaczyć miejsce handlu dla rolników? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1292/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Wr 5/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-04-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2290
art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188 w zw. z  art. 151,  art. 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 5/23 w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej B. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od Gminy Miejskiej B. na rzecz Wojewody [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "sąd pierwszej instancji", "WSA") wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 5/23 w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej B. (dalej: "skarżąca", "Gmina") na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ nadzoru") z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta B. z [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie wyznaczenia miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz regulaminu określającego zasady handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] grudnia 2022 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta B. (dalej: "Rada") z [...] listopada 2022 r. w sprawie wyznaczenia miejsca do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników oraz regulaminu określającego zasady handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na terenie miasta B., jako sprzecznej z art. 3 ustawy z 29 października 2021 r. o ułatwieniach wprowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz. U. z 2021 r. poz. 2290 dalej: "u.u.p.h.") w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), poprzez brak oznaczenia miejsca do handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników.
W ocenie Wojewody, Rada Miasta powinna wyznaczyć konkretne miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników. Celem wprowadzenia takiego obowiązku było m.in. skupienie handlu w jednym wyznaczonym w tym celu miejscu, na dogodnych dla rolników warunkach, które leży w interesie nie tylko rolników. Obowiązek ten ma także wymiar społeczny i zdrowotny, gdyż konsumenci coraz częściej są zainteresowani możliwością zakupu świeżej żywności, produkowanej w danym rejonie przez lokalnych rolników, gdzie nie ma długich łańcuchów dostaw i pośredników, a zapewnione są bliskie relacje producentów i konsumentów. Zdaniem organu nadzoru, wyznaczenie miejsca prowadzenia handlu przez rolników może nastąpić poprzez utworzenie nowego miejsca lub przez wydzielenie miejsca na funkcjonującym w gminie targowisku bądź hali targowej. W tym drugim przypadku, w celu prawidłowej realizacji delegacji ustawowej, wyznaczone miejsce powinno być przeznaczone w określone dni, tj. piątek i sobota, wyłącznie do prowadzenia handlu przez rolników i ich domowników. Rada powinna w sposób jasny i czytelny wskazać lokalizację wyznaczonego miejsca w uchwale tak, aby z jej zapisów jednoznacznie wynikało, w którym miejscu może być prowadzony handel w piątki i soboty. Adresat uchwały powinien z jej treści uzyskać konkretną informację o wyznaczonym miejscu do handlu. Przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1 u.u.p.h., mogą być bowiem tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym, o czym stanowi art. 4 ustawy, a wiec nie mogą to być wszystkie produkty dopuszczone do sprzedaży, zgodnie z ogólnymi regułami targowisk w mieście B. Dopiero prawidłowe wyznaczenie miejsca do prowadzenia handlu otwiera drogę do uchwalenia regulaminu, o którym mowa w art. 5 u.u.p.h.
Zdaniem organu nadzoru, Rada Miasta B. wyznaczyła miejsce do handlu dla rolników na miejskich targowiskach co najwyżej w sposób dorozumiany, co nie może zostać ocenione jako zgodne z ustawą. W świetle zaś zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) niedopuszczalne jest stanowienie przepisów niepełnych, które wymagają od adresatów ich uzupełniania w drodze wykładni. W tym przypadku adresat uchwały nie może się domyślać, że skoro Rada Miasta B. przyjmuje zasady prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników jako część regulaminu targowisk w mieście B., to tam wyznaczyła miejsce do handlu przez te podmioty oraz jaki obszar konkretnie ma być wyznaczony dla wskazanej, odrębnej grupy handlujących.
W skardze wniesionej do WSA we Wrocławiu Gmina zarzuciła wskazanemu rozstrzygnięciu nadzorczemu naruszenie przepisów prawa, tj.:
1. art. 3 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (Dz.U. z 2021 r. poz. 2290) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Rada Miasta B. w uchwale Nr [...] z [...] listopada 2022 r. nie oznaczyła miejsca do handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników;
2. art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559) przez przyjęcie, że przedmiotowa uchwała Rady Miasta jest sprzeczna z prawem oraz brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego.
Stawiając powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] i zasądzenie od organu nadzoru kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda zarzucił, że uchwała w sposób istotny narusza art. 3 ust. 1 u.u.p.h. Zgodnie z tym przepisem, miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników wyznacza rada gminy w drodze uchwały. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, wyznaczając miejsce, o którym mowa w ust. 1, rada gminy bierze pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie.
Zdaniem Sądu, cytowany przepis wyposaża zatem radę gminy w kompetencję do określenia w uchwale miejsca prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, nie wprowadzając przy tym żadnych ograniczeń czy zastrzeżeń co do położenia, wielkości czy rodzaju tego miejsca. W szczególności, wbrew zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym oraz podniesionym przez pełnomocnika organu na rozprawie tezom, brak jest podstaw do wywodzenia z treści art. 3 u.u.p.h. potrzeby wskazania w uchwale bądź jej załączniku konkretnych, zindywidualizowanych miejsc (straganów) na targowisku, na których rolnicy i ich domownicy mogliby w piątki i soboty sprzedawać swoje produkty. Takie rozwiązanie mijałoby się zresztą z celem ustawy i wydaje się pozbawione praktycznego sensu - trudno bowiem w akcie prawa miejscowego przewidzieć ilu rolników i ich domowników będzie korzystać z możliwości takiej sprzedaży i jak będzie się ta liczba zmieniać, a nie ma podstaw do odgórnego jej ograniczenia. Z treści ustawy nie sposób również wyprowadzić warunku, by miejsca wyznaczone na podstawie art. 3 ust. 1 mogły być wykorzystywane wyłącznie przez rolników i ich domowników do sprzedaży towarów, o jakich mowa w art. 4 u.u.p.h., a nie mogły funkcjonować w ramach miejsc już wykorzystywanych na cele handlowe przez innych sprzedawców.
Sąd pierwszej instancji w pełni zgodził się z twierdzeniem organu o konieczności zapewnienia, by wydane na podstawie powyższej delegacji ustawowej regulacje uchwały były jasne i precyzyjne, zapewniając konkretną informację o wyznaczonym miejscu handlu. Stwierdził, że wydana w niniejszym przypadku uchwała spełnia te jednak wymogi - wskazuje bowiem jednoznacznie konkretne miejsca na terenie B. - targowiska przy ul. [...] i przy ul. [...], a więc punkty posiadające skonkretyzowaną, nie nasuwającą wątpliwości lokalizację, znane już mieszkańcom i wykorzystywane w celach handlowych. "Wyznaczenie miejsca", o którym mowa w art. 3 u.u.p.h. może, zdaniem WSA, nastąpić poprzez wskazanie określonego istniejącego już obszaru czy budynku albo poprzez wyodrębnienie na istniejącym terenie mniejszej powierzchni, natomiast nie można tego terminu utożsamiać, z wyznaczeniem pojedynczego miejsca konkretnemu sprzedającemu. Z uzasadnienia uchwały, której dotyczy skarżone rozstrzygnięcie nadzorcze wynika, że wskazane w jej § 1 miejsca handlu wyznaczono biorąc pod uwagę powyższe wskazówki, zaś na rozprawie pełnomocnik podkreślił, że są to ponadto miejsca, które rolnicy tradycyjnie już od lat wykorzystują w celu sprzedaży swoich produktów.
Sąd pierwszej instancji podzielił natomiast zastrzeżenia organu nadzoru podniesione w odniesieniu do zawartego w § 2 uchwały odesłania do regulaminu przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta B. z [...] lutego 2010 r. w sprawie regulaminu targowisk. Zdaniem Sądu, Wojewoda trafnie zauważa, że zawarte w załącznikach do tej uchwały regulaminy targowisk przy ul. [...] (załącznik nr 1) oraz przy ul [...] (załącznik nr 2) zawierają regulacje dotyczące tego, co może być przedmiotem sprzedaży na targowisku (§ 3 ), które pozostają w sprzeczności z treścią art. 4 u.u.p.h. Przepis ten stanowi zaś, że przedmiotem handlu na wyznaczonych miejscach, o których mowa w art. 3 ust. 1 mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie domowym. Tymczasem wspomniane regulaminy dopuszczają sprzedaż wszystkich towarów z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych. W odesłaniu zawartym w § 2 uchwały nie posłużono się słowem "odpowiednio" ani nie poczyniono stosownych zastrzeżeń czy wyłączeń, przez co nie uwzględnia ono powyższego ograniczenia asortymentu produktów, do których sprzedaży uprawnieni są rolnicy i ich domownicy w miejscach wyznaczonych przez Radę Miasta B. Zawarcie w uchwale tak skonstruowanego odesłania do innego aktu prawa miejscowego prowadzi w efekcie do uregulowania w tym zakresie zasad handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników w sposób sprzeczny z normami ustawowymi, stanowiąc istotne naruszenie prawa. Skutek powyższego naruszenia dotyczy jednak wyłącznie § 2 uchwały - a więc nie wyznaczenia miejsc sprzedaży, ale zasad sprzedaży w tych miejscach - i nie powinien się przekładać na stwierdzenie nieważności całości uchwały, wraz z § 1, § 3 i § 4.
Organ nadzoru wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi Wojewoda zarzucił naruszenie art. 3 ustawy z 29 października 2021 r. o ułatwieniach w prowadzeniu handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że brak jest podstaw w uchwale Rady Miejskiej B. do wskazania miejsc do prowadzenia handlu dla rolników, a z treści ustawy nie można wyprowadzić wniosku, by wyznaczone na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy miejsca mogły być wykorzystywane wyłącznie przez rolników i ich domowników do sprzedaży towarów, o których mowa w art. 4 ustawy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Rada Miasta B. wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu, a więc niezależnie od powyższych granic, nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji (art. 183 § 2 p.p.s.a.) oraz podstawy orzekania z art. 189 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się zatem co do zasady orzeczenie sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim zostało zaskarżone, oraz w świetle tych podstaw kasacyjnych, które zostały wskazane i skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej zostało ograniczone do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
Przeprowadzona w określonych wyżej granicach kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Przede wszystkim należy podkreślić, że analogiczny problem prawny był już przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2023 r. w sprawie II GSK 1955/22, a przyjęte tam stanowisko i oceny NSA rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości.
Uzasadniony bowiem okazał się zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 u.u.p.h. w zw. z art. 4 ww. ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W sporze o prawidłową wykładnię przepisów art. 3 ust. 1 oraz art. 4 u.u.p.h. rację należy przyznać organowi nadzoru, który trafnie wywiódł, że właściwa rada gminy, wyznaczając w drodze uchwały (aktu prawa miejscowego) miejsce do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników, ma obowiązek nie tylko określenia zindywidualizowanego oraz ograniczonego przestrzennie obszaru tego rodzaju specjalistycznej sprzedaży (art. 2 pkt 4 u.u.p.h.), lecz także wyodrębnienia (oddzielenia lub odpowiedniego oznaczenia) tego obszaru spośród miejsc prowadzenia handlu produktami innymi niż produkty rolne lub spożywcze (art. 2 pkt 3 u.u.p.h.) oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym, jeżeli handel w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.u.p.h. ma być prowadzony w miejscu, gdzie odbywa się handel na zasadach ogólnych. Taki kierunek wykładni powyższej regulacji potwierdza nie tylko językowo-systemowy związek art. 3 ust. 1 z art. 4 ww. ustawy, lecz także argumenty o charakterze celowościowo-funkcjonalnym, których źródłem są założenia stojące u podstaw uchwalenia ustawy z 29 października 2021 r.
Przepis art. 3 u.u.p.h. upoważnia właściwą radę gminy do wyznaczenia w drodze odpowiedniej uchwały określonego miejsca lub miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników (ust. 1), zastrzegając, aby przy wyborze tego rodzaju miejsc brać pod uwagę w szczególności dogodną komunikację, bliską lokalizację z centrum danej gminy lub miasta lub bliską lokalizację miejsc atrakcyjnych turystycznie (ust. 2). Jednocześnie w art. 4 ww. ustawy jasno i wyraźnie postanowiono, że na tak wyznaczonych miejscach (użycie liczby mnogiej potwierdza możliwość wyznaczenia wielu miejsc specjalistycznej sprzedaży na terenie gminy) przedmiotem handlu mogą być tylko produkty rolne lub spożywcze oraz wyroby rękodzieła wytworzone w gospodarstwie rolnym. Z przepisu art. 4 u.u.p.h. bezpośrednio wynika zatem nakaz ustawodawczy, aby miejsca handlu, o którym mowa w art. 2 pkt 4 u.u.p.h., były oddzielone od miejsc sprzedaży produktów innych, niż objęte przedmiotową ustawą. O ile zatem nie istnieje przeszkoda do wyznaczenia wyodrębnionych miejsc specjalistycznej sprzedaży (art. 2 pkt 4 u.u.p.h.) także w ramach już istniejących miejsc handlowych (np. targowisk, hal targowych), o tyle nie jest dopuszczalne określenie w uchwale, o której mowa w art. 3 ust. 1 u.u.p.h., że tego rodzaju sprzedaż ma odbywać się w dowolnej lokalizacji (np. na dowolnych stoiskach lub dowolnej przestrzeni) istniejącego już miejsca handlowego, bez zapewnienia odpowiedniego oddzielenia (odseparowania) stanowisk sprzedaży produktów rolno-spożywczych lub wyrobów rękodzieła wytworzonych w gospodarstwie rolnym oraz sprzedaży produktów innego rodzaju.
Konieczność wyznaczenia samoistnych miejsc handlu, o którym mowa w art. 2 pkt 4 u.u.p.h., albo wydzielonych i odpowiednio oznaczonych miejsc tego rodzaju w ramach już istniejących miejsc handlu na terenie gminy, potwierdza także uzasadnienie projektu ustawy z 29 października 2021 r. (zob. poselski projekt ustawy o ułatwieniach wprowadzeniu handlu w soboty i niedziele przez rolników i ich domowników, druk nr 1612, Sejm IX kadencji). W dokumencie tym wskazano, że celem wprowadzenia obowiązku specjalnego wyznaczania miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników jest m.in. "skupienie handlu w jednym wyznaczonym w tym celu miejscu, na dogodnych dla rolników warunkach, które leży w interesie nie tylko rolników, ale ma także wymiar społeczny i zdrowotny, gdyż konsumenci coraz częściej są zainteresowani możliwością zakupu świeżej żywności, produkowanej w danym rejonie przez lokalnych rolników, gdzie nie ma długich łańcuchów dostaw i pośredników, a zapewnione są bliskie relacje producentów i konsumentów. Mieszkańcy będą mogli w dzień wolny od pracy zapoznać się z ofertą tradycyjnych, zdrowych, dobrej jakości, polskich produktów". Z takiego ujęcia należy wyprowadzić wniosek, że celem wykonania przez właściwą radę gminy kompetencji określonej w art. 3 ust. 1 u.u.p.h. jest wyznaczenie określonego i wydzielonego spośród innych miejsc handlowych miejsca sprzedaży specjalistycznej, aby z jednej strony ułatwić wymianę handlową między konsumentami oraz rolnikami i ich domownikami oraz koncentrację w jednym, łatwo identyfikowanym obszarze ofert sprzedaży produktów rolniczych, z drugiej zaś - promować postawy prozdrowotne w zakresie wyboru produktów żywnościowych.
W związku z powyższym, odnosząc powyższe stwierdzenia do treści unieważnionej przez organ nadzoru uchwały, należy zgodzić się ze stanowiskiem tego organu, że poddana jego ocenie uchwała Rady Miasta B. z [...] listopada 2022 r., przez ogólne wyznaczenie miejsc do prowadzenia handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników na terenie istniejących targowisk miejskich, bez wyraźnego oddzielenia i oznaczenia tych miejsc względem stanowisk handlu innymi produktami (na zasadach ogólnych), istotnie naruszyła przepisy art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 u.u.p.h.
Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji trzeba zatem uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przyjąć również należało, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, a Wojewoda [...] wydając zaskarżone do WSA rozstrzygnięcie nadzorcze nie naruszył art. 3 u.u.p.h. wskazywanego w skardze. Podzielić też należało (za Sądem pierwszej instancji) zastrzeżenia Wojewody dotyczące § 2 kontrolowanej uchwały, zawierającej odesłanie do regulaminu przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta B. z [...] lutego 2010 r. w sprawie regulaminu targowisk. Regulaminy targowisk przy ul. [...] i ul. [...], stanowiące załączniki do ww. uchwały pozostają w sprzeczności z art. 4 u.u.p.h. Wspomniane regulaminy, w przeciwieństwie do art. 4 u.u.p.h. dopuszczają sprzedaż wszystkich towarów, z wyjątkiem tylko enumeratywnie wymienionych. W odesłaniu zawartym w § 2 kontrolowanej uchwały nie posłużono się słowem "odpowiednio", co prowadzi w konsekwencji do uregulowania w tym zakresie zasad handlu w piątki i soboty przez rolników i ich domowników w sposób sprzeczny z normami ustawowymi. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta B. z [...] listopada 2022 r. nr [...] (punkty pierwszy i drugi wydanego wyroku), zasądzając jednocześnie na podstawie art. 203 pkt 2 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 203 pkt 2 i w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w punkcie trzecim wyroku, od strony skarżącej (Gminy Miejskiej B.) na rzecz skarżącego kasacyjnie organu nadzoru kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI