II GSK 1290/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
aptekiprawo farmaceutycznerękojmiapostępowanie administracyjnesądy administracyjneskarga kasacyjnaizba aptekarskaodrzucenie skargi

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki F. Sp. z o.o. od postanowienia WSA w Poznaniu, które odrzuciło skargę na pismo Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Spółka F. Sp. z o.o. złożyła skargę na pismo Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej, która odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia rękojmi należytego prowadzenia apteki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił tę skargę, uznając pismo izby za niedopuszczalne do zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie WSA, stwierdzając, że pismo izby nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kognicji sądu administracyjnego, a izba nie ma kompetencji do prowadzenia takiego postępowania.

Spółka F. Sp. z o.o. zwróciła się do Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z wnioskiem o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Izba pismem z 1 grudnia 2023 r. poinformowała spółkę, że nie jest uprawniona do prowadzenia takich postępowań. Spółka zaskarżyła to pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który jednak odrzucił skargę, uznając pismo za niedopuszczalne do zaskarżenia. WSA uzasadnił, że pismo izby nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ nie ma przepisów prawa dających podstawę do domagania się od organu wszczęcia odrębnego postępowania w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że pismo izby nie stanowi aktu lub czynności podlegającej kognicji sądu administracyjnego, gdyż nie kreuje ono stosunku administracyjnoprawnego ani nie kształtuje praw i obowiązków strony. NSA wyjaśnił również, że przepisy ustawy o izbach aptekarskich oraz uchwały Naczelnej Rady Aptekarskiej nie dają organom samorządu aptekarskiego kompetencji do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia rękojmi należytego prowadzenia apteki, a jedynie do wydawania opinii w ramach postępowań o udzielenie lub cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki lub hurtowni, lub do wydawania zaświadczeń na wniosek farmaceuty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo to nie jest czynnością lub aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ nie kreuje ono stosunku administracyjnoprawnego ani nie kształtuje praw i obowiązków strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo izby stanowi jedynie informację o braku kompetencji do prowadzenia postępowania i nie jest aktem kształtującym prawa lub obowiązki strony, a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definiuje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegające kontroli sądu administracyjnego, które nie są decyzjami ani postanowieniami, dotyczą spraw indywidualnych i mają charakter publicznoprawny, odnosząc się do uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, gdy jest niedopuszczalna z innych przyczyn niż wskazane w poprzednich punktach.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 58 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.

p.p.s.a. art. 174 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

u.i.a. art. 7 § ust. 2 pkt 7

Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie zawodowym farmaceutów

Określa zadania organów samorządu zawodowego farmaceutów, w tym wydawanie opinii w sprawach zezwoleń na prowadzenie aptek.

u.i.a. art. 29 § pkt 5

Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie zawodowym farmaceutów

Określa zadania okręgowej rady aptekarskiej, w tym wydawanie opinii w sprawach zezwoleń na prowadzenie aptek.

Uchwała nr 18/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 5 września 2017 r. art. 9 § ust. 1

Reguluje tryb wydawania zaświadczeń potwierdzających rękojmię należytego prowadzenia apteki przez farmaceutę kandydata na kierownika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska nie posiada kompetencji do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące interpretacji przepisów ustawy o izbach aptekarskich i uchwały Naczelnej Rady Aptekarskiej. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony i uwzględniania interesu społecznego.

Godne uwagi sformułowania

pismo nie stanowi prawnej formy działania administracji publicznej nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków opiniowanego podmiotu zadania oraz kompetencje okręgowej rady aptekarskiej [...] aktualizują się [...] w postępowaniach prowadzonych w sprawach udzielania lub cofania koncesji na prowadzenie aptek lub hurtowni zaświadczenie nie jest aktem woli organu, lecz jedynie aktem wiedzy

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'czynność lub akt z zakresu administracji publicznej' w kontekście pism organów samorządu zawodowego oraz zakresu kompetencji izb aptekarskich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku kompetencji izby aptekarskiej do prowadzenia określonego postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej zaskarżalności pism organów administracji oraz precyzyjnego określenia kompetencji izb aptekarskich, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów prawa farmaceutycznego.

Czy pismo izby aptekarskiej można zaskarżyć? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1290/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Po 30/24 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2024-04-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6, art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA Nr 3/2025, poz. 47
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 30/24 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w P. na czynność Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z dnia 1 grudnia 2023 r. nr PW/1279/2023 w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 30/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę F. Sp. z o. o. z siedzibą w P. na czynność Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z dnia 1 grudnia 2023 r., nr PW/1279/2023, w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 13 października 2023 r. F. Sp. z o. o. z siedzibą w P. wystąpiła do Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z wnioskiem o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej.
W odpowiedzi, pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. Prezes Wielkopolskiej Okręgowej Rady Aptekarskiej poinformował wnioskodawcę, że Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska i jej organy nie są w jakimkolwiek zakresie uprawnione i zobowiązane do prowadzenia postępowań w zakresie ustalania posiadania czy nieposiadania przez dany podmiot rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Ze skargą na czynność Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z dnia 1 grudnia 2023 r. wystąpiła F. Sp. z o. o. z siedzibą w P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga ta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Zdaniem Sądu I instancji, Prezes Wielkopolskiej Okręgowej Rady Aptekarskiej zasadnie poinformował wnioskodawcę, że organ będący adresatem wniosku nie posiada uprawnień do prowadzenia postępowania administracyjnego regulowanego przez przepisy k.p.a. w zakresie odnoszącym się do ustalenia, czy dany podmiot posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki. Zaskarżone pismo nie mogło być wobec tego uznane za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, ponieważ nie ma przepisów prawa dających stanowiących podstawę domagania się od organu wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia, czy określony podmiot posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki.
Sąd wyjaśnił, że Rada może wyłącznie zając stanowisko w formie uchwały lub wydać zaświadczenie na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego rozpoznającego wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki lub jeżeli do okręgowej rady aptekarskiej zwróci się farmaceuta, będący kandydatem na kierownika apteki. Wobec Skarżącej żaden z tych trybów stwierdzenia rękojmi należytego prowadzenia apteki nie został zainicjowany, co oznacza, że organ nie był uprawniony do wszczynania jakiekolwiek postępowania w zakresie żądanym przez stronę.
W rekapitulacji Sąd I instancji stwierdził, że pismo z dnia 1 grudnia 2023 r. nie jest czynnością, o której jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga wniesiona na tę czynność (pismo z dnia 1 grudnia 2023 r.), jako niedopuszczalna podlegała więc odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
Ze skargą kasacyjną od powyższego postanowienia wystąpiła F. Sp. z o. o. z siedzibą w P., zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Skarżąca spółka wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1.1. art. 7 ust. 2 pkt 7 u.i.a. w zw. z art. 29 pkt 5 u.i.a. – poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że organ nie posiada uprawnień do prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia, czy dany podmiot posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki, podczas gdy z literalnej wykładni naruszonego przepisu wynika, że do zadań organów samorządu zawodu farmaceuty (Okręgowej Rady Lekarskiej) należy wydawanie opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni, a tym samym stwierdzanie przez organ czy dany podmiot posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, czy też nie;
1.2. art. 7 ust. 2 pkt 7 u.i.a. w zw. z § 9 Uchwały nr 18/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 5 września 2017 r. – poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że nie ma przepisów dających podstawę prawną do domagania się od organu wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia, czy określony podmiot posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki, a Okręgowa Rada Aptekarska może wyłącznie zając stanowisko w formie uchwały lub wydać zaświadczenie na wniosek Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego rozpoznającego wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki bądź jeżeli do Okręgowej Rady Aptekarskiej zwróci się farmaceuta, będący kandydatem na kierownika apteki – podczas gdy z literalnej wykładni § 9 Uchwały wynika, że uprawnienie do zwrócenia się do Okręgowej Rady Aptekarskiej o wydanie zaświadczenia w przedmiocie ustalenia posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki przysługuje nie tylko kandydatowi na kierownika apteki, lecz także farmaceucie bez związku z konkretną procedurą; nadto że organ ma prawo do wydawania zaświadczenia w rozumieniu art. 217 § 1-3 k.p.a., czego konsekwencją jest przyznanie mu statusu organu administracji publicznej i możliwości stosowania przepisów k.p.a.;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2.1. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez dokonanie przez Sąd I instancji nieprawidłowej kontroli czynności organu z dnia 1 grudnia 2023 r., a w konsekwencji odrzucenie skargi z dnia 4 stycznia 2024 r., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, tj. niedotyczącej czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym niepodlegającej zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – podczas gdy pismem urzędowym z dnia 1 grudnia 2023 r. Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska odmówiła wszczęcia i prowadzenia postępowania z wniosku Skarżącej kasacyjnie, nie dochowawszy przepisanej prawem formy, jaką jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, ewentualnie: nie przekazawszy sprawy do organu, który byłby właściwy do rozpoznania wniosku Skarżącej kasacyjnie o wszczęcie i prowadzenie postępowania – co tym samym pozbawiło Skarżącą kasacyjnie prawa do ochrony swoich interesów w postępowaniu administracyjnym, w konsekwencji czego doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;
2.2. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. 7 k.p.a. – poprzez dokonanie przez Sąd I instancji nieprawidłowej kontroli czynności organu z dnia 1 grudnia 2023 r., a w konsekwencji odrzucenie skargi z dnia 4 stycznia 2024 r., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, tj. niedotyczącej czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym niepodlegającej zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – całkowitym pominięciem faktu, że organ kierując pismo urzędowe z dnia 1 grudnia 2023 r. do Skarżącej kasacyjnie naruszył zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, podczas gdy wniosek skierowany przez Skarżącą kasacyjnie dotyczy zagadnienia wysoce istotnego z perspektywy rozwoju branży farmaceutycznej, w związku z ustawowym obowiązkiem posiadania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, a tym samym dotyczącego słusznego interesu nie tylko indywidualnego, lecz także interesu społecznego.
Pismem procesowym z dnia 19 listopada 2024 r. Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. od Skarżącej na rzecz Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji, który odrzucił skargę strony na pismo Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej z dnia 1 grudnia 2023 r. informujące, że Izba, ani też jej organy nie są uprawnione, ani też zobowiązane do prowadzenia postępowań w zakresie ustalania posiadania/nieposiadania przez dany podmiot rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej z tego powodu, że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – wymienione pismo nie stanowi prawnej formy działania administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej, które można byłoby uznać za podlegające kognicji sądu administracyjnego.
Podejście Sądu I instancji do spornej w sprawie kwestii, która wymagała odpowiedzi na pytanie odnośnie do charakteru wymienionego pisma, a w konsekwencji odnośnie do istnienia albo nie istnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na tak materializujący się rezultat działania Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej stanowiący odpowiedź na wniosek z dnia 13 października 2023 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, nie jest nieprawidłowe.
Operując w granicach wyznaczonych wskazanymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i odnosząc się w punkcie wyjścia do zarzutów z pkt 2. ppkt 2.1. i ppkt 2.2. petitum skargi kasacyjnej, których wspólnym mianownikiem jest podnoszone na ich gruncie naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że ocena ich zasadności nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z ustawy o izbach aptekarskich, w tym zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do normatywnych podstaw działania organu samorządu zawodu farmaceuty (okręgowej rady aptekarskiej) w sprawie, której oczekiwała strona skarżąca, a mianowicie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia istnienia rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, a ściślej rzecz ujmując, w sprawie ustalenia posiadania przez stronę skarżącą – jako wnioskodawcę – rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstaw tego działania nie uzasadnia ani art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani też nie uzasadniają – o czym mowa dalej – przepisy art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, czy też postanowienia § 9 uchwały nr 8/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Wymaga bowiem wyjaśnienia – i zarazem przypomnienia – że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. konstytuującego elementy pojęcia aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika – jak podkreśla się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06 oraz z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06) – że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się – co trzeba podkreślić – w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. również B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18 – 19, a także np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25).
Wobec tego również, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, to odpowiadają one formule nie tyle stosowania prawa, ile – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na argumentację skargi kasacyjnej, wskazując przy tym na brak jej konsekwencji w zakresie, w jakim naruszenie wymienionego przepisu prawa wiąże również z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. – wykonywania prawa, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351; zob. również postanowienie składu 7 sędziów NSA z dnia 14 stycznia 2009 r., II GPS 7/08.).
Uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z cech konstytuujących akty lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § pkt 4 p.p.s.a., nie sposób jest więc twierdzić, że zaskarżone pismo cechy te posiada, a co za tym idzie, że odpowiada wskazanej formule działania, która wymaga istnienia stosunku administracyjnego (wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku), którego źródłem jest wykonywana przez organ administracji norma prawna, stosunek ten kreujący. Opinia organu samorządu aptekarskiego w przedmiocie ustalenia posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej – o wydanie której w istocie rzecz zabiegała strona skarżąca – stanowi bowiem jedynie ocenę, nie jest ukierunkowana na wywołanie bezpośrednich skutków prawnych wobec podmiotu, którego dotyczy i sama w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków opiniowanego podmiotu, o czym mowa dalej.
W odniesieniu bowiem do podjęcia przez Wielkopolską Okręgową Radę Aptekarską działania oczekiwanego przez stronę skarżącą – a mianowicie, wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia posiadania przez stronę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej – normatywnych podstaw tego działania nie sposób jest upatrywać w przepisach art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, ani też w postanowieniach § 9 uchwały nr 18/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 5 września 2017 r., których naruszenie podnosi skarga kasacyjna (pkt 1. ppkt 1.1. i ppkt 1.2 petitum skargi kasacyjnej).
W tej mierze bowiem – i abstrahując już nawet od tego, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby Sąd I instancji podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne w odniesieniu, do przywołanych przepisów prawa, co zarzut ich błędnej wykładni czyni tym samym nieskutecznym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 13 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1045/21; 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15) – wyjaśnienia wymaga, że zadania oraz kompetencje okręgowej rady aptekarskiej, o których jest mowa w art. 7 ust. 2 pkt 7 oraz w art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich aktualizują się – co aż nadto jasno i wyraźnie wynika z treści oraz funkcji tych przepisów prawa – w postępowaniach prowadzonych w sprawach udzielania lub cofania koncesji na prowadzenie aptek lub hurtowni, a opinie, o których jest mowa w tych przepisach prawa są wydawane na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego stanowiąc jeden z dowodów w tychże postępowaniach, który podlega ocenie na zasadach ogólnych (zob. np. wyroki NSA z dnia: 20 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 375/17; 13 czerwca 2017 r., sygn. akt GSK 843/16; 11 września 2018 r., sygn. akt II GSK 3914/16; zob. również wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt 5179/16), co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że okręgowa rada aptekarska nie posiada w tym względzie innych, czy też wręcz samoistnych kompetencji – których źródła nie wskazuje również strona skarżąca – do wszczynania oraz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, a w konsekwencji – a to wobec istoty oraz funkcji wymienionej opinii – do wniosku o braku zasadności zarzutów naruszenia art. 61a § 1 i art. 65 § 1 k.p.a., a także art. 6, art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. (pkt 2. ppkt 2.1. i ppkt 2.2. petitum skargi kasacyjnej).
W odniesieniu natomiast do stanowiska osadzonego na gruncie § 9 uchwały nr 18/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 5 września 2017 r., przede wszystkim podkreślenia wymaga – albowiem strona skarżąca nie uwzględnia tego w dostatecznym stopniu, w tym również w zakresie odnoszącym się do znaczenia konsekwencji wynikających z § 8 ust. 1 pkt 1 tej uchwały – że wymieniona uchwała została podjęta w sprawie trybu postępowania przy wydawaniu opinii w sprawach udzielenia albo cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz przy stwierdzaniu rękojmi należytego prowadzenia apteki przez kandydata na stanowisko kierownika apteki, a w tym kontekście, że adresatem uprawnienia, o którym jest mowa § 9 ust. 1 uchwały jest farmaceuta, a co więcej, że uprawnienie to dotyczy wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że daje on rękojmię należytego prowadzenia apteki, jako jej kierownik lub osoba pełniąca funkcję kierownika apteki, co nie mniej jasno – w tym wobec przedmiotu regulacji wskazanej uchwały – wynika z jej § 1.
Jeżeli przy tym podkreślić – co jest nie mniej oczywiste – że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym w administracji, a jego przedmiot jest wąski, ma specyficzny charakter i nie tworzy kompetencji do orzekania w danej sprawie administracyjnej – a mianowicie ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa – lecz sprowadza się do poświadczenia faktów lub stanów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2527/17), albowiem nie służy ono dokonywaniu jakichkolwiek ustaleń faktycznych, z wyjątkiem ustaleń w zakresie dysponowania lub nie danymi, których dotyczy wniosek o wydanie zaświadczenia i nie można w nim również dokonywać jakichkolwiek ocen, a tym bardziej ocen prawnych, albowiem taka ocena jest elementem kształtowania prawa, co nie jest dopuszczalne – w sytuacji zaś, gdy kwestia objęta żądaniem wydania zaświadczenia budzi wątpliwości (jest sporna), organ powinien odmówić wydania zaświadczenia (zob. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 268/21 oraz np. wyrok NSA z dnia 2 września 2022 r. sygn. akt II GSK 717/19) – to argumentację osadzoną na gruncie znaczenia konsekwencji mających – zdaniem strony skarżącej – wynikać z § 9 uchwały nr 18/2017 Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia 5 września 2017 r. trzeba uznać za tym bardziej chybioną.
Zwłaszcza, że zaświadczenie nie jest aktem woli organu, lecz jedynie aktem wiedzy, co nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że brak elementu oświadczenia woli różni też zaświadczenia od aktów i czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, albowiem nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. W odpowiedzi natomiast na zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania trzeba stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI