II GSK 1264/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, uznając niedopuszczalność odwołania z powodu braku wykazania umocowania pełnomocników.
Spółka A. S.A. zaskarżyła postanowienie Inspektora Sanitarnego o niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej przedłużenia zatwierdzenia sklepu. WSA uwzględnił skargę spółki, uznając, że organ nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, nie dając spółce wystarczających możliwości uzupełnienia braków formalnych. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę spółki i zasądził koszty, stwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo uznał odwołanie za niedopuszczalne z powodu niewykazania przez pełnomocników spółki skutecznego umocowania do działania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił postanowienie organu stwierdzające niedopuszczalność odwołania spółki A. S.A. od decyzji w sprawie przedłużenia warunkowego zatwierdzenia sklepu spożywczego. Organ pierwszej instancji stwierdził niedopuszczalność odwołania, ponieważ nie zostało ono opatrzone własnoręcznym podpisem osoby działającej w imieniu strony, a przedłożone pełnomocnictwa były wadliwe lub niepodpisane przez uprawnione osoby. WSA uwzględnił skargę spółki, uznając, że organ odwoławczy naruszył zasady procedury administracyjnej, nie dając spółce wystarczających możliwości uzupełnienia braków formalnych. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę spółki i zasądził koszty. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące usuwania braków formalnych i oceny dopuszczalności środków zaskarżenia. NSA podkreślił, że art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy usuwania braków formalnych pism, a art. 134 k.p.a. oceny dopuszczalności środków zaskarżenia. W przypadku niewykazania skutecznego umocowania do działania przez pełnomocnika, odwołanie jest niedopuszczalne na podstawie art. 134 k.p.a., a nie podlega sanacji w trybie art. 64 § 2 k.p.a. NSA stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, ponieważ spółka nie wykazała skutecznego umocowania swoich pełnomocników. Sąd kasacyjny uznał również, że nie było podstaw do ponownego wzywania spółki do uzupełnienia braków, zwłaszcza że pełnomocnikami były jej pracownicy, a adres korespondencyjny był adresem spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy powinien zastosować art. 134 k.p.a. do oceny dopuszczalności odwołania w przypadku niewykazania skutecznego umocowania pełnomocnika, a nie tryb sanacyjny z art. 64 § 2 k.p.a., który dotyczy usuwania braków formalnych pism.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił tryb usuwania braków formalnych pisma (art. 64 § 2 k.p.a.) od oceny dopuszczalności środka zaskarżenia (art. 134 k.p.a.). Niewykazanie skutecznego umocowania pełnomocnika stanowi brak materialny, skutkujący niedopuszczalnością odwołania, a nie brak formalny podlegający sanacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 33 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 14 § § 1d
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 14 § § 1a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu niewykazania skutecznego umocowania pełnomocników. Niewykazanie skutecznego umocowania pełnomocnika stanowi brak materialny, skutkujący niedopuszczalnością odwołania, a nie brak formalny podlegający sanacji w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Nie ma obowiązku ponownego wzywania strony do uzupełnienia braków, gdy jej pracownicy działający jako pełnomocnicy nie wykazali umocowania.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że organ nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, naruszając przepisy postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. i art. 33 § 3 k.p.a.). WSA błędnie uznał, że organ naruszył art. 9 k.p.a., nie wzywając bezpośrednio strony do podjęcia czynności naprawczych. WSA błędnie uznał, że organ naruszył art. 7 k.p.a., zaniechając dodatkowych czynności weryfikujących zakres pełnomocnictwa.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowe jest stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że dokonana przez kontrolowany Sąd Wojewódzki negatywna ocena legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania jest wadliwa. W zaskarżonym wyroku nie dokonano przede wszystkim prawidłowego rozgraniczenia zakresów zastosowania przepisów art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym. O ile ten pierwszy przepis w toku postępowania odwoławczego reguluje sanacyjny tryb usuwania braków formalnych nieurzędowych pism procesowych (podań), w tym – zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. – odwołania, o tyle przepis art. 134 k.p.a. dotyczy trybu formalno-materialnej oceny dopuszczalności środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji (w tym odwołania). Brak wykazania w wyznaczonym terminie skutecznego upoważnienia do działania za strony niebędące osobami fizycznymi lub w imieniu tego rodzaju stron pociąga za sobą bezskuteczność procesową dokonanych (w tym także prawidłowych formalnie) czynności procesowych, co w przypadku – wniesienia podania będącego odwołaniem – skutkuje jego niedopuszczalnością (art. 134 k.p.a.). Na etapie weryfikacji treściowej w świetle art. 30 § 3 k.p.a. przedłożonych jako załączniki do podania dokumentów pełnomocnictw do działania w imieniu stron niebędących osobami fizycznymi nie ma możliwości stosowania trybu sanacyjnego z art. 64 § 2 k.p.a., albowiem tryb ten służy jedynie usuwaniu braków formalnych podań (art. 63 k.p.a. oraz przepisy szczególne), a nie braków materialnych związanych z ich treścią. Obowiązkiem jednostek organizacyjnych działających jako podmioty profesjonalne w obrocie gospodarczym lub prawnym jest bowiem prawidłowa i sprawna organizacja własnej obsługi prawno-administracyjnej, w tym w zakresie właściwej reprezentacji w postępowaniach administracyjnych, a organy prowadzące te postępowania w sprawach tych jednostek nie mają obowiązku podejmowania nieprzewidzianych prawem czynności mających na celu stworzenie im dodatkowych możliwości usunięcia skutków przedłożenia wadliwych formalnie lub materialnie podań przez osoby, które miały reprezentować te podmioty.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności odwołania, rozróżnienie między brakami formalnymi a materialnymi, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym wobec profesjonalnych pełnomocników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania umocowania pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego reprezentacji przez pełnomocników i prawidłowości działania organów administracji. Jest to istotne dla prawników procesowych.
“Pełnomocnik bez umocowania? NSA wyjaśnia, kiedy odwołanie jest niedopuszczalne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1264/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Gabriela Jyż /przewodniczący/ Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Marcin Kamiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane IV SA/Wr 338/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-03-21 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. oraz w zw. z art. 63 § 3 i art. 33 § 3 k.p.a. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 338/22 w sprawie ze skargi A. S.A. w P. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji w przedmiocie przedłużenia warunkowego zatwierdzenia sklepu spożywczego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. S.A. w P. na rzecz Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 338/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę A. S.A. w Płocku (spółka, skarżąca, strona) na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji wydanej w sprawie przedłużenia warunkowego zatwierdzenia sklepu spożywczego, uchylając zaskarżone postanowienie w całości i orzekając o kosztach postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (DPWIS, organ) stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lubinie (PPIS) z dnia [...] listopada 2021 r. w przedmiocie przedłużenia do dnia [...] lutego 2022 r. warunkowego zatwierdzenia sklepu spożywczego z małą gastronomią, złożonego w imieniu i na rzecz spółki pierwotnie najpierw przez S. Z. a następnie przez M. K. vel K. Organ ustalił, że odwołanie z dnia [...] grudnia 2021 r. od decyzji PPIS jest kopią właściwego pisma i tym samym nie jest opatrzone własnoręcznym podpisem osoby działającej w imieniu strony. Wobec tego odrębnymi pismami z dnia [...] stycznia 2022 r. wezwał S. Z. i P. K. (podpisanego na odwołaniu), występujących w imieniu i na rzecz spółki, do usunięcia braku formalnego złożonego odwołania przez jego podpisanie oraz złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Organ jednocześnie wskazał w ww. wezwaniach, że w aktach sprawy znajduje się jedynie kopia (nieuwierzytelniona przez uprawiony podmiot) pełnomocnictwa z dnia [...] maja 2021 r. udzielonego S. Z. do działania w imieniu spółki, przy czym zaznaczył, że w aktach brak dokumentu upoważaniającego osoby, których podpisy widnieją na przedłożonej kopii pełnomocnictwa, do udzielenia w imieniu spółki pełnomocnictwa. Osoby podpisane jako mocodawcy, zgodnie z posiadanymi informacjami, nie zostały ponadto uwidocznione w Krajowym Rejestrze Sądowym w rubrykach dotyczących osób upoważnionych do działania w imieniu spółki. Zaznaczono również, że w aktach sprawy brak dokumentu, z którego wynikałoby, że w imieniu strony może działać P. K., którego podpis także widnieje na odwołaniu. Wezwanie zawierało pouczenie, że brak jego wykonania w zakreślonym terminie spowoduje stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. W odpowiedzi na skierowane wezwania, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. M. K. vel K. poinformowała, że P. K. nie był reprezentantem strony przy złożeniu odwołania, a jego podpis na odwołaniu stanowił potwierdzenie treści odwołania złożonego przez S. Z., który działał jako pełnomocnik spółki. Jednocześnie wyżej wymieniona złożyła odwołanie podpisane przez siebie i wyjaśniła, że następuje to z uwagi na nieobecność S. Z. i brak możliwości podpisania przez niego odwołania. Składając podpisane przez siebie odwołanie M. K. vel K. załączyła odpis pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2020 r., upoważniającego ją do reprezentacji spółki, podpisanego przez R. H. i W. M., pomimo iż osoby te nie zostały ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym jako upoważnione do jednoosobowego lub łącznego działania w imieniu spółki. Wobec powyższego organ uznał, że przy składaniu odwołania doszło do naruszenia art. 14 § 1d k.p.a., gdyż nie zostało ono opatrzone własnoręcznym podpisem, a także – art. 33 § 2 i 3 k.p.a., ponieważ nie złożono pełnomocnictw upoważniających osobę (osoby) składającą odwołanie do działania w imieniu spółki, przy czym pierwsze pełnomocnictwo (udzielone S. Z.) nie było podpisane przez osoby upoważnione do działania w imieniu spółki, a także nie zachowano właściwej formy, w jakiej pełnomocnictwo powinno zostać złożone (wpłynęło bowiem w kopii, a powinno zostać złożone w oryginale lub w odpisie urzędowo poświadczonym). Ponadto, pomimo wezwań skierowanych zarówno do S. Z., jak i do P. K., braki formalne odwołania nie zostały usunięte. Do sprawy, w odpowiedzi na wezwanie zgłosiła się kolejna osoba działająca jako rzekomy pełnomocnik spółki (M. K. vel K.), która złożyła wprawdzie podpisane przez siebie własnoręcznie odwołanie oraz w odpisie uwierzytelnionym urzędowo udzielone w dniu [...] stycznia 2020 r. pełnomocnictwo szczególne do działania w imieniu spółki, jednak pełnomocnictwo to nie zostało podpisane przez osoby, które w dacie jego udzielenia były, zgodnie z informacją zawartą w Krajowym Rejestrze Sądowym, upoważnione do działania w imieniu spółki (pełnomocnictwo również zostało podpisane przez W. M. oraz R. Harasimiuka). Według organu, brak spełnienia wymogów formalno-prawnych skutkował stwierdzeniem niedopuszczalności wniesionego odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę skarżącej, uznając że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu na etapie wyjaśniania umocowania do złożenia odwołania doszło do naruszenia zasad procedury administracyjnej. Brak załączenia pełnomocnictwa jest brakiem formalnym i winien zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Skoro bowiem zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa, to w razie braku takiego dokumentu lub wątpliwości co do jego zakresu, organ powinien zwrócić się o uzupełnienie tego braku formalnego właśnie do pełnomocnika. Jeżeli w ocenie organu przedłożone przez stronę, już po uzupełnieniu braków, dokumenty są nadal niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż organ ma wątpliwości co do prawa lub zakresu reprezentacji, to powinien był wezwać stronę ponownie do przedłożenia stosownych dokumentów, wyjaśniając jej powód swojego ponownego żądania w tym zakresie. Taki obowiązek organu wynika z art. 9 k.p.a. Przed organem odwoławczym powstaje zatem konieczność zweryfikowania zakresu pełnomocnictwa lub też nawet samego faktu prawidłowego jego udzielenia. W ocenie Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie, jeżeli jednak organ powziął wątpliwości, czy pełnomocnik jest faktycznie uprawniony do wniesienia odwołania w prowadzonej sprawie, to powinien zwrócić się ponownie do strony o przedłożenie stosownych dokumentów. Skoro organ zaniechał takiego wezwania, to wydane postanowienie o niedopuszczalności odwołania należało uznać za co najmniej przedwczesne i wydane bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ odwoławczy, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie: a) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. i art. 33 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie organ nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, w sytuacji gdy wnoszący odwołanie pełnomocnik strony zaniechał przedłożenia dokumentów wykazujących umocowanie do reprezentacji skarżącej spółki i nie przedłożył tych dokumentów, pomimo skierowania do niego wezwania przez organ z podaniem rodzaju braków formalnych, sposobu i terminu ich usunięcia, a także skutków zaniechania ich usunięcia; b) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie organ nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, bowiem zaniechał, w sytuacji braku wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych przez pełnomocnika, który wniósł odwołanie w imieniu skarżącej spółki, wezwać bezpośrednio, z pominięciem już pełnomocnika, stronę do podjęcia czynności naprawczych odwołania; c) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie organ nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, bowiem zaniechał, w sytuacji braku wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych przez pełnomocnika, który wniósł odwołanie w imieniu skarżącej spółki, podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do zweryfikowania zakresu pełnomocnictwa lub też samego faktu prawidłowego jego udzielenia. W związku z powyższym organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie zaistniały przesłanki do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, które okazały się uzasadnione, a stwierdzone naruszenia wskazanych wzorców kontroli zostały ocenione jako mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Prawidłowe jest stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że dokonana przez kontrolowany Sąd Wojewódzki negatywna ocena legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania jest wadliwa w zakresie, w jakim – w następstwie błędnej wykładni prawa procesowego – zarzucono temu organowi naruszenie art. 134 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. oraz w zw. z art. 63 § 3 i art. 33 § 3 k.p.a. W zaskarżonym wyroku nie dokonano przede wszystkim prawidłowego rozgraniczenia zakresów zastosowania przepisów art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym (por. np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 1696/17, LEX nr 2350993). O ile ten pierwszy przepis w toku postępowania odwoławczego reguluje sanacyjny tryb usuwania braków formalnych nieurzędowych pism procesowych (podań), w tym – zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. – odwołania, o tyle przepis art. 134 k.p.a. dotyczy trybu formalno-materialnej oceny dopuszczalności środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji (w tym odwołania). Powyższe tryby nie mogą być stosowane zamiennie, gdyż zakresy ich zastosowania są rozłączne. Przykładowo braki formalne odwołania jako pisma procesowego, w zakresie braku podpisu podmiotu wnoszącego odwołanie (art. 63 § 3 w zw. z art. 14 § 1d w zw. z art. 14 § 1a k.p.a.) lub braku dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.), podlegają trybowi sanacyjnemu, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., a ich nieusunięcie w wyznaczonym terminie skutkuje pozostawieniem podania, będącego odwołaniem, bez rozpoznania. Innej oceny wymaga natomiast niewykazanie przez osobę wnoszącą odwołanie, że została ona skutecznie upoważniona przez podmiot, w którego imieniu podanie jest wnoszone, do działania jako pełnomocnik tego podmiotu. W tym wypadku przedmiotem oceny jest zachowanie materialnych warunków skuteczności prawnej czynności procesowych, polegających na wniesieniu środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Zgodnie z art. 30 § 3 k.p.a. strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli, co oznacza, że podmioty działające za strony będące jednostkami organizacyjnymi, jako ich organy, przedstawiciele ustawowi lub przedstawiciele umowni (np. zarząd spółki kapitałowej, wspólnicy spółki osobowej, likwidator, kurator osoby prawnej, kurator rejestrowy), muszą wykazać w postępowaniu odwoławczym za pomocą odpowiednich dokumentów urzędowych (w tym aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego albo wyciągu z właściwego rejestru krajowego lub zagranicznego), że nie tylko są umocowane do bezpośredniego działania za te strony, lecz także – że osoby występujące jako pełnomocnicy zostały skutecznie upoważnione do działania przez osoby pełniące funkcje organów lub przedstawicieli tego rodzaju stron postępowania. Brak wykazania w wyznaczonym terminie skutecznego upoważnienia do działania za strony niebędące osobami fizycznymi lub w imieniu tego rodzaju stron pociąga za sobą bezskuteczność procesową dokonanych (w tym także prawidłowych formalnie) czynności procesowych, co w przypadku – wniesienia podania będącego odwołaniem – skutkuje jego niedopuszczalnością (art. 134 k.p.a.). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, należało stwierdzić, że – wbrew ocenie dokonanej przez Sąd Wojewódzki – wniesione odwołanie było niedopuszczalne jako wniesione przez osobę, która nie wykazała skutecznie, że podmioty działające w imieniu mocodawcy – skarżącej spółki były upoważnione do reprezentowania tej spółki i tym samym do udzielenia tej osobie umocowania do działania jako jej pełnomocnik. W konsekwencji, wobec niewykazania materialnych warunków skuteczności prawnej czynności procesowej wniesienia odwołania, organ odwoławczy był zobowiązany do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.). Błędna jest natomiast ocena prawna Sądu pierwszej instancji, że skoro organ odwoławczy stwierdził, że przedłożone w odpowiedzi na jego wezwanie z dnia 17 stycznia 2022 r. (dwukrotnie – co do dwóch kolejnych osób występujących w sprawie jako pełnomocnicy spółki) dokumenty pełnomocnictw szczególnych z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz z dnia [...] maja 2021 r. zostały podpisane przez osoby, które zgodnie z informacją uzyskaną z Krajowego Rejestru Sądowego nie były w dniu ich wystawienia upoważnione do działania w imieniu spółki, to obowiązkiem tego organu było skierowanie na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do wnoszących odwołanie kolejnego wezwania do usunięcia braków w wyznaczonym terminie. Jak już bowiem wyjaśniono, na etapie weryfikacji treściowej w świetle art. 30 § 3 k.p.a. przedłożonych jako załączniki do podania dokumentów pełnomocnictw do działania w imieniu stron niebędących osobami fizycznymi nie ma możliwości stosowania trybu sanacyjnego z art. 64 § 2 k.p.a., albowiem tryb ten służy jedynie usuwaniu braków formalnych podań (art. 63 k.p.a. oraz przepisy szczególne), a nie braków materialnych związanych z ich treścią. Nie jest zatem uzasadniony pogląd dopuszczający stosowanie trybu sanacji formalno-procesowej podania na etapie badania treści przedłożonych dokumentów, a jego wadliwość jest szczególnie dostrzegalna w sprawach, w których stroną postępowania jest jednostka organizacyjna działająca jako znaczący rynkowo przedsiębiorca, którego obowiązkiem jest zapewnienie profesjonalnej obsługi prawnej w zakresie prowadzonej działalności, w tym także w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Nie jest również prawidłowe stanowisko Sądu Wojewódzkiego w odniesieniu do zagadnienia istnienia podstaw do wezwania skarżącej spółki do bezpośredniego wniesienia odwołania lub uzupełnienia braków odwołania, wobec dwukrotnego nieprzedłożenia przez osoby występujące jako pełnomocnicy spółki dokumentów usuwających braki formalne odwołania (pierwszy pełnomocnik, pełnomocnictwo z dnia [...] stycznia 2020 r.) oraz dokumentów wykazujących upoważnienie do działania w imieniu spółki przez osoby, które podpisały pełnomocnictwo (drugi pełnomocnik, pełnomocnictwo z dnia [...] maja 2021 r.). Pogląd ten bazuje na nieznajdującym podstaw ustawowych różnicowaniu procesowej pozycji stron reprezentowanych przez tzw. profesjonalnych (wykonujących zawody adwokata lub radcy prawnego) i nieprofesjonalnych pełnomocników, a ponadto opiera się na błędnym założeniu, że w postępowaniu odwoławczym nie można zastosować skutków wynikających z art. 64 § 2 k.p.a., ponieważ tego rodzaju "skutki" odrębnie i w sposób pełny reguluje przepis art. 134 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r., I OSK 135/10, LEX nr 595093; wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., II OSK 2416/15, LEX nr 2352645; wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r., II OSK 1587/16, LEX nr 2511317; wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., II OSK 2480/20). O ile można zgodzić się z poglądem, że w razie stwierdzenia braku formalnego odwołania w postaci nieprzedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu odwołującej się strony organ odwoławczy powinien skierować wezwanie do uzupełnienia odwołania do osoby występującej jako pełnomocnik (a więc osoby "wnoszącej podanie"), o tyle nie jest uprawnione twierdzenie, że w przypadku nieusunięcia przez nieprofesjonalnego pełnomocnika braku formalnego przez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania odwołującego się, zawsze konieczne jest odrębne wezwanie samego odwołującego się o podpisanie odwołania (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., I OSK 203/16, LEX nr 2464468). Niezależnie bowiem od niewykazania podstaw prawnych do różnicowania sytuacji procesowej stron reprezentowanych przez tzw. pełnomocników fachowych albo niefachowych, brak jest przekonujących argumentów do przyjęcia poglądu, że względem każdej strony postępowania administracyjnego – a więc także strony będącej jednostką organizacyjną działającą profesjonalnie w obrocie gospodarczym lub prawnym (np. spółka kapitałowa o dominującej pozycji w danym sektorze gospodarki lub państwowa osoba prawna o znacząco rozbudowanej strukturze) – może zostać zastosowane rozwiązanie umożliwiające jej ewentualne uzupełnienie odwołania lub złożenie nowego odwołania (względnie podpisanie już złożonego) w razie nieuzupełnienia stwierdzonych braków przez podmiot występujący jako pełnomocnik tej strony. Obowiązkiem jednostek organizacyjnych działających jako podmioty profesjonalne w obrocie gospodarczym lub prawnym jest bowiem prawidłowa i sprawna organizacja własnej obsługi prawno-administracyjnej, w tym w zakresie właściwej reprezentacji w postępowaniach administracyjnych, a organy prowadzące te postępowania w sprawach tych jednostek nie mają obowiązku podejmowania nieprzewidzianych prawem czynności mających na celu stworzenie im dodatkowych możliwości usunięcia skutków przedłożenia wadliwych formalnie lub materialnie podań przez osoby, które miały reprezentować te podmioty. Dotyczy to w szczególności sytuacji – jak w niniejszej sprawie – gdy osobami występującymi jako pełnomocnicy spółki byli jej pracownicy, dla których adresem korespondencyjnym jest adres głównej siedziby spółki, co oznacza, że kierowanie odrębnego wezwania do spółki o usunięcie braków odwołania lub jego podpisanie przez osoby bezpośrednio umocowane do działania za spółkę byłoby nie tylko bezpodstawne, lecz także zbędne. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego, jednocześnie orzekając na podstawie art. 203 pkt 2 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych o obowiązku zwrotu przez skarżącą spółkę na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania sądowego, które odpowiadają sumie kosztów uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI