II GSK 1282/19

II GSK 1282/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
III SA/Gl 294/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-07-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 122, art. 180 i art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 847
art. 8, art. 129 i art. 23b ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1876
art. 7a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe  - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 294/19 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 11 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 3 lipca 2019r.,sygn.akt III SA/Gl 294/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie: t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. Z. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej też: "DIAS", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z 11 stycznia 2019r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Organ dochodzeniowy - Urząd Celny w C. zarządzeniem z 11 maja 2016r. udostępnił Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. materiały zgromadzone w toku postępowania karnego skarbowego m.in. protokół eksperymentu procesowego z 8 marca 2016r., protokół oględzin automatu do gier, umowę dzierżawy powierzchni użytkowej z 1 września 2015r., protokół przesłuchania świadka. Z akt tych wynika, że funkcjonariusze przeprowadzili czynności dowodowe w lokalu Z. mieszczącym się pod adresem L. [...] w K. Po wejściu do lokalu stwierdzono w nim włączone i gotowe do gry urządzenie o nazwie [...] przypominające automat do gier hazardowych. Kontrolującym nie okazano dokumentów wymaganych dla prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na organizowaniu gier na automatach: zezwolenia na urządzanie gier na automatach eksploatowanych w lokalu, regulaminu gier i poświadczenia rejestracji automatów.
W wyniku oględzin urządzenia stwierdzono, że posiada dwa monitory, akceptor banknotów, wrzutnik monet oraz rynienkę na wypłacane monety; widniały pola typowe dla automatów do gier hazardowych. W celu rozpoczęcia/kontynuowania gry urządzenie należało zasilić środkami pieniężnymi. Po uruchomieniu jednej z aplikacji na ekranie pojawiło się 5 bębnów z symbolami różnych figur; wpłacone kwoty zamieniane były na punkty wyświetlane na liczniku credit; w trakcie gier nie udało się wpłynąć na układ symboli pojawiających się na ekranie, gdyż automaty zatrzymywały się w dowolnym momencie, w ułożeniu niezależnym od umiejętności, zręczności czy refleksu gracza; grający mógł uzyskać wygrane pieniężne oraz wygrane rzeczowe w postaci punktów kredytowych, które pozwalały na przedłużanie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także dawały możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze; możliwe było prowadzenie gier w trybie automatycznym (funkcja auto buy) - opcja ta całkowicie eliminuje udział gracza w grze. Urządzenie posiadało połączenie z siecią Internet i możliwe było odpłatne korzystanie z internetu w cenie 15 groszy za minutę.
Wobec powyższego Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia kary pieniężnej wobec strony. W jego trakcie skarżący wyjaśnił, iż urządzenie zostało wstawione do lokalu przez Spółkę z o.o. M., z którą podpisał umowę dzierżawy powierzchni. Stwierdził, że nie jest podmiotem urządzającym gry na urządzeniu [...], gdyż nie wykonywał czynności związanych z urządzaniem gier, a jedynie wynajął powierzchnię Spółce M., która okazała dokumenty potwierdzające legalność urządzenia; na koniec miesiąca jego pracownicy wystawiali Spółce M. fakturę za dzierżawę powierzchni, a on rozliczał się z Urzędem Skarbowym z przychodu uzyskanego z tego tytułu. Strona przedstawiła umowę z 1 września 2015r., na podstawie której wydzierżawiła Spółce M. 2m2 powierzchni użytkowej w lokalu Z.. Przedmiotem działalności Spółki M. jak sprecyzowano w umowie jest pośrednictwo pieniężne", w tym przekazy realizowane od i do brokera instrumentów finansowych działającego pod marką [...]. Pośrednictwo to realizowane będzie za pomocą wolno stojącego kiosku z ekranem dotykowym oraz urządzeniem do przyjmowania oraz wydawania banknotów. W umowie znajduje się oświadczenie Spółki, że jej działalność jest w pełni legalna oraz wyszczególnienie dokumentów, które zdaniem Spółki działalność tę legalizują. W punkcie 5 umowy określono warunki uczestnictwa w egzekwowaniu wewnętrznej procedury przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy. W szczególności w ramach tej procedury zobowiązał się do: identyfikowania podejrzanych behawioralnych zachowań klientów kiosku, sprawdzania tożsamości takich podejrzanych klientów i raportowania ich tożsamości oraz transakcji przez nich dokonanych na specjalnych formularzach dostarczonych przez M.; identyfikowania klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej równowartość 1.000 EUR, sprawdzania tożsamości klientów realizujących takie transakcje i raportowania tych tożsamości oraz charakteru transakcji na specjalnych formularzach dostarczonych przez M., a dodatkowo weryfikowania wieku osób korzystających z kiosku, aby korzystały z niego wyłącznie osoby pełnoletnie. Oświadczył również, że w realizowaniu ww. czynności związanych z egzekwowaniem wewnętrznej procedury przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy uczestniczyć będzie zarówno on jak i cała obsługa lokalu, w którym M. umieścił swój kiosk. W dalszej części umowy dzierżawy strony umowy ustaliły wysokość czynszu dzierżawy jako 40% od zrealizowanych przez urządzenie przekazów pieniężnych.
Naczelnik [...] Urzędu Celno -Skarbowego w K. decyzją z 22 stycznia 2018r., nr [...], wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
Decyzją z 11 stycznia 2019r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.
Wyjaśnił, że podstawę prawną działania organów stanowi dyspozycja art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 90 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Wskazał, że na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry (definicję pojęcia "kasyno gry" zawiera art. 4 ust. 1a u.g.h.). Stosownie do art. 90 ust. 1 u.g.h. kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektro-mechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W ocenie Sądu I instancji zasadnie zatem organ badał jaki charakter mają gry na spornym automacie i w tym celu przeprowadził eksperyment, który potwierdził, że organizowane są w celach komercyjnych, mają charakter losowy. Podkreślił, że nie ma wątpliwości, że organizowanie gier na automatach jest nastawione na zysk związany z odnoszeniem korzyści ze świadczeń pieniężnych osób uczestniczących w grze (odpłatność za grę). Wskazał, że wygrana w grze na badanym urządzeniu sprowadzała się do uzyskiwania premii punktowych, umożliwiających przedłużenie gry; występuje więc wygrana rzeczowa; możliwa była także wypłata pieniężna. Gra miała "charakter losowy", nie zaś zręcznościowy, ponieważ wygrana nie zależała od umiejętności (wrodzonych lub nabytych) uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych, skoro po uruchomieniu przez grającego odpowiednim przyciskiem bębna (cylindra) z różnymi figurami i rysunkami, nie miał on już wpływu na ustawienie się bębnów w odpowiedniej konfiguracji, bowiem po kolejnym przycisku zatrzymywały się one samoczynnie. Ze względu na dużą prędkość obracania się bębnów grający nie był w stanie przewidzieć kombinacji symboli, która pojawi się na bębnach w chwili zatrzymania, gdyż zwolnienie obrotów bębnów następuje nie od razu, lecz stopniowo. Nadto skarżący nie posiadał koncesji ani pozwolenia na organizowanie gier na automacie, a także nie posiadał poświadczenia jego rejestracji. Natomiast obowiązki w tym zakresie ciążą na przedsiębiorcy na mocy znowelizowanego art. 23a do f u.g.h., który wszedł w życie z dniem 13 lipca 2011r. na mocy art. 1 pkt 9, art. 11 i art. 18 ustawy z 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 34, poz.779) po notyfikacji Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010r. pod numerem 2010/0622/PL. Nie było zatem potrzeby występowania przez organ do Ministra Finansów o wydanie decyzji rozstrzygającej o rodzaju gier umieszczonych na automacie. Powołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016r., sygn. akt II GPS 1/16. WSA i w pełni podzielając pogląd w niej zaprezentowany podkreślił, że art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi Sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie WSA trafnie organy obu instancji przyjęły, że strona urządzała gry hazardowe w rozumieniu u.g.h. na spornym automacie poza kasynem gry, co wykazał przeprowadzony eksperyment i brak wpływu gracza na rezultat gry. Natomiast zawarcie umowy najmu części powierzchni lokalu i określenie w umowie wysokości czynszu z tytułu dzierżawy powierzchni w wysokości 40% zysku od zainstalowanego urządzenia od prowadzonej działalności uzasadniało stwierdzenie organu, że skarżący ponosił ryzyko ekonomiczne związane z prowadzeniem urządzenia gier i był niewątpliwie zainteresowany, aby przychody te były jak największe. Poza tym strona zobowiązała się jako wydzierżawiający między innymi: identyfikować podejrzane behawioralne zachowania klientów kiosku, sprawdzania tożsamości takich podejrzanych klientów i raportowania ich tożsamości oraz transakcji przez nich dokonanych na specjalnym formularzach dostarczonych przez kancelarię, identyfikować klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej równowartość 1000 EUR, sprawdzać tożsamość klientów realizujących takie transakcje i raportować ich tożsamość oraz charakteru transakcji na specjalnym formularzach dostarczonych przez kancelarię, a dodatkowo weryfikować wiek korzystających z kiosku.
WSA uznał zatem za zasadnie stanowisko organu, że powyższe czynności realizowane przez wydzierżawiającego wykraczają poza ramy zwykłej dzierżawy powierzchni; czynsz dzierżawny nie był uzależniony od pożytków z powierzchni lokalu, lecz urządzeń tam postawionych, a dokładnie od generowanych przez nie zysków co jednoznacznie przesądza, że stronie zasadnie przypisano status podmiotu urządzającego gry w rozumieniu ustawy. Skoro więc ustalenia dowodowe w przedmiotowej sprawie były prawidłowe, a spór dotyczył zasadności zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., to w świetle przywołanej uchwały nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organ zasadnie nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną za urządzanie gier na spornych automatach, bez koncesji, poza kasynem gry. Podkreślił, że nie ma też już wątpliwości, że zastosowany przepis nie jest techniczny i nie wymagał notyfikacji i powinien być stosowany.
W skardze kasacyjnej M. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o włączenie w poczet materiału dowodowego oraz przeprowadzenie dowodu z opinii firmy audytorskiej A. Sp. z o.o., wpisanej na listę Polskiej Izby Biegłych Rewidentów pod numerem: [...], na okoliczność oceny platformy [...] w kontekście wypełnienia definicji "instrumentu finansowego" w myśl ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz "terminowej operacji finansowej" w myśl art. 7a ustawy Prawo bankowe.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie w rozstrzygnięciu Sądu, że materiał dowodowy, w oparciu, o który organ ustalił stan faktyczny sprawy, został zebrany w sposób prawidłowy i wystarczający dla prawidłowej oceny legalności decyzji, w sytuacji i w jakiej materiał dowodowy nie był zupełny, co stanowiło samoistną przesłankę do uchylenia przez Sąd decyzji organu, a co skutkowało oddaleniem skargi i utrzymaniem w obrocie prawnym wadliwej decyzji organu, co w szczególności należy odnieść do charakteru zatrzymanych urządzeń, które błędnie zostały zakwalifikowane jako automaty do gier hazardowych, a także podmiotu, który za ich pośrednictwem prowadził działalność, a zatem uznania, że to skarżący nie spełnił warunku podmiotowego dla zastosowania art.7a Prawa bankowego, podczas gdy za pośrednictwem urządzeń działalność prowadziła M. Sp. z o.o., która jest instytucją finansową;
2. art. 122, art. 180 i art. 187 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 8 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych oraz art. 129 i art. 23b ust. 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo zaniechania przez organy obu instancji podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w szczególności nie przeprowadzenia dowodu mogącego świadczyć o niehazardowym charakterze produktów oferowanych za pomocą platformy i urządzeń [...], ich niepodleganiu pod ustawę o grach hazardowych, mimo, iż takie twierdzenia skarżący podnosił w toku postępowania załączając opinie biegłych w tym nie tylko tzw. opinie prywatne powstałe na zlecenie Spółki prowadzącej działalność za pomocą kwestionowanych urządzeń, ale również opinie wydane przez biegłych w toku postępowań karnych dotyczących urządzeń [...]. Wobec powyższego nie wydaje się zatem wystarczające przyjęcie przez organy obu instancji, że załączone przez stronę dokumenty nie dotyczą tego konkretnego zatrzymanego w sprawie automatu i w związku z tym, nie mogą dowodzić tezy stawianej przez skarżącego, nie sposób bowiem przyjąć, iż wątpliwości w zakresie charakteru urządzeń jakie nasunęły ww. dokumenty zostały w jakikolwiek sposób wyjaśnione. W tym miejscu podkreślić jeszcze należy, że załączone opinie biegłych również dotyczyły wielu różnych urządzeń, a ich wspólna lektura pozwala zauważyć, że wszystkie urządzenia [...] działają w ten sam sposób, za pomocą platformy [...].com, a zatem organ winien był podjąć odpowiednie kroki w celu zweryfikowania, czy zatrzymane w sprawie urządzenie działa w sposób odmienny od podnoszonego przez stronę;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., polegające na wadliwej ocenie stanu faktycznego i przedwczesnym zakwalifikowaniem skarżącego jako "urządzającego gry" na podstawie oddania lokalu (jego części) do władania innemu podmiotowi dla eksploatacji urządzeń za ustalony czynsz, podczas gdy:
a. zgodnie z opiniami biegłych, które strona złożyła do akt sprawy, urządzenia i platforma [...] nie służą do prowadzenia gier, a produkty oferowane przez platformę [...] są instrumentami finansowymi mającymi formę krótkoterminowych opcji binarnych - przy czym podkreślenia wymaga, iż krótkoterminowość tych instrumentów nie odbiera im charakteru instrumentów finansowych. Oferowane za pomocą platformy [...] instrumenty prezentowane są wizualnie w sposób znany z gier hazardowych, zaś sama wizualizacja nie odbiera im przymiotu instrumentów finansowych w myśl ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
b. w sprawie nie ustalono do czego służył i w oparciu o co był zbudowany wykres pojawiający się na ekranie automatu [...], a przede wszystkim czy wykres ten jest oparty o notowania walut czy też nie, a zatem nie przeprowadzono dowodu, który pozwoliłby na ustalenie czy platforma której dotyczy sprawa faktycznie przedstawia w czasie rzeczywistym wysokość kursu walut i czy warunki wygranej są uzależnione od prawidłowego przewidzenia kursu walut;
c. brak jest merytorycznego odniesienia się do treści zgromadzonej w sprawie dokumentacji, złożonej przez skarżącego.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 7a Prawa Bankowego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że produkty oferowane przez csani.com nie mają charakteru instrumentów finansowych, co w szczególności jest wynikiem nie powołania biegłego z zakresu instrumentów finansowych, jak też zbyt lakonicznego podejścia do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazane uchybienie doprowadziło do uznania, iż działalność prowadzona na zakwestionowanej platformie [...].com/urządzeniach [...] podlega pod przepisy ustawy o grach hazardowych, czyniąc oferowane opcje grami hazardowymi z elementem losowości, podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami działalność ta jest wyłączona spod działania przepisów ustawy o grach hazardowych. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy zostały spełnione kryteria podmiotowe i przedmiotowe dla zastosowania ww. przepisu. Organy, a za nimi Sąd I instancji błędnie przyjęły, że nie podczas gdy za pośrednictwem urządzeń [...] działalność prowadziła jedynie M. Sp. z o. o., która jest instytucją finansową, a przedmiotem tej działalności były terminowe operacje finansowe, do których z mocy art. 7a Prawa bankowego nie stosuje się przepisów ustawy o grach hazardowych. Organ pominął w całości wniosek płynący z załączonej do sprawy dokumentacji, iż w istocie mamy tu do czynienia z opcjami binarnymi typu europejskiego, utworzonymi na bazie par wymiany obcych walut, wymienionymi jako instrumenty finansowe na wykazie MiFID w punkcie 4 sekcji C Załącznika 1, które są powszechnie spotykanym instrumentem pochodnym, będącym przykładem typowej terminowej operacji finansowej w rozumieniu art. 7a Prawa bankowego oraz Sekcji C dyrektywy MiFID uzupełnionej przez artykuły 38 i 39 Rozporządzenia (WE) nr 1287/2006 z 10 sierpnia 2006r. wprowadzającego Dyrektywę 2004/39/ECK Parlamentu i Komisji Europejskiej.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Pismem z 27 września 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną w którym domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U.2021.2095 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącą naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Odnotować też należy, że sporna w sprawie kwestia między innymi w odniesieniu do tożsamych zarzutów skargi kasacyjnej była już przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2022r.,sygn. akt II GSK 1008/19 - dostępny w internecie. Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela zasadnicze argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia, uznając że są one trafne również w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy.
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa. W ocenie WSA, stanowiący przedmiot kontroli automat służył do urządzania na nim gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, czego konsekwencją było nałożenie na skarżącego na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h., kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają przedstawionego stanowiska Sądu I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest usprawiedliwiony zarzut podniesiony w pkt I. ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim należy podkreślić, że nie został on w ogóle uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika bowiem, na czym miałoby polegać naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., w tym zwłaszcza jego istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014r., sygn. akt II OSK 793/13).
Z wyrażonej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie akt sprawy wynika, że sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, rozumiany jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach (prawidłowo) udokumentowanych w aktach sprawy, oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a, usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach Sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 maja 2010r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 października 2010r., sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy Sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji.
Podobnie trzeba ocenić także zarzut zawarty w pkt I. ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 122, art. 180 i art. 187 O.p. w związku z art. 8 i art. 129 oraz art. 23b ust. 1 u.g.h. Ten zarzut również nie został uzasadniony w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle wymogów określonych w art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika bowiem, na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji wymienionych przepisów prawa, mających stanowić adekwatne normatywne wzorce kontroli legalności działania organu administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie, a także na czym miałby polegać, niedostrzeżony przez ten Sąd, wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, zwłaszcza że ustalenia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należałoby uznać według strony skarżącej za niewystarczające dla wydania zaskarżonej decyzji, a przez to za wadliwe. Uzasadnienia zarzutu kasacyjnego, które mogłoby udzielić odpowiedzi na pytania odnośnie do sposobu naruszenia wymienionych przepisów prawa, a także wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, a tym samym czynić zadość wymogom, o których mowa była powyżej, nie może zastąpić zabieg polegający na przywoływaniu orzeczeń sądowych i opinii dotyczących urządzeń [...].
Tożsama wada uzasadnienia dotyczy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. wskazana w pkt I. ppkt 3.petitum skargi kasacyjnej.
Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska Sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39, a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może skutkować podważeniem stanowiska Sądu I instancji co do zgodności, bądź niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, do czego w istocie dążył skarżący. Wobec powyższego zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło również do naruszenia art. 7a Prawa bankowego.
Autor skargi kasacyjnej zmierza do wykazania, że prowadzona przez skarżącego działalność z wykorzystaniem automatu [...] nie podlegała regulacji ustawy o grach hazardowych, a to z tego powodu, że jak wywodzi strona przedmiotem tej działalności były terminowe operacje finansowe.
Stanowisko strony skarżącej nie może być uznane za zasadne, a co za tym idzie skutecznie podważające zaskarżony wyrok i jakkolwiek trzeba podnieść, że zgodnie z art. 7a ustawy Prawo bankowe, do terminowych operacji finansowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) oraz w art. 5 ust. 2 pkt 4, będących przedmiotem umów zawartych przez bank lub instytucję finansową nie stosuje się przepisów o grach hazardowych oraz art. 413 ustawy z 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016r., poz. 380, 585 i 1579), to jednak podkreślenia wymaga, że zastosowanie art. 7a ustawy Prawo bankowe wymaga spełnienia określonych tą ustawą warunków, co w szczególności oznacza, że podmiot, który świadczy usługi, o których mowa w przywołanym przepisie prawa powinien udokumentować, że jest instytucją finansową w rozumieniu Prawa bankowego i działa zgodnie z przepisami regulującymi rynek finansowy w Polsce, co także wymaga odpowiedniego udokumentowania, że operacje finansowe, o których mowa w tym przepisie są przeprowadzane w sposób zgodny z przepisami prawa oraz że mają rzeczywisty charakter, a mianowicie, że nie są to operacje jedynie dla pozoru, czy wprowadzające w błąd (por. w tej mierze również wyroki NSA z: 23 lutego 2021r., sygn. akt II GSK 1347/20; 20 listopada 2020r., sygn. akt II GSK 3625/17; 23 października 2018r., sygn. akt II GSK 5608/16).
Jeżeli więc skarżący, jako strona umów, pomija znaczenie konsekwencji wynikających z powołanej regulacji prawnej, w tym znaczenie konsekwencji wynikających z definicji instytucji finansowej, zawartej w art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) Prawie bankowym, a w toku prowadzonego w sprawie postępowania nie wykazała, że prowadzona przez nią działalność spełniała warunki, o których mowa w powołanych przepisach prawa i z tymi warunkami korespondowała, to nie sposób jest twierdzić, aby postanowienia umowne, na które się powołuje mogły mieć jakiekolwiek znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych oraz ich prawnej oceny.
Wniosek ten trzeba uznać za aktualny także w odniesieniu do oceny znaczenia załączonej przez stronę opinii, a także jej przydatności w rozpoznawanej sprawie.
Omawiane stanowisko strony skarżącej oraz przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja nie podważają ustalenia, że zakwestionowane urządzenie [...] nie było wykorzystywane do zawierania terminowych operacji finansowych, czy też operacji, których przedmiotem miałyby być instrumenty rynku finansowego lub papiery wartościowe, jak wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) Prawa bankowego, definiującego pojęcie instytucji finansowej, lecz służyło urządzaniu gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.
Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
NSA nie zasądził na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona po upływie terminu określonego w art. 179 p.p.s.a.