II GSK 1269/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-29
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowypojazd nienormatywnykara pieniężnazezwolenie na przejazdprawo o ruchu drogowymzespół pojazdównaczepakontrola drogowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów dotyczących zespołów pojazdów.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej za przejazd zespołem pojazdów (ciągnik i dwie naczepy) bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Skarżący kwestionował uznanie zespołu pojazdów za nienormatywny oraz sposób zastosowania przepisów. Sąd I instancji i NSA uznały, że organy prawidłowo zastosowały przepisy, a zespół pojazdów, mimo że nie jest stricte pojazdem nienormatywnym, wymagał zezwolenia ze względu na liczbę pojazdów w zespole. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Sprawa dotyczyła kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych zespołem pojazdów (ciągnik samochodowy i dwie naczepy) bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie kontroli i że zespół pojazdów miał charakter nienormatywny, składając się z trzech odrębnych pojazdów (ciągnik i dwie naczepy z odrębnymi dowodami rejestracyjnymi i numerami VIN). NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie ma podstaw do naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego. Sąd podkreślił, że choć zespół trzech pojazdów nie jest stricte 'pojazdem nienormatywnym' w rozumieniu art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, to ustawodawca przewidział odrębną regulację dla takich zespołów, wymagając zezwolenia kategorii VII na przejazd, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając interpretację przepisów przez sądy niższych instancji za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zespół pojazdów składający się z ciągnika i dwóch naczep nie jest stricte 'pojazdem nienormatywnym' w rozumieniu art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym. Jednakże, ze względu na naruszenie zakazu z art. 62 ust. 4 P.r.d. (większa liczba pojazdów niż dopuszczalna), przejazd takim zespołem wymaga uzyskania zezwolenia kategorii VII, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że choć zespół pojazdów nie spełnia definicji 'pojazdu nienormatywnego', to przepisy Prawa o ruchu drogowym przewidują odrębną regulację dla zespołów składających się z większej liczby pojazdów niż dopuszczalna, wymagając dla nich zezwolenia kategorii VII, co jest podstawą do nałożenia kary pieniężnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.r.d. art. 62 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Zakaz składania się zespołu pojazdów z większej liczby pojazdów niż określona w przepisach.

p.r.d. art. 62 § ust. 4b

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Wymóg uzyskania zezwolenia kategorii VII na przejazd zespołem pojazdów naruszającym zakaz z art. 62 ust. 4.

p.r.d. art. 64d

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przepis określający zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego.

p.r.d. art. 140aa § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Podstawa nałożenia kary pieniężnej za poruszanie się pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami.

p.r.d. art. 140ab § ust. 1 pkt 3 lit. c

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Kara pieniężna w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Pomocnicze

p.r.d. art. 2 § pkt 35a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Definicja pojazdu nienormatywnego, która nie znajduje zastosowania do zespołów pojazdów naruszających zakaz z art. 62 ust. 4.

p.r.d. art. 64 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek posiadania przy sobie i okazywania zezwolenia na wykonywanie określonego przewozu.

Dz.U. z 2021, poz. 54

Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw

Przepisy przejściowe dotyczące stosowania przepisów ustawy o drogach publicznych.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p. art. 10 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Obowiązek rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zespół pojazdów składający się z ciągnika i dwóch naczep, mimo że nie jest stricte pojazdem nienormatywnym, wymaga zezwolenia kategorii VII na przejazd po drogach publicznych, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Organy administracji i sąd I instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy Prawa o ruchu drogowym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i art. 2 pkt 35a) P.r.d. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (nieprawidłowa konstrukcja uzasadnienia), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. (zaniechanie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego), art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców (niezastosowanie).

Godne uwagi sformułowania

Ustawodawca przewidział bowiem odrębną regulację dla tego rodzaju zespołów o 'niestandardowym składzie', przewidując, że ich poruszanie się po drogach publicznych – niezależnie od długości zespołu (...) – wymaga zgodnie z art. 62 ust. 4b pkt 1 p.r.d. uzyskania szczególnego zezwolenia, o którym mowa w art. 64d p.r.d. Jakkolwiek kontrolowany Sąd Wojewódzki oraz organy obydwu instancji nie wyraziły kategorycznego i jednoznacznego stanowiska co do braku podstaw do odnoszenia do spornego zespołu trzech pojazdów (...) definicji pojazdu nienormatywnego, skupiając swoją uwagę na wykazaniu, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. z art. 140 aa ust. 1 w zw. z art. 64d ust. 1 i art. 62 ust. 4b pkt 1 w zw. z art. 62 ust. 4 p.r.d., to jednak brak ten – wobec uzupełniających rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie podważa prawidłowości rezultatu dokonanej w tym przedmiocie wykładni materialnoprawnej oraz jej zastosowania na tle ustalonego prawidłowo stanu faktycznego.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Marcin Kamiński

sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd zespołów pojazdów, które nie są stricte pojazdami nienormatywnymi, ale naruszają zasady dotyczące liczby pojazdów w zespole."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejazdu zespołu pojazdów składającego się z ciągnika i dwóch naczep, z odrębnymi dokumentami rejestracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów Prawa o ruchu drogowym w nietypowej sytuacji zespołu pojazdów, co może być interesujące dla branży transportowej i prawników zajmujących się tym obszarem.

Czy zespół trzech pojazdów to 'pojazd nienormatywny'? NSA wyjaśnia zasady kar za przejazd bez zezwolenia.

Dane finansowe

WPS: 15 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1269/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Lu 738/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-03-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 2 pkt 35a)
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 738/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza do M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 738/21, oddalił skargę M. S. (skarżący, strona skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] stycznia 2021 r., w wyniku przeprowadzonej kontroli zespołu pojazdów, składającego się z ciągnika samochodowego oraz dwóch naczep, którym wykonywany był w imieniu skarżącego międzynarodowy transport drogowy dwóch kontenerów, stwierdzono, że kierowca nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII, wymaganego w przypadku przejazdu wykonywanego zespołem pojazdów złożonym z liczby pojazdów większej, niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.).
Na podstawie powyższych ustaleń Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (organ I instancji) decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], nałożył na skarżącego karę w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych zespołem pojazdów, bez zezwolenia kategorii V.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (organ odwoławczy, organ II instancji) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia i na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał decyzję I instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał na wstępie, że w związku z wejściem w życie w dniu 13 marca 2021 r. ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021, poz. 54, dalej: ustawa zmieniająca) oraz faktem, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 lutego 2021 r., w sprawie zastosowanie miały dotychczasowe przepisy ustawy o drogach publicznych. Organ II instancji wskazując na treść art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 p.r.d., stwierdził, że kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie na wykonywanie określonego przewozu. Kierowca poddanego kontroli pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego funkcjonariusza zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego o numerach rejestracyjnych [...], [...], [...], ważnego w dniu kontroli. Organ wskazał następnie, że kontrolowanym zespołem pojazdów przewożono dwa kontenery, wobec czego przewożony towar stanowił ładunek podzielny, gdyż istniała możliwość jego podziału na mniejsze ładunki. Wobec stwierdzonego naruszenia zastosowanie znajdował przepis art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., który w przypadkach innych, niż wymienione pod literami a) i b), ustala karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że poddany kontroli zespół pojazdów składał się z dwóch, a nie z trzech pojazdów. Wskazał w tym zakresie, że w pojęciu pojazdu mieści się również pojęcie naczepy. Wobec tego, jeśli zarówno ciągnik, jak i obie naczepy, były zarejestrowane jako odrębne pojazdy, to brak było podstaw do zarzucenia organowi niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, dotyczących rzeczywistego charakteru połączonych elementów zespołu pojazdów. Organ podkreślił, że status pojazdu określa dowód rejestracyjny, a nie sposób jego użytkowania. Za pozostający bez znaczenia organ uznał fakt zarejestrowania pojazdu jako naczepy pięcioosiowej, co według strony miałoby wskazywać, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z dwóch, a nie z trzech pojazdów. Organ uznał również, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d.. W szczególności strona nie udowodniła zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 tej ustawy.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego, stwierdzając w pierwszej kolejności, że organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie przeprowadzonej kontroli ([...] stycznia 2021 r.). Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego, że skontrolowany zespół pojazdów miał charakter "nienormatywny". Zdaniem Sądu I instancji, w świetle obowiązujących przepisów prawa, zasadne było stwierdzenie, że zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy składał się z trzech, nie zaś z dwóch pojazdów. Wskazał w tym zakresie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, iż naczepy miały odrębne dowody rejestracyjne o numerach [...] oraz [...] i wydano w stosunku do każdego z tych pojazdów odrębne tablice rejestracyjne. Sąd podkreślił przy tym, że oba wymienione pojazdy miały odrębne numery identyfikacyjne VIN, a w dowodzie rejestracyjnym [...], wydanym dla pojazdu o numerze rejestracyjnym nr [...], wskazany został nr [...] - numer VIN naczepy trzyosiowej. W ocenie Sądu nie było zatem nieuprawnione przyjęcie przez organ, że ostatni wymieniony dowód rejestracyjny dotyczył pojazdu w postaci naczepy trzyosiowej, o numerze identyfikacyjnym [...], mimo oznaczenia w odpowiedniej rubryce dowodu rejestracyjnego liczby osi pojazdu cyfrą "5". Sąd stwierdził, że okoliczność, iż pojazd nie może poruszać się bez pojazdu poprzedzającego, nie wyłączała uznania obu środków transportu za dwa odrębne pojazdy. Wskazał, że w świetle definicji zawartych w art. 2 pkt 31, pkt 50 i pkt 52 p.r.d., pojazd może być przeznaczony do poruszania się po drodze po połączeniu go z innym pojazdem. Zdaniem Sądu I instancji, nie można było również uznać za jeden pojazd dwóch naczep, skoro bezsprzecznie wydano dwa dowody rejestracyjne i dwa komplety tablic rejestracyjnych, w tym w odniesieniu do naczepy dwuosiowej, która w świetle obowiązujących przepisów nie traciła charakteru odrębnego pojazdu po połączeniu z naczepą trzyosiową, mającą także odrębny numer VIN. Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu II instancji odnośnie do braku przesłanek do zastosowania w sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., albowiem strona nie wykazała okoliczność warunkujących zastosowanie powołanej regulacji. Sąd stwierdził także, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy sprawy oraz dokonał jego wnikliwej, wszechstronnej analizy i oceny, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 140 aa ust. 1 p.r.d., polegające na przyjęciu contra legem, że przepis ten nakłada obowiązek nałożenia kary pieniężnej również na pojazd inny, niż nienormatywny w rozumieniu art. art. 2 pkt 35a, za przejazd po drodze publicznej bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy, w sytuacji gdy przepis stanowi wyraźnie, że obowiązek nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej dotyczy wyłącznie poruszania się pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej w dwóch sytuacjach: kiedy nie wydano zezwolenia, o którym w ww. przepisie, jak również, gdy przejazd pojazdu nienormatywnego dokonuje się niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia;
b) art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. przez przyjęcie, że kara pieniężna we wskazanej wysokości powinna zostać nałożona również za poruszanie się po drodze publicznej bez zezwolenia kategorii VII pojazdu innego, niż nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d., w sytuacji gdy przepis ten wyraźnie odsyła do art. 140 aa ust. 1 p.r.d., który z kolei stanowi jedynie o nałożeniu kary pieniężnej za poruszanie się po drodze publicznej bez zezwolenia pojazdu nienormatywnego albo poruszanie się takiego pojazdu po drodze publicznej niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia;
c) art. 2 pkt 35a) p.r.d. poprzez dokonanie niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej zdefiniowanego w tym przepisie pojęcia pojazdu nienormatywnego w celu objęcia nim również zespołu trzech pojazdów ciągnionych przez pojazd mechaniczny, co jest niedopuszczalne, gdy ma doprowadzić do zwiększenia obciążeń jednostki lub doprowadzić do nałożenia na nią dodatkowych obowiązków lub kar;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechanie właściwej oceny materiału dowodowego, a w szczególności bezrefleksyjne powtarzanie argumentów z poprzednich decyzji, pomimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny winien rozstrzygnąć sprawę w jej granicach, a nie tylko w ramach sformułowanych zarzutów i wniosków skargi;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową konstrukcję uzasadnienia zaskarżonego wyroku bez przedstawienia prawno-relewantnej argumentacji Sądu co do podstaw uznania, ze organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym;
c) art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 30 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, przejawiające się porzuceniem obowiązku rozstrzygnięcia na korzyść strony zaistniałych na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości w zakresie stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Kasator wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Treść powyższej zasady ogranicza zakres rozpoznania Sądu kasacyjnego do weryfikacji zasadności zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej w odniesieniu do tej części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia podstaw nieważności postępowania sądowego pierwszej instancji (art. 183 § 2 p.p.s.a.) – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te obejmują nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub formalno-procesowego, które w ocenie skarżącego kasacyjnie zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, lecz także muszą zawierać określenie sposobu naruszenia prawa (np. błąd oceny obowiązywania prawa, błąd wykładni, błąd subsumpcji) oraz wskazanie prawidłowego – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – sposobu wykładni lub zastosowania unormowań, które miały zostać naruszone przez sąd a quo. W odniesieniu do zarzutów formalno-procesowych nie jest ponadto wystarczające samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, lecz konieczne jest również wykazanie, że powyższe naruszenia miały albo co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na skarżącym kasacyjnie ciąży zatem obowiązek wykazania istnienia bezpośredniego i co najmniej potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a treścią zaskarżonego orzeczenia. Jeżeli nie zostanie wykazane, że podnoszone naruszenia przepisów procesowych mogły bezpośrednio i istotnie wpłynąć na wynik sprawy (w sensie kształtowania lub współkształtowania treści orzeczenia sądu pierwszej instancji), zarzuty procesowe nie mogą zostać uwzględnione. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do uzupełniania, dookreślania lub korygowania wadliwie skonstruowanych, sformułowanych lub niepełnych zarzutów kasacyjnych.
Mając na względzie wskazane powyżej zasady postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – ograniczył rozpoznanie skargi kasacyjnej do weryfikacji podniesionych w niej zarzutów, dochodząc do jednoznacznej konkluzji, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności ocenie poddano zarzuty naruszenia prawa procesowego, a następnie – wobec ich oddalenia – przeprowadzono weryfikację zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Po pierwsze, nie znajduje podstaw zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez "nieprawidłową konstrukcję uzasadnienia" wyroku, pozbawioną właściwej – według autora skargi kasacyjnej – argumentacji prawnej uznającej prawidłowość ocen prawnych kontrolowanych organów. Uwzględniając tak sformułowaną treść zarzutu naruszenia powyższego wzorca kontroli kasacyjnej, należy uznać, że w tej postaci podlega on apriorycznemu oddaleniu, albowiem strona skarżąca kasacyjnie nie może za jego pośrednictwem zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego lub procesowego (por. np. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13). Jeżeli natomiast uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd zaakceptowany oraz wyjaśnia powody przyjęcia jego określonej wersji, a ponadto zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., i nie jest dotknięte innymi wadami formalnymi, które uniemożliwiają lub istotnie utrudniają przeprowadzenie efektywnej kontroli instancyjnej, to zarzut dotyczący konstrukcyjnej prawidłowości uzasadnienia wyroku podlega następczemu oddaleniu. Ponieważ w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji zawarł w uzasadnieniu wszystkie obligatoryjne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak również zawarł ocenę co do prawidłowości stanu faktycznego sprawy przyjętego przez organy, dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia podniesionego zarzutu.
Po drugie, nie jest uzasadniony złożony zarzut naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższy zarzut zmierza z jednej strony do podważenia prawidłowości pozytywnego wyniku legalnościowej kontroli sądowoadministracyjnej wyjaśniania i ustalania stanu faktycznego sprawy przez kontrolowane organy, z drugiej zaś do wykazania, że proces orzekania Sądu pierwszej instancji był wadliwy ze względu na niepełne rozpoznanie sprawy, której dotyczy skarga, w jej granicach i całokształcie, zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi.
Odnosząc się do treści powyższego zarzutu na tle ustaleń i rozważań kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego, należy stwierdzić, że Sąd ten wywiązał się w sposób dostateczny z obowiązku pełnego i wyczerpującego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie ograniczając się jedynie do oceny zasadności podniesionych w skardze zarzutów i ich uzasadnienia oraz pozostając w granicach sprawy rozstrzygniętej przez zaskarżoną decyzję, rozważył w pełnym zakresie prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy przez kontrolowane organy (w tym co do przestrzegania przez organy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., aczkolwiek skarżący kasacyjnie nie wskazał, w jaki sposób i w jakim zakresie powyższe wzorce zostały naruszone w postępowaniu sądowym pierwszej instancji), a następnie przeprowadził proces weryfikacyjnej wykładni i stosowania prawa materialnego w zakresie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 i art. 64d ust. 1 oraz art. 62 ust. 4b pkt 1 w zw. z art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 marca 2021 r., zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), nie pomijając żadnego prawnie relewantnego aspektu podstawy normatywnej sprawy nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych zespołem pojazdów bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64d p.r.d. W szczególności Sąd Wojewódzki przeprowadził szczegółową i uzasadnioną ocenę prawną oraz sformułował na jej podstawie logicznie i merytorycznie spójne oraz kategoryczne wnioski w postaci negatywnego zwrotu stosunkowego w zakresie zgodności z normą odniesienia z art. 145 § 1 p.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie można więc twierdzić, że Sąd pierwszej instancji uchylił się od rozpoznania istoty sprawy sądowoadministracyjnej przez zaniechanie lub ograniczenie dokonania pełnej kontroli legalnościowej w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Strona skarżąca kasacyjnie nie może natomiast za pośrednictwem zestawienia wzorców z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. podważać prawidłowości wykładni lub zastosowania szczegółowych regulacji prawa administracyjnego materialnego lub procesowego.
Po trzecie, za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 30 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Zarzut ten ze względu na jego wadliwość konstrukcyjną podlega oddaleniu bez dalszej merytorycznej oceny. Sąd administracyjny nie może bowiem bezpośrednio naruszyć szczególnego przepisu procesowego (stanowiącego lex specialis względem ogólnego przepisu art. 81a § 1 k.p.a.) adresowanego do organów administracji publicznej orzekających w sprawach przedsiębiorców. Na tle uzasadnienia skargi kasacyjnej brak jest również podstaw do dalszej rekonstrukcji treściowej tak sformułowanego zarzutu.
Po czwarte, oddaleniu jako bezzasadne podlegały wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie przepisów art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140aa ust. 1 i art. 2 pkt 35a) p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 marca 2021 r. (zob. uwaga wyjaśniająca powyżej). Autor skargi kasacyjnej zmierzał za pomocą powyższych zarzutów nie tylko podważyć rozumowanie i wnioski wykładnicze Sądu pierwszej instancji, lecz także i przede wszystkim wykazać, że w sprawie doszło do wykładni rozszerzającej pojęcia pojazdu nienormatywnego oraz niedopuszczalnego przekroczenia granic wykładni językowej.
Naczelny Sąd Administracyjny po przeprowadzeniu weryfikacji kwestionowanego procesu interpretacyjnego Sądu Wojewódzkiego stwierdza, że jego wyniki są prawidłowe, a stanowisko strony skarżącej kasacyjnie jest pozbawione podstaw.
Formułując powyższe zarzuty naruszenia prawa materialnego i podważając legalność wykładni sądowej, strona skarżąca kasacyjnie nie zauważyła, że pojęcie pojazdu normatywnego, zdefiniowane ustawowo w art. 2 pkt 35a) p.r.d. jako "pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy", nie znajduje zastosowania do zespołów pojazdów (zob. art. 2 pkt 49 p.r.d.), które naruszają zakaz, o którym mowa w art. 62 ust. 4 p.r.d., a więc wbrew ustawie składają się z więcej niż 3 pojazdów, a w przypadku zespołów ciągniętych przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny – z więcej niż 2 pojazdów. Jest bowiem oczywiste, że tak skonstruowany zespół pojazdów narusza ustawowo określone warunki używania pojazdów w ruchu drogowym (zob. art. 53 i n. p.r.d.) w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 4 p.r.d., jednak nie oznacza to, że zespół ten może być uznany za pojazd nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a) p.r.d. Ustawodawca przewidział bowiem odrębną regulację dla tego rodzaju zespołów o "niestandardowym składzie", przewidując, że ich poruszanie się po drogach publicznych – niezależnie od długości zespołu (por. art. 62 ust. 4a i art. 62 ust. 4b pkt 2 p.r.d.) – wymaga zgodnie z art. 62 ust. 4b pkt 1 p.r.d. uzyskania szczególnego zezwolenia, o którym mowa w art. 64d p.r.d. Jedynie względy techniki legislacyjnej zadecydowały, że przejazd po drogach publicznych zespołem pojazdów naruszającym zakaz z art. 62 ust. 4 p.r.d. jest traktowany dla potrzeb uzyskania odpowiedniego zezwolenia jak przejazd pojazdem nienormatywnym, gdyż przejazd ten wiąże się z obowiązkiem uzyskania zezwolenia kategorii VII, przewidzianej dla pojazdów zaliczanych do danej grupy pojazdów nienormatywnych. Przez odesłanie art. 62 ust. 4b pkt 1 do przepisu art. 64d cyt. ustawy ustawodawca nakazuje zatem dla rozważanej kategorii zespołów pojazdów – jako warunek legalnego przejazdu po drogach publicznych – uzyskanie zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego, pomimo iż sam zespół tego rodzaju nie jest pojazdem nienormatywnym.
Nie są zatem uprawnione twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że w sprawie miała miejsce wykładnia rozszerzająca art. 2 pkt 35a) p.r.d. na tle zastosowania przepisów art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140 aa ust. 1 p.r.d. oraz przekroczenie granic wykładni językowej w powyższym zakresie. Jakkolwiek kontrolowany Sąd Wojewódzki oraz organy obydwu instancji nie wyraziły kategorycznego i jednoznacznego stanowiska co do braku podstaw do odnoszenia do spornego zespołu trzech pojazdów (odrębnie zarejestrowanych ciągnika samochodowego oraz dwóch naczep ciężarowych: dwuosiowej i pięcioosiowej) definicji pojazdu nienormatywnego, skupiając swoją uwagę na wykazaniu, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. z art. 140 aa ust. 1 w zw. z art. 64d ust. 1 i art. 62 ust. 4b pkt 1 w zw. z art. 62 ust. 4 p.r.d., to jednak brak ten – wobec uzupełniających rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie podważa prawidłowości rezultatu dokonanej w tym przedmiocie wykładni materialnoprawnej oraz jej zastosowania na tle ustalonego prawidłowo stanu faktycznego.
Pozbawione podstaw są również dalsze dywagacje na temat istotności wpływu ujętego w sposób izolowany systemowo językowego brzmienia art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. na treść znaczeniową regulacji normatywnej wynikającej z przepisów art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140 aa ust. 1 i art. 2 pkt 35a) p.r.d. Zawarte w art. 140 aa ust. 1 odesłanie od przepisu art. 64 ust. 1 pkt 1, ustanawiającego jeden z ogólnych warunków legalności ruchu pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych (uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii), nie podważa w żaden sposób oceny prawnej, że nałożenie w przedmiotowej sprawie kary pieniężnej na niestanowiący pojazdu nienormatywnego zespół pojazdów, o którym mowa w art. 62 ust. 4b pkt 1 p.r.d., jest konsekwencją zastosowanej przez ustawodawcę techniki legislacyjnej rozciągnięcia na tego rodzaju zespoły pojazdów obowiązku uzyskania zezwolenia kategorii VII (art. 64d p.r.d.), pomimo iż zezwolenia tej kategorii są co do zasady powiązane z określonymi grupami pojazdów nienormatywnych. Dowodzi to prawdziwości tezy, że dokonywanie wykładni przepisów prawa nie może odbywać się w sposób izolowany i pozbawiony systemowego lub treściowego powiązania z innymi fragmentami regulacji normatywnej, które razem tworzą podstawę dekodowania określonych norm.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i w zw. z § 2 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI