II GSK 1283/20

II GSK 1283/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2043/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-10
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 286
art. 256 ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 98, art. 99, art. 100, art. 101, art. 102, art. 109 par. 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Zofia Frąckowiak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. i R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2043/19 w sprawie ze skargi A. K. i R. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2019 r. nr SP.271.2017 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2020r., sygn. akt VI SA/Wa 2043/19 oddalił skargę A. K.i R. K. prowadzących działalność w formie spółki cywilnej pod firmą M. z siedzibą w Ł. (dalej: Uprawnieni, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 9 kwietnia 2019 r. nr Sp. 271.2017 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr R.240742.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 3 listopada 2017 r. do Urzędu wpłynął wniosek W. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Wnioskodawca, Spółka) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy nr R.240742 udzielonego na rzecz Uprawnionych. Wnioskodawca podnosił, że sporny znak towarowy nie jest używany dla towarów objętych ochroną.
W odpowiedzi Uprawnieni wnieśli o oddalenie wniosku.
Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. przed UP, Strony podtrzymały swoje stanowiska.
Pismem z 17 października 2018 r. Uprawnieni poinformowali, że złożyli do Urzędu wniosek o "ograniczenie wykazu towarów i usług, do oznaczania których przeznaczony jest kwestionowany znak", tak że po ww. ograniczeniu sporny znak będzie chroniony w następującym zakresie: artykuły higieny osobistej z klasy 3; prześcieradło nieprzemakalne z klasy 10 oraz usługi sklepów i hurtowni z artykułami higieny osobistej, nieprzemakalnymi prześcieradłami z klasy 35. Ponadto przedłożyli dowody na okoliczność używania znaku spornego.
Urząd w zaskarżonej decyzji, działając w trybie postępowania spornego, na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776, dalej: "p.w.p.) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.: stwierdził z dniem 3 września 2016 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr R.240742 w zakresie wszystkich towarów z klas 3 i 5 oraz usług z klasy 35 za wyjątkiem usług sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami (pkt 1); w pozostałym zakresie wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy oddalił (pkt 2); przyznał Wnioskodawcy solidarnie od Uprawnionych kwotę 1880,25 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie (pkt 3), w pozostałym zakresie wniosek o zwrot kosztów postępowania oddalając (pkt 4).
Oznaczała ww. decyzja, że sporny znak w okresie od 3 września 2011 r. do 3 września 2016 r., był używany co do towarów, jak prześcieradła nieprzemakalne z klasy 10 oraz usług sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami z klasy 35. W pozostałym zakresie Uprawnieni nie wykazali używania spornego oznaczenia.
Odwołując się do treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., Urząd wyjaśnił, że przepis ten wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat, którego bieg rozpoczyna się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy nr R.240742 wydano 2 września 2011 r. Spółka wystąpiła o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak z dniem 3 września 2016 r. Wobec niewykazania używania ww. znaku towarowego w okresie od 3 września 2011 r. do 3 września 2016 r. w zakresie wszystkich towarów z klas 3 i 5 oraz usług z klasy 35 za wyjątkiem usług sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami Urząd uznał za zasadne żądanie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy z dniem 3 września 2016 r. Uprawnieni nie przedłożyli dowodów świadczących o rzeczywistym i poważnym używaniu tego znaku towarowego na terenie Polski w ww. zakresie, ani też nie wykazali, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie tego znaku towarowego w zakresie w jakim stwierdzono jego wygaśnięcie.
Urząd podał, że Uprawnieni wnieśli o ograniczenie wykazu towarów i usług oznaczanych spornym znakiem poprzez wykreślenie w całości klasy 5 i wykreślenie z klasy 35 usług sklepów i hurtowni z bandażami higienicznymi, bandażami opatrunkowymi, chirurgicznymi materiałami opatrunkowymi, chusteczkami nasączonymi płynami farmaceutycznymi, chusteczkami higienicznymi, higienicznymi majtkami i higienicznymi opaskami. Urząd wygasił sporne prawo w żądanym zakresie z dniem 24 lipca 2018 r. (data wpływu żądania do Urzędu).
Zauważył, że Wnioskodawca natomiast żądał wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z dniem 3 września 2016 r., a więc z datą wcześniejszą niż zostało prawo wygaszone. Zatem Urząd analizował używanie spornego oznaczenia w zakresie takim, w jakim zostało udzielone prawo.
W kwestii zwrotu kosztów, Urząd rozstrzygnął w oparciu o art. 256 ust. 2 p.w.p., który nakazuje odpowiednie stosowanie art. 100 k.p.c.
Zdaniem Urzędu, w rozpatrywanej sprawie w większości wygrywającym był Wnioskodawca. Dlatego należało obciążyć Uprawnionych obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania w całości. Wnioskodawca złożył w toku postępowania wniosek o zwrot kosztów postępowania i załączył spis poniesionych kosztów. Był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika- rzecznika patentowego. Zatem na mocy ww. przepisów oraz art. 98 § 1 k.p.c. i § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2017r., poz. 881), Urząd postanowił przyznać stronie wygrywającej - Wnioskodawcy kwotę 1880,25 zł, obejmującą kwotę 900 zł, stanowiącą równowartość stawki minimalnej przysługującej w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa wyłącznego oraz zwrot kosztów poniesionych w związku z postępowaniem, określonych w zestawieniu złożonym do akt sprawy. Organ nie uwzględnił wniosku Spółki o przyznanie dwukrotności stawki minimalnej uznając, że podnoszona przez nią obszerność materiałów przedstawionych przez Uprawnionych nie wykraczała poza zwykły zakres materiału zgłaszanego w tej kategorii spraw i nie uzasadniała przyznania dwukrotności stawki minimalnej.
Uprawnieni w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucili naruszenie art. 100 § 1 k.p.c. oraz art. 101 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie stroną wygrywającą był Wnioskodawca, podczas gdy w tej sprawie Strony co najwyżej w równym lub niemal równym stopniu wygrały i przegrały proces.
Skarżący wnieśli o zmianę decyzji z 9 kwietnia 2019r. w części dotyczącej zwrotu kosztów postępowania oraz o wzajemne ich zniesienie pomiędzy stronami.
W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), po rozpoznaniu skargi Uprawnionych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił ją. Uznał, że Urząd prawidłowo zastosował prawo orzekając o zwrocie kosztów postępowania w zaskarżonej decyzji. Za bezzasadne uznał podnoszone przez Skarżących zarzuty naruszenia art. 100 i art. 101 k.p.c.
Na gruncie art. 101 k.p.c. bowiem uznanie żądania pozwu w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości musi nastąpić przy pierwszej czynności procesowej pozwanego po doręczeniu mu odpisu pozwu, co z reguły następuje w odpowiedzi na pozew lub wobec jej braku – w oświadczeniu ustnym pozwanego złożonym na pierwszym posiedzeniu sądowym. W sprawie Uprawnieni w odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia wnieśli o jego oddalenie, a potem na rozprawie przed UP podtrzymali swoje stanowisko. Nie został więc spełniony warunek uznania przy pierwszej czynności procesowej żądania pozwu.
Zdaniem Sądu nie było także podstaw do stawiania Urzędowi zarzutów naruszenia art. 100 k.p.c. Oceny, czy i w jakim stopniu Strona sprawę przegrała lub wygrała, należało dokonać poprzez porównanie roszczeń (żądań) dochodzonych z ostatecznie uwzględnionymi. Zatem strona, która w ostatecznym wyniku sprawę przegrała (bo jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania), powinna zwrócić przeciwnikowi procesowemu wszystkie koszty poniesione przez niego, niezbędne do celowego dochodzenia jego praw i celowej obrony, w tym wynagrodzenie ustawionego przez niego pełnomocnika.
Z ww. kwestią łączyła się bowiem ocena Urzędu co do znaczenia w sprawie okoliczności związanych z ograniczeniem przez Uprawnionych ochrony spornego prawa z dniem 24 lipca 2018 r. Organ i WSA powołali się na wyrok NSA z 14 grudnia 2018r., sygn. akt II GSK 5006/16. Żądanie Spółki dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego odnosiło się do okresu od 3 września 2011r. do 3 września 2016r. I te daty wyznaczały granice obowiązku dowodzenia przez Uprawnionych istotnych w sprawie okoliczności używania danego znaku, jak i zakres obowiązków UP, tj. badania używania spornego oznaczenia w zakresie wykazu towarów, jaki istniał właśnie w ww. okresie. Organ stwierdził wygaśnięcie spornego znaku z dniem 3 września 2016 r. Dlatego nie miało znaczenia, że Uprawnieni wystąpili 23 lipca 2018 r. z wnioskiem o ograniczenie ochrony spornego prawa. Żądanie Spółki dotyczyło bowiem wcześniejszego okresu. Wnioskodawca żądał wygaśnięcia prawa na sporny znak towarowy z wcześniejszą datą, niż zostało ono wygaszone na wniosek Uprawnionych.
Sąd zaakceptował wyjaśnienie przez Urząd przyczyn zasądzenia stronie wygrywającej -Wnioskodawcy kwoty 1880,25 zł, która obejmowała kwotę 900 zł, będącą równowartością stawki minimalnej przysługującej pełnomocnikowi w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa wyłącznego (§ 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych) oraz zwrot kosztów poniesionych w związku z postępowaniem, określonych w spisie kosztów złożonym do akt sprawy.
Po zestawieniu argumentów organu ze spisem kosztów z 11 marca 2019 r. Sąd podniósł, że większość wyszczególnionych w spisie kosztów została przez Urząd uznana za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, czyli za koszty procesu w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c., z tym zastrzeżeniem, że organ nie zasądził podwójnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika i dlatego kwota podatku VAT wynikająca ze spisu kosztów została odpowiednio ograniczona i dostosowana do wysokości zasądzonego wynagrodzenia. Podkreślił WSA, że treść wniosku o zasądzenie kosztów zawarta w piśmie inicjującym postępowanie w sprawie nie budziła wątpliwości i nie było potrzeby dokonywania przez UP oceny dopuszczalności tego wniosku. Spis kosztów złożono na rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji, a poniesienie wydatków wynikających ze spisu i ich wysokość została udokumentowana przez pełnomocnika Wnioskodawcy. Jednocześnie, charakter poniesionych w sprawie wydatków nie był sporny na gruncie art. 98 § 1 k.p.c., gdyż wydatki pełnomocnika, jak koszty podróży oraz noclegu przed rozprawą stanowiły niezbędne koszty procesu. Prawidłowo zwrócono Spółce wydatki poniesione w ww. zakresie, mimo odwołania rozprawy w dniu 30 stycznia 2019 r.
Z wyrokiem WSA nie zgodzili się Uprawnieni i wystąpili ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
a) art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez WSA w sposób opisany w uzasadnieniu tego wyroku, a niespełniający wymogów ustawowych, ponieważ nie zawarto w nim opisu stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku oraz nie umożliwiono przeprowadzenia kontroli i dokonania oceny, czy wyrok Sądu I instancji jest, czy nie jest zgodny z art. 100 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460 z późn. zm.; dalej: k.p.c.), tj. czy jest zgodny z przepisem wskazanym jako podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed UP w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. (Dz. U. z 2020 r., poz. 286 z późn. zm.; dalej: p.w.p.), gdyż:
-UP i podobnie Sąd I instancji nie opisał ani też nie uwzględnił proporcji zachodzącej pomiędzy żądaniem a wynikiem procesu,
-podobnie UP przyjął, że Sąd I instancji poprzestał na powtórzeniu stwierdzenia, że "w rozpatrywanej sprawie w większości wygrywającym jest wnioskodawca" (str. 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku),
-tymczasem ustawodawca nie posługuje się w art. 100 k.p.c. terminem "w większości wygrywającym",
-ustawodawca oczekuje ustalenia zakresu: "częściowego tylko uwzględnienia żądań" oraz "nieznacznej części swego żądania", które nie może ograniczać się do enigmatycznego posłużenia się tymi terminami, a musi polegać na wskazaniu, jaka treść pod nimi się kryje,
-zatem zastosowanie art. 100 k.p.c. wymagało ustalenia, jaki zakres roszczeń objęty został "częściowym tylko uwzględnieniem żądań", o którym mowa w art. 100 k.p.c., to znaczy w jakiej części żądanie wnioskodawcy zostało uwzględnione – w przekonaniu organu i Sądu I instancji -co zatem kryło się pod pojęciem "nieznaczna część"- a takiej oceny nie dokonano,
-równocześnie ani organ, ani też Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego sformułował takie stwierdzenie i dlaczego przyjął, że Wnioskodawca jest "wygrywającym", skoro Uprawnieni (skarżący kasacyjnie) akceptowali, doceniali i doceniają merytoryczną część decyzji UP, która jest zgodna z oczekiwaniami, przekonaniem i potrzebami kasatora,
w tych warunkach WSA nie dostrzegając braku zgodności z prawem decyzji organu w części objętej skargą do WSA z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) rozpoznając skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. naruszył wydanym wyrokiem ten przepis,
b) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w wyniku błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 100 k.p.c. oraz niezastosowania art. 101 k.p.c. ani też art. 102 k.p.c. (a nawet nieodniesienia się do niego), a w rezultacie naruszenie art. 7, art. 77 § 4, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 252 p.w.p. ponieważ:
-tak w orzeczeniu UP, jak i Sądu I instancji nietrafnie dokonano subsumpcji art. 101 k.p.c., interpretując ten przepis w sposób zgodny z utrwaloną wykładnią, która od dawna odrywa się do realnych warunków funkcjonowania polskiego prawa, zwłaszcza systemu własności intelektualnej,
-uznano, że nie zachodzi potrzeba zastosowania, a nawet odniesienia się do możliwości rozstrzygnięcia o kosztach postępowania na zasadach określonych w art. 102 k.p.c., który przewiduje, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych – a takie zachodziły w tej sprawie – organ mógł zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle,
-oceniono, że pomoc Uprawnionych (wnoszącego skargę kasacyjną) w dokonaniu wykładni przepisów intertemporalnych nie była organowi potrzebna, gdy tymczasem – jak zilustrowano-Urząd wyraźnie potrzebuje pomocy, pomimo pracy w nim często znakomitych ekspertów tworzących elitarny korpus kadry orzeczniczej,
-nie odniesiono się do większości zarzutów przedstawionych przez Uprawnionych (w kolejnych etapach postępowania: skarżącego kasacyjnie), np. że decyzja organu w istocie uwzględniała stanowisko Uprawnionych (kasatora).
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wnosili o: uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 176 § 2 p.p.s.a., przyznanie wnoszącym skargę kasacyjną zwrotu poniesionych przez niego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Uprawnieni przedstawili w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Uprawnionych nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, to jest sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych i wskazanych w nich wyraźnie przez stronę skarżącą przepisów, które miały zostać naruszone. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem Skarżących, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem I instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ma uzasadnienie za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa, OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 459/06; 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3458/17; opubl. podobnie jak dalej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro nie wystąpiły przypadki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny był związany podstawami skargi kasacyjnej, na mocy art. 183 § 1 w zw. z art. 174 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego zasadność skutkowałaby uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, bez potrzeby badania pozostałych zarzutów.
Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie powinno być sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę (zaskarżonego) wyroku. Ta zaś nie jest możliwa – lub istotnie ograniczona – gdy uzasadnienie orzeczenia sądowego nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, bądź sformułowane jest w sposób lakoniczny, niejasny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r., z. 3, poz. 39; wyroki NSA z: 12 października 2010r., sygn. akt II OSK 1620/10; 10 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1439/17; 30 maja 2012r., sygn. akt II GSK 620/11; 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 908/22; 28 września 2010 r. sygn. akt II OSK 992/09).
Należy podkreślić, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować można jedynie "techniczną kompletność" uzasadnienia, nie zaś prawidłowość merytoryczną, czyli twierdzenia i wnioski sądu I instancji w zakresie poprawności stosowania przepisów procesowych i materialnych, do czego właśnie zmierzali Skarżący kasacyjnie. Zgłaszane uchybienia Sądu I instancji w ramach omawianego zarzutu dotyczyły bowiem prawidłowości wykładni i zastosowania art. 100 k.p.c. Podnoszone naruszenia, jak i inne naruszenia w zakresie poprawności stosowania przepisów procesowych i materialnych, jakich mógł się dopuścić WSA, mogą być zwalczane zarzutami opartymi na właściwej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a., a nie jako naruszenia formalnych warunków uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 6 grudnia 2022r., sygn. akt III FSK 1399/21 i II GSK 958/19; 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 658/20; 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 3458/17; 25 września 2018 r., syn akt II OSK 1666/18).
W opisanych warunkach, zdaniem składu orzekającego, WSA nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.; uzasadnienie jego wyroku zawiera wyszczególnione w tym przepisie elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w zakresie umożliwiającym kontrolę instancyjną tego orzeczenia, co potwierdziła argumentacja podnoszona w ramach ww. zarzutu, jak i dalsze zarzuty skargi kasacyjnej. Okoliczność, że autorzy skargi kasacyjnej nie podzielali stanowiska WSA, czy też ich ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla nich nieprzekonywające, nie stanowiło skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).
Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, należało uznać za niezasadny. Nie naruszył więc WSA ani art. 141 § 1 pkt 1 lit. c), ani art. 151 p.p.s.a.
Odnosząc się do naruszeń zgłoszonych w ramach zarzutu z pkt 1. lit.b) petitum skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, a także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Ponadto, wobec braku zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd odwoławczy może odnieść się do kwestii prawa materialnego tylko w zakresie koniecznym ze względu na podniesione zarzuty procesowe. W konsekwencji Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do podważania wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez WSA, a zakres związania wykładnią prawa materialnego, także NSA, wytycza granice skuteczności wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej.
Istotne znaczenie ma również zakres zaskarżenia decyzji Urzędu z 9 kwietnia 2019 r.; Uprawnieni zaskarżyli do WSA jedynie tę część decyzji, która dotyczyła zwrotu kosztów postępowania, czyli w rezultacie jej pkt 3.
Niekwestionowanie pkt 1 i 2 wspomnianej decyzji UP, rozstrzygających problem żądań wniosku w ten sposób, że stwierdzono z dniem 3 września 2016 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w zakresie wszystkich towarów z klas 3 i 5 oraz usług z klasy 35, za wyjątkiem usług sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami (pkt 1), a w pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do nieprzemakalnych prześcieradeł z klasy 10 oraz usług sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami z klasy 35 oddalono wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak (pkt 2), oznaczało w rezultacie, że Skarżący kasacyjnie uznali za zasadne merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku przez Urząd, oparte na art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W tej sytuacji zakres załatwianego wniosku Spółki o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w kontrolowanej sprawie nie uległ ograniczeniu co do towarów i usług z uwagi na wniosek Uprawnionych z 24 lipca 2018 r. o uznanie za wygasłe z datą złożenia tego wniosku prawa ochronnego na sporny znak towarowy dla części towarów, tj. z klasy 5 i części usług z klasy 35, załatwiony pozytywną decyzją UP z 23 października 2018 r. czyli przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skutkiem opisanego stanowiska Urzędu było, że w odniesieniu do przeważającej większości towarów i usług objętych decyzją UP z 2 września 2011r. o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak stwierdzono wygaśnięcie tego prawa na mocy decyzji Urzędu z 9 kwietnia 2019 r., mimo funkcjonowania w obrocie decyzji tego organu z 23 października 2018 r., czego Uprawnieni skutecznie nie zakwestionowali.
Dlatego zasadne było stanowisko Urzędu, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że w sprawie "w większości wygrywającym" był Wnioskodawca (s. 12 decyzji), skoro na mocy decyzji z 9 kwietnia 2019 r. skutkiem wygaśnięcia prawa nie objęto tylko towarów z klasy 10 – nieprzemakalne prześcieradło i usług z klasy 35-sklepy i hurtownie z nieprzemakalnymi prześcieradłami. Czyli inaczej mówiąc Wnioskodawca uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania, którą to sytuację w odniesieniu do kosztów reguluje art. 100 zd. drugie k.p.c.
Zgodnie bowiem z art. 256 ust. 2 p.w.p., a nie art. 252 p.w.p (błędnie powołanym w skardze kasacyjnej) w postępowaniu spornym w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.
Zasadę rozstrzygania o kosztach procesu wprowadza art. 98 § 1 k.p.c., stanowiąc, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zgodnie z art. 98 § 3 i 4 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3). Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy (§ 4). Z kolei na mocy 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.
Ponadto, na mocy art. 109 § 2 k.p.c. przy orzekaniu o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu bierze się pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
W k.p.c. obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu oparty został na dwóch podstawowych zasadach: 1) zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić stronie przeciwnej poniesione przez nią koszty procesu, oraz 2) zasadzie kosztów niezbędnych i celowych, wedle której zwrotowi podlegają jedynie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony.
W niniejszej sprawie, jak zaznaczono, Urząd prawomocną decyzją orzekł o wygaśnięciu spornego znaku co do wszystkich towarów z klas 3 i 5 oraz usług z klasy 35, za wyjątkiem sklepów i hurtowni z nieprzemakalnymi prześcieradłami. Tym samym sporny znak nadal służył do oznaczania towarów z klasy 10 – prześcieradło nieprzemakalne oraz dla usług z klasy 35 – sklepy i hurtownie z nieprzemakalnymi prześcieradłami.
Przepis art. 100 k.p.c. wskazuje, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.
Skarżący kasacyjnie w omawianym zarzucie nie podważyli skutecznie interpretacji przepisu art. 100 k.p.c. dokonanej przez Urząd i WSA, gdyż przede wszystkim nie sformułowali naruszeń, których miał dopuścić się WSA, czy też Urząd. Organ oparł rozstrzygnięcie na art. 100 k.p.c. – jego zdaniu drugim, a WSA zasadnie nie dopatrzył się podstaw do stawiania Urzędowi zarzutów naruszenia tego uregulowania, po porównaniu zakresu towarów i usług, dla których stwierdzono wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak z zakresem towarów i usług nadal sygnowanych spornym oznaczeniem.
Sąd I instancji wyjaśnił, dlaczego nie znalazł podstaw do zastosowania art. 101 k.p.c. (Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu). Skarżący kasacyjnie, oczekiwali odejścia od przyjętej w orzecznictwie interpretacji ww. przepisu, nie wskazując podstaw prawnych swego oczekiwania (jako oderwanego od realnych warunków funkcjonowania polskiego prawa, s. 3 skargi kasacyjnej). Przepis ten jest wyjątkiem od zasady z art. 98 § 1 k.p.c. Nie można uznać wystąpienia przez Uprawnionych z wnioskiem o wygaszenie prawa do części towarów i usług objętych spornym znakiem jako wskazującego, że Uprawnieni nie dali powodu do złożenia wniosku bądź przy pierwszej czynności uznali żądanie wniosku, skoro wniosek o wygaszenie złożyli w trakcie postępowania zainicjowanego przez Spółkę. Przy tym, nawet nieprawidłowe przyjęcie do rozstrzygania o wniosku Spółki zakresu towarów i usług objętych spornym znakiem, ograniczonego po rozpoznaniu wniosku Uprawnionych o wygaszenie prawa ochronnego do spornego znaku skutkowałoby tym, że sporny znak nadal obejmowałby towary i usługi, co do których w stwierdzono następnie wygaśnięcie prawa ochronnego w decyzji z 19 kwietnia 2019 r. Więc nie było podstaw do przyjęcia, że wnioskiem z 24 lipca 2018 r. Uprawnieni uznali żądanie wniosku Spółki złożonego 3 listopada 2017 r., a tym bardziej, że nie dali podstaw do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego do spornego znaku. Jak słusznie dodatkowo zwrócił uwagę WSA, Uprawnieni,zarówno w odpowiedzi na wniosek Spółki, jak i na rozprawie przed Urzędem wnosili o oddalenie wniosku.
Co do kwestii zastosowania art. 102 k.p.c., ani Urząd, ani WSA nie wypowiadali się. Uprawnieni bowiem na wcześniejszym etapie postępowania ani nie podnosili potrzeby zastosowania tej regulacji, ani nie wskazywali na szczególnie uzasadnione okoliczności, które pozwalałyby na zasądzenie od nich tylko części kosztów albo nieobciążania ich kosztami. Wspominali tylko o życzliwszym traktowaniu strony przeciwnej, nie wyjaśniając podstaw tego twierdzenia. Zakreślenie Uprawnionym terminu jednego miesiąca na udzielenie odpowiedzi na wniosek (pismo Urzędu z 14 listopada 2017 r.) nie może być uznane za nieżyczliwe, jak sugerowali, mając na uwadze treść art. 25511 w zw. z art. 242 ust. 1 pkt 1 p.w.p.
Generalnie zastrzeżenia pełnomocnika Uprawnionych zgłoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej co do tego naruszenia, nie mieściły się w dyspozycji art. 102 k.p.c.
Natomiast co do wysokości zasądzonych przez Urząd kosztów postępowania Uprawnieni nie zgłaszali zastrzeżeń, próbując jedynie podważyć przyjęte zasady rozstrzygania.
Nieusprawiedliwione okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 4 i art. 80 k.p.a., skoro na mocy art. 256 ust. 2 p.w.p. w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.
Sąd I instancji nie naruszył również art. 3 § 1 p.p.s.a., mówiącego, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepisy ustrojowe, jakim jest m.in. art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów. Apele i krytyka co do obowiązującego stanu prawnego i działań organów/sądownictwa nie stanowią więc okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.
Z powyższych względów również zarzut z pkt 1) lit. b) petitum skargi kasacyjnej okazał się nietrafny.
Dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną Uprawnionych należało oddalić.