II GSK 1290/19

II GSK 1290/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2058/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-17
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 § 1, art. 135 art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr 1
Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 140aa ust. 1 ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2058/18 w sprawie ze skargi B. S.A. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 sierpnia 2018 r. nr BP.502.169.2018.0155.OL14.4713 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od B. S.A. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2058/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 sierpnia 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2. zasądził na rzecz B. S.A. z siedzibą w W. od Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 9 maja 2018 r. w okolicy miejscowości K. S. na drodze krajowej nr [...] (droga o dopuszczalnym nacisku do 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki Man o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki Noteboom o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował T. K., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie [...] z ładunkiem 10 sztuk elementów betonowych (prefabrykatów), stanowiących ładunek podzielny w imieniu B. S.A. Przebieg kontroli utrwalono protokołem.
W wyniku kontroli stwierdzono, że rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej pojazdu wynosi 27,3 t i został przekroczony o 3,3 t, co stanowi przekroczenie o 13,75 % dopuszczalnej wartości. Ponadto stwierdzono przekroczenie dmc pojazdu członowego o 12,7 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,75 %. Wyniki obliczono na podstawie przyjętej procedury ważenia, tj. odejmując 2% i zaokrąglając wynik do 0,1 t w górę. Ważenia dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych SAW 10C III spełniającymi w dniu kontroli przewidziane prawem normy legalizacyjne dla wag nieautomatycznych.
Na podstawie wyników kontroli i przeprowadzonego w sprawie postępowania, decyzją z dnia 15 czerwca 2018 r. Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 15.000 zł, w związku z wykonywaniem przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 22 sierpnia 2018 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Organ odwoławczy mając na uwadze dokonane pomiary stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, o którym mowa w l.p. 7 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260). Wskazał, że zezwolenie kategorii VII jest wydawane w wypadkach pojazdów o wymiarach i rzeczywistej masie całkowitej większych niż określone dla kategorii I - VI oraz o naciskach przekraczających wielkości dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zdaniem organu okazane podczas kontroli drogowej zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VI nie mogło obejmować kontrolowanego przewozu drogowego, albowiem znajdujące się na zezwoleniu wartości nie odpowiadały wartościom rzeczywistym jakie zostały stwierdzone podczas kontroli. Zezwolenie kategorii VI nie przewiduje przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi pojazdu. Przewoźnik powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VII, czyli takim zezwoleniem, które wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I -VI.
Rozpoznając sprawę Sąd I instancji przytoczył przede wszystkim przepisy mające zastosowanie w sprawie i uznał za prawidłowe ustalenia organu dotyczące miejsca ważenia kontrolowanego zespołu pojazdów. Dla zakwestionowania prawidłowości ustaleń organu w rozpoznawanej sprawie nie miało znaczenia okazane przez skarżącego zezwolenie kat. VI na przejazd pojazdu nienormatywnego i decyzja określająca inne parametry techniczne pojazdu, gdyż ich posiadanie nie zwalnia przewoźnika od przestrzegania dopuszczalnych norm obowiązujących w transporcie drogowym (określonego nacisku osi czy też dmc).
Sąd podzielił także stanowisko organu odnośnie do dopuszczalności pomiarów osi wielokrotnych za pomocą przenośnych wag seria SAW 10 C III. Wskazał jednak, że w sprawie ważeniu za pomocą dwóch wag poddano pojazd trzyosiowy, a postanowienia instrukcji wag SAW seria III nie dają wystarczających podstaw do stwierdzenia, że wagą przeznaczoną zasadniczo do pomiarów obciążenia jednego koła lub jednej osi (w konfiguracji dwóch wag) można, poprzez sumowanie tych pomiarów, ustalać masę całkowitą pojazdu, zwłaszcza mając, jak w niniejszej sprawie, za przedmiot oś wielokrotną. W konsekwencji kara w wysokości 15.000. za przekroczenie dmc nie mogła zostać w tym przypadku prawidłowo nałożona na skarżącą.
Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji powołał się na wydany w dniu 21 marca 2019 r., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie w sprawie C-127/17, dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t.
Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja organu narusza w zakresie przekroczenia nacisku osi art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1. oraz pkt 3.4 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996 r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, poprzez nałożenie sankcji administracyjnej w sytuacji nieprzekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pominięcie zasady prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym. Stosownie do art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Zdaniem Sądu sprzeczne z Dyrektywą Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996 r. było przyjęcie możliwości obniżenia kryterium dopuszczalnych nacisków osi, na niektórych z dróg do 10 t (lub nawet 8 t, co jednakże w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca). Wszystkie pojazdy winny mieć zagwarantowane prawo poruszania się po drogach bez zezwolenia do granicznej wartości nacisków 11,5 t.
Ponadto Sąd wskazał, że obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie rozważenie, jaka kara (wymierzana w stosunku do rodzaju zezwolenia, którego strona nie posiadała, choć w realiach przejazdu winna była posiadać) byłaby adekwatna, przy uwzględnieniu treści wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ zaskarżając ten wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie, oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie:
przepisów postępowania tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz, U. z 2017 r. poz. 1257 - ze zm. dalej: k.p.a.), przejawiające się niczym nieuzasadnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że kara pieniężna nie mogła zostać w przedmiotowej sprawie prawidłowo nałożona z uwagi na pomiar rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego przy pomocy wag SAW 10C/III, które w ocenie Sądu I instancji nie mogły być użyte do pomiaru tego parametru, podczas gdy z załączonej do akt sprawy "Instrukcji Obsługi SAW seria III", jak również ze świadectwa Aprobaty Typu nr CH- Wl-15018-02 wynika wprost, że tego typu wagami możliwe jest wyznaczenie masy pojazdu, natomiast Sąd I instancji nie przeanalizował treści ww. instrukcji obsługi wagi i zaskarżony wyrok w zakresie dopuszczalności pomiaru masy całkowitej pojazdu oparł na wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (II GSK 2337/16; II GSK 2346/16 - str. 10 wyroku), które to wyroki dotyczyły wag SAW 10C/II, a więc starszych wersji wag z inną instrukcją obsługi, a przedmiotowa sprawa dotyczy zastosowania wag najnowszej generacji tego typu tj. SAW 10C/III, której specyfikacja pozwala na dokonania pomiaru masy całkowitej pojazdu poprzez sumowanie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak możliwości jednoznacznego ustalenia przesłanek jakimi kierował się Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję i wskazując na brak możliwości wyznaczenia masy całkowitej pojazdu użytymi podczas kontroli wagami, objawiający się w: braku odniesienia do załączonej nowej instrukcji nowego typu wag SAW 10C/III, braku wskazania jakie postanowienia nowej instrukcji obsługi wag według Sądu I instancji nie dają podstaw do stwierdzenia, że wagami tymi nie można ustalić masy całkowitej pojazdu;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie z urzędu i zastosowanie w sprawie wyroku TSUE sygn. akt C -127/17 podczas, gdy postępowanie przed TSUE swoim zakresem nie obejmowało rozstrzygnięcia w zakresie możliwości nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do przekroczenia związanego z naciskiem potrójnej osi nienapędowej, a jedynie rozstrzygało kwestię możliwości nałożenia kary pieniężnej w przypadku przejazdu pojazdu, którego nacisk na pojedynczej osi napędowej nie przekracza wartości 11,5 t.
Naruszenie przepisów prawa materialnego tj:
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w zw. z art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr 1 Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie w kontekście zasadności nałożenia kary pieniężnej art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 i 3.4 załącznika nr 1 Dyrektywy 96/53/WE i błędne uznanie, że uchylona decyzja narusza ww. przepisy w związku z wyrokiem TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie sygn. akt C - 127/17, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wyrok TSUE nie mógł mieć żadnego przełożenia na wynik postępowania z uwagi na to, że przedmiot postępowania przed TSUE nie dotyczył kwestii przekroczenia dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej, a ponadto w przedmiotowej sprawie nie ujawniono naruszeń dotyczących nacisków uregulowanych w pkt. 3.1 i 3.4 załącznika nr I Dyrektywy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji – jak najogólniej rzecz ujmując wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – o braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało wnioskować po pierwsze na tej podstawie, że w odniesieniu do stwierdzonego i przypisanego stronie skarżącej naruszenia polegającego na przekroczeniu nacisku osi wielokrotnej nienapędowej (przekroczenie, w relacji do stwierdzonego nacisku 27,3 t, dopuszczalnej wartości o 3,3 t, to jest o 13,75 %) organ administracji publicznej nie uwzględnił znaczenia konsekwencji mających wynikać z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C – 127/17, zaś po drugie na tej podstawie, że w odniesieniu do przypisanego stronie naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów (stwierdzona w toku kontroli jego rzeczywista masa całkowita wynosiła 52,7 t, co w relacji do wartości dopuszczalnej stanowiło jej przekroczenie o 12,7 t, a więc o 31,75 %) organ administracji niezasadnie przyjął, że wyznaczenie masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów mogło i może nastąpić przy użyciu wykorzystanych do jej pomiaru dwóch wag typu SAW 10C/III, które – zdaniem tego Sądu – nie mogą jednak służyć temu celowi, co w konsekwencji nie pozostawało bez wpływu na wniosek odnośnie do braku prawidłowości nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za przypisane jej naruszenie.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, skarga kasacyjna trafnie i zasadnie podważa stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. Tego rodzaju stanowisko Sądu I instancji nie jest bowiem prawidłowe.
Ocena tego stanowiska w relacji do podważających jego prawidłowość zarzutów skargi kasacyjnej wymaga w punkcie wyjścia przypomnienia, że podstawę nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej było ustalenie, że kontrolowany zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki Man oraz naczepy marki Nooteboom, którym wykonywano przewóz drogowy na potrzeby własne 10 sztuk elementów betonowych (to jest ładunku podzielnego), jest pojazdem nienormatywnym, albowiem – jak stwierdzono w toku kontroli przeprowadzonej przy użyciu wag przenośnych na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku – przekracza dopuszczalną normę nacisku osi wielokrotnej nienapędowej (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,3 t, to jest o 13,75 %) oraz przekracza dopuszczalną masę całkowitą pojazdu (stwierdzona w toku kontroli rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 52,7 t, co w relacji do wartości dopuszczalnej stanowiło jej przekroczenie o 12,7 t, a więc o 31,75 %).
Nie jest to bez znaczenia, gdy w tym właśnie kontekście oraz w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. podkreślić, że granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia, co innymi słowy i trywialnie rzecz ujmując oznacza, że sąd ten jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia jego zgodności z prawem (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97). Jeżeli przy tym, treść i zakres tej sprawy wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), co w odniesieniu do tożsamość sprawy w znaczeniu materialnym oraz wymogu zachowania tej tożsamości oznacza potrzebę uwzględnienia tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków (tożsamość elementów podmiotowych) oraz – co trzeba podkreślić – tożsamości ich podstawy prawnej i faktycznej (tożsamość przedmiotowa), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję wydaną w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa w relacji do przypisanych stronie – i przywołanych powyżej – naruszeń, których prawidłowość ustalenia oraz przypisania powinna była stanowić przedmiot kontroli.
W tym rzecz jasna w zakresie odnoszącym się do naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnego nacisku osi wielokrotnej nienapędowej.
Wbrew stanowisku Sądu I instancji, ocena odnośnie do zasadności oraz prawidłowości przypisania tego naruszenia stronie skarżącej nie może być jednak dokonywana – jak trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ na gruncie zarzutów z pkt 3 i pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, które należy uznać za usprawiedliwione – z punktu widzenia znaczenia konsekwencji mających wynikać z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C – 127/17. W żadnym stopniu, ani też zakresie nie odnoszą się bowiem one, ani też nie oddziałują na istotę oraz przedmiot rozpatrywanej sprawy. W tym również w tym jej aspekcie, który miałby dotyczyć wymienionego naruszenia, co aż nadto jasno i wyraźnie wynika judykatu trybunału luksemburskiego, do którego niezasadnie odwołał się Sąd I instancji.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził bowiem, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/56/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, z mienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.
Podkreślając w tym względzie, że pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do wymienionej dyrektywy odpowiednio odnoszą się do maksymalnego dopuszczalnego ciężaru na oś pojazdów określonych w art. 1 ust. 1 lit. b), a mianowicie pojedynczej osi nienapędowej (wartość 10 t) oraz osi napędowych (wartość 11,5 t), a w tym kontekście, że tego rodzaju naruszeń, to jest naruszeń związanych z przekroczeniem wartości nacisku (pojedynczej) osi nienapędowej lub osi napędowej, stronie skarżącej nie przypisano – co już w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy przekonuje o braku adekwatności przywołanego judykatu, a co za tym idzie o braku jego przydatności dla potrzeb formułowania oceny odnośnie do braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji o braku trafności stanowiska Sądu I instancji – trzeba przede wszystkim stwierdzić, że z wyroku w sprawie C – 127/17 jednoznacznie wynika, że ograniczenie (w jakikolwiek sposób) dopuszczalnego nacisku poniżej 10 t dla pojedynczej osi nienapędowej oraz poniżej 11,5 t. dla każdej osi napędowej (odpowiednio pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy) jest niezgodne z prawem unijnym stanowiąc naruszenie zobowiązań Państwa wynikających z art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE. Co więcej, ze stanowiska Trybunału w nie mniej jasny i oczywisty sposób wynika, że za równoważne sytuacjom szczególnym, o których mowa w art. 7 przywołanej dyrektywy, nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie krajowej ustawy o drogach publicznych, której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I do wymienionej dyrektywy unijnej.
Trybunał Sprawiedliwości w klarowny sposób wyjaśnił więc oraz wyraźnie podkreślił, że nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie – co w opozycji do stanowiska Sądu I instancji trzeba w szczególny sposób zaakcentować – w zależności od rodzajów dróg (por. pkt 65 – 69 oraz pkt 82 – 88 wyroku).
Jeżeli tak, to wobec braku istnienia tego rodzaju zależności w odniesieniu do przypisanych stronie skarżącej naruszeń – w tym zwłaszcza naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnego nacisku osi wielokrotnej nienapędowej – nie sposób jest twierdzić, że stanowisko wyrażone w wyroku w sprawie C – 127/17 mogłoby stanowić miarodajne kryterium oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim miałoby się to odnosić do wymienionego naruszenia. Tak bowiem nie jest, o czym przekonują przedstawione argumenty, w świetle których omawiane zarzuty kasacyjne należało uznać za usprawiedliwione.
Skarżący kasacyjnie organ nie bez usprawiedliwionych podstaw zarzuca również Sądowi I instancji naruszenie – jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji – przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) w zakresie, w jakim w odniesieniu do przypisanego stronie naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów Sąd ten podważył prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych z tego powodu, że wyznaczenie masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów nastąpiło przy użyciu, wykorzystanych do jej pomiaru dwóch wag typu SAW 10C/III, które – zdaniem tego Sądu – nie mogły służyć temu celowi, co w konsekwencji miałoby nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do braku prawidłowości nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
Odnosząc się do tych zarzutów – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – trzeba stwierdzić, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem, która obejmuje swoim zakresem: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.
W związku z tym, za pełni uzasadnione należałoby uznać oczekiwanie, że rezultat sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej zostanie rzetelnie odzwierciedlony w treści uzasadnienia orzeczenia sądowego, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do wymogu wskazania przyjętych za podstawę wyrokowania faktów oraz wskazania i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Wykonanie przez wojewódzki sąd administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia nie dość, że pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją przez uzasadnienie orzeczenia sądowego funkcji perswazyjnej to również nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę (zaskarżonego) wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia wówczas, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone działanie/zaniechanie organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego w rozpatrywanej sprawie stwierdził lub nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (zob. np.: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II FSK 1067/11 oraz wyrok NSA z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt II GSK 3499/17 i przywołane tam orzecznictwo).
Z uwagi na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia trzeba podkreślić, że sąd administracyjny nie może poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., czy też art. 145 p.p.s.a. bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie (a tym samym bez uprzedniego przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich wykładni przez organ) i przeprowadzenia – przy uwzględnieniu przyjmowanego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego – kontroli prawidłowości ich subsumcji (zastosowania). Przy tym, ograniczenie się do przytoczenia przepisu prawnego z powołaniem się na jego literalne brzmienie nie może być – co oczywiste – uznane za wystarczające. Podobnie, jak i ogólnikowe odwoływanie się poglądów doktryny, czy też orzecznictwa, jeżeli w relacji do przedmiotu rozpatrywanej sprawy nie towarzyszy temu wyjaśnienie ich przydatności dla przyjmowanego przez sąd administracyjny podejścia do rozumienia oraz zastosowania konkretnych przepisów prawa mających stanowić wzorce kontroli zaskarżonego działania administracji publicznej.
Ograniczenie się więc do przytoczenia przepisu prawnego, czy też poglądów doktryny lub judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, której rezultatem jest (powinien być) przyjmowany kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11 oraz 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09). Sąd administracyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego we wzajemnej ich relacji, zaś jej brak należy ocenić nie inaczej, jak tylko, jako wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Z perspektywy przedstawionych uwag oraz formułowanych na ich podstawie wniosków – w tym oczekiwań odnośnie do wymogów, którym powinno czynić zadość uzasadnienie orzeczenia sądowego – trzeba stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak, jakie racje nakazywały podważyć prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie odnoszącym się do wyznaczenia masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, a w konsekwencji prawidłowość przypisania stronie tego naruszenia (zob. s. 10 – 11).
Za takie bowiem – co w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów trzeba podkreślić – nie sposób jest uznać stanowiska, które w istocie rzeczy ogranicza się do przywołania poglądu prawnego wyrażonego dwóch orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. I to w sytuacji, gdy judykaty te zapadły na gruncie odmiennego niż w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego, albowiem istotną różnicę w tej mierze stanowiła okoliczność użycia do pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej wag przenośnych typu SAW 10C/II, nie zaś – tak jak w stanie faktycznym aktualnie rozpatrywanej sprawy – wag przenośnych typu SAW 10C/III.
Jeżeli więc – i abstrahując już nawet od tego, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest również prezentowany pogląd, z którego wynika, że w relacji do stosowanej metodologii działania oraz użycia wag przenośnych typu SAW 10C/II, z metrologicznego punktu widzenia jest dopuszczalne wyznaczenie masy całkowitej (dmc) pojazdu przez sumę wartości obciążenia kół lub osi pojazdu, zob. np.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2881/14; wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawach sygn. akt II GSK 1004/18 oraz sygn. akt II GSK 1229/18) – ocena Sądu I instancji odnośnie do nieprawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę przypisania stronie skarżącej naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów o 12,7 t, a więc o 31,75 %, została osadzona wyłącznie na gruncie poglądu prawnego wyrażonego w przywoływanych przez ten Sąd judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego, to wobec braku poprzedzenia tej oceny analizą odnośnie do adekwatności, a co za tym idzie przydatności tych judykatów dla potrzeb kontroli legalności zaskarżonej decyzji – z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, aby kwestia ta stanowiła przedmiot jakiejkolwiek refleksji, którą z oczywistych wręcz względów należałoby uznać za pożądaną – a co więcej, wobec braku przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy – w tej mierze uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest nie mniej deficytowe – instrukcji obsługi wykorzystanych do pomiaru wag przenośnych typu SAW 10C/III w relacji do treści protokołu kontroli odzwierciedlającego – bo taki jest przecież cel jego sporządzenia – przebieg kontroli drogowej, a co za tym idzie sposób użycia wymienionych wag dla potrzeb wyznaczenia masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w świetle przedstawionych argumentów ocenę odnośnie do wadliwości ustaleń faktycznych w omawianym zakresie należało uznać za nieprawidłową.
Z przedstawionych powodów, omawiane zarzuty kasacyjne należało więc również uznać za trafne i uzasadnione.
W związku z tym więc, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, Sąd ten będzie zobowiązany, przy uwzględnieniu wszystkich konsekwencji wynikających przedstawionych ocen prawnych, do ponownego rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oraz sporządzenia uzasadnienie wyroku wydanego w rezultacie ponownego rozpoznania tej skargi, w sposób uwzględniający wszystkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
2
3